# هيب — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%A8/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%8A%D8%A8/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%A8.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: هيب

المَهابَةُ: وهي الإجلال والمخافة. وقد هابَهُ يَهابَهُ، الأمر منه هَبْ، وإذا أخبرت عن نفسك قلت هِبْتُ. وهذا الشيء مَهيبَةٌ لك. وتَهَيَّبْت الشيء، وتَهَيَّبَني الشيءُ، أي خفته وخوَّفني. قال ابن مقبل:
وما تَهَيَّبني المَوْماةُ أركبُهـاإذا تجاوبَتِ الأصداءُ بالسَّحَرِ
وهَيَّبْتُ إليه الشيء، إذا جعلته مَهيباً عنده. ورجلٌ مَهيبٌ، أي تهابه الناس؛ وكذلك رجلٌ مَهوبٌ، ومكانٌ مَهوبٌ، بُني على قولهم: هوبَ الرجلُ، فيما لم يسمّ فاعله. وأنشد الكسائي:
ويأوي إلى زُغْبٍ مساكينَ دونَهمفَلاً لا تَخَطَّاهُ الرِفاقُ مَهـوبُ
والهَيوبُ: الجبان الذي يهاب الناس. وفي الحديث: "الإيمان هَيوبٌ"، أي إنَّ صاحبه يهاب المعاصي. ورجلٌ هَيْبوبَةٌ وهَيَّابَةٌ وهَيَّابٌ وهَيبانٌ بكسر الياء، أي جبان متهيِّب. وأهاب الرجل بغنمه، أي صاح بها لتقف أو لترجع. وأهاب البعير. وقال الشاعر طرفة:
تَريعُ إلى صوتِ المُهيبِ وتتَّقيبذي خصَلٍ رَوْعاتِ أكْلَفَ مُلْبِدِ
ومكانٌ مَهابٌ، أي مَهوبٌ. قال الهذليّ:
أجازَ إلينا علـى بـعـدِهِمَهاوي خَرْقٍ مَهَابٍ مَهالِ
وهابِ: زجر للخيل. وهَبي مثله، أي أقبلي.

### Türkçe

**المَهابَةُ**: o, yüceltme ve korkudur. Ve onu korktu; ondan korkar; bunun emri **هَبْ**’dir; kendi nefsinden haber verdiğinde **هِبْتُ** dersin. Ve bu şey senin için **مَهيبَةٌ**’dir. Ve **تَهَيَّبْت** şeyi, ve şey beni **تَهَيَّبَ** etti; yani ondan korktum ve beni korkuttu. İbn Mukbil dedi ki:
وما **تَهَيَّبني** المَوْماةُ أركبُهـا
إذا تجاوبَتِ الأصداءُ بالسَّحَرِ

Ve ona şeyi **هَيَّبْتُ**, onu onun yanında **مَهيباً** kıldığında. Ve bir adam **مَهيبٌ**’dir; yani insanlar ondan çekinir; bunun gibi bir adam **مَهوبٌ**; ve bir yer **مَهوبٌ**; “adam **هوبَ** oldu” sözleri üzerine bina edildi; faili adlandırılmamış olan şeyde. Ve Kisâî inşad etti:
ويأوي إلى زُغْبٍ مساكينَ دونَهم
فَلاً لا تَخَطَّاهُ الرِفاقُ **مَهـوبُ**

Ve **الهَيوبُ**: insanların çekindiği korkak. Ve hadiste: “**الإيمان هَيوبٌ**”; yani onun sahibi günahlardan çekinir. Ve bir adam **هَيْبوبَةٌ** ve **هَيَّابَةٌ** ve **هَيَّابٌ** ve **هَيبانٌ** (yâ’nın kesresiyle); yani çekingen korkak. Ve adam koyunlarıyla **أهاب** etti; yani durmaları veya dönmeleri için onlara bağırdı. Ve deveyi **أهاب** etti. Ve şair Tarafe dedi:
تَريعُ إلى صوتِ **المُهيبِ** وتتَّقي
بذي خصَلٍ رَوْعاتِ أكْلَفَ مُلْبِدِ

Ve bir yer **مَهابٌ**; yani **مَهوبٌ**. Hüzeli dedi ki:
أجازَ إلينا علـى بـعـدِهِم
مَهاوي خَرْقٍ **مَهَابٍ** مَهالِ

Ve **هابِ**: atlar için azarlama. Ve **هَبي** onun gibidir; yani gel.
