# هيت — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%AA/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%8A%D8%AA/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هيت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%AA.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: هيت

هيّت بِهِ
2 هيّت بِهِ ذ , (S, K,) inf. n. تَهْيِيتٌ, (TA,) as also هوّت, (S,) He cried out to him, and called him, (S, K,) saying, هَيْتَ هَيْتَ; or saying يَاهْ يَاهْ, which is a cry by which a pastor calls his companion from afar; or, accord. to AZ, saying يَا هَيَا [or rather يَاهَيَاهْ: see art. يه]. (TA.)

هَات
3 هَات ذ Give me: (K:) هَاتِ يَا رَجُلُ Give me, O man: (T, S, M:) i. q. أَعْطِنِى: (T, S, M, K:) to two men, هَاتِيَا: to a plurality of men, هَاتُوا: to a woman, هَاتِى: to two women, هَاتِيَا: to a plurality of women, هَاتِينَ: you say هَاتِ لا هَاتَيْتَ [Give me: mayest thou not give (hereafter)! an imprecation, of the like of which there are many examples]; and هَاتِ اِنْ كَانَتْ بِكَ مُهَاتَاةٌ [Give me, if there be in thee (a disposition for) giving]; and مَا أُهاتِيكَ [I do not give thee], like as you say, مَا أُعَاطِيكَ; but you do not say هَاتَيْتُ; nor do you use this verb in a prohibitive manner: [it is used neither affirmatively nor prohibitively:] accord. to Kh, هَاتِ is from اتَى, aor. يُوتِى; the ا being changed into ه. (S.) [But اتَى is of the measure أَفْعَلَ; and هَاتِ is the imp. from the measure فَاعَلَ. See also art. هتى, where it is mentioned again in the S and K.]

هَيْتَ
هَيْتَ ذ an exclamation denoting wonder: the Arabs say, هَيْتَ لِلْحِلْمِ [What forbearing mildness, or clemency!] (L.) ― -b2- هَيْتَ لَكَ, (Akh, S, K, &c.,) and هَيْتِ لك, (Akh, K,) and هَيْتَ لك, (Akh, IB, K,) and the first letter is sometimes with kesreh; (K;) as is related on the authority of 'Alee, (TA,) [so that you say هِيتَ and هِيتِ and هِيتُ, the first of which three forms is mentioned by Fr, Akh, IB, and the third by Fr, IB; but for the second I find no other authority than that implied above;] of all which, the most common is هَيْتَ لك, with fet-hah to the ه and ت: (Zj:) هَيْتَ is of the dial. of Howrلn, whence it became introduced into Mekkeh; and هِيتَ, of the dial. of El-Medeeneh: (Fr:) [imper. verbal ns.] i. q. هَلُمَّ, Come! (Akh, S, L, K,) or تَعَالَ the same, (Fr, Ks,) or أَقْبِلْ, the same, or Come forward! (L.) It occurs in the Kur, xii. 23; where it is commonly read هَيْتَ لَكَ; (Zj;) but 'Alee and Ibn-'Abbلs are said to have read هِئْتُ لَكَ, with hemzeh. [See art. هيأ.] (TA.) هَيْتَ is itself invariable whether used to denote the sing. or pl. or fem. or masc.; but the difference of number is observed in what follows it; for you say هَيْتَ لَكُمَا [Come ye two!] and هَيْتَ لَكُنَّ [Come ye women! &c.]: (S:) you also say simply هَيْتَ [Come!] and this is also said to signify Hasten! and Set forth journeying through the land, or earth. (TA.) Authorities differ respecting this word; whether it be Arabic or arabicized; and whether it be a noun or a verb; &c. Accord. to AZ, as related by Az, هيت لك is arabicized in the Kur, from the Hebrew هيتا كخ [app. a mistake for هيتا كخ, which I suppose to be meant for ?? “ Now, come! ” occurring in Gen. xxxi. 44]. (TA.)

هَيْتَ هَيْتَ
هَيْتَ هَيْتَ ذ : see 2.

هِيتٌ
هِيتٌ ذ A low, or depressed, piece of ground: (K:) a piece of ground having a low, or depressed, bottom: (TA:) i. q. هُوَّةٌ and هُوتَةُ. (IAar.)

هِيتَاءٌ
هِيتَاءٌ ذ , and هِيتَاه: see art. هوت.

هَيَّاتٌ
هَيَّاتٌ ذ [Clamorous; calling out often, or much]. (S.)

### Türkçe

**هيّت بِهِ**
2 **هيّت بِهِ** ذ , (S, K,) mastar ismi **تَهْيِيتٌ**, (TA,) ve ayrıca **هوّت** olarak da: (S,) Ona bağırdı ve onu çağırdı, (S, K,) **هَيْتَ هَيْتَ** diyerek; yahut **يَاهْ يَاهْ** diyerek; bu, bir çobanın uzaktan arkadaşını çağırdığı bir çığlıktır; yahut, AZ’ye göre, **يَا هَيَا** [yahut daha doğrusu **يَاهَيَاهْ**: bk. md. **يه**]. (TA.)

**هَات**
3 **هَات** ذ Bana ver: (K:) **هَاتِ يَا رَجُلُ** Ey adam, bana ver: (T, S, M:) **أَعْطِنِى** ile aynı: (T, S, M, K:) iki erkeğe, **هَاتِيَا**: erkeklerin çoğuluna, **هَاتُوا**: bir kadına, **هَاتِى**: iki kadına, **هَاتِيَا**: kadınların çoğuluna, **هَاتِينَ**: **هَاتِ لا هَاتَيْتَ** dersin [Bana ver: (bundan sonra) vermeyesin!; bunun benzeri olan bir beddua; bunun gibi birçok örnek vardır]; ve **هَاتِ اِنْ كَانَتْ بِكَ مُهَاتَاةٌ** [Bana ver, eğer sende (verme hususunda) bir **مُهَاتَاةٌ** varsa]; ve **مَا أُهاتِيكَ** [Sana vermem], tıpkı **مَا أُعَاطِيكَ** dediğin gibi; fakat **هَاتَيْتُ** demezsin; ne de bu fiili nehiy tarzında kullanırsın: [ne olumlu ne de nehiy olarak kullanılır:] Kh’ye göre, **هَاتِ**, **اتَى**’dandır, muzârîsi **يُوتِى**; **ا**’nın **ه**’ye çevrilmesiyle. (S.) [Fakat **اتَى** **أَفْعَلَ** veznindendir; ve **هَاتِ** ise **فَاعَلَ** vezninden emir kipidir. Ayrıca md. **هتى**’ye de bak; orada S ve K’da tekrar zikredilmiştir.]

**هَيْتَ**
**هَيْتَ** ذ hayreti gösteren bir ünlem: Araplar der, **هَيْتَ لِلْحِلْمِ** [Ne (kadar) yumuşak huylu sabır, yahut af!] (L.) ― -b2- **هَيْتَ لَكَ**, (Akh, S, K, &c.,) ve **هَيْتِ لك**, (Akh, K,) ve **هَيْتَ لك**, (Akh, IB, K,) ve ilk harf bazen kesreli olur; (K;) ‘Alee’den rivayet olunduğu üzere, (TA,) [öyle ki **هِيتَ** ve **هِيتِ** ve **هِيتُ** dersin; bu üç şekilden birincisi Fr, Akh, IB tarafından, üçüncüsü Fr, IB tarafından zikredilmiştir; fakat ikincisi için, yukarıda ima edilenden başka bir senet bulmuyorum;] bunların hepsinden en yaygını, **هَيْتَ لك**’dır; **ه** ve **ت** üzerinde fetha ile: (Zj:) **هَيْتَ**, Howrلn lehçesindendir; oradan Mekke’ye sokulmuştur; ve **هِيتَ**, El-Medeeneh lehçesindendir: (Fr:) [emir mastarları] **هَلُمَّ** ile aynı: Gel! (Akh, S, L, K,) yahut **تَعَالَ** aynı, (Fr, Ks,) yahut **أَقْبِلْ** aynı, yahut İleri gel! (L.) Kur’ân’da, xii. 23’te vârid olmuştur; orada genellikle **هَيْتَ لَكَ** okunur; (Zj;) fakat ‘Alee ve Ibn-‘Abbلs’ın, hemzeli olarak **هِئْتُ لَكَ** okudukları söylenmiştir. [Bk. md. **هيأ**.] (TA.) **هَيْتَ**, tekil yahut çoğul yahut müennes yahut müzekkeri göstermek için kullanılsa da, bizzat kendisi değişmez; fakat sayı farkı, onu izleyende gözetilir; zira **هَيْتَ لَكُمَا** [Siz ikiniz gelin!] ve **هَيْتَ لَكُنَّ** [Siz kadınlar gelin! vb.] dersin: (S:) ayrıca sadece **هَيْتَ** [Gel!] de dersin; ve bunun, Acele et! ve Yeryüzünde/arzda yolculuğa çık! mânasına geldiği de söylenmiştir. (TA.) Bu kelime hakkında ihtilâf etmişlerdir; Arapça mı yoksa Arapçalaştırılmış mı olduğu; ve isim mi fiil mi olduğu; vb. AZ’ye göre, Az’ın rivayet ettiği üzere, **هيت لك**, Kur’ân’da İbranîceden Arapçalaştırılmıştır, **هيتا كخ**’dan [görünüşe göre **هيتا كخ** için bir hatadır; bunun, Tekvîn xxxi. 44’te geçen ?? “Şimdi, gel!” için kastedildiğini sanıyorum]. (TA.)

**هَيْتَ هَيْتَ**
**هَيْتَ هَيْتَ** ذ : bk. 2.

**هِيتٌ**
**هِيتٌ** ذ Alçak, yahut çökük, bir yer parçası: (K:) tabanı alçak, yahut çökük, olan bir yer parçası: (TA:) **هُوَّةٌ** ve **هُوتَةُ** ile aynı. (IAar.)

**هِيتَاءٌ**
**هِيتَاءٌ** ذ , ve **هِيتَاه**: bk. md. **هوت**.

**هَيَّاتٌ**
**هَيَّاتٌ** ذ [Gürültücü; sıkça, yahut çokça, bağırıp çağıran]. (S.)
