# هيش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%8A%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هيش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هيش

الهيش: الإفساد كالهوش، وقد هاش فيهم هيشا: عاث وأفسد والهيش: التحرك والهيج، كالهوش، قال أبو زيد: هاش القوم بعضهم إلى بعض، إذا وثب بعضهم إلى بعض للقتال. وفي الصحاح: هاش القوم يهيشون هيشا، إذا تحركوا وهاجوا وأنشد:
  هشتم علينا وكنتم تكتفون بمانعطيكم الحق منا غير منقوص وهيشات الليل، وهيشات الأسواق نحو من الهوشات، و قال الكسائي: الهيش: الحلب الرويد، جاء به في باب حلب الغنم، قال ثعلب: وهو بالكف كلها،وقد تقدم أن ابن الأعرابي رواه بالباء الموحدة. والهيش: الجمع، عن الفراء في نوادره، يقال: هاش يهيش، إذا حوى وجمع. والهيش: الإكثار من الكلام القبيح، نقله الصاغاني. والهيشة: مثل الهوشة، نقله الجوهري. وقال الأصمعي: الهيشة: الجماعة من الناس، كما نقله الجوهري، وزاد بعضهم: المختلطة منهم. والهيشة: الفتنة، كالهوشة. والهيشة: أم حبين، قال بشر بن المعتمر:
  وهيشة تأكلـهـا سـرفة                      وسمع ذئب همه الحضر وقال:
  أشكو إليك زمانا قد تعرقـنـا                      كما تعرق رأس الهيشة الذيب وفي الحديث ليس في الهيشات قود، أي في القتيل يقتل في الفتنة، لا يدري قاتله، ويروى بالواو أيضا. ومما يستدرك عليه: هاش الرجل: هش، قاله شمر، وأنشد قول الراعي:
  فكبر للرؤيا وهاش فـؤاده                      وبشر نفسا كان قبل يلومها قال: هاش: طرب. وتهيش القوم بعضهم إلى بعض تهيشا، وهو من أدنى القتال. وهيشان بالفتح: من قرى أصفهان. وهيشة: جد حاطب بن الحارث ابن قيس بن الأوس، الذي نسبت إليه حرب حاطب.

### Türkçe

**الهيش**: bozma, **الهوش** gibi; ve “onların içinde **هيشا** ile **هاش** etti”: azdı ve bozdu. Ve **الهيش**: hareket ve **الهيج**, **الهوش** gibi. Ebû Zeyd dedi: “Kavim birbirine doğru **هاش** etti”, yani savaş için birbirlerine sıçradıkları zaman. Ve **الصحاح**’ta: “Kavim **هيشا** ile **يهيشون** **هاش** eder”, yani hareket ettikleri ve coştukları zaman. Ve şu şiiri okudu:
  “Bize karşı **هشتم** ettiniz; siz ise, size bizden hakkı eksiltilmemiş olarak verdiğimiz şeyle yetiniyordunuz.”

Ve **هيشات الليل** ve **هيشات الأسواق**, **الهوشات**’tan bir tür gibidir. Ve Kisâî dedi: **الهيش**: yavaşça sağma; onu koyun sağma babında getirdi. Sa‘leb dedi: ve o, avucun tamamıyladır; ve daha önce İbnü’l-A‘râbî’nin onu tek noktalı **الباء** ile rivayet ettiği geçti. Ve **الهيش**: toplama; Ferrâ’dan, onun **نوادر**’inde. Denir: “**هاش** **يهيش**”, yani içine aldı ve topladı. Ve **الهيش**: çirkin sözden çokça söyleme; onu Sâgânî nakletti. Ve **الهيشة**: **الهوشة** gibi; onu Cevherî nakletti. Asma‘î dedi: **الهيشة**: insanlardan bir topluluk; Cevherî’nin naklettiği gibi; ve bazısı ekledi: onlardan karışık olan(lar). Ve **الهيشة**: fitne, **الهوشة** gibi. Ve **الهيشة**: **أم حبين**; Bişr b. el-Mu‘temir dedi:
  “Ve **هيشة**; onu bir **سـرفة** yer.”

Ve bir kurt, derdi yerleşiklik olan, işitti ve dedi:
  “Sana, bizi yıpratmış bir zamandan şikâyet ederim; tıpkı kurdun **الهيشة**’nin başını yıprattığı gibi.”

Ve hadiste: “**الهيشات**’ta **قود** yoktur”; yani fitnede öldürülen maktulde; katili bilinmez. Ve vav ile de rivayet edilir. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: “Adam **هاش** etti”: **هش** etti; bunu Şemmer söyledi. Ve çoban şairin sözünü okudu:
  “Rüya için tekbir getirdi ve kalbi **هاش** etti; ve daha önce onu kınamakta olan bir nefsi müjdeledi.”

Dedi: **هاش**: coştu. Ve kavim birbirine doğru **تهييشا** ile **تهيش** etti; ve o, savaşın en aşağısındandır. Ve **وهيشان** (fetha ile): İsfahan köylerindendir. Ve **وهيشة**: Hâtıb b. el-Hâris b. Kays b. el-Evs’in dedesi; kendisine **حرب حاطب** nisbet edilen (kimse).
