# هيط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%8A%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هيط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هيط

تهايطوا: اجتمعوا وأصلحوا أمرهم. نقله الجوهري عن الفراء، قال: وهو خلاف التمايط.
 ويقال: ما زال منذ اليوم يهيط هيطا. ومازال في هيط وميط أي في ضجاج وشر وجلبة. وقيل: في هياط ومياط، بكسرهما، أي في دنو وتباعد، وقد تقدم طرف من ذلك في م ي ط.
 ومما يستدرك عليه: المهايطة: الصياح والجلبة، ونقل أبو طالب عن الفراء: الهياط: أشد السوق في الورد، وقد ذكره المصنف في م ي ط استطرادا، ولا يغني عن إعادته هنا. قال: والمياط: أشد السوق في الصدر، ومعنى ذلك بالذهاب والمجيء.
 وقال ابن القطاع: مازال يهيط مرة ويميط أخرى، لا ماضي ليهيط. وفي اللسان: وقد أميت فعل الهياط. وقال اللحياني: الهياط: الإقبال. وقال غيره: يقال: بينهما مهايطة وممايطة، ومغايطة ومشايطة، أي كلام مختلف. وقال ابن الأعرابي: الهائط: الذاهب. والمائط: الجائي. قال: ويقال: هايطه، إذا استضعفه. وقال غيره: الهياط والمياط: الاضطراب. ويقال: هو قولهم: لا والله، وبلى والله، نقله الصاغاني.

### Türkçe

**تهايطوا**: toplandılar ve işlerini düzelttiler. Bunu el-Cevherî, el-Ferrâ’dan nakletti; dedi ki: ve bu, **التمايط**’ın zıddıdır.

Ve denilir: bugün’den beri durmadan **يهيط هيطا**. Ve durmadan **هيط وميط** içindedir; yani gürültü, şer ve velvele içindedir. Ve denildi: **هياط ومياط**, ikisi de kesre ile; yani yakınlaşma ve uzaklaşma içinde; bunun bir tarafı **م ي ط**’ta daha önce geçti.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **المهايطة**: bağırma ve velvele. Ebû Tâlib, el-Ferrâ’dan nakletti: **الهياط**: sulamaya varışta sevki en şiddetli kılmaktır; musannif onu **م ي ط**’ta istitrâden zikretti; burada onu iade etmekten müstağni kılmaz. Dedi ki: ve **المياط**: dönüşte sevki en şiddetli kılmaktır; bunun manası gidip gelmek iledir.

İbnü’l-Kattâ‘ dedi: bir kere **يهيط** eder, başka bir kere **يميط** eder; **يهيط** için mâzî yoktur. Ve Lisân’da: ve **أميت** **الهياط** fiili kılınmıştır. El-Lihyânî dedi: **الهياط**: yönelme(=gelme). Ve başkası dedi: denilir: aralarında **مهايطة** ve **ممايطة** ve **مغايطة** ve **مشايطة** vardır; yani muhtelif söz. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الهائط**: giden. Ve **المائط**: gelen. Dedi ki: ve denilir: **هايطه**, onu zayıf bulduğu zaman. Ve başkası dedi: **الهياط والمياط**: çalkantı/karışıklık. Ve denilir: bu, onların sözü olan “hayır, vallahi” ve “evet, vallahi”dir; bunu es-Sâgânî nakletti.
