# هيف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%8A%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هيف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هيف

الهيف: شدة العطش من إصابة الريح الحارة. والهيف، والهوف: ريح حارة تأتي من نحو اليمن وهي نكباء بين الجنوب والدبور من تحت مجرى سهيل تيبس النبات، وتعطش الحيوان، وتنشف المياه قال ذو الرمة:
  وصوح البقل نئاج تجيء به                      هيف يمانية في مرها نكب

  وقال ابن الأعرابي: نكباء الصبا والجنوب، مهياف ملواح ميباس للبقل، وهي التي تجيء بين ريحين، وقال الأصمعي: الهيف: الجنوب إذا هبت بحر، وقيل: إن الهيف: ريح باردة تجيء من قبل مهب الجنوب، ويقال: إن هذا لا يوافق الاشتقاق، قال الأزهري: والذي قاله الليث: إن الهيف ريح باردة، لم يقله أحد، والهيف لا تكون إلا حارة. وفي المثل: ذهبت هيف لأديانها أي: لعاداتها وإنما جمع الأديان؛ لأن الهيف اسم جنس، وجاء باللام على معنى إلى، أي: رجعت إلى عاداتها، وقال أبو عبيد: الهيف: السموم، وقولهم: لأديانها: أي لعاداتها لأنها تجفف كل شيء وتيبسه يضرب عند تفرق كل إنسان لشأنه، أو لمن لزم عادته ولم يفارقها. وهيف: واد باليمن. وفي الصحاح: تهيف منه، كتشتى: من الشتاء وكذلك تصيف: من الصيف. والهافة: الناقة التي تعطش سريعا وإبل هافة كذلك كالمهياف كمحراب، وكذلك المهيام، نقله الجوهري، وهو قول الأصمعي. والهيف، محركة: ضمر البطن ورقة الخاصرة وقد هيف وهاف كفرح وخاف، هيفا وهيفا الأخيرة لغة تميم، فهو أهيف وامرأة هيفاء، وفرس هيفاء من نسوة، وأفراس هيف وكذلك قوم هيف. وهاف العبد يهاف: أبق نقله الجوهري وابن عباد، أي استقبل الريح. وهافت الإبل هيافا، بالكسر والضم: إذا استقبلت هبوب الهيف بوجوهها، فاتحة أفواهها من شدة العطش، وهي إبل هائفة كما في اللسان. والمهياف من الإبل: المعناق نقله ابن عباد. والمهياف منا: السريع العطش عن الأصمعي، وأنشد للشنفري:
  ولست بمهياف يعشى سوامه                      مجدعة سقبانها وهي بهـل أو الشديدة أي العطش كالهائف، والهيوف، والهيفان وهو الذي لا يصبر على العطش. ورجل هيفان ومهياف، كمشتاق أي: عطشان الأولى عن الأصمعي، والثانية ضبطها غريب لم أر من تعرض له، والظاهر أنه مهياف كمحراب أو الصواب مهتاف من اهتاف، وحينئذ يصح الوزن بمشتاق، فتأمل. وأهافوا: عطشت إبلهم نقله الجوهري، وأنشد للراجز:
  وقد أهافوا زعموا وأنزعوا ومما يستدرك عليه: هاف ورق الشجر، يهيف: سقط. وهاف، واستهاف: أصابته الهيف، فعطش، أنشد ثعلب:
  تقدمتهن علـى مـرجـم                      يلوك اللجام إذا ما استهافا ورجل هاف: لا يصبر على العطش، عن اللحياني، ويقال للعطشان: إنه لهاف. واهتاف: أي عطش. وهافاه مهافاة: إذا مايله إلى هواه، نقله الأزهري في ترجمة فوه. وهيفاء: فرس طارق بن حصبة. وهيفاء: قرية بساحل بحر الشام. وإبل هافة: إذا كانت تعطش سريعا. فصل الياء مع الفاء أهمله الجوهري، وقال ابن السكيت:

### Türkçe

**الهيف**: sıcak rüzgârın isabetinden (dolayı) susuzluğun şiddeti. Ve **الهيف** ve **الهوف**: Yemen taraflarından gelen sıcak bir rüzgâr; güney ile **الدبور** arasında bir **نكباء**dır; Süheyl’in akış yatağının altından (eser); bitkiyi kurutur, hayvanı susatır, suları kurutur. ذو الرمة dedi ki:
  Ve sebzeyi kuruttu; onu getiren,                      esişinde **نكب** olan Yemenli **هيف**tir

  İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **نكباء** **الصبا** ile **الجنوب**(dur); **مهياف** **ملواح** **ميباس**tır, sebze için; ve o, iki rüzgâr arasında gelen (rüzgâr)dır. Ve el-Asma‘î dedi ki: **الهيف**: denizden estiği vakit **الجنوب**(dur). Ve denildi ki: **الهيف**: güneyin esiş yönü tarafından gelen soğuk bir rüzgârdır. Ve denilir ki: Bu, اشتقاقa uygun düşmez. el-Ezherî dedi ki: Leys’in söylediği, “**الهيف** soğuk bir rüzgârdır” (sözü)nü kimse söylemedi; ve **الهيف** ancak sıcak olur. Ve meselde: “**ذهبت هيف لأديانها**” yani: âdetlerine (gitti). Ancak **الأديان**ı cem‘ etti; çünkü **الهيف** bir cins ismidir. Ve **اللام**ı “إلى” mânâsı üzere getirdi; yani: âdetlerine döndü. Ebû Ubeyd dedi ki: **الهيف**: **السموم**dur. Ve onların “**لأديانها**” sözleri: yani âdetlerine; çünkü o her şeyi kurutur ve onu sertleştirir. Her insanın kendi işi için ayrılıp dağılması sırasında; yahut âdetine yapışıp ondan ayrılmayan kimse için darb-ı mesel yapılır. Ve **هيف**: Yemen’de bir vadidir. Ve **الصحاح**’ta: “**تهيف** منه, **كتشتى**: kıştan (dolayı); ve yine **تصيف**: yazdan (dolayı).” Ve **الهافة**: çabuk susayan dişi deve; ve **إبل هافة** da böyledir; **كالمهياف كمحراب**. Ve yine **المهيام**; onu Cevherî nakletti; ve o, el-Asma‘î’nin sözüdür. Ve **الهيف** (harekeli): karın incelmesi ve böğür inceliği; ve **هيف** ve **هاف** oldu, **كفرح وخاف**; **هيفا** ve **هيفا**; sonuncusu Temîm’in lügatidir. O hâlde o **أهيف**tir; ve kadın **هيفاء**; ve kısrak **هيفاء** “**من نسوة**”dendir; ve **أفراس هيف**; yine **قوم هيف**. Ve **هاف** köle **يهاف**: kaçtı; Cevherî ve İbn Abbâd onu nakletti; yani rüzgârı karşıladı. Ve develer **هافت** **هيافا** (kesre ve damme ile): yüzleriyle **الهيف**in esişini karşıladıkları zaman; susuzluğun şiddetinden ağızlarını açmış olarak; ve onlar, **اللسان**’da olduğu üzere, **إبل هائفة**tir. Ve develerden **المهياف**: uzun boyunlu (deve); İbn Abbâd onu nakletti. Ve bizden **المهياف**: çabuk susayan; el-Asma‘î’den. Ve Şenferâ için inşâd etti:
  Ve ben, sürüsü gece körlüğü çeken bir **مهياف** değilim;                      yavruları kesik (kulaklı)dır; o ise **بهل**dir

  yahut şiddetli, yani susuzluk (bakımından), **كالهائف**; ve **الهيوف**; ve **الهيفان**: susuzluğa sabredemeyen kimsedir. Ve adam **هيفان** ve **مهياف**, **كمشتاق**; yani: susuz. Birincisi el-Asma‘î’dendir; ikincisini “garîb” ضبط etti; ona temas edeni görmedim. Zâhir olan, onun **مهياف كمحراب** olmasıdır; yahut doğru olan **مهتاف**tır, **اهتاف**tan; o vakit vezin **بمشتاق** ile sahih olur; öyleyse düşün. Ve **أهافوا**: develeri susadı; Cevherî onu nakletti. Ve Recez söyleyen için inşâd etti:
  Ve gerçekten **أهافوا**; zannettiler; ve **أنزعوا**. Ve ondan istidrâk olunanlardandır: **هاف** ağaç yaprağı, **يهيف**: düştü. Ve **هاف** ve **استهاف**: ona **الهيف** isabet etti; böylece susadı. Sa‘leb inşâd etti:
  Onları, bir taş yığını üzerine öne sürdüm;                      **استهافا** ettiği vakit gemi çiğner

  Ve adam **هاف**: susuzluğa sabredemez; Lihyânî’den. Ve susayana denilir: “O, elbette **لهاف**tır.” Ve **اهتاف**: yani susuzluk. Ve **هافاه** **مهافاة**: onu hevasına doğru meylettirdiği zaman; Ezherî onu **فوه** tercümesinde nakletti. Ve **هيفاء**: Târık b. Hasbe’nin kısrağı. Ve **هيفاء**: Şam denizinin sahilinde bir köy. Ve **إبل هافة**: çabuk susar oldukları zaman. **فصل الياء مع الفاء**: Cevherî onu ihmal etti; ve İbnü’s-Sikkît dedi ki:
