# وبد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%A8%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%A8%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%A8%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وبد

الوَبْدُ: الحاجةُ إِلى الناسِ. والوَبَدُ، بالتحريك: شِدَّةُ العَيْشِ، وهو مصدر يوصف به فيقال رجل وَبَدٌ أَي سَيِّءُ الحال، يستوي فيه الواحد والجمع كقولك رجل عدل ثم يجمع فيقال أَوبادٌ كما يقال عُدول، على توهم النعت الصحيح. والوَبَدُ: الفقرُ والبُؤْسُ. والوبَدُ: سُوء الحال من كثرة العيال وقلة المال. ورجل وبَدٌ أَي فقير؛ وقوم أَوْبادٌ وقد وَبِدَتْ حالُه تَوْبَدُ وَبَداً؛ قال الشاعر:
ولَوْ عالَجْنَ مِنْ وَبَدٍ كِبالا
وأَما ما أَنشده أَبو زيد من قول عمرو بن العداء الكلبي:
سَعَى عِقالاً فلَمْ يَتْرُكْ لَنا سَبَداً،
فكيف لو قَد سَعَى عَمْرٌو عِقالَيْن؟
لأَصْبَحَ الحَيُّ أَوباداً ولم يَجِدُوا،
عندَ التَّفرُّقِ في الهَيْجا، جِمالَيْن
فعلى حذف المضاف أَي ذَوِي أَوباد وجَمَع المصدر على التنوّع. والعِقالُ هنا: صدقةُ عام، وقوله جِمالين يريد قَطِيعَين من الجِمال، وأَراد جمالاً ههنا وجِمالاً ههنا، وذلك أَن أَصحاب الإِبل يعزلون الإِناث عن الذكور؛ وأَنشد الأَصمعي:
عَهِدْتُ بها سَراةَ بَنِي كلابٍ،
وَرِثْتُهُمُ الحياةَ فأَوْبَدُوني
(* قوله «ورثتهم» كذا بالأصل ولعله ورشتهم)
والمُسْتَوْبِدُ: مثل الوَبَدِ.
ووَبِدَ الثَّوبُ وَبَداً: أَخْلَقَ. والوَبَدُ: العَيْب. ووَبِدَ عليه وبَداً: غَضِبَ مثل وَمِدَ. والوَبَدُ: الحرُّ مع سكون الريح كالوَمَدِ. والوَبِدُ: الشديدُ العَيْنِ. وإِنه لَوَبَدٌ أَي شديدُ الإِصابةِ بالعين؛ عنه أَيضاً. وإِنه لَيَتَوَبَّدُ أَموالَ الناس أَي يصيبها بعينه فيسقطها.
والوَبْد، بسكون الباء: النُّقْرة في الصَّفاة يستنقع فيها الماء، وهي أَظهر من الوَقْر، والوَقْرُ أَظهر من الوَقْبِ.

### Türkçe

**الوَبْدُ**: insanlara ihtiyaç. Ve **الوَبَدُ**, harekeli olarak: geçimin şiddeti; ve o, kendisiyle vasıflandırılan bir mastardır; şöyle denir: adam **وَبَدٌ**, yani hâli kötü; onda tekil ve çoğul eşit olur; senin “adam adl” demen gibi; sonra çoğul yapılır da **أَوبادٌ** denir; **عُدول** denildiği gibi; sahih sıfat zannı üzere. Ve **الوَبَدُ**: fakirlik ve yoksulluk. Ve **الوبَدُ**: çok çoluk-çocuk ve az maldan dolayı hâlin kötülüğü. Ve adam **وبَدٌ** yani fakir; ve kavim **أَوْبادٌ**; hâli **وَبِدَتْ**; **تَوْبَدُ وَبَداً**; şair dedi ki:
ولَوْ عالَجْنَ مِنْ وَبَدٍ كِبالا

Ve Ebû Zeyd’in, Amr b. el-‘Adâ’ el-Kelbî’nin sözünden rivayet ederek okuduğu şeye gelince:
سَعَى عِقالاً فلَمْ يَتْرُكْ لَنا سَبَداً،
فكيف لو قَد سَعَى عَمْرٌو عِقالَيْن؟
لأَصْبَحَ الحَيُّ أَوباداً ولم يَجِدُوا،
عندَ التَّفرُّقِ في الهَيْجا، جِمالَيْن

O hâlde (bu), muzâfın hazfi üzeredir; yani **ذَوِي أَوباد**; ve mastarı çeşitlilik üzere çoğul yaptı. Ve **العِقالُ** burada: bir yılın sadakasıdır; ve onun “**جِمالين**” sözüyle, develerden iki sürü ister; ve burada “develer” ve burada “develer” murad etti; ve bu, deve sahiplerinin dişileri erkeklerden ayırmaları sebebiyledir; ve el-Asma‘î rivayet etti:
عَهِدْتُ بها سَراةَ بَنِي كلابٍ،
وَرِثْتُهُمُ الحياةَ فأَوْبَدُوني
(* onun “**ورثتهم**” sözü: asılda böyle; belki de **ورشتهم**’dur)

Ve **المُسْتَوْبِدُ**: **الوَبَدِ** gibidir.
Ve **وَبِدَ الثَّوبُ وَبَداً**: eskidi. Ve **الوَبَدُ**: ayıp. Ve **وَبِدَ عليه وبَداً**: öfkelendi; **وَمِدَ** gibi. Ve **الوَبَدُ**: rüzgârın durgunluğu ile birlikte sıcak; **الوَمَدِ** gibi. Ve **الوَبِدُ**: gözü şiddetli olan. Ve şüphesiz o, **لَوَبَدٌ**dur; yani gözle isabeti şiddetli; ondan da (rivayetle). Ve şüphesiz o, insanların mallarını **لَيَتَوَبَّدُ** eder; yani onları gözüyle isabet ettirir de düşürür.

Ve **الوَبْد**, bâ’nın sükûnu ile: düz kayada suyun biriktiği oyuk; ve o, **الوَقْر**’dan daha belirgindir; ve **الوَقْرُ**, **الوَقْبِ**’den daha belirgindir.
