# وبص — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%A8%D8%B5/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%A8%D8%B5/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وبص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%A8%D8%B5.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وبص

الوبِيصُ: البَرِيقُ؛ وبَصَ الشيءُ يَبِصُ وَبْصاً ووَبِيصاً وبِصَةً: بَرَقَ ولمَع، ووبَصَ البرقُ وغيره؛ وأَنشد ابن بري لامرئ القيس:إِذا شَبّ للْمَرْوِ الصِّغارِ وَبِيصُ
وفي حديث أَخْذِ العهد على الذُّريّة: وأَعْجَبَ آدمَ وَبِيصُ ما بين عَيْنَيْ داود، عليهما السلام؛ الوبِيصُ: البَريقُ، ورجل وَبّاصٌ: برّاق اللون؛ ومنه الحديث: رأَيت وَبِيصَ الطيِّبِ في مَفارِقِ رسول اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم، وهو مُحْرِمٌ أَي بَرِيقَه؛ ومنه حديث الحسن: لا تَلْقَى المؤمن إِلا شاحِباً ولا تَلْقَى المُنافِقَ إِلا وَبّاصاً أَي برّاقاً. ويقال: أَبْيَضُ وابِصٌ ووَبّاصٌ؛ قال أَبو النجم: عن هامةٍ كالحَجَرِ الوَبّاصِ
وقال أَبو العزيب النصري:
أَما تَرَيْنِي اليومَ نِضْواً خالصا،
أَسْوَدَ حُلْبوباً، وكنتُ وَابِصَا؟
أَبو حنيفة: وبَصَتِ النارُ وَبِيصاً أَضاءتْ. والوابِصةُ: البَرْقةُ. وعارض وَبّاصٌ: شديدُ وَبِيصِ البَرْق. وكل بَرّاقٍ وَبَّاصٌ ووابصٌ. وما في النار وَبْصةٌ ووابِصةٌ أَي جمرة. وأَوْبَصَت نارِي: أَضاءت، زاد غيره: وذلك أَول ما يظهر لَهَبُها. وأَوْبَصَت النارُ عند القَدْح إِذا ظهرت. ابن الأَعرابي: الوَبِيصةُ والوابِصةُ النار. وأَوْبَصت الأَرضُ: أَول ما يظهرمن نباتها. ووَبَّصَ الجِرْوُ تَوْبِيصاً إِذا فتح عينيه. ورجل وابِصةُ السَّمْع: يعتمد على ما يقال له، وهو الذي يُسَمَّى الأُذُنَ، وأَنَّث على معنى الأُذُن، وقد تكون الهاء للمبالغة. ويقال: إِن فلاناً لوَابِصةُ سَمْعٍ إِذا كان يَثِق بكل ما يسمعه، وقيل: هو إِذا كان يسمع كلاماً فيعتمد عليه ويظنُّه ولمَّا يَكُنْ على ثِقَة، يقال: وابِصةُ سَمع بفلان ووابِصةُ سَمع بهذا الأَمر؛ ابن الأَعرابي: هو القَمَرُ (*
قوله: هو القمر؛ هكذا في الأصل، ولعله أراد: الوبّاص هو القمر: هكذا في سائر المعاجم.).
والوَبَّاصُ ووَبْصانُ: شهر ربيع الآخر
(* قوله «وبصان شهر ربيع الآخر»
هو بفتح الواو وضمها مع سكون الباء فيهما.)؛ قال:
وسِيّانِ وَبْصانٌ، إِذا ما عَدَدْته،
وبُرْكٌ لَعَمْري في الحِسَاب سَواءُ
وجمعه وَبْصاناتٌ. ووابِصٌ ووابِصةُ: اسمان. والوَابِصةُ: موضع.

### Türkçe

**الوبِيصُ**: parıltı; **وبَصَ** şey **يَبِصُ** **وَبْصاً** ve **وَبِيصاً** ve **وبِصَةً**: parladı ve ışıldadı; ve şimşek ve başkası **ووبَصَ**; İbn Berrî, İmru’ul-Kays’tan okudu:
إِذا شَبّ للْمَرْوِ الصِّغارِ **وَبِيصُ**
Ve zürriyet üzerine ahdin alınması hadîsinde: Âdem’i, ikisine de selâm olsun, Dâvûd’un iki gözü arasındaki şeyin **وَبِيصُ**’u hayran bıraktı; **الوبِيصُ**: parıltı; ve **وَبّاصٌ** adam: rengi parlak; ve ondan hadîs: Resûlullah’ın, Allah ona salât ve selâm etsin, ihramlı iken, saç ayrımlarında güzel kokunun **وَبِيصَ**’ını gördüm; yani onun parıltısını; ve ondan Hasan’ın hadîsi: Mü’mini ancak solgun olarak bulursun ve münafığı ancak **وَبّاصاً** olarak bulursun; yani parlak. Ve denilir: **أَبْيَضُ** ve **وابِصٌ** ve **وَبّاصٌ**; Ebû’n-Necm dedi:
عن هامةٍ كالحَجَرِ **الوَبّاصِ**
Ve Ebû’l-‘Azîb en-Nasrî dedi:
أَما تَرَيْنِي اليومَ نِضْواً خالصا،
أَسْوَدَ حُلْبوباً، وكنتُ **وَابِصَا**؟
Ebû Hanîfe: Ateş **وبَصَتِ** **وَبِيصاً**: aydınlattı. Ve **الوابِصةُ**: şimşek çakması. Ve **وَبّاصٌ** bulut: şimşeğin **وَبِيصِ**’i şiddetli olan. Ve her parıldayan **وَبَّاصٌ** ve **وابصٌ**’tır. Ve ateşte **وَبْصةٌ** ve **وابِصةٌ** yoktur; yani kor. Ve ateşim **أَوْبَصَت**: aydınlattı; başkası artırdı: bu, alevinin ilk göründüğü zamandır. Ve ateş, çakmakla vurma sırasında göründüğünde **أَوْبَصَت**.

İbnü’l-A‘râbî: **الوَبِيصةُ** ve **الوابِصةُ** ateştir. Ve yer **أَوْبَصَت**: bitkisinin ilk görüneni. Ve yavru köpek, gözlerini açtığında **وَبَّصَ** **تَوْبِيصاً**.

Ve **وابِصةُ السَّمْع** adam: kendisine söylenene dayanır; ve o, **الأُذُنَ** diye adlandırılan kimsedir; **الأُذُن** mânâsına göre müennes yaptı; ve **الهاء** mübalağa için de olabilir. Ve denilir: Şüphesiz falan kimse **لوَابِصةُ سَمْعٍ**’dır; işittiği her şeye güvendiği zaman; ve denildi: o, bir söz işittiğinde ona dayanıp onu zannettiği, henüz güven üzere olmadığı zamandır; denilir: falana karşı **وابِصةُ سَمع** ve bu iş hakkında **وابِصةُ سَمع**; İbnü’l-A‘râbî: o, aydır.
(*
Sözü: o aydır; asılda böyledir; belki şunu kastetti: **الوبّاص** aydır: diğer sözlüklerin tamamında böyledir.).

Ve **الوَبَّاصُ** ve **وَبْصانُ**: Rebî‘u’l-Âhir ayı
(* sözü «**وبصان** Rebî‘u’l-Âhir ayı»
iki yerde de **الواو**’nun fethası ve dammesiyle, **الباء**’nın sükûnuyla’dır.); dedi:
وسِيّانِ **وَبْصانٌ**، إِذا ما عَدَدْته،
وبُرْكٌ لَعَمْري في الحِسَاب سَواءُ
Ve onun çoğulu **وَبْصاناتٌ**’tır. Ve **وابِصٌ** ve **وابِصةُ**: iki isimdir. Ve **الوَابِصةُ**: bir yerdir.
