# وبغ — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%A8%D8%BA/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%A8%D8%BA/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وبغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%A8%D8%BA.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: وبغ

باب الغين والباء وو ا ي ء معهما
غ ب ي، ب غ ي، و غ ب، ب ي غ، و ب غ، ب و غ، غ ي ب مستعملات غبي: غَبِيَ فلانٌ غَباوةً فهو غَبِيٌ، إذا لم يَفْطُنْ للخِبِّ، وهو الجَرْبزةُ.
بغي: بَغَى بِغاءً، أي: فَجَر، وهو يَبْغي.
والبِغْيةُ: نقيض الرِّشْدة، في الولد، يقال: هو ابن بغيةٍ، قال:
لدى رشدةٍ من أُمِّهِ أو لبِـغـيْةٍ		فيَغْلِبُها فَحْلٌ على النَّسْلِ مُنْجِبُْ
وابن رِشْدة إذا كان من ماء صاف. والبِغْية من الزِّنَى.
والبُغيةُ: مصدر الابتغاء، تقول : هو بُغْيَتي، أي: طَلِبتي وطِيَّتي. وبَغَيْتُ الشّيء أَبغيه بُغاء، وابتغيته: طلبته.
وتقول: لا ينبغي لك أن تَفْعلَ كذا، وما انبغى لك، في الماضي، أي: ما ينبغي.
والبَغْيُ في عَدْوِ الفَرَس: اختيالٌ ومَرَحٌ، وإنّه ليَبَغْي في عَدْوه. ولا يقال: فرسٌ باغٍ.
والبَغْيُ: الظُّلْمُ. والباغي: الظالم.
والبغايا: الجواري.
والبغايا: الطلائع. الواحدة: بَغِيّةٌ أيضا.
ويقال: إنك عالم ألاّ تُباغَ، ولا تُباغا ولا تُباغوا، ولا تباغي وفي لغةٍ: ولا تُباغَوْا، وفي الأثنين: ولا تُباغيَا، وفي الواحد: ولا تُباغَ. يقال: معناها لا يباغيك أحد. وقال آخر: أي: لا تُصِبْك عين، على الدعاء.
وتقول: لا تبغّت بك عين، يعني: لا ينازعك أحدٌ فيبغي عليك، أي قد سلم لك فلا تنازع .
وغب: الوَغْبُ: الجمل الضَّخْمُ الشديد، قال: أَجَزْتُ حِضْنَيْهِ هِبَلاً وَغْبا وقد وَغُبَ وغُوبة و وَغابة .
وأَوْغابُ البيتِ: أَسْقاطُه.
بيغ: البَيْغُ: ثؤورُ الدّم وفَوْرته حتى يظهرَ في العروق، وقد تَبَيَّغ به الدَّم.
وبغ: الوَبَغُ: داءٌ يأخذُ الإِبل، فترى فساده في أدباردها.
بوغ: البَوْغاءُ: التُرابُ الهابي في الهواء. وطاشةُ الناس، وحَمْقاهم وسَفِلَتُهم هم البَوْغاء والغَوْغاء.
غيب: الغِيبةُ: من الاغْتيابِ، والغَيْبةُ من الغَيْبُوبة.
وأغابتِ المرأة فهي مُغيبةٌ، إذا غاب زوجها.
والغابةُ: الأَجَمة.
والغَيْبُ: الشّكُ.
وكلُّ شيء غَيَّب عنك شيئاً فهو غَيابةٌ.

### Türkçe

باب **الغين** و**الباء** و**و** **ا** **ي** **ء** معهما
**غ ب ي**، **ب غ ي**، **و غ ب**، **ب ي غ**، **و ب غ**، **ب و غ**، **غ ي ب** kullanımdadır. **غبي**: **غَبِيَ** falan **غَباوةً**; o **غَبِيٌ**’dir; eğer **الخِبِّ**’e karşı uyanık olmazsa; o da **الجَرْبزةُ**’dir.

**بغي**: **بَغَى** **بِغاءً**, yani: fuhşetti; o **يَبْغي** eder.
Ve **البِغْيةُ**: evlâtta **الرِّشْدة**’nin zıddıdır; denir ki: o **ابن بغيةٍ**’dir. Dedi ki:
لدى رشدةٍ من أُمِّهِ أو لبِـغـيْةٍ		فيَغْلِبُها فَحْلٌ على النَّسْلِ مُنْجِبُْ
Ve **ابن رِشْدة**: eğer berrak bir sudan ise. Ve **البِغْية** zinadandır.
Ve **البُغيةُ**: **الابتغاء**’ın masdarıdır; dersin: o benim **بُغْيَتي**’mdir; yani: talebim ve niyetimdir. Ve **بَغَيْتُ** şeyi, onu **أَبغيه** **بُغاء** ile; ve onu **ابتغيته**: onu talep ettim.
Ve dersin: sana şunu yapman **لا ينبغي**; ve geçmişte: sana **ما انبغى**; yani: **ما ينبغي**.
Ve atın koşuşunda **البَغْيُ**: çalım ve şenliktir; ve o, koşuşunda mutlaka **يَبَغْي** eder. Ve denilmez: **فرسٌ باغٍ**.
Ve **البَغْيُ**: zulümdür. Ve **الباغي**: zalimdir.
Ve **البغايا**: cariyelerdir.
Ve **البغايا**: öncü birliklerdir. Bir tanesi: **بَغِيّةٌ** de.
Ve denir ki: sen bilensin ki **ألاّ تُباغَ**; ve **لا تُباغا** ve **لا تُباغوا**; ve **لا تباغي**; ve bir dilde: ve **لا تُباغَوْا**; ve ikide: ve **لا تُباغيَا**; ve birde: ve **لا تُباغَ**. Denir ki: manası: kimse sana **يباغيك** etmesin. Ve bir başkası dedi ki: yani: sana bir göz isabet etmesin; dua üzere.
Ve dersin: sana bir göz **لا تبغّت**; yani: hiç kimse seninle çekişmesin de sana **يبغي** etmesin; yani: sana teslim olmuştur, öyleyse çekişme yoktur.

**وغب**: **الوَغْبُ**: iri, güçlü, şiddetli devedir. Dedi ki: **أَجَزْتُ حِضْنَيْهِ هِبَلاً وَغْبا** ve o **وَغُبَ**; ve **غُوبة** ve **وَغابة**.
Ve evin **أَوْغابُ**’ı: onun döküntüleridir.

**بيغ**: **البَيْغُ**: kanın kabarması ve coşmasıdır; ta ki damarlarda görünene kadar; ve kan ona **تَبَيَّغ** etti.

**وبغ**: **الوَبَغُ**: develeri tutan bir hastalıktır; onun bozukluğunu onların kıçlarında görürsün.

**بوغ**: **البَوْغاءُ**: havada uçuşan topraktır. Ve insanların ayaktakımı, ahmakları ve aşağı tabakası: onlar **البَوْغاء** ve **الغَوْغاء**’dır.

**غيب**: **الغِيبةُ**: **الاغْتيابِ**’dandır; ve **الغَيْبةُ** **الغَيْبُوبة**’dandır.
Ve kadın **أغابتِ**; o **مُغيبةٌ**’dir; eğer kocası kaybolursa.
Ve **الغابةُ**: sık ağaçlıktır.
Ve **الغَيْبُ**: şüphedir.
Ve her şey ki senden bir şeyi **غَيَّب** etti; o, bir **غَيابةٌ**’dır.
