# وبه — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%A8%D9%87/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%A8%D9%87/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وبه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%A8%D9%87.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وبه

الوَبْهُ: الفِطنَةُ. والوَبْهُ أَيضاً: الكِبْرُ. وَبَهَ للشيء وَبْهاً ووُبُوهاً ووَبَهَ لَه وَبْهاً ووَبَهاً، بالسكون والفتح: فَطَنَ. الأَزهري: نَبِهْتُ للأَمر أَنْبَهُ نَبَهاً ووَبِهْتُ له أَوْبَهُ وَبَهاً وأَبَهْتُ آبَهُ أَبْهاً، وهو الأَمْرُ تَنْساه ثم تَنْتَبِه له. وقال الكسائي: أَبَهْتُ آبَهُ وبُهْتُ أَبُوه وبِهْتُ أَباه، وفلان لا يُوَبَهُ به ولا يُوبَهُ له أَي لا يُبَالى به. وفي حديث مرفوع: رُبَّ أَشْعَثَ أَغْبَرِ ذي طِمْرَيْن لا يُوبَهُ له لو أَقسم على الله لأَبَرَّهُ؛ معناه لا يُفْطَنُ له لِذِلَّتِه وقِلَّةِ مَرآتِه ولا يُحْتَفَلُ به لِحَقارته، وهو مع ذلك من الفضل في دينه والإخْباتِ لربه بحيث إذا دَعاهُ استجابَ له دُعاءَه. ويقال: أَبَهْتُ له آبَهُ وأَنت تِيبَهُ، بكسر التاء، مثل تِيجَلُ أَي تُبالي. ابن السكيت: ما أَبِهْتُ له وما أَبَهْتُ له وما بُهْتُ له وما وَبَهْت له وما وَبِهْتُ له، بفتح الباء وكسرها، وما بَأَهْتُ له وما بَهَأْتُ له؛ يريدما فَطِنْتُ له. وروي عن أَبي زيد أَنه قال: إني لآبَهُ بِكَ عن ذلك الأَمر إلى خير منه إذا رفعته عن ذلك. الفراء: يقال جاءت تَبُوه بَواهاً أَي تَضِجُّ.

### Türkçe

**الوَبْهُ**: zekâ. Ve **الوَبْهُ** ayrıca: kibir. Ve **وَبَهَ** bir şeye
**وَبْهاً** ve **وُبُوهاً** (olarak) ve **وَبَهَ** ona **وَبْهاً** ve **وَبَهاً** (olarak), sükûn ve fetha ile: anladı.

el-Ezherî: **نَبِهْتُ** işe **أَنْبَهُ نَبَهاً** (şeklinde) ve ona **وَبِهْتُ أَوْبَهُ وَبَهاً** (şeklinde) ve **أَبَهْتُ آبَهُ أَبْهاً** (şeklinde); o, (şu) iştir: onu unutursun, sonra ona uyanırsın.

Ve el-Kisâî dedi: **أَبَهْتُ آبَهُ** ve **بُهْتُ أَبُوه** ve **بِهْتُ أَباه**; ve falan kimse, onunla **يُوَبَهُ** edilmez ve ona **يُوبَهُ** edilmez; yani ona aldırış edilmez. Ve merfû bir hadiste: “Nice saçı başı dağınık, tozlu, iki yamalı elbiseli (kimse vardır ki) ona **يُوبَهُ** edilmez; Allah üzerine yemin etse elbette onu yerine getirir”; manası: zilleti ve görünüşünün azlığı sebebiyle ona dikkat edilmez ve hakirliği sebebiyle ona itina gösterilmez; o ise bununla beraber dinindeki fazilet ve Rabbine karşı huşû (ve teslimiyet) bakımından öyle bir hâldedir ki, O’na dua ettiğinde, onun duasına icabet eder.

Ve denilir: Ona **أَبَهْتُ**; **آبَهُ** (şeklinde) ve sen **تِيبَهُ**sün; tâ’nın kesresiyle; **تِيجَلُ** gibi; yani aldırırsın. İbnü’s-Sikkît: Ona **ما أَبِهْتُ** ve ona **ما أَبَهْتُ** ve ona **ما بُهْتُ** ve ona **ما وَبَهْت** ve ona **ما وَبِهْتُ**; bâ’nın fethası ve kesresiyle; ve ona **ما بَأَهْتُ** ve ona **ما بَهَأْتُ**; (bundan) muradı: ona anladım.

Ebû Zeyd’den rivayet edildiğine göre o dedi: “Şüphesiz ben, onu (o işi) ondan kaldırdığında, o işten daha hayırlısına doğru seninle **لآبَهُ** ederim.”

el-Ferrâ: Denilir: **تَبُوه** (olarak) **بَواهاً** geldi; yani feryat eder.
