# وتر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AA%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AA%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وتر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AA%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: وتر

باب التاء والراء و وء ي معهما
و ت ر، ر ت و، ت و ر مستعملات
وتر:
الوَتُر لغة الوِتْر، وكل شيءٍ كان فَرْداً فهو وِتْر واحد، والثلاثة وِترٌ، وأَحَدَ عَشَرَ وِتْر، والفعل أَوْتَرَ يُوتِرُ.
والوِتر والتِّرةُ: ظُلامةٌ في دَمٍ.
والوَتَر: معروف، وجمعُه أوتار.
والوَتيرةُ من الأرض، والوَتيرة: الطريقة.
والوَتيرةُ: المُداوَمَةُ، وهي من التَّواترُ.
والوَتيرةُ في قول زهير:
نَجاءٌ مُجِدٌّ ليس فيه وَتيرةٌ		وتَذْبيبُها عنها بأسْحَمَ مِذْوَدِ
وهو التَعريج في المَشْي، يصف بَقَرةً في حُضْرِها.
والوَتيرة العَقَبة، قال بُرَيق الهُذَلّي:
لما رأيتُ بني نُفايةَ أقبَلـوا		يمشُونَ كُلَّ وَتيرةٍ وحِجابِ
والمُواتَرةُ: المتابعة، وفي الحديث: لم يَزَلْ على وتيرةٍ حتى مات. وقيل هي المدامة.
والوَتيرةُ: خَرَزةٌ بيضاءُ تُعَلَّقُ في أعناقِ الإِبِل الصِّبيان بمزلةِ التّميمةِ، قال عياض بن حَزْرَة الهُذليّ
لها قُرْحةٌ مثل الوتيرة زانها		عبـيق...................
والوَتيرة: حَلْقةٌ أو شيء يُتَعَلَّم عليها الطَّعْنُ والرَّمْي، يقال: أخَذَ وتيرةً يتَعَلَّم عليها.
وليس في الأمر وتيرةٌ، أي غَميزةٌ ولا فَترةٌ.
وقد وَتَّرْتُ القوسَ توتيراً.
والوَتَرةُ: جُلَيْدَةٌ بين الإِبهام والسَّبّابة، ويقال: تَوَتَّرَ عَصَبُ فَرَسِه ونحو ذلك.
والوَتَرةُ في الأَنف: صِلةُ ما بين المَنْخِرَيْنِ.
والوَتيرة: غُرَّة الفَرَس إذا كانت مُستديرةً.
وقوله تعالى: "ثُم أرسَلْنا رُسُلَنا تَتْرَى" فمن لم يُنَوِّنْ جَعَلَها مثلَ سَكرَى وجماعته، ومعناه: وَتْرَى، وجعل بَدَل الواوِ تاءً، ومن نَوَّنَ يقول: معناه: أرسَلْنا بَعْثاً، فجَعَلَ تَتْرَى فِعْلَ الفِعل، وقيل تَتْرَى أي رسولاً بعد رَسُولٍ.
رتو:
الرَّتوُ في المَشْي، وهو الخَطْوُ، وكلُّ خُطْوةٍ رَتْوةٌ، ورَتَا رَتوةً أي قامَ قَوْمَةً.
وفلانٌ يَتَرَتَّى في مَشيه شَيئاً شيئاً أي خَطْواً ثمَّ خَطْواً.
والرَّتوُ: شدة الشيءِ بالشيء مِثلُ الزِّرِّ بالعُرْوة.
ويقال: رَتَا في ذَرْعِه، كما يقال: فَتَّ في عَضُدِه، ورَتَا وفَتَّ يمعنى أوهنْتَ قُوَّتَه.
تور:
التَّوْرُ تُذكِّرُه العَرَبُ، وتارةٌ ألِفُها واوٌ، والجميع التِّيَرُ. واستَوْأَرَ القومُ: فَزِعُوا، والوَحشُ أيضاً إذا نَفَرَت، قال الكميت:
فاستوأرَت بَقَرس
وأَتْأرْتُ إليه النَّظَرَ إذا حَدَّدْته.

### Türkçe

باب **التاء** والراء و **وء** ي معهما
**و ت ر**، **ر ت و**، **ت و ر** مستعملat

**وتر**:
**الوَتُر** dilde **الوِتْر**’dür; tek (ferd) olan her şey **وِتْر**’dür: biri **وِتْر**’dir; üç **وِترٌ**’dür; on bir **وِتْر**’dür. Fiil: **أَوْتَرَ يُوتِرُ**.
**الوِتر** ve **التِّرةُ**: kanda bir zulâmet (haksızlık/kan davası alacağı).
**الوَتَر**: bilinen (şey); çoğulu **أوتار**.
**الوَتيرةُ** yerden (bir şeydir); ve **الوَتيرة**: yol/yöntemdir.
**الوَتيرةُ**: devamlılıktır; o, **التَّواترُ**’dandır.
Züheyr’in sözünde **الوَتيرةُ**:
نَجاءٌ مُجِدٌّ ليس فيه **وَتيرةٌ**		وتَذْبيبُها عنها بأسْحَمَ مِذْوَدِ
O, yürüyüşte sapmadır; süratinde bir ineği vasfeder.
**الوَتيرة**: yokuş/engebe; Büreyḳ el-Hüzelî dedi ki:
لما رأيتُ بني نُفايةَ أقبَلـوا		يمشُونَ كُلَّ **وَتيرةٍ** وحِجابِ
**المُواتَرةُ**: peş peşe gelme/takip; hadiste: “Ölünceye kadar bir **وتيرةٍ** üzere devam etti.” Denildi ki: o, devamlılıktır.
**الوَتيرةُ**: beyaz bir boncuktur; çocuk develerin boyunlarına muska menzilesinde asılır. İyâḍ b. Ḥazra el-Hüzelî dedi ki:
لها قُرْحةٌ مثل **الوتيرة** زانها		عبـيق...................
**الوَتيرة**: bir halka yahut üzerine mızrak saplama ve atış öğrenilen bir şeydir; denir ki: “Üzerinde öğrendiği bir **وتيرةً** aldı.”
İşte **وتيرةٌ** yoktur; yani bir ayıp bulma (ğamîze) da yoktur, bir gevşeklik (fetra) da yoktur.
Ben yayı **وَتَّرْتُ**; **توتيراً** (gerdim).
**الوَتَرةُ**: başparmak ile işaret parmağı arasında bir deri parçasıdır; denir ki: “Atının siniri **تَوَتَّرَ**” ve bunun benzeri.
Burunda **الوَتَرةُ**: iki burun deliği arasındaki şeyin bağlantısıdır.
**الوَتيرة**: yuvarlak olduğunda atın alın akıdır (ğurre).
Yüce Allah’ın sözü: “ثُم أرسَلْنا رُسُلَنا **تَتْرَى**”; tenvin yapmayan onu **سَكرَى** ve onun cemaati gibi kıldı; manası: **وَتْرَى**; **الواو**’nun bedeli olarak **تاء** yaptı. Tenvin yapan ise der ki: manası “bir gönderiş gönderdik”tir; böylece **تَتْرَى**’yı fiilin fiili kıldı. Denildi ki: **تَتْرَى** yani bir resulden sonra bir resul.

**رتو**:
Yürüyüşte **الرَّتوُ**: adımdır; her adım **رَتْوةٌ**’dur. **رَتَا رَتوةً**: yani bir kalkışla kalktı.
Falan yürüyüşünde **يَتَرَتَّى**: yavaş yavaş; yani bir adım sonra bir adım.
**الرَّتوُ**: bir şeyi bir şeye bağlamanın sıkılığıdır; düğmenin ilikle (urva) olması gibi.
Ve denir ki: “Zirâında **رَتَا**”; “pazusunda **فَتَّ** denildiği gibi.” **رَتَا** ve **فَتَّ** “kuvvetini gevşettin/zayıflattın” manasındadır.

**تور**:
**التَّوْرُ**’u Araplar müzekker yapar; bazen onun elifi **واو**’dur; hepsi **التِّيَرُ**’dir. **استَوْأَرَ** kavim: korktular; vahşî hayvan da ürküp kaçtığında (böyledir). el-Kumeyt dedi ki:
فاستوأرَت بَقَرس
Ve “Bakışı ona **أَتْأرْتُ**” denir; onu keskinleştirdiğin (sabit ve sert baktığın) zaman.
