# وثأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AB%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وثأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وثأ

الوثء بالفتح والوثاءة بالمد: وصم يصيب اللحم ولكن لا يبلغ العظم فيرم، وعليه اقتصر الجوهري، أو هو توجع في العظم بلا كسر، وعليه اقتصر ابن القوطية وابن القطاع، أو هو الفك، وهو انفراج المفاصل وتزلزلها وخروج بعضها عن بعض، وهو في اليد دون الكسر، وعليه اقتصر بعض أهل الغريب، وقال أبو منصور: الوثء: شبه الفسخ في المفصل، ويكون في اللحم كالكسر في العظم، وقال ابن الأعرابي: من دعائهم اللهم ثأ يده. والوثء: كسر اللحم لا كسر العظم. قال الليث: إذا أصاب العظم وصم لا يبلغ الكسر قيل: أصابه وثء ووثأة مقصور، والوثء: الضرب حتى يرهص الجلد واللحم ويصل الضرب إلى العظم من غير أن ينكسر. وثئت يده كفرح حكاها ابن القطاع وغيره، وأنكره بعضهم، كذا قاله شيخنا. وقال أبو زيد: وثأت يد الرجل تثأ وثأ، ووثئت وثأ، ووثأ محركة فهي وثئة كفرحة ووثئت كعني وهو الذي اقتصر عليه ثعلب والجوهري، وهي اللغة الفصيحة فهي موثوأة ووثيئة على فعيلة ووثأتها متعديا بنفسه وأوثأتها بالهمز، قال اللحياني: قيل لابن الجراح: كيف أصبحت? قال: أصبحت مرثوءا، وفسره فقال: كأنه أصابه وثء، من قولهم: وثئت يده، قال الجوهري: وبه وثء، ولا تقل وثي أي بالياء، كما تقوله العامة، قال شيخنا: وقولهم: وقد لا يهمز ويترك همزه، أي يحذف ويستعمل استعمال يد ودم. قال صاحب المبرز عن الأصمعي: أصابه وثء، فإن خففت قلت وث، ولا يقال وثي، ولا وثو، ثم قال: وقد أغفل المصنف من لغة الفعل وثؤ ككرم، نقلها اللبلي في شرح الفصيح عن الصولي. ومن المصادر الوثوء، كالجلوس، والوثأة كضربة، عن صاحب الواعي، انتهى. ووثأ اللحم كوضع يثؤه: أماته، ومنه: هذه ضربة قد وثأت اللحم أي رهصته. وفي الأساس: ومن المجاز: وثأ الوتد: شعثه، والميثأة: الميتدة.

### Türkçe

**الوثء** (fetha ile) ve **الوثاءة** (med ile): ete isabet eden, fakat kemiğe ulaşmayan bir ezilme/yaralanmadır; bundan dolayı şişer; Cevherî bununla yetinmiştir. Yahut o, kırık olmaksızın kemikte bir sızıdır; İbnü’l-Kûtiyye ve İbnü’l-Kattâ‘ bununla yetinmiştir. Yahut o, **الفك**’tir; o da eklemlerin açılması, gevşemesi ve bazısının bazısından çıkmasıdır; bu, elde kırık olmaksızın olur; garîb ehlinin bazısı bununla yetinmiştir. Ebû Mansûr dedi: **الوثء**: eklemde feshe benzer bir şeydir; ve ette, kemikteki kırık gibi olur. İbnü’l-A‘râbî dedi: dualarından: “Allah’ım, onun elini **ثأ** et.” Ve **الوثء**: etin kırılmasıdır, kemiğin kırılması değil. Leys dedi: Kemik, kırığa ulaşmayan bir ezilme/yaralanma ile isabet alırsa: “Ona **وثء** ve **وثأة** (maksûr) isabet etti” denir. Ve **الوثء**: deriyi ve eti ezecek şekilde vurmak ve vuruşun, kırılmaksızın kemiğe ulaşmasıdır. “**وثئت** yedehu” (kefereha gibi): bunu İbnü’l-Kattâ‘ ve başkası rivayet etti; bazısı bunu inkâr etti; şeyhimiz böyle dedi. Ebû Zeyd dedi: “**وثأت** yede’r-racul” “**تثأ**” “**وثأ**”; ve “**وثئت**” “**وثأ**”; ve “**وثأ**” (harekeli) — o hâlde o, “**وثئة**” (kefarha gibi)dir; ve “**وثئت**” (ke‘anî gibi)dir; bu, Sa‘leb ve Cevherî’nin yetindiği şeydir; o, fasih dildir; o hâlde o, **موثوأة** ve **وثيئة** (fa‘île vezninde)dir; ve “**وثأتها**” onu bizzat kendisiyle müteaddî kıldım; ve “**أوثأتها**” hemze ile. Lihyânî dedi: İbnü’l-Cerrâh’a denildi: “Nasıl sabahladın?” Dedi: “**مرثوءا** olarak sabahladım”; onu açıkladı ve dedi: Sanki ona **وثء** isabet etmiş gibidir; onların “**وثئت** yeduhu” sözünden. Cevherî dedi: “Onda **وثء** vardır”; “**وثي**” deme, yani yâ ile; avamın dediği gibi. Şeyhimiz dedi: Onların sözü: “Hemzelenmeyebilir ve hemzesi terk edilir”; yani hazfedilir ve “el” ve “kan” gibi kullanılır. **المبرز** sahibinin Asma‘î’den nakline göre: “Ona **وثء** isabet etti”; eğer hafifletirsen “**وث**” dersin; “**وثي**” denmez; “**وثو**” da denmez. Sonra dedi: Musannif, fiilin “**وثؤ**” (kekerume gibi) dilini ihmal etmiştir; bunu Leblî, **الفصيح** şerhinde Sûlî’den nakletti. Masdarlardan: **الوثوء** (el-cülûs gibi) ve **الوثأة** (darabe gibi); **الواعي** sahibinden; bitti. “**وثأ**” et (kevada‘a gibi) “**يثؤه**”: onu öldürdü; ondan: “Bu, eti **وثأت** etmiş bir darbedir” yani onu ezmiştir. **الأساس**’ta: Mecazdan: “**وثأ** kazığı”: onu dağıttı/bozdu; ve **الميثأة**: kazık.
