# وثج (و-ث-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AB%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: و - ث - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والثاء و و ا ي ء معهما
ج و ث، ث أ ج، ج ث و، ج و ث، و ث ج
جأث:
الجأثُ: ثِقلُ المشي. يقال: أثقلهُ الحِملُ حتى جأث.
والمجؤوثُ والمجثُوث: الفزع المرعوب. وفي الحديث: "فلما رأيت جبريل جُئثت رُعباً".
ثأج:
الثُّؤاجُ: صوت النَّعجة. تأجت تثأج ثُؤاجاً. قال الكُميت:
رأيه فيهم كرأي ذوي الثَّلَّسة		في الثّائجات جُنح الظّلامِ.
جثو:
الجُثوةُ: تُرابٌ مجموع كهيئة القبر.
والجثوُ: مصدر الجاثي، والجُثُوُّ أيضاً.
جوث:
الجوث: عظيمٌ في أعلى البطن، كأنه الحُبلى، والنّهت: أجوثُ وجوثاء.
وثج:
فرسٌ وثيجٌ: قويٌّ، وقد وثُجَ وثاجةً.

##### Türkçe

باب **الجيم** ve **الثاء** ve **و** ve **ا** ve **ي** ve **ء** onlarla birlikte

**ج و ث**، **ث أ ج**، **ج ث و**، **ج و ث**، **و ث ج**
**جأث**:
**الجأثُ**: yürümenin ağırlığı. Denir ki: yük onu ağırlaştırdı, ta ki **جأث** etti.
Ve **المجؤوثُ** ve **المجثُوث**: ürkmüş, korkutulmuş olan. Ve hadiste: "Ben Cebrâil’i görünce, korkudan **جُئثت** oldum".

**ثأج**:
**الثُّؤاجُ**: koyunun sesi. **تأجت** **تثأج** **ثُؤاجاً**. **الكُميت** dedi ki:
Onlar hakkındaki görüşü, **الثَّلَّسة** sahiplerinin görüşü gibidir		**الثّائجات** içinde, karanlığın meyli.

**جثو**:
**الجُثوةُ**: kabir heyeti gibi, toplanmış toprak.
Ve **الجثوُ**: **الجاثي**’nin mastarıdır; ve **الجُثُوُّ** da.

**جوث**:
**الجوث**: karnın üst tarafında büyük olan; sanki hamile gibi. Ve **النّهت**: **أجوثُ** ve **جوثاء**.

**وثج**:
**وثيجٌ** at: güçlü; ve **وثُجَ** **وثاجةً**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%AC/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الوَثيجُ: الكَثيفُ من كلِّ شيء. وقد وَثُجَ الشيءُ بالضم وَثاجَةً. وفرسٌ وثيجٌ، أي مُكْتَنِزٌ. قال أبو زيد: الوَثاجَةُ: كَثرة اللحم. واسْتَوْثَجَ الشيءُ، وهو نحوٌ من التمام؛ يقال: اسْتَوْثَجَ نبتُ الأرض، إذا عَلِقَ بعضه ببعضٍ وتمَّ. والمُؤْتَثِجَةُ: الأرض الكثيرة الكلإِ. واسْتَوْثَجَ المال كَثُر. وقال الأصمعي: اسْتَوْثَجَ الرجل من المال، إذا استكثَر منه.

##### Türkçe

**الوَثيجُ**: her şeyden yoğun olan. Ve şey, damme ile **وَثُجَ**; **وَثاجَةً** (oldu). Ve **فرسٌ وثيجٌ**: yani derli toplu, etli. Ebû Zeyd dedi: **الوَثاجَةُ**: etin çokluğu. Ve şey **اسْتَوْثَجَ**; o, tamamlıktan bir türdür; denilir ki: **اسْتَوْثَجَ نبتُ الأرض**; bazıları bazısına yapışıp tamam olduğunda. Ve **المُؤْتَثِجَةُ**: otu çok olan yer. Ve mal **اسْتَوْثَجَ**: çoğaldı. Ve el-Asma‘î dedi: **اسْتَوْثَجَ الرجل من المال**; ondan çoğunu istediğinde.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%AC/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج ث ( و ا ي ء )
جوث ، ثوج ، جأث ، جثا ، ثأج ، وثج ، ثجه.
جوث جأث : قال الليث : الجَوَثُ عَظمٌ في أَعْلى البَطْنُ كأَنَّهُ بَطنُ الحُبْلَى ، والنّعْتُ : أَجوَثُ ، وجَوْثَاء .
وقال ابنُ دُرَيد : الجَوَثُ اسْتِرخاءُ البَطن .
وقال الليث : الجَأْثُ ثِقَلُ المَشي ، يقال : أَثقَلهُ الحِمْلُ حتى جَأَثَ .
وقال غيره : الجأَثَانُ : ضَرْبٌ من المشي .
وأنشد :
عَفَنْجَجٌ في أَهلِه جئَّاثُ
وجُوَاثي : قريةٌ بالبَحْرين مَعْرُوفة .
وقال أبو زيد : جأَثَ البَعير جَأْثاً ، وهو مِشيَتُه مُوقَراً حِمْلاً .
أبو عُبيد : جُئِثَ فهو مَجْؤُوثٌ ، وجُثّ فهو مَجثُوثٌ ، إذا فَزِعَ .
وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( أَنَّه رأَى جبْريل ، قال : فَجُئِثْتُ منه فرَقاً ) معناه : ذُعِرْتُ .
ثعلب عن أبي نصر ، عن الأصمَعيّ : جَأَثَ يَجأَثُ جَأْثاً ، إذا ثَقلَ الأخبار .
وأنشد :
جآثُ أَخْبارٍ لها نَبَّاثُ
ثوج ثأج : ابن دريد : الثّوْجُ شَيْءٌ يُعْمَل من الخُوصِ نحْوَ جُوَالِقِ الجصّ ، يُحْمَل فيه التُّراب وغيره ، قال : وهو عَربيُّ صحيح .
أبو زيد : ثَأَجت الغَنَمُ تَثأَج ثُؤَاجاً ، إذا صاحَت ، ويقال : قَد ثَأَجوا كثُوَاجِ الغَنم .
وثاج : قَرْية في أَعراض البَحرين ، فيها نخَلٌ زَينٌ .
وقال أبو ترَاب : الثَّوْج : لُغةٌ في الفوْج .
وأنشد لجندل :
من الدَبا ذَا طَبَقٍ أَثَايِجِ
ويروى : أَفَاوِج ، أَو فوْجاً فوْجاً .
وقال ابن الأعرابيّ : ثاجَ يَثُوج ثَوْجاً ، وثَجَا يَثجُو ثَجُواً ، مثل حاثَ يَحُوث حَوْثاً ، إذا بَلبَلَ مَتاعَه وفَرَّقَه .
وثج ( ثجة ) : الحرّانيّ ، عن ابن السِّكيت ؛ عن الأصمَعيّ : استَوثجَ فُلانٌ من المال ، واستَوثَن استِثيَاجاً ، واستِيثاناً ، إذا استَكثرَ منه .
والوَثِيجُ : الكثِيفُ من كلِّ شيء . واستَوثجَت المرْأَةُ ، إذا تمَّ خَلْقُها .
وقال الليث : الوَثِيجَة الأرض الكثِيرة الشجر المُلتَفّة ، ويقال : بَقلٌ وَثِيجٌ ، وكلأٌ وَثِيجٌ .
وقال الليث : فرَسٌ وَثِيجٌ : قويّ وقد وَثُجَ وَثاجةً ، وهو اكتِنازُه .
وقال العجاج يَصِف جيشاً :
بِلَجِبٍ مثلِ الدَّبا أَوْ أَوثَجا
شِمر ، عن أبي عبيدة : الثَّجَة : الأقنَة ، وهي حُفْرَةٌ يحتَفرُها ماءُ المطر . وأنشد :
فوَرَدَت صادِيةً حِرارَا
ثِجَاتِ ماءٍ حُفِرَتْ أُوَارَا
أَوقَاتَ أُقنٍ تَعتَلِي الْغِمارَا
وقال شمِر : والثَّجَّةُ بفتح الثاء ، وتشدِيد الجيم : الرّوضة التي حُفِرَت فيها الحِياض ، وَجَمعها ثجّات ، سمِّيت بذلك لثجِّها الماءَ فيها .
شمِر ، عن ابن الأعرابيّ : مكان وَثيجٌ : كثير الْكلأ . ويقال : أَوثِجْ لنا من هذا الطَّعام ، أَيْ أكثِرْ .
شمِر : من الثِّياب الموْثُوج ، وهو الرِّخو الغَزْل والنّسج ، قاله رَجل من باهِلة .
جثا : الفراء : جِثْوَةٌ من النَّار ، وجِذْوَةٌ ، وجُثْوَةٌ وجُذْوَةٌ .
قال : والجُثَى تُرابٌ مَجْموعَة ، واحدتها جُثْوَة .
وفي الحديث : ( فلانٌ من جُثَي جَهَنَّمْ ) وله مَعْنيان فيما فَسَّر أبو عُبيد : أَحدُهما أَنَّه مِمَّن يَجْثُو على الرُّكَب فيها ، والآخر أنه من جماعات أَهْلِ جَهَنَّم ، على رِوَايَة من رَوى جُثَى بالتَّخفيف ، ومَنْ رَواه من جُثِيّ جَهَنَّم ، بتشديد الياء ، فهو جَمْعُ الثَّاني .
قال اللَّهُ تعالى : ( ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيّاً ) ( مريم : 68 ) .
وقال طَرَفَة في الجُثْوَةِ يصفُ قَبْرَيْ أَخَوين :
تَرَى جُثْوَ ثَيْنِ من تُرابٍ عليهما
صَفائحُ صُمٌّ مِنْ صَفِيحٍ مُصَمَّدِ
ويقال : جثا فُلانٌ على رُكْبَتَيْهِ ، يَجْثُو جُثُوّاً
وجِثيّاً .
وقال شمر : قال ابنَ شُمَيْل يقال للرجل إنه لَعَظِيمُ الجُثْوَةِ ، والجُثَّةِ ، وجثْوَةُ الرَّجل : جَسَدُه ، والجميع الجُثَى .
وأَنشد :
يَوْمَ تَرَى جثْوَتَهُ في الأَقْبُرِ
قال : والْقَبْرُ جُثْوَةٌ ، وما ارْتَفَعَ من الأرْض ، نحو ارْتفاعِ الْقَبْر جُثْوَة .
وقال أبو عمر : والجُثْوَةُ التُّرابُ الْمجْتَمِع .

##### Türkçe

ج ث ( **و ا ي ء** )
**جوث** ، **ثوج** ، **جأث** ، **جثا** ، **ثأج** ، **وثج** ، **ثجه**.
**جوث** **جأث** : Leys dedi: **الجَوَثُ** karnın üst tarafında bir kemiktir; sanki o, hamile kadının karnıdır; sıfat: **أَجوَثُ** ve **جَوْثَاء**.
İbn Düreyd dedi: **الجَوَثُ** karnın gevşekliğidir.
Leys dedi: **الجَأْثُ** yürüyüşün ağırlığıdır; denir ki: yük onu ağırlaştırdı da nihayet **جَأَثَ**.
Başkası dedi: **الجأَثَانُ**: yürüyüşten bir türdür.
Şiir okudu:
عَفَنْجَجٌ في أَهلِه جئَّاثُ
Ve **جُوَاثي**: Bahreyn’de bilinen bir köydür.
Ebû Zeyd dedi: deve **جأَثَ** eder, **جَأْثاً**; o, yükle ağırlaştırılmış olarak onun yürüyüşüdür.
Ebû Ubeyd: **جُئِثَ** oldu; o hâlde o **مَجْؤُوثٌ**tur; ve **جُثّ** oldu; o hâlde o **مَجثُوثٌ**tur; korktuğu zaman.
Peygamberin ( صلى الله عليه وسلم ) hadisinde: (Cebrâil’i gördü; dedi ki: ondan korkudan **فَجُئِثْتُ** ) mânası: ürktüm.
Sa‘leb, Ebû Nasr’dan, Asma‘î’den: **جَأَثَ** **يَجأَثُ** **جَأْثاً**; haberler ağır geldiği zaman.
Şiir okudu:
جآثُ أَخْبارٍ لها نَبَّاثُ
**ثوج** **ثأج** : İbn Düreyd: **الثّوْجُ** hurma yaprağından yapılan bir şeydir; alçı çuvalı gibi; içinde toprak ve başkası taşınır; dedi: o sahih Arapçadır.
Ebû Zeyd: koyunlar **ثَأَجت** eder, **تَثأَج** **ثُؤَاجاً**; bağırdıkları zaman; ve denir ki: koyunların bağırması gibi **ثَأَجوا** ettiler.
Ve **وثاج**: Bahreyn’in çevrelerinde bir köydür; onda güzel hurmalık vardır.
Ebû Turâb dedi: **الثَّوْج**: **الفوْج** hakkında bir lehçedir.
Cündel’e ait olarak şiir okudu:
من الدَبا ذَا طَبَقٍ أَثَايِجِ
Ve rivayet olunur: **أَفَاوِج**; yahut **فوْجاً فوْجاً**.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **ثاجَ** **يَثُوج** **ثَوْجاً**; ve **وثَجَا** **يَثجُو** **ثَجُواً**; **حاثَ** **يَحُوث** **حَوْثاً** gibi; eşyasını karıştırıp dağıttığı zaman.
**وثج** ( **ثجة** ) : Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten; Asma‘î’den: falan kimse maldan **استَوثجَ** etti; ve **استَوثَن** **استِثيَاجاً** ve **استِيثاناً**; ondan çoğalttığı zaman.
Ve **الوَثِيجُ**: her şeyden yoğun olan. Kadın **استَوثجَت** etti; yaratılışı tamam olduğu zaman.
Leys dedi: **الوَثِيجَة** ağaçları çok, birbirine girmiş topraktır; ve denir: **بَقلٌ وَثِيجٌ** ve **كلأٌ وَثِيجٌ**.
Leys dedi: **فرَسٌ وَثِيجٌ**: güçlüdür; ve **وَثُجَ** **وَثاجةً**; o, onun dolgunlaşmasıdır.
A‘câc bir orduyu vasfederek dedi:
بِلَجِبٍ مثلِ الدَّبا أَوْ أَوثَجا
Şimr, Ebû Ubeyde’den: **الثَّجَة**: **الأقنَة**dir; o, yağmur suyunun kazdığı bir çukurdur. Şiir okudu:
فوَرَدَت صادِيةً حِرارَا
ثِجَاتِ ماءٍ حُفِرَتْ أُوَارَا
أَوقَاتَ أُقنٍ تَعتَلِي الْغِمارَا
Şimr dedi: ve **الثَّجَّةُ** (ثاء’nın fethiyle ve جيم’in şeddelenmesiyle): içinde havuzların kazıldığı çayırlıktır; çoğulu **ثجّات**tır; içine suyu **ثجِّ** etmesinden dolayı böyle adlandırıldı.
Şimr, İbnü’l-A‘râbî’den: **مكان وَثيجٌ**: otu çok. Ve denir: bu yemekten bize **أَوثِجْ**; yani çoğalt.
Şimr: elbiselerden **الموْثُوج**; o, ipliği ve dokuması gevşek olandır; bunu Bâhile’den bir adam söyledi.
**جثا** : Ferrâ: ateşten bir **جِثْوَةٌ** ve bir **جِذْوَةٌ**; ve bir **جُثْوَةٌ** ve bir **جُذْوَةٌ**.
Dedi: ve **الجُثَى** toplanmış topraktır; onun teki **جُثْوَة**dir.
Hadiste: (falan kimse **من جُثَي جَهَنَّمْ**’dendir) ve onun, Ebû Ubeyd’in açıkladığı üzere, iki mânası vardır: birincisi, onun orada dizler üzerine çökenlerden olmasıdır; ikincisi, Cehennem ehlinin topluluklarından olmasıdır; **جُثَى**yı hafifletmeyle rivayet edenin rivayetine göre. Ve onu **جُثِيّ جَهَنَّم** diye, ياء’yı şeddeli olarak rivayet eden kimseye gelince: o, ikincinin çoğuludur.
Yüce Allah dedi: ( ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيّاً ) (Meryem: 68).
Tarafe, iki kardeşin iki kabrini vasfederek **الجُثْوَةِ** hakkında dedi:
تَرَى جُثْوَ ثَيْنِ من تُرابٍ عليهما
صَفائحُ صُمٌّ مِنْ صَفِيحٍ مُصَمَّدِ
Ve denir: falan kimse iki dizi üzerine **جثا** etti; **يَجْثُو** **جُثُوّاً**
ve **جِثيّاً**.
Şimr dedi: İbn Şümeyl dedi ki: adama, o gerçekten **عَظِيمُ الجُثْوَةِ** ve **الجُثَّةِ** denir; ve erkeğin **جثْوَةُ**si: onun bedenidir; hepsi **الجُثَى**dır.
Şiir okudu:
يَوْمَ تَرَى جثْوَتَهُ في الأَقْبُرِ
Dedi: ve kabir bir **جُثْوَةٌ**dir; ve yerden yükselen şey, kabrin yükselişi gibi, bir **جُثْوَة**dir.
Ebû Ömer dedi: ve **الجُثْوَةُ** toplanmış topraktır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%AC/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الواو والثاء وما يثلثهما)
(وثج) الواو والثاء والجيم يدلُّ على اكتنازٍ. ووَثُجَ الفَرسُ وَثاجةً: اكتنَزَ لحمُه، وهو وَثيجٌ. واستَوْثَجَ نَبْتُ الأرضِ: عَلِقَ بعضُه بعضاً. وأرضٌ مُؤتثِجةٌ(1): كثيرة الكلأ.‏
(وثر) الواو والثاء والراء: كلمةٌ تدلُّ على وَطاءةٍ في شَيء. وفِراشٌ وَثْرٌ ووَثِيرٌ: وطِيٌّ. والمَياثِر: ثيابٌ حمرٌ تكون في مراكب الأعاجم. وقولهم: وثَرَ الجملُ النَّاقة: ضرَبَها، كأنَّها له فراشٌ وثير.‏
(وثق) الواو والثاء والقاف كلمةٌ تدلُّ على عَقْدٍ وإحكام. ووثَّقْت الشّيءَ: أحكَمْتُه. وناقةٌ موثَّقَة الخَلْق. والمِيثاق: العَهدُ المُحكَم. وهو ثِقَةٌ. وقد وَثِقْتُ به.‏
(وثل) الواو والثاء واللام كلمة. يقولون: الوَثِيل: اللِّيف أو رِشاءٌ يتخَذ منه.‏
(وثم) الواو والثاء والميم: أصلٌ يدلُّ على جَمعٍ وتجمُّع. والأصل الوَثِيمة: الحَجَر. يقولون: والذِي أخرَجَ النّارَ من الوثيمة. ثم يقال للحُزْمة من الحَشيش وَثِيمة. يقال ثِمْ، أي اجْمَعْ. والوَثِيم: المكتنِزُ لحماً.‏
(وثن) الواو والثاء والنون. كلمةٌ واحدة، هي الوَثَن واحد الأوثان: حِجارةٌ كانت تُعْبَد. وأصلها قولهم استَوْثَنَ الشّيءُ: قَوِيَ. وأوْثَنَ فلانٌ الحِمْلَ: كَثَّره. وأوثَنْتُ له: أعطيتُه جزيلاً.‏
(وثأ) الواو والثاء والهمزة، ليس فيه إلاَّ وُثِئَتْ يدُه، وهي موثوءة.‏
(وثب) الواو والثاء والباء يدلُّ في لُغة العرب على الظَّفْر، إلاّ في لغاتٍ من لُغات حِمْير فإنَّه بخلاف هذا. ووَثَب من مكانه: طَفَر. وفي لغةِ حمير يقولون لمن قَعَدَ: قد وثَب. وإذا أمَروا بالقُعُودِ فالواثِب. ويقولون للملِك إذا قَعَدَ ولم يَغْزُ: المَوْثَبان(2). ويقولون: وَثَّبَهُ وِسادةً: ألقاها له ليَقعُدَ عليها.‏
--------------ــ
(1) في المجمل: "موثجة" بفتح الثاء، وفي اللسان: "موثجة" بكسره. وقد اقتصر في القاموس كما هنا على "مؤتثجة". أما صاحب اللسان فذكر الكلمتين وإن خالف المجمل في ضبط إحداهما.‏
(2) ضبط في الأصل والمجمل والقاموس بفتح الميم، وفي اللسان بضمها.‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الواو** و**الثاء** وما يثلثهما)
(**وثج**) **الواو** ve **الثاء** ve **الجيم**, bir dolgunluğa delâlet eder. **وَثُجَ الفَرسُ وَثاجةً**: eti dolgunlaştı; o, **وَثيجٌ**dur. **استَوْثَجَ نَبْتُ الأرضِ**: onun bir kısmı bir kısmına yapıştı. Ve **أرضٌ مُؤتثِجةٌ**(1): otu çok olan.

(**وثر**) **الواو** ve **الثاء** ve **الراء**: bir şeyde yumuşaklığa delâlet eden bir kelimedir. Ve **فِراشٌ وَثْرٌ** ve **وَثِيرٌ**: yumuşak. Ve **المَياثِر**: Acemlerin bineklerinde bulunan kırmızı elbiselerdir. Ve onların sözü: **وثَرَ الجملُ النَّاقة**: onu dövdü; sanki o, onun için yumuşak bir döşektir.

(**وثق**) **الواو** ve **الثاء** ve **القاف** bir kelimedir; bağlamaya ve sağlamlaştırmaya delâlet eder. Ve **وثَّقْت الشّيءَ**: onu sağlamlaştırdım. Ve **ناقةٌ موثَّقَة الخَلْق**. Ve **المِيثاق**: sağlam ahittir. Ve o, **ثِقَةٌ**dır. Ve gerçekten ben ona **وَثِقْتُ به**.

(**وثل**) **الواو** ve **الثاء** ve **اللام** bir kelimedir. Derler ki: **الوَثِيل**: lif yahut ondan yapılan bir iptir.

(**وثم**) **الواو** ve **الثاء** ve **الميم**: bir asıldır; toplamaya ve toplanmaya delâlet eder. Ve asıl **الوَثِيمة**: taştır. Derler ki: “Ve **الذِي أخرَجَ النّارَ من الوثيمة**.” Sonra ottan bir demete **وَثِيمة** denir. **ثِمْ** denir; yani: topla. Ve **الوَثِيم**: eti dolgun olan.

(**وثن**) **الواو** ve **الثاء** ve **النون**. Tek bir kelimedir; o da **الوَثَن**dır, putların bir tanesi: tapınılan taşlardır. Ve aslı onların sözü: **استَوْثَنَ الشّيءُ**: kuvvetlendi. Ve **أوْثَنَ فلانٌ الحِمْلَ**: onu çoğalttı. Ve **أوثَنْتُ له**: ona bolca verdim.

(**وثأ**) **الواو** ve **الثاء** ve **الهمزة**; onda ancak **وُثِئَتْ يدُه** vardır; o da **موثوءة**dir.

(**وثب**) **الواو** ve **الثاء** ve **الباء**, Arap dilinde zafere delâlet eder; ancak **حِمْير**in dillerinden bazı dillerde bunun tersidir. Ve **وَثَب من مكانه**: sıçradı. Ve **حمير** dilinde oturana derler ki: “**قد وثَب**.” Ve oturmayı emrettiklerinde **الواثِب**. Ve derler ki: kral oturup da gazve etmediğinde: **المَوْثَبان**(2). Ve derler ki: **وَثَّبَهُ وِسادةً**: üzerine otursun diye ona bir yastık attı.

--------------ــ
(1) **المجمل**’de: “**موثجة**” **الثاء**’nın fethasıyla; ve **اللسان**’da: “**موثجة**” onun kesresiyle. Ve gerçekten **القاموس**’ta, burada olduğu gibi, “**مؤتثجة**” ile yetinilmiştir. Ama **اللسان**’ın sahibi iki kelimeyi de zikretti; **المجمل**’e, ikisinden birinin ضبط’unda muhalefet etmiş olsa da.
(2) Asılda ve **المجمل** ve **القاموس**’ta **الميم**’in fethasıyla ضبط edilmiştir; ve **اللسان**’da onun zammıyla.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%AC/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

و ث ج
فرس وَثيجٌ‏:‏ قَويٌّ مُكتنِزٌ، وقد وثُجَ وثاجةً‏.‏
ومن المجاز‏:‏ ثوب وثيج‏:‏ محكم النّسج‏.‏
واستوثج النّبات‏:‏ كثف‏.‏
قال العجّاج‏:‏ بلجب مثل الدّبا أو أوثجا أي أكثف‏.‏

##### Türkçe

و ث ج
**فرس وَثيجٌ**: güçlü, dolgun; ve **وثُجَ** **وثاجةً** (oldu).
Mecazdan: **ثوب وثيج**: dokuması sağlam.
**واستوثج النّبات**: sıklaştı.
el-‘Accâc dedi:
بلجب مثل الدّبا أو **أوثجا** yani daha sık.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الوَثِيجُ من كل شيء: الكثيفُ؛ وقد وَثُجَ الشيءُ، بالضم، وَثَاجَة، وأَوثَجَ، واسْتَوْثَجَ، وأَرض مُوثِجَةٌ: وَثُجَ كلَؤُها. النضر: الوَثِيجَةُ الأَرض الكثيرة الشجر المُلْتَفَّةُ الشجر. ويقال: بَقْل وَثِيج وكَلأٌ وَثِيجٌ ومكان وَثِيجٌ: كثير الكلإِ. وفرس وَثِيجٌ: قويٌّ؛ وقيل: مُكْتَنِز. والوَثاجَةُ: كثرةُ اللحم. والوَثارَةُ: كثرة الشحم، قال: وهو الضَّخْمُ في الحرفين جميعاً. ووَثُجَ الفرس والبعير وَثاجَةً: كثر لحمه، وفي التهذيب: وهو اكْتِنازُه؛ وقال العجاج يصف جيشاً:
بِلَجِبٍ مثلِ الدَّبى، أَو أَوثَجا
واسْتَوْثَجَتِ المرأَةُ: ضَخُمَتْ وتمَّت، وفي التهذيب: وتَمَّ خَلْقُها. واسْتَوْثَجَ الشيءُ، وهو نَحْوٌ من التمام؛ يقال: اسْتَوثَجَ نَبتُ الأَرض إِذا عَلِقَ بعضه ببعض وتمَّ. والمُوتَثِجةُ: الأَرض الكثيرة الكلإِ. واسْتَوْثَجَ المالُ: كثر. واسْتَوْثَجَ من المال واستوثق إِذا استكثر منه؛ ويقال: أَوْثِجْ لنامن هذا الطعام.
شمر عن باهليّ: من الثياب المَوْثُوجُ، وهو الرِّخْوُ الغَزْلِ والنَّسْجِ. وقال ثعلب: المُسْتَوْثِجُ الكثير المال.
ووَثُجَ النبتُ: طال وكَثُفَ؛ قال هِمْيان:
من صِلِّيانٍ ونَصِيًّا وائِجا

##### Türkçe

**الوَثِيجُ** her şeyden: yoğun olan; ve şey **وَثُجَ** olur, (و ile) ötre ile, **وَثَاجَة** (olur), ve **أَوثَجَ**, ve **اسْتَوْثَجَ**; ve **أَرض مُوثِجَةٌ**: onun otu **وَثُجَ** oldu.

**النضر**: **الوَثِيجَةُ**; ağaçça çok olan, ağaçları birbirine girmiş olan arazi.

Ve denilir: **بَقْل وَثِيج** ve **كَلأٌ وَثِيجٌ** ve **مكان وَثِيجٌ**: otu çok olan. Ve at **وَثِيجٌ**: güçlü; ve denildi: derli toplu (eti toplanmış). Ve **الوَثاجَةُ**: etin çokluğu. Ve **الوَثارَةُ**: yağın çokluğu; dedi ki: o, iki harfte de **الضَّخْمُ**dur. Ve at ve deve **وَثُجَ** (oldu) **وَثاجَةً**: eti çoğaldı; ve **التهذيب**’de: o, onun derli toplu oluşudur; ve **العجاج** bir orduyu vasfederek dedi:
بِلَجِبٍ مثلِ الدَّبى، أَو أَوثَجا

Ve kadın **اسْتَوْثَجَتِ**: irileşti ve tamamlandı; ve **التهذيب**’de: ve onun yaratılışı tamamlandı. Ve şey **اسْتَوْثَجَ**; ve o, tamamlıktan bir türdür; denilir: yerin bitkisi **اسْتَوثَجَ**; bir kısmı bir kısmına yapışıp tamamlandığı zaman. Ve **المُوتَثِجةُ**: otu çok olan arazi. Ve mal **اسْتَوْثَجَ**: çoğaldı. Ve maldan **اسْتَوْثَجَ** ve **استوثق**; ondan çok istemek (çok saymak) istediği zaman; ve denilir: bu yemekten bize **أَوْثِجْ**.

**شمر** bir **باهليّ**’den: elbiselerden **المَوْثُوجُ**; ve o, ipliği ve dokuması gevşek olandır. Ve **ثعلب** dedi: **المُسْتَوْثِجُ** malı çok olan.

Ve bitki **وَثُجَ**: uzadı ve gürleşti; **هِمْيان** dedi:
من صِلِّيانٍ ونَصِيًّا وائِجا

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الوثيج  من كل شيء:  الكثيف. الوثيج من الأفراس والبعران: القوي. وقيل:  المكتنز  .  وقد وثج  الشيء  ككرم، وثاجة  ، بالفتح، وأوثج، واستوثج. والوثاجة: كثرة اللحم. من المجاز: :استوثج النبت: علق بعضه ببعض. و  استوثج الشيء:  تم  ، أو هو نحو من التمام. استوثج  المال: كثر. و  استوثج  الرجل  من المال واستوثق: إذا  استكثر منه  ، عن ثعلب والأصمعي.  والمؤتثجة: الأرض الكثيرة الكلإ  الملتفة الشجر، كالوثيجة؛ عن النضر بن شميل. وأرض موثجة: وثج كلؤها. ويقال: بقل وثيج، وكلأ وثيج، ومكان وثيج: كثير الكلإ.  والثياب الموثوجة: الرخوة الغزل والنسج  ، رواه شمر عن باهلي. والذي في الأساس: ومن المجاز ثوب وثيج: محكم النسج. ومما يستدرك عليه: استوثجت المرأة: ضحمت وتمت. وفي التهذيب: وتم خلقها. ويقال: أوثج لنا من هذا الطعام: أي أكثر. ووثج النبت: طال وكثف. قال هميان:
  من صليان ونصي واثجا والوثيج، مصغرا: موضع. قال عمرو بن الأهتم يصف ناقة:
  مرت دوين حياض الماء فانصرفت                      عنه وأعجلها أن تشرب الـفـرق
  حتى إذا ما ارفأنت واستقام لـهـا                      جزع الوثيج بالراحات والـرفـق كذا في المعجم.

##### Türkçe

**الوثيج** her şeyden: yoğun olan. **الوثيج** atlardan ve develerden: güçlü olan. Ve denildi: **المكتنز**. Ve **وثج** şey, **كرم** gibi; ve **وثاجة** (fetha ile), ve **أوثج**, ve **استوثج**. Ve **الوثاجة**: etin çokluğu.

Mecazdan: **استوثج النبت**: onun bir kısmı bir kısmına tutundu. Ve **استوثج الشيء**: tamam oldu; yahut o, tamamlıktan bir türdür. **استوثج المال**: çoğaldı. Ve **استوثج الرجل من المال** ve **استوثق**: ondan çok istediği vakit; **ثعلب** ve **الأصمعي**’den.

Ve **المؤتثجة**: otu çok olan, ağacı birbirine dolanmış yer; **الوثيجة** gibi; **النضر بن شميل**’den. Ve **أرض موثجة**: onun otu **وثج** oldu. Ve denilir: **بقل وثيج** ve **كلأ وثيج** ve **مكان وثيج**: otu çok olan.

Ve **الثياب الموثوجة**: eğirmesi ve dokuması gevşek olan; **شمر** bunu **باهلي**’den rivayet etti. Ve **الأساس**’ta olan: Mecazdan: **ثوب وثيج**: dokuması sağlam.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardan: **استوثجت المرأة**: şişmanladı ve tamam oldu. Ve **التهذيب**’te: ve onun yaratılışı tamam oldu. Ve denilir: **أوثج لنا من هذا الطعام**: yani çoğalt. Ve **وثج النبت**: uzadı ve yoğunlaştı. **هميان** dedi:

من صليان ونصي واثجا

Ve **الوثيج**, küçültülmüş olarak: bir yer. **عمرو بن الأهتم** bir dişi deveyi vasfederek dedi:

مرت دوين حياض الماء فانصرفت                      عنه وأعجلها أن تشرب الـفـرق
حتى إذا ما ارفأنت واستقام لـهـا                      جزع الوثيج بالراحات والـرفـق

Böylece sözlükte.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%AC/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

وَثُجَ
1 وَثُجَ ذ , aor. يَوْثُجُ, inf. n. وَثَاجَةٌ; (S, K;) and ↓ اوثج, and ↓ استوثج; (TA;) It (anything, S,) became dense; thick; compact. (S, K.) ― -b2- وَثُجَ, aor. يَوْثُجُ, inf. n. وَثَاجَةٌ, He became abundant in flesh; or very fleshy: وَثُرَ, inf. n. وَثَارَةٌ signifying he became abundant in fat; or very fat: and both signify he became bulky, or big; or large in body, corpulent and fleshy. (AZ, S.) ― -b3- وَثُجَ النَّبْتُ The herbage, or plants, became dense, thick, or compact, and tall.

أَوْثِجْ لَنَامِنْ هٰذَا الطَّعَامِ
4 أَوْثِجْ لَنَامِنْ هٰذَا الطَّعَامِ ذ Give us much of this food. (TA.) See 1.

استوثج
10 استوثج ذ It became in a complete, or perfect, state: (TA:) or it became so in a certain way: (S:) one says استوثج النَّبْتُ (tropical:) the plants, herbs, or herbage, clung together, one part to another, and became in a complete, or perfect, state. (S, K.) ― -b2- See 1. ― -b3- استوثج المَالُ The property [app. meaning camels or the like] became much, or abundant. (S, K.) ― -b4- استوثج مِنَ المَالِ He desired, wished for, or longed for, much of property [app. meaning camels or the like]; syn. اسْتَكْثَرَ: (As, Th, S, K *:) as also استوثق. (TA.) ― -b5- استوثجت She (a woman) became large in body, or corpulent and fleshy, and perfect in make. (T.)

وَثِيجٌ
وَثِيجٌ ذ Anything (S) dense; thick; compact. (S, K.) ― -b2- A horse, (S,) and a camel, (TA,) compact in flesh: (S:) or strong. (TA.) ― -b3- Dense, thick, or compact, herbage. (TA.) [See also ارض موتثجة.] ― -b4- ثَوْبٌ وَثِيجٌ (tropical:) A garment, or piece of cloth, of firm texture. (A.) [See also ثياب موثوجة.]

وَاثِجٌ
وَاثِجٌ ذ , applied to herbage, Dense, thick, or compact, and tall. (TA.)

أَرْضٌ مُوتَثِجَةٌ
أَرْضٌ مُوتَثِجَةٌ ذ (in the CK مُؤْتَثِجَةٌ [which is evidently a mistake]) Land abounding with herbage, or pasture, (S, K,) and with tangled trees; as also وَثِيجَةٌ: (ISh:) land of which the herbage is dense, thick, or compact. (TA.) [See also وَثِيخٌ.]

ثِيَابٌ مَوْثُوجَةٌ
ثِيَابٌ مَوْثُوجَةٌ ذ Garments, or pieces of cloth, of which the threads and texture are slack, or loose. (K, from Sh, on the authority of a man of Bل- hileh: but see وَثِيجٌ. TA.)

##### Türkçe

**وَثُجَ**
1 **وَثُجَ** ذ, muzâri‘ **يَوْثُجُ**, mastar ismi **وَثَاجَةٌ**; (S, K;) ve ↓ **اوثج**, ve ↓ **استوثج**; (TA;) O (herhangi bir şey, S,) yoğun oldu; kalın; sıkı. (S, K.) ― -b2- **وَثُجَ**, muzâri‘ **يَوْثُجُ**, mastar ismi **وَثَاجَةٌ**, O, etçe bol oldu; yahut çok etli oldu: **وَثُرَ**, mastar ismi **وَثَارَةٌ** onun yağca bol olduğunu; yahut çok yağlı olduğunu ifade eder: ve ikisi de onun iri, yahut büyük; yahut beden bakımından büyük, şişman ve etli olduğunu ifade eder. (AZ, S.) ― -b3- **وَثُجَ النَّبْتُ** Ot, yahut bitkiler, yoğun, kalın, yahut sıkı oldu ve uzun oldu.

**أَوْثِجْ لَنَامِنْ هٰذَا الطَّعَامِ**
4 **أَوْثِجْ لَنَامِنْ هٰذَا الطَّعَامِ** ذ Bize bu yemekten çok ver. (TA.) 1’e bak.

**استوثج**
10 **استوثج** ذ Tam, yahut mükemmel, bir hâlde oldu: (TA:) yahut belirli bir tarz üzere öyle oldu: (S:) denir ki **استوثج النَّبْتُ** (mecaz:) bitkiler, otlar, yahut çayır otu, bir kısmı diğerine yapıştı ve tam, yahut mükemmel, bir hâle geldi. (S, K.) ― -b2- 1’e bak. ― -b3- **استوثج المَالُ** Mal [görünüşe göre deve veya benzeri kastedilir] çok oldu, yahut bol oldu. (S, K.) ― -b4- **استوثج مِنَ المَالِ** O, maldan [görünüşe göre deve veya benzeri kastedilir] çok istedi, arzuladı, yahut özledi; eş anlamlısı **اسْتَكْثَرَ**: (As, Th, S, K *:) ve ayrıca **استوثق**. (TA.) ― -b5- **استوثجت** O (bir kadın) beden bakımından büyük, yahut şişman ve etli oldu ve yaratılışça mükemmel oldu. (T.)

**وَثِيجٌ**
**وَثِيجٌ** ذ Herhangi bir şey (S) yoğun; kalın; sıkı. (S, K.) ― -b2- Bir at, (S,) ve bir deve, (TA,) etçe sıkı: (S:) yahut güçlü. (TA.) ― -b3- Yoğun, kalın, yahut sıkı, ot. (TA.) [Ayrıca **ارض موتثجة**’ye bak.] ― -b4- **ثَوْبٌ وَثِيجٌ** (mecaz:) Dokusu sağlam bir elbise, yahut kumaş parçası. (A.) [Ayrıca **ثياب موثوجة**’ye bak.]

**وَاثِجٌ**
**وَاثِجٌ** ذ, ota uygulanır olarak, Yoğun, kalın, yahut sıkı, ve uzun. (TA.)

**أَرْضٌ مُوتَثِجَةٌ**
**أَرْضٌ مُوتَثِجَةٌ** ذ (CK’de **مُؤْتَثِجَةٌ** [ki bu açıkça bir hatadır]) Ot, yahut mera, bakımından bol olan, (S, K,) ve dolaşık ağaçlarla (olan) arazi; ve ayrıca **وَثِيجَةٌ**: (ISh:) otu yoğun, kalın, yahut sıkı olan arazi. (TA.) [Ayrıca **وَثِيخٌ**’e bak.]

**ثِيَابٌ مَوْثُوجَةٌ**
**ثِيَابٌ مَوْثُوجَةٌ** ذ İplikleri ve dokusu gevşek, yahut bol, olan elbiseler, yahut kumaş parçaları. (K, Sh’den, Bل- hileh’ten bir adamın rivayetiyle: fakat **وَثِيجٌ**’e bak. TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D8%AC/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

وَثُجَ
وَثُجَ U ( n. ac. وَثَاْجَة 22t ),
a.  Was dense, compact.

b.  Was near completion.

أَوْثَجَ
أَوْثَجَ IV ,
a.  Multiplied.

اِسْتَوْثَجَ
اِسْتَوْثَجَ X ,
a.  Was numerous.

b.  see I (a) .

مَوْثَجَة
مَوْثَجَة 17t ,
a.  Verdant land.

وَثَاْجَة
وَثَاْجَة 22t ,
a.  Compactness.

b.  Fleshiness.

وَثِيْج
وَثِيْج 25 ,
a.  Thick, compact.

اِسْتَوْثَجَ
N. Ag. اِسْتَوْثَجَ X ,
a.  see 25 .

مُوْثُوْجَة
مُوْثُوْجَة
a.  Flimsy ( stuff ).

مُوْتَثِجَة
مُوْتَثِجَة
a.  Grassy ( land ).

##### Türkçe

وَثُجَ
**وَثُجَ** U ( n. ac. **وَثَاْجَة** 22t ),
a. Yoğun, sıkı idi.

b. Tamamlanmaya yakın idi.

أَوْثَجَ
**أَوْثَجَ** IV ,
a. Çoğalttı.

اِسْتَوْثَجَ
**اِسْتَوْثَجَ** X ,
a. Çok sayıda idi.

b. I (a)’ya bak.

مَوْثَجَة
**مَوْثَجَة** 17t ,
a. Yeşil (bitkili) arazi.

وَثَاْجَة
**وَثَاْجَة** 22t ,
a. Sıkılık.

b. Etlilik.

وَثِيْج
**وَثِيْج** 25 ,
a. Kalın, sıkı.

اِسْتَوْثَجَ
N. Ag. **اِسْتَوْثَجَ** X ,
a. 25’e bak.

مُوْثُوْجَة
**مُوْثُوْجَة**
a. Dayanıksız (şey).

مُوْتَثِجَة
**مُوْتَثِجَة**
a. Otlu (arazi).
