# وثن — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D9%86/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AB%D9%86/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وثن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D9%86.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: وثن

وثن
وَثَنَ - يَثِنُ - وثن - أوثان
وَثَنَ - يَثِنُ + كائن + كائناً: يتخذه وثناً: يجعله يعظم ويشرف ويكون محلاً للتبجيل والاحترام والتفخيم
وَثَن: على وزن " فَعَل " اسم فعل بمعنى مفعول متكرر من " وَثَنَ - يَثِنُ": وهو اصطلاحاً كل ما هو ذو منزلة ورفعة وكرامة من الأشياء وخاصة ذات الصفة التذكارية منها، كالبناء والنصب والأيقونات أو التماثيل، ويجمتع الناس على المودة في تعظيمه
أَوْثَان: جمع " وَثَن "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " المدح والحمد والثناء والتعظيم لآخر على فضله وحسن مزاياه "، وهي:
وَقِرَ - يَوْقَرُ (وَقِرَ - يَقِرُ)، عَزَرَ - يَعْزِرُ، حَمِدَ - يَحْمَدُ، صَنِمَ - يَصْنَمُ، شَكَرَ - يَشْكُرُ، وَثَنَ - يَثِنُ
ملاحظة: البناء أو النصب أو التمثال الذي يُعَظَّم ويجمتع الناس على المودة في تعظيمه يسمى وثناً
الوثن الذي يعبد من دون الله يسمى الرجس من الأوثان، بينما الذي يُعَظَّم ويطاف حوله دون أن  يعبد لا يسمى الرجس من الأوثان ، مثلاً الكعبة والحجر الأسود

أوثان
﴿ذلك ومن يعظم حرمات الله فهو خير له عند ربه وأحلت لكم الأنعام إلا ما يتلى عليكم فاجتنبوا الرجس من الأوثان واجتنبوا قول الزور(30)﴾ الحج
﴿إنما تعبدون من دون الله أوثانا وتخلقون إفكا إن الذين تعبدون من دون الله لا يملكون لكم رزقا فابتغوا عند الله الرزق واعبدوه واشكروا له إليه ترجعون(17)﴾ العنكبوت ﴿وقال إنما اتخذتم من دون الله أوثانا مودة بينكم في الحياة الدنيا ثم يوم القيامة يكفر بعضكم ببعض ويلعن بعضكم بعضا ومأواكم النار وما لكم من ناصرين(25)﴾ العنكبوت
منقول من بحث العبادة : اجتناب الشرك
﴿وإبراهيم إذ قال لقومه اعبدوا الله واتقوه ذلكم خير لكم إن كنتم تعلمون(16) إنما تعبدون من دون الله أوثانا وتخلقون إفكا إن الذين تعبدون من دون الله لا يملكون لكم رزقا فابتغوا عند الله الرزق واعبدوه واشكروا له إليه ترجعون(17)﴾ العنكبوت ﴿فما كان جواب قومه إلا أن قالوا اقتلوه أو حرقوه فأنجاه الله من النار إن في ذلك لآيات لقوم يؤمنون (24)وقال إنما اتخذتم من دون الله أوثانا مودة بينكم في الحياة الدنيا ثم يوم القيامة يكفر بعضكم ببعض ويلعن بعضكم بعضا ومأواكم النار وما لكم من ناصرين(25)﴾ العنكبوت	البناء أو النصب أو التمثال الذي يُعَظَّم ويجمتع الناس على المودة في تعظيمه يسمى وثناً
﴿ثم ليقضوا تفثهم وليوفوا نذورهم وليطوفوا بالبيت العتيق(29) ذلك ومن يعظم حرمات الله فهو خير له عند ربه وأحلت لكم الأنعام إلا ما يتلى عليكم فاجتنبوا الرجس من الأوثان واجتنبوا قول الزور(30)﴾ الحج	الوثن الذي يعبد من دون الله يسمى الرجس من الأوثان بينما الذي يُعَظَّم ويطاف حوله دون أن  يعبد لا يسمى الرجس من الأوثان مثلاً الكعبة والحجر الأسود
مختار الصحاح
● [وثن] و ث ن: الوَثَنُ الصنم والجمع وُثْنٌ و أَوْثَانٌ مثل أُسد وآسَاد
الراغب
وثن
- الوثن: واحد الأوثان، وهو حجارة كانت تعبد. قال تعالى: }إنما اتخذتم من دون الله أوثانا{ [العنكبوت/25] وقيل: أوثنت فلانا: أجزلت عطيته، وأوثنت من كذا: أكثرت منه.
ملخص اللسان:
1.     الوَثْنُ والوَاثِنُ: المقيم الراكد الثابت الدائم، وقد وَثَنَ؛ وَثَنَ بالمكان،
2.     الدّوْمُ على العهد، وقد وَتَنَ ووَثَنَ بمعنى واحد؛
3.     والوَثْنة، بالثاء: الكَفْرَةُ.
4.     والمَوْثُونة، بالثاء: المرأَةُ الذليلة. وامرأَة موثونة، بالثاء، إذا كانت أَديبةً وإن لم تكن حَسْناء.
5.     والوَثَنُ: الصنم ما كان، وقيل: الصنم الصغير.
6.  الفرق بين الوَثَنِ والصَّنَم أَن الوَثَنَ كل ما له جُثَّةٌ معمولة من جواهر الأَرض أَو من الخشب والحجارة كصورة الآدمي تُعمَلُ وتُنْصَبُ فتُعْبَدُ، والصَّنَمُ الصورة بلا جُثَّةٍ؛ أَصل الأَوْثانِ عند العرب كل تِمْثالٍ من خشب أَو حجارة أَو ذهب أَو فضة   أَو نحاس أَو نحوها، وكانت العرب تنصبها وتعبدها وكانت النصارى نصبت   الصَّليب وهو كالتِّمْثال تُعَظِّمُه وتعبده،
7.     ووُثِنَتْ بالماء ونُصِرَتْ أَي مُطِرَتْ.
8.     واسْتَوْثَنَت الإِبلُ: نشأَت أَولادُها معها.
9.     واسْتَوْثَنَ النَّحْلُ:صار فرقتين كباراً وصغاراً.
10.                        واسْتَوْثَنَ المالُ: كثر. واسْتَوثَنَ من المال: استكثر منه مثل اسْتَوثَجَ واسْتَوثَرَ،
لسان العرب
● -    وثن: الوَثْنُ والوَاثِنُ: المقيم الراكد الثابت الدائم، وقد وَثَنَ؛   قال ابن دريد: وليس بثَبْتٍ؛ قال: والذي حكاه أَبو عبيد الواتن. وقد حكى   ابن الأَعرابي: وَثَنَ بالمكان، قال: ولا أَدري من أَين أَنكره ابن دريد.   الليث: الواثن والواتن لغتان، وهو الشيء المقيم الراكد في مكانه؛ قال   رؤبة:على أَخِلاَّءِ الصَّفاء الوُثَّنِ   قال الليث: يروى بالثاء والتاء، ومعناهما الدّوْمُ على العهد، وقد   وَتَنَ ووَثَنَ بمعنى واحد؛ قال أَبو منصور: المعروف وَتَنَ يَتِنُ، بالتاء،   وُتُوناً، ولم أَسمع وَثَنَ، بالثاء، بهذا المعنى لغير الليث، قال: ولا   أَدري أَحفظه عن العرب أَم لا. والوَثْنة، بالثاء: الكَفْرَةُ.   والمَوْثُونة، بالثاء: المرأَةُ الذليلة. وامرأَة موثونة، بالثاء، إذا كانت أَديبةً   وإن لم تكن حَسْناء.   والوَثَنُ: الصنم ما كان، وقيل: الصنم الصغير. وفي الحديث: شاربُ الخمر   كعابدِ وَثَنٍ. قال ابن الأَثير: الفرق بين الوَثَنِ والصَّنَم أَن   الوَثَنَ كل ما له جُثَّةٌ معمولة من جواهر الأَرض أَو من الخشب والحجارة   كصورة الآدمي تُعمَلُ وتُنْصَبُ فتُعْبَدُ، والصَّنَمُ الصورة بلا جُثَّةٍ؛   ومنهم من لم يفرق بينهما وأَطلقهما على المعنيين. قال: وقد يطلق الوَثَنُ   على غير الصورة، والجمع أَوْثانٌ ووُثُنٌ ووُثْنٌ   وأُثُنٌ، على إبدال الهمزة من الواو، وقد قرئ: إنْ يَدْعُونَ من دونه   إلا أُثُناً؛ حكاه سيبويه. قال الفراء: وهو جمع الوَثَنِ، فضم الواو   وهمزها، كما قال: وإذا الرسلُ أُقِّتَتْ. الأَزهري: قال شمر فيما قرأْت بخطه   أَصل الأَوْثانِ عند العرب كل تِمْثالٍ من خشب أَو حجارة أَو ذهب أَو فضة   أَو نحاس أَو نحوها، وكانت العرب تنصبها وتعبدها وكانت النصارى نصبت   الصَّليب وهو كالتِّمْثال تُعَظِّمُه وتعبده، ولذلك سماه الأَعشى وَثَناً؛   وقال:   تَطُوفُ العُفاةُ بأَبْوابِه،   كطَوْفِ النَّصارى ببَيْتِ الوَثَنْ   أَراد بالوَثَنِ الصليب. قال: وقال عَدِيُّ بن حاتم قدمت على النبي، صلى   الله عليه وسلم، وفي عُنُقِي صَليب من ذهب، فقال لي: أَلْقِ هذا   الوَثَنَ عنك؛ أَراد به الصليب، كما سماه الأَعشى وَثَناً. ووُثِنَتِ الأَرض:   مُطِرَتْ؛ عن ابن الأَعرابي. وأَرض مَضْبوطةٌ ممطورة وقد ضُبِطَتْ   ووُثِنَتْ بالماء ونُصِرَتْ أَي مُطِرَتْ.   واسْتَوْثَنَت الإِبلُ: نشأَت أَولادُها معها. واسْتَوْثَنَ النَّحْلُ:   صار فرقتين كباراً وصغاراً. واسْتَوْثَنَ المالُ: كثر. واسْتَوثَنَ من   المال: استكثر منه مثل اسْتَوثَجَ واسْتَوثَرَ، والله أَعلم.
مقاييس اللغة:
(وثن) الواو والثاء والنون. كلمةٌ واحدة، هي الوَثَن واحد الأوثان: حِجارةٌ كانت تُعْبَد. وأصلها قولهم استَوْثَنَ الشّيءُ: قَوِيَ. وأوْثَنَ فلانٌ الحِمْلَ: كَثَّره. وأوثَنْتُ له: أعطيتُه جزيلاً.‏
القاموس المحيط:
ك اسْتَوْثَنَ. والوَثَنُ، محرَّكةً الصَّنَمُ ج وُثْنٌ وأوْثانٌ. والواثِنُ الواتِنُ. والمَوْثُونَةُ الذَّليلَةُ.
واسْتَوْثَنَ الشيءُ: بقِيَ، وَقَوِيَ، و مِنَ المالِ: اسْتَكْثَرَ، و النَّحْلُ: صارَتْ فِرْقَتَيْنِ صِغاراً وكِباراً، و الإِبِلُ: نَشَأتْ أولادُها مَعَهَا. وأوْثَنَ زَيْداً: أجْزَلَ عَطِيَّتَهُ، و من المالِ: أكثَرَ.
تاج العروس:
( والوثن محركة الصنم ) ما كان وقيل الصنم الصغير قال ابن الاثير الفرق بين الوثن والصنم ان الوثن كل ماله جثة معمولة من جواهر الارض أو من الخشب والحجارة كصورة الآدمى تعمل وتنصب فتعبد والصنم الصورة بلا جثة ومنهم من لم يفرق بينهما وأطلقهما على المعنيين قال وقد يطلق الوثن على غاير الصورة ومر ايماء الى الفرق بينهما بوجوه أخر في ص ن م قيل سمى وثنا لانتصابه وثباته على حالة واحدة من وثن بالمكان أقام به فهو واثن ( ج وثن ) بالضم وبضمتين ( وأوثان ) وأثن على ابدال الهمزة من الواو وبه قرئ ان يدعون من دونه الا أثنا حكاه سيبويه قال الفراء وهو جمع الوثن وقد ذكر ذلك في أث ن ( والواثن الواتن ) وهو المقيم الثابت وقال ابن دريد ليس بثبت * قلت وحكاه ابن الاعرابي وثن بالمكان فلا عبرة بانكار ابن دريد والجمع وثن كركع وبه روى قول رؤبة المنقدم أيضا ( والموثونة ) من النساء ( الذليلة ) وبالتاء الاديبة وان لم تكن حسناء وقد تقدم ( واستوثن الشئ بقى و ) أيضا ( قوى و ) استوثن ( من المال استكثر ) منه كاستوثج واستوثر ( و ) استوثن ( النخل ) هكذا بالنسخ والوصاب بالحاء المهملة صارت فرقتين صغار أو كبار أو ) استوثنت ( الابل نشأت أولادها معها وأوثن زيدا أجزل عطيته و ) أوثن ( من المال أكثر ) منه * ومما بستدرك عليه الوثنة الكفرة وهى وثن فلان أي امرأته وهو مجاز نقله الزمخشري والوثن الصليب ومنه حديث عدى بن حاتم رضى الله تعالى عنه قدمت وفي عنقي صليت من ذهب فقال لى ألق هذا الوتن عنك وقد الاعشى كذلك فقال تطوف العفاة بأبواتبه * كطوف النصارى بيت الوثن
ووثنت الارض فهى موثونة مطرت عن ابن الاعرابي

### Türkçe

**وثن**
**وَثَنَ - يَثِنُ - وثن - أوثان**
**وَثَنَ - يَثِنُ** + bir varlık + bir varlık olarak: onu **وثناً** edinir: onu yüceltir, şereflendirir; tazim, saygı ve büyütmenin mahalli olur.
**وَثَن**: “**فَعَل**” vezninde; “**وَثَنَ - يَثِنُ**”den, tekrarlı olarak mef‘ûl manasında fiil ismi: ve o, ıstılahta, şeylerden mertebe, yücelik ve keramet sahibi olan her şeydir; özellikle de hatıra/anı niteliği olanlardan; bina, dikili taş/nişan, ikonlar veya heykeller gibi; ve insanlar onu tazimde sevgi üzere toplanırlar.
**أَوْثَان**: “**وَثَن**”in çoğulu.
Ve lafız, “başkasını fazileti ve güzel meziyetleri sebebiyle övme, hamdetme, sena etme ve tazim etme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**وَقِرَ - يَوْقَرُ (وَقِرَ - يَقِرُ)**، **عَزَرَ - يَعْزِرُ**، **حَمِدَ - يَحْمَدُ**، **صَنِمَ - يَصْنَمُ**، **شَكَرَ - يَشْكُرُ**، **وَثَنَ - يَثِنُ**
Not: tazim edilen ve insanlar onu tazimde sevgi üzere toplanan bina veya dikili taş/nişan veya heykel, **وثناً** diye adlandırılır.
Allah’tan başka ibadet edilen **الوثن** “**الرجس من الأوثان**” diye adlandırılır; buna karşılık ibadet edilmeksizin tazim edilen ve etrafında tavaf edilen ise “**الرجس من الأوثان**” diye adlandırılmaz; mesela Kâbe ve Hacerülesved.

**أوثان**
﴿Bu böyledir; kim Allah’ın hürmetlerini tazim ederse, o, Rabbi katında onun için daha hayırlıdır. Ve size, size okunmakta olan hariç, davarlar helal kılındı; öyleyse **الرجس من الأوثان**’dan sakının ve yalan sözden sakının (30)﴾ Hac
﴿Siz ancak Allah’tan başka **أوثانا**’ya ibadet ediyorsunuz ve bir iftira uyduruyorsunuz. Şüphesiz Allah’tan başka ibadet ettikleriniz size bir rızka malik olmazlar; öyleyse rızkı Allah katında arayın, O’na ibadet edin ve O’na şükredin; O’na döndürüleceksiniz (17)﴾ Ankebût ﴿Ve dedi: Siz ancak Allah’tan başka **أوثانا** edindiniz; dünya hayatında aranızda bir sevgi olarak; sonra kıyamet gününde bazınız bazınızı inkâr eder ve bazınız bazınıza lanet eder; barınağınız ateştir ve sizin için yardımcılar yoktur (25)﴾ Ankebût
İbadet araştırmasından nakledilmiştir: şirkin sakınılması
﴿Ve İbrahim, kavmine dediği vakit: Allah’a ibadet edin ve O’ndan sakının; bu, eğer biliyorsanız, sizin için daha hayırlıdır (16). Siz ancak Allah’tan başka **أوثانا**’ya ibadet ediyorsunuz ve bir iftira uyduruyorsunuz. Şüphesiz Allah’tan başka ibadet ettikleriniz size bir rızka malik olmazlar; öyleyse rızkı Allah katında arayın, O’na ibadet edin ve O’na şükredin; O’na döndürüleceksiniz (17)﴾ Ankebût ﴿Kavminin cevabı ancak şunu demeleri oldu: Onu öldürün yahut onu yakın. Derken Allah onu ateşten kurtardı. Şüphesiz bunda iman eden bir kavim için elbette ayetler vardır (24). Ve dedi: Siz ancak Allah’tan başka **أوثانا** edindiniz; dünya hayatında aranızda bir sevgi olarak; sonra kıyamet gününde bazınız bazınızı inkâr eder ve bazınız bazınıza lanet eder; barınağınız ateştir ve sizin için yardımcılar yoktur (25)﴾ Ankebût		tazim edilen ve insanlar onu tazimde sevgi üzere toplanan bina veya dikili taş/nişan veya heykel, **وثناً** diye adlandırılır.
﴿Sonra kirlerini gidersinler, adaklarını yerine getirsinler ve Beyt-i Atîk’in etrafında tavaf etsinler (29). Bu böyledir; kim Allah’ın hürmetlerini tazim ederse, o, Rabbi katında onun için daha hayırlıdır. Ve size, size okunmakta olan hariç, davarlar helal kılındı; öyleyse **الرجس من الأوثان**’dan sakının ve yalan sözden sakının (30)﴾ Hac		Allah’tan başka ibadet edilen **الوثن** “**الرجس من الأوثان**” diye adlandırılır; buna karşılık ibadet edilmeksizin tazim edilen ve etrafında tavaf edilen ise “**الرجس من الأوثان**” diye adlandırılmaz; mesela Kâbe ve Hacerülesved.

Muhtâr es-Sıhâh
● [**وثن**] و ث ن: **الوَثَنُ** puttur; çoğulu **وُثْنٌ** ve **أَوْثَانٌ**dur; **أُسد** ve **آسَاد** gibi.

Râgıb
**وثن**
- **الوثن**: **الأوثان**’ın biridir; ve o, ibadet edilen taşlardır. Yüce Allah dedi: ﴿Siz ancak Allah’tan başka **أوثانا** edindiniz﴾ [Ankebût/25]. Ve denildi ki: **أوثنت** falanı: onun عطية’sini bol verdim. Ve **أوثنت** şundan: ondan çoğalttım.

Lisân’ın özeti:
1. **الوَثْنُ** ve **الوَاثِنُ**: yerleşik, durgun, sabit, daim olan; ve **وَثَنَ** olmuştur; **وَثَنَ** mekânda (yani bir yerde yerleşti).
2. ahit üzere devam; ve **وَتَنَ** ve **وَثَنَ** bir manadadır;
3. ve **الوَثْنة** (ث ile): küfür.
4. ve **المَوْثُونة** (ث ile): zelil kadın. Ve **امرأَة موثونة** (ث ile), edepli ise, güzel olmasa da.
5. ve **الوَثَنُ**: her ne olursa olsun put; ve denildi: küçük put.
6. **الوَثَنِ** ile **الصَّنَم** arasındaki fark: **الوَثَن** yer cevherlerinden yahut ağaç ve taşlardan yapılmış bir cüssesi olan her şeydir; insan sureti gibi yapılır ve dikilir de ibadet edilir; **الصَّنَم** ise cüssesiz surettir. **الأَوْثان**’ın aslı Araplar yanında, ağaçtan yahut taştan yahut altından yahut gümüşten yahut bakırdan yahut benzerinden her heykeldir; Araplar onları diker ve onlara ibadet ederdi; Hristiyanlar da haçı dikmişlerdi; o, heykel gibidir; onu tazim eder ve ona ibadet ederlerdi.
7. **ووُثِنَتْ** su ile ve **نُصِرَتْ**: yani yağmur yağdırıldı.
8. **واسْتَوْثَنَت** develer: yavruları onunla birlikte yetişti.
9. **واسْتَوْثَنَ** arılar: büyükler ve küçükler olarak iki fırka oldu.
10. **واسْتَوْثَنَ** mal: çoğaldı. Ve **واسْتَوثَنَ** maldan: ondan çoğalttı; **اسْتَوثَجَ** ve **اسْتَوثَرَ** gibi.

Lisânü’l-ʿArab
● - **وثن**: **الوَثْنُ** ve **الوَاثِنُ**: yerleşik, durgun, sabit, daim olan; ve **وَثَنَ** olmuştur; İbn Düreyd dedi: sabit değildir; dedi: Ebû Ubeyd’in naklettiği **الواتن**’dir. Ve İbnü’l-A‘râbî nakletti: **وَثَنَ** mekânda; dedi: İbn Düreyd’in onu nereden inkâr ettiğini bilmiyorum. Leys: **الواثن** ve **الواتن** iki lugattır; ve o, yerinde yerleşik durgun olan şeydir; Rü’be dedi:
على أَخِلاَّءِ الصَّفاء الوُثَّنِ
Leys dedi: ث ile ve ت ile rivayet olunur; ve ikisinin manası ahit üzere devamdır; ve **وَتَنَ** ve **وَثَنَ** bir manadadır. Ebû Mansûr dedi: bilinen **وَتَنَ يَتِنُ**’dür, ت ile, **وُتُوناً**; ve bu manada Leys’ten başkası için ث ile **وَثَنَ** işitmedim; dedi: onu Araplardan mı ezberledi yoksa değil mi bilmiyorum. Ve **الوَثْنة** (ث ile): küfür. Ve **المَوْثُونة** (ث ile): zelil kadın. Ve **امرأَة موثونة** (ث ile), edepli ise, güzel olmasa da. Ve **الوَثَنُ**: her ne olursa olsun put; ve denildi: küçük put. Hadiste: içki içen, **وَثَنٍ**e ibadet eden gibidir. İbnü’l-Esîr dedi: **الوَثَنِ** ile **الصَّنَم** arasındaki fark: **الوَثَن** yer cevherlerinden yahut ağaç ve taşlardan yapılmış bir cüssesi olan her şeydir; insan sureti gibi yapılır ve dikilir de ibadet edilir; **الصَّنَم** ise cüssesiz surettir. Onlardan kimi ikisi arasında fark gözetmedi ve ikisini iki manaya da ıtlak etti. Dedi: ve **الوَثَنُ** suret olmayan şeye de ıtlak olunabilir; çoğulu **أَوْثانٌ** ve **وُثُنٌ** ve **وُثْنٌ** ve **أُثُنٌ**dur; vavdan hemzeyi bedel kılma üzere. Ve şu kıraat olunmuştur: “O’ndan başka ancak **أُثُناً** çağırırlar”; Sîbeveyh nakletti. Ferrâ dedi: o, **الوَثَنِ**’in çoğuludur; vavı dammeledi ve onu hemzeledi; “Ve rasuller vakitlendirilince” dediği gibi. Ezherî: Şemmer’in hattında okuduğumda dedi ki: **الأَوْثانِ**’ın aslı Araplar yanında, ağaçtan yahut taştan yahut altından yahut gümüşten yahut bakırdan yahut benzerinden her heykeldir; Araplar onları diker ve onlara ibadet ederdi; Hristiyanlar da haçı dikmişlerdi; o, heykel gibidir; onu tazim eder ve ona ibadet ederlerdi; bu sebeple A‘şâ onu **وَثَناً** diye adlandırdı; ve dedi:
تَطُوفُ العُفاةُ بأَبْوابِه،
كطَوْفِ النَّصارى ببَيْتِ الوَثَنْ
**الوَثَن** ile haçı kastetti. Dedi: ve Adiyy b. Hâtim dedi: Peygamber’e geldim—Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun—ve boynumda altından bir haç vardı; bana dedi ki: “Bu **الوَثَن**’i üzerinden at”; onunla haçı kastetti; A‘şâ’nın onu **وَثَناً** diye adlandırması gibi. Ve **ووُثِنَتِ الأَرض**: yağmur yağdırıldı; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **أَرض مَضْبوطةٌ ممطورة**; ve **ضُبِطَتْ** ve **وُثِنَتْ** su ile ve **نُصِرَتْ** yani yağmur yağdırıldı. Ve **واسْتَوْثَنَت** develer: yavruları onunla birlikte yetişti. Ve **واسْتَوْثَنَ** arılar: büyükler ve küçükler olarak iki fırka oldu. Ve **واسْتَوْثَنَ** mal: çoğaldı. Ve **واسْتَوثَنَ** maldan: ondan çoğalttı; **اسْتَوثَجَ** ve **اسْتَوثَرَ** gibi. Ve Allah daha iyi bilir.

Mekâyîsü’l-Luğa:
(**وثن**) vav, ث ve nûn. Bir tek kelimedir; o, **الوَثَن**: **الأوثان**’ın biridir: ibadet edilen taşlardır. Aslı, onların “**استَوْثَنَ** şey: kuvvetlendi” sözüdür. Ve “Falanca yükü **أوْثَنَ**: onu çoğalttı.” Ve “Ona **أوثَنْتُ**: ona bol verdim.”

el-Kâmûsü’l-Muhît:
**ك اسْتَوْثَنَ**. Ve **الوَثَنُ**—harekeli olarak—puttur; çoğulu **وُثْنٌ** ve **أوْثانٌ**dur. Ve **الواثِنُ** **الواتِنُ**’dir. Ve **المَوْثُونَةُ** zeliledir.
Ve **واسْتَوْثَنَ** şey: kaldı ve kuvvetlendi; ve maldan: çoğalttı; ve arılar: küçükler ve büyükler olarak iki fırka oldu; ve develer: yavruları onunla birlikte yetişti. Ve “Zeyd’i **أوْثَنَ**: عطية’sini bol verdi”; ve maldan: çoğalttı.

Tâcü’l-ʿArûs:
( Ve **الوثن**—harekeli olarak—puttur ) her ne olursa olsun; ve denildi: küçük put. İbnü’l-Esîr dedi: **الوثن** ile **الصنم** arasındaki fark: **الوثن** yer cevherlerinden yahut ağaç ve taşlardan yapılmış bir cüssesi olan her şeydir; insan sureti gibi yapılır ve dikilir de ibadet edilir; **الصنم** ise cüssesiz surettir. Onlardan kimi ikisi arasında fark gözetmedi ve ikisini iki manaya da ıtlak etti. Dedi: ve **الوثن** suret olmayan şeye de ıtlak olunur; ve (çoğulu **وثن**) damme ile ve iki damme ile; ve **أوثان**; ve **أثن** vavdan hemzeyi bedel kılma üzere; ve bununla “O’ndan başka ancak **أثنا** çağırırlar” diye kıraat olunmuştur; Sîbeveyh nakletti. Ferrâ dedi: o, **الوثن**’in çoğuludur; ve bunu **أث ن**’de zikretmiştir. (Ve **الواثن** **الواتن**’dir) ve o, yerleşik sabit olandır. İbn Düreyd dedi: sabit değildir. *Dedim ki: İbnü’l-A‘râbî **وثن بالمكان**’ı nakletti; öyleyse İbn Düreyd’in inkârına itibar yoktur. Ve çoğulu **وثن**’dir, **ركع** gibi; ve bununla Rü’be’nin sözü de rivayet olunmuştur; daha önce geçti. (Ve **الموثونة**) kadınlardan (zelile olan). Ve ت ile: edepli olan; güzel olmasa da; daha önce geçti. (Ve **استوثن** şey: kaldı ve) ayrıca (kuvvetlendi; ve) **استوثن** (maldan: çoğalttı) ondan; **كاستوثج** ve **استوثر** gibi. (Ve) **استوثن** (hurma ağacı) nüshalarda böyle; ve **الوصاب**’da ح ile: küçükler yahut büyükler olarak iki fırka oldu. Yahut **استوثنت** (develer: yavruları onunla birlikte yetişti). Ve “Zeyd’i **أوثن**: عطية’sini bol verdi”; ve (maldan **أوثن**: çoğalttı) ondan. *Ve istidrâk edileceklerdendir: **الوثنة** küfürdür; ve o, “**وثن** falan” yani onun karısıdır; bu, Zemahşerî’nin naklettiği bir mecazdır. Ve **الوثن** haçtır; bundan Adiyy b. Hâtim hadisi: geldim ve boynumda altından bir haç vardı; bana dedi ki: “Bu **الوتن**’i üzerinden at”; ve A‘şâ da böyle dedi:
تطوف العفاة بأبواتبه * كطوف النصارى بيت الوثن
Ve **ووثنت الارض**; o hâlde o **موثونة**’dur: yağmur yağdırıldı; İbnü’l-A‘râbî’den.
