# وثن — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D9%86/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AB%D9%86/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وثن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D9%86.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: وثن

(باب الواو والثاء وما يثلثهما)
(وثج) الواو والثاء والجيم يدلُّ على اكتنازٍ. ووَثُجَ الفَرسُ وَثاجةً: اكتنَزَ لحمُه، وهو وَثيجٌ. واستَوْثَجَ نَبْتُ الأرضِ: عَلِقَ بعضُه بعضاً. وأرضٌ مُؤتثِجةٌ(1): كثيرة الكلأ.‏
(وثر) الواو والثاء والراء: كلمةٌ تدلُّ على وَطاءةٍ في شَيء. وفِراشٌ وَثْرٌ ووَثِيرٌ: وطِيٌّ. والمَياثِر: ثيابٌ حمرٌ تكون في مراكب الأعاجم. وقولهم: وثَرَ الجملُ النَّاقة: ضرَبَها، كأنَّها له فراشٌ وثير.‏
(وثق) الواو والثاء والقاف كلمةٌ تدلُّ على عَقْدٍ وإحكام. ووثَّقْت الشّيءَ: أحكَمْتُه. وناقةٌ موثَّقَة الخَلْق. والمِيثاق: العَهدُ المُحكَم. وهو ثِقَةٌ. وقد وَثِقْتُ به.‏
(وثل) الواو والثاء واللام كلمة. يقولون: الوَثِيل: اللِّيف أو رِشاءٌ يتخَذ منه.‏
(وثم) الواو والثاء والميم: أصلٌ يدلُّ على جَمعٍ وتجمُّع. والأصل الوَثِيمة: الحَجَر. يقولون: والذِي أخرَجَ النّارَ من الوثيمة. ثم يقال للحُزْمة من الحَشيش وَثِيمة. يقال ثِمْ، أي اجْمَعْ. والوَثِيم: المكتنِزُ لحماً.‏
(وثن) الواو والثاء والنون. كلمةٌ واحدة، هي الوَثَن واحد الأوثان: حِجارةٌ كانت تُعْبَد. وأصلها قولهم استَوْثَنَ الشّيءُ: قَوِيَ. وأوْثَنَ فلانٌ الحِمْلَ: كَثَّره. وأوثَنْتُ له: أعطيتُه جزيلاً.‏
(وثأ) الواو والثاء والهمزة، ليس فيه إلاَّ وُثِئَتْ يدُه، وهي موثوءة.‏
(وثب) الواو والثاء والباء يدلُّ في لُغة العرب على الظَّفْر، إلاّ في لغاتٍ من لُغات حِمْير فإنَّه بخلاف هذا. ووَثَب من مكانه: طَفَر. وفي لغةِ حمير يقولون لمن قَعَدَ: قد وثَب. وإذا أمَروا بالقُعُودِ فالواثِب. ويقولون للملِك إذا قَعَدَ ولم يَغْزُ: المَوْثَبان(2). ويقولون: وَثَّبَهُ وِسادةً: ألقاها له ليَقعُدَ عليها.‏
--------------ــ
(1) في المجمل: "موثجة" بفتح الثاء، وفي اللسان: "موثجة" بكسره. وقد اقتصر في القاموس كما هنا على "مؤتثجة". أما صاحب اللسان فذكر الكلمتين وإن خالف المجمل في ضبط إحداهما.‏
(2) ضبط في الأصل والمجمل والقاموس بفتح الميم، وفي اللسان بضمها.‏

ـ

### Türkçe

(وâv, **الثاء** ve onları üçleyen şeyler bâbı)

(**وثج**) **الواو** ve **الثاء** ve **الجيم** biriktirmeye delâlet eder. Ve **وَثُجَ** at **وَثاجةً**: eti birikti; o **وَثيجٌ**dur. Ve yerin bitkisi **استَوْثَجَ**: onun bir kısmı bir kısmına yapıştı. Ve **مُؤتثِجةٌ** bir yer(1): otu çoktur.‏

(**وثر**) **الواو** ve **الثاء** ve **الراء**: bir şeyde yumuşaklığa delâlet eden bir kelimedir. Ve **وَثْرٌ** ve **وَثِيرٌ** bir döşek: yumuşaktır. Ve **المَياثِر**: acemlerin bineklerinde bulunan kırmızı elbiselerdir. Ve onların sözü: **وثَرَ** deve dişi deveyi: ona vurdu; sanki o, onun için yumuşak bir döşektir.‏

(**وثق**) **الواو** ve **الثاء** ve **القاف** bağlama ve sağlamlaştırmaya delâlet eden bir kelimedir. Ve **وثَّقْت** şeyi: onu sağlamlaştırdım. Ve yaratılışı sağlamlaştırılmış bir dişi deve. Ve **المِيثاق**: sağlam ahittir. Ve o **ثِقَةٌ**dır. Ve gerçekten ben ona **وَثِقْتُ**.‏

(**وثل**) **الواو** ve **الثاء** ve **اللام** bir kelimedir. Derler: **الوَثِيل**: lif yahut ondan yapılan bir iptir.‏

(**وثم**) **الواو** ve **الثاء** ve **الميم**: bir asıl, toplamaya ve toplanmaya delâlet eder. Ve asıl **الوَثِيمة**: taştır. Derler: “Ve **الذِي أخرَجَ النّارَ من الوثيمة**.” Sonra kuru ottan demete **وَثِيمة** denir. **ثِمْ** denir; yani: topla. Ve **الوَثِيم**: eti birikmiş olandır.‏

(**وثن**) **الواو** ve **الثاء** ve **النون**. Tek bir kelimedir; o **الوَثَن** putların biridir: tapılan taşlardır. Ve aslı onların sözü: **استَوْثَنَ** şey: kuvvetlendi. Ve falan yükü **أوْثَنَ**: onu çoğalttı. Ve ona **أوثَنْتُ**: ona bolca verdim.‏

(**وثأ**) **الواو** ve **الثاء** ve **الهمزة**; onda ancak “eli **وُثِئَتْ**”, ve o **موثوءة**dur, vardır.‏

(**وثب**) **الواو** ve **الثاء** ve **الباء** Arap dilinde zafere delâlet eder; ancak **حِمْير** dillerinden birtakım dillerde bu, bunun tersinedir. Ve yerinden **وَثَب**: sıçradı. Ve **حمير** dilinde oturana derler: “gerçekten **وثَب**.” Ve oturmayı emrettiklerinde **الواثِب**. Ve derler: kral oturup da gazve etmediğinde: **المَوْثَبان**(2). Ve derler: ona bir yastık **وَثَّبَهُ**: üzerine otursun diye onu ona attı.‏

--------------ــ
(1) **المجمل**’de: “**موثجة**” **الثاء**’nın fethiyle; ve **اللسان**’da: “**موثجة**” onun kesriyle. Ve gerçekten **القاموس**’ta burada olduğu gibi yalnız “**مؤتثجة**” ile yetinmiştir. Ama **اللسان**’ın sahibi iki kelimeyi zikretti; birinin ضبط’unda **المجمل**’e muhalefet etmiş olsa da.‏
(2) Asılda ve **المجمل** ve **القاموس**’ta **الميم**’in fethiyle ضبط edilmiştir; ve **اللسان**’da onun zammıyla.‏
