# وجا (و-ج-ا) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%A7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AC%D8%A7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: و - ج - ا
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%A7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الوَجا: الحَفا، وقيل: شِدَّة الحفا، وَجِيَ وَجاً ورجل وَجٍ ووَجِيٌّ، وكذلك الدابة؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
يَنْهَضْنَ نَهْضَ الغائِبِ الوَجِيِّ
وجَمْعُها وَجْيَا. ويقال: وجِيَتِ الدابةُ تَوْجَى وَجاً، وإِنه ليَتَوَجَّى في مشْيته وهو وَجٍ، وقيل: الوَجَا قبل الحَفا ثم النَّقَبُ، وقيل: هو أَشدّ من الحَفا، وتَوَجَّى في جميع ذلك: كَوَجِيَ. ابن السكيت: الوَجا أَن يَشْتَكِيَ البعيرُ باطِنَ خُفه والفرسُ باطن حافِره. أَبو عبيدة: الوَجا قَبلَ الحفا، والحفا قبل النَّقَبِ. ووَجِيَ الفرس، بالكسر: وهو أَن يَجِد وجَعاً في حافره، فهو وَجٍ، والأُنثى وَجْياء، وأَوْجَيْته أَنا وإِنه ليَتَوَجَّى.
ويقال: تَرَكْتُه وما في قَلْبي منه أَوْجَى أَي يَئِست منه، وسأَلته فأَوْجَى عليّ أَي بَخِل. وأَوْجَى الرجلُ: جاء لحاجةٍ أَو صَيْد فلم يُصِبها كأَوْجاً، وقد تقدَّم في الهمز. وطَلَبَ حاجة فأَوْجَى أَي أَخطأَ؛ وعلى أَحد هذه الأَشياء يحمل قول أَبي سَهْم الهُذَلي:
فَجاء، وقَدْ أَوْجَتْ مِنَ المَوْتِ نَفْسُه،
به خُطَّفٌ قد حذَّرَتْه المَقاعِدُ
ويقال: رَمَى الصيدَ فأَوْجَى، وسأَلَ حاجةً فأَوْجى أَي أَخْفَقَ. أَبو عمرو: جاء فلان مُوجًى أَي مردوداً عن حاجته، وقد أَوْجَيْتُه. وحَفَرَ فأَوْجَى إِذا انْتَهى إِلى صلابةٍ ولم يُنْبِطْ. وأَوْجَى الصائدُ إِذا أَخْفَقَ ولم يَصد. وأَوْجَأَتِ الرَّكِيَّةُ وأَوْجَتْ إِذا لم يكن فيها ماء. وأَتيْناه فَوَجَيْناه أَي وَجَدْناه وَجِيًّا لا خَيْرَ عنده. يقال: أَوْجَتْ نَفْسُه عن كذا أَي أَضْرَبَتْ وانتَزَعَت، فهي مُوجِيةٌ. وماء يُوجَى أَي ينقطع، وماء لا يُوجَى أَي لا يَنْقَطِعُ؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
تُوجَى الأَكُفُّ وهُما يَزِيدانْ
يقول: ينقطع جُودُ أَكُفِّ الكِرام، وهذا الممدوح تَزِيدُ كَفَّاه. وأَوجى الرجلَ: أَعطاه؛ عن أَبي عبيد: وأَوْجاهُ عنه: دَفَعَه ونَحّاه ورَدَّه. الليث: الإِيجاء أَن تَزْجُرَ الرجل عن الأَمر؛ يقال: أَوْجَيْتُه فرَجَع، قال: والإِيجاء أَن يُسْأَلَ فلا يُعْطي السائل شيئاً؛ وقال ربيعة بن مقروم:
أَوْجَيْتُه عَنِّي فأَبْصَرَ قَصْدَهُ،
وكَوَيْتُه فوْقَ النَّواظِرِ مِنْ عَلِ
وأَوْجَيْتُ عنكم ظُلْمَ فلان أَي دفَعْته؛ وأَنشد:
كأَنَّ أَبي أَوْصَى بِكُمْ أَنْ أَضُمَّكمْ
إِليَّ، وأُوجي عَنْكُمُ كلَّ ظالم
ابن الأَعرابي: أَوْجى إِذا صَرَفَ صَدِيقَه بغير قَضاء حاجته، وأَوجى أَيضاً إِذا باعَ الأَوْجِيةَ، واحدها وِجاء، وهي العُكُومُ الصِّغار؛ وأَنشد:
كَفَّاكَ غَيْثانِ عَليْهِمْ جُودانْ،
تُوجَى الأَكفُّ وهما يزيدانْ
أَي تنقطع. أَبو زيد: الوَجْيُ الخَصْيُ. الفراء: وجَأْتُه ووَجَيْتُه وِجاء. قال: والوِجاءُ في غير هذا وِعاء يُعمل من جِران الإِبل تَجعل فيه المرأَةُ غسْلَتها وقُماشَها، وجمعه أَوْجِيَةٌ.
والوَجِيَّةُ، بغير همز؛ عن كراع: جَرادٌ يُدَقُّ ثم يُلَتُّ بسمن أَو زيت ثم يؤْكل؛ قال ابن سيده: فإِن كان من وجَأْت أَي دققت فلا فائدة في قوله بغير همز، ولا هو من هذا الباب، وإِن كان من مادة أُخرى فهو من و ج ي، ولا يكون من و ج و لأَن سيبويه قد نفى أَن يكون في الكلام مثل وعوت.

##### Türkçe

**الوَجا**: çıplak ayaklılık; ve denildi: çıplak ayaklılığın şiddeti; **وَجِيَ** **وَجاً** ve adam **وَجٍ**
ve **وَجِيٌّ**; ve binek hayvanı da böyledir; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
يَنْهَضْنَ نَهْضَ الغائِبِ الوَجِيِّ
ve onun çoğulu **وَجْيَا**’dır. Ve denilir: binek hayvanı **وَجِيَتِ** **تَوْجَى** **وَجاً**, ve şüphesiz o yürüyüşünde **يَتَوَجَّى** eder ve o **وَجٍ**’dir; ve denildi: **الوَجَا** çıplak ayaklılıktan önce, sonra **النَّقَبُ**; ve denildi:
o, çıplak ayaklılıktan daha şiddetlidir; ve bütün bunlarda **تَوَجَّى**: **كَوَجِيَ** gibidir. İbnü’s-Sikkît:
**الوَجا** devenin huffunun içini ve atın nalının içini şikâyet etmesidir. Ebû ‘Ubeyde:
**الوَجا** çıplak ayaklılıktan öncedir, çıplak ayaklılık da **النَّقَبِ**’den öncedir. Ve at **وَجِيَ**, kesre ile: o,
nalında bir ağrı bulmasıdır; o hâlde o **وَجٍ**’dir; dişisi **وَجْياء**’dır; ve ben onu **أَوْجَيْته**
ettim ve şüphesiz o **ليَتَوَجَّى** eder.

Ve denilir: onu bıraktım ve kalbimde ondan **أَوْجَى** yoktur, yani ondan ümidimi kestim; ve ondan istedim
de bana karşı **فأَوْجَى** etti, yani cimrilik etti. Ve adam **أَوْجَى** etti: bir ihtiyaç için yahut av için geldi de
ona isabet etmedi, **كأَوْجاً** gibi; ve hemzede daha önce geçti. Ve bir ihtiyaç talep etti de **فأَوْجَى** etti, yani şaşırdı;
ve Ebû Sehm el-Hüzelî’nin sözü bu şeylerden birine hamledilir:
فَجاء، وقَدْ أَوْجَتْ مِنَ المَوْتِ نَفْسُه،
به خُطَّفٌ قد حذَّرَتْه المَقاعِدُ
Ve denilir: avı attı da **فأَوْجَى**, ve bir ihtiyaç istedi de **فأَوْجى** yani başarısız oldu. Ebû
‘Amr: falan **مُوجًى** geldi, yani ihtiyacından geri çevrilmiş olarak; ve ben onu **أَوْجَيْتُه** etmişimdir. Ve kazdı
da **فأَوْجَى** etti; sertliğe vardığı ve su çıkarmadığı zaman. Ve avcı **أَوْجَى** etti; başarısız olduğu ve avlamadığı zaman. Ve kuyu **أَوْجَأَتِ** ve **أَوْجَتْ**; içinde
su olmadığı zaman. Ve ona geldik de onu **فَوَجَيْناه** ettik; yani onu **وَجِيًّا** bulduk, yanında hayır yok.
Denilir: nefsi şundan **أَوْجَتْ**; yani yüz çevirdi ve çekilip koptu; o hâlde o **مُوجِيةٌ**’dir.
Ve **ماء يُوجَى**: yani kesilir; ve **ماء لا يُوجَى**: yani kesilmez; İbn
el-A‘râbî inşâd etti:
تُوجَى الأَكُفُّ وهُما يَزِيدانْ
der ki: kerem sahiplerinin ellerinin cömertliği kesilir; ve bu övülenin iki eli artar.
Ve adamı **أَوجى** etti: ona verdi; Ebû ‘Ubeyd’den: ve ondan **أَوْجاهُ**: onu itti, uzaklaştırdı
ve geri çevirdi. el-Leys: **الإِيجاء** adamı işten azarlayıp sürmendir; denilir: onu **أَوْجَيْتُه**
de geri döndü; dedi ki: ve **الإِيجاء** istenip de isteyene hiçbir şey vermemektir; ve Rabî‘a
b. Mukarrim dedi:
أَوْجَيْتُه عَنِّي فأَبْصَرَ قَصْدَهُ،
وكَوَيْتُه فوْقَ النَّواظِرِ مِنْ عَلِ
Ve sizden falanın zulmünü **أَوْجَيْتُ**; yani onu defettim; ve inşâd etti:
كأَنَّ أَبي أَوْصَى بِكُمْ أَنْ أَضُمَّكمْ
إِليَّ، وأُوجي عَنْكُمُ كلَّ ظالم
İbnü’l-A‘râbî: **أَوْجى**; dostunu, ihtiyacını gidermeksizin geri çevirdiği zaman; ve **أَوْجى**
ayrıca **الأَوْجِيةَ** sattığı zaman; onun teki **وِجاء**’dır; ve o küçük yük bohçalarıdır;
ve inşâd etti:
كَفَّاكَ غَيْثانِ عَليْهِمْ جُودانْ،
تُوجَى الأَكفُّ وهما يزيدانْ
yani kesilir. Ebû Zeyd: **الوَجْيُ** hadım etmedir. el-Ferrâ’: onu **وجَأْتُه** ve onu **وَجَيْتُه**
**وِجاء** (ettim). Dedi ki: ve **الوِجاءُ** bunun dışında, develerin gırtlak derisinden yapılan bir kaptır; kadın onun içine
yıkantısını ve bezini koyar; onun çoğulu **أَوْجِيَةٌ**’dir.

Ve **الوَجِيَّةُ**, hemzesiz; Kurâ‘dan: çekirge; dövülür, sonra iç yağıyla yahut
yağ ile yoğrulur, sonra yenir; İbn Sîde dedi ki: eğer **وجَأْت**’ten ise, yani dövdüm ise, “hemzesiz” sözünde
fayda yoktur; ve o bu bâbdan değildir; ve eğer başka bir maddeden ise o **و ج ي**’dendir,
ve **و ج و**’dan olmaz; çünkü Sîbeveyh, الكلام içinde **وعوت** gibi bir şeyin bulunmasını nefyetmiştir.
