# وجب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AC%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: وجب

وَجَبَ
1 وَجَبَ ذ , aor. يَجِبُ, inf. n. وَجْبَةٌ (Lh, K) and وَجْبٌ (Lh) It (a wall, or the like, Msb, or a house, or anything, Lh,) fell down. (Lh, K, Msb.) See وَجْبَةٌ. ― -b2- وَجَبَ, inf. n. وَجْبَةٌ, It fell to the ground. (TA.) ― -b3- وَجْبَةٌ does not signify a single act; but is an inf. n. in an absolute sense, unrestricted to the signification of a single act: ex. وَجْبَةُ الشَّمْسِ The falling of the sun, in setting. (TA.) ― -b4- فَاِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا [Kur. xxii. 37,] is said to signify And when their sides fall down upon the ground: or and when their souls depart, and they fall down. (TA.) ― -b5- وَجَبَتِ الشَّمْسُ, (S, K,) inf. n. وَجْبٌ and وُجُوبٌ (K) and وَجْبَةٌ (see above), The sun set. (S, K.) ― -b6- وَجَبَتِ العَيْنُ (tropical:) The eye was, or became, sunk in the head. (K.) ― -b7- وَجَبَ, (S, K,) aor. يَجِبُ, inf. n. وُجُوبٌ and مَوْجِبٌ, (TA,) He fell down and died: (S:) he died. (K.) ― -b8- Hudbeh Ibn-Khashram says,
فَقُلْتُ لَهُ لَا تَبْكِ عَيْنُكَ اِنَّهُ
بِكَفَّىَّ مَا لَا قَيْتُ اِذْ حَانَ مَوْجِبِى
[And I said to him, Let not thine eye weep; for by my own hands is occasioned what I experience, now that my death has come to pass]. By موجب he means مَوْتٌ. (TA.) ― -b9- [See also وَجْبَةٌ, which seems to be a third inf. n. of the verb in this sense.] ― -b10- وَجَبَ, (aor. يَجِبُ, TA,) inf. n. وَجِيبٌ (Th, S,) and وَجْبٌ and وَجَبَانٌ (K) and وُجُوبٌ and وَجْبَةٌ, (TA,) It (the heart) palpitated, beat, throbbed; (K;) was agitated, or in a state of commotion. (S.) ― -b11- وَجَبَتِ الاِبِلُ, and ↓ وجّبت, The camels could scarcely arise from the places where they lay down. (TA.) ― -b12- وَحُبَ, [aor. يَوْجُبُ,] inf. n. وُجُوبَةٌ, He was cowardly, or pusillanimous. (S, K.) ― -b13- وَجَبَهُ عَنْهُ He drove him back, or turned him back, from it, (K,) when he had long kept to it. (Nawلdir el-Aarلb.) -A2- وَجَبَ and ↓ اوجب and ↓ وجب (tropical:) He (a man, TA,) ate once a day. (Th, K) See وَجْبَةٌ. -A3- وَجَبَ, aor. يَجِبُ, inf. n. وُجُوبٌ (S, K,) and جِبَةٌ, (K,) It (a thing) was, or became, necessitated, necessary, requisite, or unavoidable: it was binding, obligatory, incumbent, or due: syn. لَزِمَ; (S, K, Msb;) [lit. accord. to some, it fell on a person: see 4;] and ثَبَتَ, (Telweeh,) which means nearly the same as لَزِمَ. (TA.) ― -b2- For a fuller explanation, see its syn. حَقَّ. [In the science of the fundamentals of religion, It necessarily was or existed; was a thing of which the nonexistence could not be mentally conceived: as is the essence of God. (Ibr. D.)] ― -b3- [وَجَبَ عَلَيْهِ كَذَا, or أَنْ يَفَعَلَ كَذَا, Such a thing, or the doing of such a thing, was binding, incumbent, or obligatory upon him; was unavoidable to him; lay on him; was his necessary, or indispensable duty: or was binding, incumbent, or obligatory upon him, by God's express appointment, so that he would be punished for neglecting it: and it was that which should be preferred and approved. See وَاجِبٌ.] ― -b4- See also another explanation, afterwards. ― -b5- وَجَبَ البَيْعُ, aor. يَجِبُ, inf. n. جِبَةٌ (Lh, S, Msb) and وُجُوبٌ (Lh, Msb) The sale was, or became, binding, or obligatory; (Msb, TA;) ratified, fixed, settled, decided, or determined; (Msb;) completed, accomplished, or concluded; it had, or took, effect; it was extended, or performed; or it was, or became, effectual: (TA:) and وَجَبَتْ يَمِينُهُ, i. q. بَتَّتْ, q. v. (M, in art. بت.) ― -b6- It is said in a trad., اِذَا كَانَ البَيْعُ عَنْ خِيَارٍ فَقَدْ وَجَبَ [When the sale is optional, it is binding, or obligatory]: i. e., when one says, after the contract, “ Take thy choice to reject the sale, or to make it effectual, ” and the person so addressed chooses to do the latter, the sale is binding, even if the two parties have not yet separated. (TA.) ― -b7- In like manner, وَجَبَ الحَقُّ, inf. ns. as above, The right, due, or claim, was, or became, binding, or obligatory; or fixed, settled, decided, or determined. (Msb.) ― -b8- وجب الوجب, inf. n. وجب: (TA: [unexplained; but following وَجْبٌ as signifying “ a bet, &c.: ” app. meaning The bet, wager, or stake, became due, or incumbent]. ― -b9- [وَجَبَ عَلَيْه It was, or became, necessitated, necessary, requisite, or unavoidable, for him to do, or suffer, such a thing; and hence, sometimes, it was, or became, binding, obligatory, or incumbent, on him.] ― -b10- وَجَبَ عَلَيْهِ القَوْلُ [The saying or sentence became necessitated to take effect upon him; or it became requisite that the saying or sentence should take effect upon him.] Jel, in xxxvi. 6, &c. ― -b11- [وَجَبَ لَهُ كَذَا Such a thing was, or became, due to him; as, for instance, a reward, or a punishment.] ― -b12- وَجَبَ عَلَيْهِ القَتْلُ [Slaughter was, or became, his due.] (TA, in art. بقى, &c.)

وجّب بِهِ الأَرْضَ
2 وجّب بِهِ الأَرْضَ ذ , inf. n. تَوْجِيبٌ, He threw him down upon the ground. (S.) ― -b2- وجّب, inf. n. تَوْجِيبٌ, The camel lay upon his breast with folded legs, falling down upon the ground. (TA.) ― -b3- وجّبت, inf. n. تَوْجِيبٌ She (a camel) became milkless: (TA:) or [her biestings coagulated in her udder: see وَجْبٌ]. ― -b4- وجّب, (inf. n. تَوْجِيبٌ, K,) He was fatigued, tired, or weary: (S, K:) said of a camel. (S.) ― -b5- وجّب اللِّبَأُ, inf. n. تَوْجِيبٌ, The biestings coagulated in the udder. (K.) -A2- وجّب, (inf. n. تَوْجِيبٌ, TA,) He milked (a camel, K,) but once in the course of each day and night. (S, K.) ― -b2- وجّب, inf. n. تَوْجِيبٌ, He accustomed himself, (Lh, S,) in which case you also say وجّب لِنَفْسِهِ, (Lh,) and his family, or household, and his horse, (Lh, K,) to eat but one meal (K) in the course of each day and night. (Lh, S.) ― -b3- See 1. -A3- وجّب He took, got, or won, a bet, wager, or stake, at a shooting-match or race. (L, in TA, voce نَدَبٌ.) ― -b2- See 4.

3 وَاْجَبَ see 4.

اوجبهُ
4 اوجبهُ ذ (S, K,) and ↓ وجّبهُ (K) but this latter is by some rejected, (TA,) He (God, S) made it, or rendered it necessary, requisite, or unavoidable; necessitated it; made it, or declared it to be, binding, incumbent, or obligatory: (S, K:) [lit. accord. to some, he made it to fall on a person: see فَرَضَ.] ― -b2- اوجب البَيْعَ, (Lh, S,) inf. n. اِيجَابٌ, (Lh,) He made, or rendered, or declared, the sale binding, or obligatory; (Msb, TA;) ratified it; made, or rendered, it fixed, settled, decided, or determined; (Msb;) completed, accomplished, or concluded; effectual. (TA.) ― -b3- اوجب لَكَ البَيْعَ He made the sale to thee to be binding, or obligatory; &c. (Lh, K.) ― -b4- In like manner, البَيْعَ ↓ وَاجَبَهُ, inf. n. مُوَاجَبَةٌ and وِجَابٌ; (Lh; in quoting whose words, the author of the K has made an omission, so as to cause it to appear that these two words are inf. ns. of اوجب; TA;) He, with his (another's) concurrence, made the sale to him to be binding, or obligatory; &c. (TA.) ― -b5- اوجب عَلَيْهِ شَيْئًا [He made a thing, or declared it to be, binding, obligatory, or incumbent, upon him; or unavoidable to him]. (TA.) ― -b6- اوجب عَلَيْه القَضَآءَ He necessitated the sentence to take effect upon him; syn. حَقَّهُ and أَحَقَّهُ. (TA, in art. حق.) ― -b7- اوجب He did a great sin, or an act of great goodness, making [the punishment of] hell, or [the reward of] paradise, the consequence thereof [unless followed by different conduct &c.]: (S, K:) he committed sins for which he who should punish him would be excusable, because he deserved punishment. (IAar, in TA, art. لوط.) ― -b8- It is said, in a trad., that some persons came to Mo- hammad, saying, اِنَّ صَاحِبًا لَنَا أَوْجَبَ, i. e., Verily a companion of our's hath committed a sin for which he has become deserving of hell: to which he replied, Command him to emancipate a slave [as an expiation]. (TA.) ― -b9- In another trad. it is said, أَوْجَبَ ذُو التَّلَاثَةِ وَالاِثْنَيْنِ, meaning, He of whom three children, or two, have gone before him [to paradise] hath become entitled to paradise. (TA.) ― -b10- أَوْجَبَ لَهُ الجَنَّةَ أَوِ النَّارَ It (an action) procured for him as a necessary consequence thereof [the reward of] paradise, or [the punishment of] hell; or made such to be to him a necessary consequence thereof; [unless followed by repentance &c.:] (S, K *:) [it required for him paradise or hell.] ― -b11- [يُوجِبُ كَذَا It necessitates, or renders necessary, such a thing. ― -b12- It requires such a thing, as a necessary consequence. ― -b13- It necessarily implies the coexistence of such a thing therewith. Used in physics &c., and perhaps in classical writings.] ― -b14- أَوْجَبْتُ لِفُلَانٍ حَقَّهُ means I regarded such a one's right or due: and you say فَعَلْتُ ذٰلِكَ اِيجَابًا لِحَقِّهِ [I did that from regard to his right or due] (Har. p. 490); [and اوجبهُ لَهُ He made it, or declared it to be due to him]. ― -b15- [اوجبهُ also signifies He affirmed it, he averred it; i. q. أَثْبَتَهُ as contr. of نَفَاهُ. ― -b16- And It necessarily occasioned it.] -A2- اوجب عَلَيْهِ He beat him, overcame him, in a case of laying a bet, wager, or stake, at a shooting-match or race. (TA.) -A3- اوجب اللّٰهُ قَلْبَهُ God made his heart to palpitate, beat, or throb; [to be agitated, or in a state of commotion]. (Lh, K.) -A4- See 1.

تَوَاجَبُوا
6 تَوَاجَبُوا ذ They laid a bet, wager, or stake, one with another, at a shooting-match or race: as though one party of them made a thing binding, or obligatory, on another party of them. (TA.)

استوجبهُ
10 استوجبهُ ذ He had a right or just title or claim, to it; deserved it; merited it: syn. اِسْتَحَقَّهُ [q. v.] (S, K.) See the act. part. n. below. ― -b2- استوجب اـثْمًا i. q. اِسْتَحَقِّهُ; (TA, in art. حق;) which means He did what necessitated sin; (Ksh, Bd, Jel, in v. 106;) [was guilty of a sin;] and deserved its being said of him that he was a sinner. (Ksh.) ― -b3- رَكَبَ خَطِئَةً اسْتَوْجَبَ بِهَا النَّارَ [He committed a sin for which he became deserving of hell]. (TA.)

وَجْبٌ
وَجْبٌ ذ and ↓ مُوَجِّبٌ A she-camel whose biestings coagulate in her udder. (K.) ― -b2- وِجَابٌ Places in which water stagnates: (K:) pl. of وَجْبٌ. (TA.) ― -b3- وَجْبٌ A large skin of the kind called سِقَاءٌ, made of the (complete, TA,) hide of a he-goat: pl. وِجَابٌ. (AHn, K.) ― -b4- وَجْبٌ Stupid; foolish; of little sense. (K.) ― -b5- وَجْبٌ (S, K) and ↓ وَجَّابٌ (K) and ↓ وَجَّابَةٌ (IAar, K) and ↓ مُوَجِّبٌ (IAar) A coward; cowardly; pusillanimous. (S, K, &c.) [The second and third, and more especially the latter, are probably intensive epithets.] -A2- وَجْبٌ A bet, wager, or stake, at a shooting-match (Lh, K) or a race. (IAar; and L in TA, voce نَدَبٌ.)

وَجْبَةٌ
وَجْبَةٌ ذ inf. n. of وَجَبَ “ it fell down, &c., ” q. v. ― -b2- بِجَنْبِهِ فَلْتَكُنِ الوَجْبَةُ, a proverb, (S,) [(May a disease be) in his side, or (may God afflict him, or smite him, with a disease) in his side, and may falling down upon the ground, and dying, happen (or be the result thereof) ! i. e. بجنبه داءٌ فلتكن الوجبه به; or رَمَاهُ اللّٰهُ بِدَاءٍ بجنبه الخ. (Freytag, Arab. Prov. i. 156)]. ― -b3- وَجْبَةٌ A falling with a sound, or noise, such as that produced by the fall of a wall or the like: (S, K:) [see 1, where it is given as an inf. n. unrestricted to the signification of a single act:] or the sound of a thing falling (K) and producing a sound such as above mentioned. (TA.) -A2- وَجَبَهٌ An eating but once in the course of a day and night: (S, K:) or an eating but once in a day until the like eating in the following day: (K:) an inf. n. (Lh) [restricted to the signification of a single act]: you say, فُلَانٌ يَأْكُلُ وَجْبَةً Such a one eats but once (T) in the course of the day and night. (AZ, S.) [See also صَيْرَمٌ.] ― -b2- In a trad. respecting the expiation of an oath, it is said, يُطْعِمُ عَشَرَةَ مَسَاكِينَ وَجْبَةً وَاحِدَةً [He shall feed ten poor men with a meal sufficient for a day and a night]. (TA.)

وُجَابٌ
وُجَابٌ ذ : see وُحَابٌ.

وَجِيبَةٌ
وَجِيبَةٌ ذ A daily allowance of food; or daily maintenance: syn. وَظِيفَةٌ: (K:) i. e., what a man is accustomed to allow himself [each day] as that which is necessary, and fixed: but the word in the A is وَجْبَةٌ, q. v. (TA.) ― -b2- وَجِيبَةٌ [A term employed in the case of] one's concluding a sale, and then taking it [meaning what is sold to him] by regular successive portions, one after another, (AA, S, K,) or, as some say, on the condition of his taking a portion of it every day, (TA,) until he has taken the whole of his وَجِيبَة: (K:) [which hence appears to signify both the act above described and also what is due to one of a thing purchased and taken in this manner; but more probably the latter is the only meaning intended]. When a person has finished doing this, one says to him قَدِ اسْتَوْفَيْتَ وَجِيبَتَكَ [Thou hast taken the whole of what was due to thee of the thing purchased and taken by thee in the manner above described]. (S.)

وُجُوبِىٌّ
[ وُجُوبِىٌّ ذ Obligatory, or incumbent: opposed to اِمْتِنَانِىٌّ.]

وَجَّابٌ
وَجَّابٌ ذ and وجَّابَةٌ: see وَجْبٌ.

وَاجِبٌ
وَاجِبٌ ذ Slain: (S:) dying; or dead. (TA.) So in the following verse of Keys Ibn-ElKhateem:
أَطَاعَتْ بَنُو عَوْفٍ أَمِيرًا نَهَاهُمُ
عَنِ السِّلْمِ حَتَّى كَانَ أَوَّلَ وَاجِبِ
[The sons of 'Owf obeyed a commander who forbade them to make peace until he was the first who was slain, or who died]. (S, TA.) -A2- وَاجِبٌ [act. part. n. of وَجَبَ; Necessary; requisite; unavoidable: binding, incumbent, or obligatory. In the science of the fundamentals of religion, Necessarily being or existing; of which the nonexistence cannot be mentally conceived: as the essence of God. (IbrD.)] ― -b2- Accord. to [the Imلm] Aboo-Haneefeh, وَاجِبٌ [in matters of religion] is not so strong a term as فَرْضٌ: [and so may be rendered incumbent, or obligatory; or that which is a necessary, or indispensable, duty; yet not so decisively or manifestly shown to be such as that which is termed فرض:] or, accord. to Esh-Shلfi'ee, these two terms are syn., signifying [binding, incumbent, or obligatory, by God's express appointment, as] a thing for neglecting which one will be punished: and واجب signifies that which should be preferred and approved; thus explained by ElKhattلbee as occurring in the following trad.: غُسْلُ الجُمْعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ The ablution prescribed to be performed on Friday is an act which every one who has experienced a nocturnal pollution should prefer and approve. (TA.) -A3- فِعْلٌ وَاجِبٌ [A verb expressing an event as a positive fact] is such, for instance, as in the phrase بَيْنَمَا أَنَا كَذَا اِذْ جَآءَ زَيْدٌ [while I was thus, or in [this state, lo, or behold, Zeyd came]. (S, L, art. اذ.)

مُوجَبٌ
مُوجَبٌ ذ An effect; that which is produced by an operating cause; a result; a consequence. (Msb.) -A2- [كَلَامٌ مُوجَبٌ, lit. An affirmed sentence; i. q. مُثْبَتٌ as contr. of مَنْفِىٌّ; virtually the same as ↓ كَلَامٌ مُوجِبٌ, an affirmative sentence.]

مَوْجِبٌ
[ مَوْجِبٌ ذ A place where one falls down and dies; where one dies]. ― -b2- خَرَجَ القَوْمُ اِلَى مَوَاجِبِهِمْ, i. e. الى مَصَارِعِهِمْ; The people went forth to the places where they should be prostrated; or, as implied in the S, where they should full down and die; or where they should die]. (S.) -A2- مُوجِبٌ [and ↓ مُوجِبَةٌ] A cause; an efficient; that which produces, or effects, anything. (Msb.) ― -b2- See كَلَامٌ مُوجَبٌ -A3- مُوجِبٌ A name of the month المُحَرَّمُ (K) in ancient times. (TA.)

مُوجِبَةٌ
مُوجِبَةٌ ذ A great sin for which one deserves punishment [in the world to come]: (TA:) or a great sin, and also an act of great goodness, which makes [the punishment of] hell, or [the reward of] paradise, the consequence thereof unless followed by repentance &c.] (K.) ― -b2- أَللّٰهُمَّ اِنِّى أَسْأَلُكَ مُوجِبَاتِ رَحْمَتِكَ [O God, I ask of thee those things which will procure thy mercy!]. (TA, from a trad.) ― -b3- See مُوجِبٌ.

مُوَجِّبٌ
مُوَجِّبٌ ذ One who eats but once in the course of a day and a night. (AZ, S.) -A2- مُوَجِّبٌ A beast of carriage that is frightened at everything. (ISd.) Not known to AM. (TA.) ― -b2- See وَجْبٌ in two places.

أَللّٰهُ مُسْتَوْجِبٌ الحَمْدِ
أَللّٰهُ مُسْتَوْجِبٌ الحَمْدِ ذ God is worthy, or deserving, of praise; has a right, or just title or claim, to it; deserves it; merits it: syn. هُوَ وَلِيُّهُ, and مُسْتَحِقُّهُ. (TA.)

### Türkçe

**وَجَبَ**
1 **وَجَبَ** ذ , muzâri‘ **يَجِبُ**, mastar ismi **وَجْبَةٌ** (Lh, K) ve **وَجْبٌ** (Lh): O (bir duvar veya benzeri, Msb, yahut bir ev veya herhangi bir şey, Lh) yıkıldı. (Lh, K, Msb.) **وَجْبَةٌ**’ye bak. ― -b2- **وَجَبَ**, mastar ismi **وَجْبَةٌ**: O yere düştü. (TA.) ― -b3- **وَجْبَةٌ** tek bir fiili göstermez; bilakis tek bir fiilin delâletine kayıtlı olmaksızın mutlak mânada bir mastar ismidir: örn. **وَجْبَةُ الشَّمْسِ**: Güneşin batarken düşmesi. (TA.) ― -b4- **فَاِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا** [Kur. xxii. 37,] “Ve yanları yere düştüğü zaman” mânasına geldiği söylenir: yahut “ve ruhları çıktığı ve düştükleri zaman”. (TA.) ― -b5- **وَجَبَتِ الشَّمْسُ**, (S, K,) mastar ismi **وَجْبٌ** ve **وُجُوبٌ** (K) ve **وَجْبَةٌ** (yukarıya bak): Güneş battı. (S, K.) ― -b6- **وَجَبَتِ العَيْنُ** (mecaz): Göz başın içine çöktü, yahut çökmüş oldu. (K.) ― -b7- **وَجَبَ**, (S, K,) muzâri‘ **يَجِبُ**, mastar ismi **وُجُوبٌ** ve **مَوْجِبٌ**, (TA,) O düştü ve öldü: (S:) öldü. (K.) ― -b8- Hudbeh İbn-Haşram der ki,
فَقُلْتُ لَهُ لَا تَبْكِ عَيْنُكَ اِنَّهُ
بِكَفَّىَّ مَا لَا قَيْتُ اِذْ حَانَ مَوْجِبِى
[Ve ona dedim ki: Gözün ağlamasın; çünkü benim ellerimle, ölümümün vakti geldiğinde, yaşadığım şey meydana getirilmiştir]. **موجب** ile **مَوْتٌ**’u kasteder. (TA.) ― -b9- [Ayrıca **وَجْبَةٌ**’ye de bak; bu mânada fiilin üçüncü bir mastar ismi gibi görünür.] ― -b10- **وَجَبَ**, (muzâri‘ **يَجِبُ**, TA,) mastar ismi **وَجِيبٌ** (Th, S) ve **وَجْبٌ** ve **وَجَبَانٌ** (K) ve **وُجُوبٌ** ve **وَجْبَةٌ**, (TA,): O (kalp) çarptı, attı, vurdu; (K;) çalkalandı, yahut bir kargaşa hâlinde oldu. (S.) ― -b11- **وَجَبَتِ الاِبِلُ**, ve ↓ **وجّبت**: Develer yattıkları yerlerden güçlükle kalkabildiler. (TA.) ― -b12- **وَحُبَ**, [muzâri‘ **يَوْجُبُ**,] mastar ismi **وُجُوبَةٌ**: O korkak oldu, yahut ödlek oldu. (S, K.) ― -b13- **وَجَبَهُ عَنْهُ**: Onda uzun süre sebat etmişken onu ondan geri sürdü, yahut geri çevirdi. (K,) (Nâdir el-A‘râb.) -A2- **وَجَبَ** ve ↓ **اوجب** ve ↓ **وجب** (mecaz): O (bir adam, TA) günde bir defa yedi. (Th, K) **وَجْبَةٌ**’ye bak. -A3- **وَجَبَ**, muzâri‘ **يَجِبُ**, mastar ismi **وُجُوبٌ** (S, K) ve **جِبَةٌ**, (K,): O (bir şey) gerekli kılındı, gerekli oldu, lâzım oldu, kaçınılmaz oldu: bağlayıcı oldu, vâcip oldu, üzerine lâzım geldi, hak oldu: eş anlamlısı **لَزِمَ**; (S, K, Msb;) [lafzen bazılarına göre, bir kimsenin üzerine düştü: 4’e bak;] ve **ثَبَتَ**, (Telvîh,) ki bu, **لَزِمَ**’e yakın mânadadır. (TA.) ― -b2- Daha geniş açıklama için eş anlamlısı **حَقَّ**’a bak. [Din usûlü ilminde: Zorunlu olarak oldu yahut var oldu; yokluğu zihnen tasavvur edilemeyen bir şey oldu: Allah’ın zâtı gibi. (Ibr. D.)] ― -b3- [**وَجَبَ عَلَيْهِ كَذَا**, yahut **أَنْ يَفَعَلَ كَذَا**: Böyle bir şey, yahut böyle bir şeyi yapma, onun üzerine bağlayıcı oldu, lâzım geldi, vâcip oldu; ona kaçınılmaz oldu; onun üzerine düştü; onun zarurî yahut vazgeçilmez görevi oldu: yahut Allah’ın açık tayiniyle onun üzerine bağlayıcı oldu; öyle ki onu terk ederse cezalandırılır: ve o, tercih edilmesi ve beğenilmesi gereken şey oldu. **وَاجِبٌ**’e bak.] ― -b4- Sonra gelecek başka bir açıklamaya da bak. ― -b5- **وَجَبَ البَيْعُ**, muzâri‘ **يَجِبُ**, mastar ismi **جِبَةٌ** (Lh, S, Msb) ve **وُجُوبٌ** (Lh, Msb): Satış bağlayıcı oldu, yahut bağlayıcı hâle geldi; (Msb, TA;) tasdik edildi, sabitlendi, yerleşti, karara bağlandı, yahut belirlendi; (Msb;) tamamlandı, gerçekleşti, yahut sonuçlandı; yürürlüğe girdi, yahut etkisini gösterdi; yahut uzatıldı, yahut icra edildi; yahut etkili oldu, yahut etkili hâle geldi: (TA:) ve **وَجَبَتْ يَمِينُهُ**, yani **بَتَّتْ**, bk. (M, “بت” maddesinde.) ― -b6- Bir hadiste şöyle denir: **اِذَا كَانَ البَيْعُ عَنْ خِيَارٍ فَقَدْ وَجَبَ** [Satış muhayyerlik üzere olursa artık bağlayıcı olmuştur]: yani akitten sonra “Satışı bozmayı yahut yürürlüğe koymayı seç” denir de muhatap ikincisini seçerse, iki taraf henüz ayrılmamış olsa bile satış bağlayıcıdır. (TA.) ― -b7- Aynı şekilde, **وَجَبَ الحَقُّ**, mastarları yukarıdaki gibidir: Hak, alacak yahut talep bağlayıcı oldu, yahut bağlayıcı hâle geldi; yahut sabitlendi, yerleşti, karara bağlandı, yahut belirlendi. (Msb.) ― -b8- **وجب الوجب**, mastar ismi **وجب**: (TA: [açıklanmamış; fakat **وَجْبٌ**’ün “bahis vb.” mânasından sonra geldiğine göre, görünüşe göre “Bahis, kumar yahut ortaya konan şey, ödenmesi gereken oldu, yahut üzerine lâzım geldi” demektir]. ― -b9- [**وَجَبَ عَلَيْه**: Böyle bir şeyi yapması yahut çekmesi onun için gerekli kılındı, gerekli oldu, lâzım oldu, kaçınılmaz oldu; bundan dolayı bazen, onun üzerine bağlayıcı, vâcip yahut lâzım oldu.] ― -b10- **وَجَبَ عَلَيْهِ القَوْلُ** [Söz yahut hüküm onun hakkında yürürlüğe girmesi bakımından gerekli oldu; yahut söz yahut hükmün onun hakkında yürürlüğe girmesi lâzım oldu]. Jel, xxxvi. 6, vb. ― -b11- [**وَجَبَ لَهُ كَذَا**: Böyle bir şey ona hak oldu; meselâ bir mükâfat yahut bir ceza.] ― -b12- **وَجَبَ عَلَيْهِ القَتْلُ** [Öldürülme onun hakkı oldu]. (TA, “بقى” maddesinde, vb.)

**وجّب بِهِ الأَرْضَ**
2 **وجّب بِهِ الأَرْضَ** ذ , mastar ismi **تَوْجِيبٌ**: Onu yere çaldı. (S.) ― -b2- **وجّب**, mastar ismi **تَوْجِيبٌ**: Deve, bacaklarını toplayarak göğsü üzerine yattı; yere kapanarak düştü. (TA.) ― -b3- **وجّبت**, mastar ismi **تَوْجِيبٌ**: O (dişi deve) sütsüz oldu: (TA:) yahut [ağız sütü memesinin içinde pıhtılaştı: **وَجْبٌ**’e bak]. ― -b4- **وجّب**, (mastar ismi **تَوْجِيبٌ**, K,) O yoruldu, bitkin düştü, yahut bezdi: (S, K:) deve hakkında söylenir. (S.) ― -b5- **وجّب اللِّبَأُ**, mastar ismi **تَوْجِيبٌ**: Ağız sütü memede pıhtılaştı. (K.) -A2- **وجّب**, (mastar ismi **تَوْجِيبٌ**, TA,) O (bir deveyi, K,) her gün ve gecede yalnız bir defa sağdı. (S, K.) ― -b2- **وجّب**, mastar ismi **تَوْجِيبٌ**: O kendini alıştırdı, (Lh, S,) bu durumda **وجّب لِنَفْسِهِ** de dersin, (Lh,) ve ailesini yahut ev halkını ve atını, (Lh, K,) her gün ve gecede yalnız bir öğün yemeye alıştırdı. (Lh, S.) ― -b3- 1’e bak. -A3- **وجّب**: O, bir ok atma müsabakasında yahut yarışta bir bahsi, kumarı yahut ortaya konan şeyi aldı, elde etti, yahut kazandı. (L, TA’da, **نَدَبٌ** maddesinde.) ― -b2- 4’e bak.

3 **وَاْجَبَ** 4’e bak.

**اوجبهُ**
4 **اوجبهُ** ذ (S, K,) ve ↓ **وجّبهُ** (K) fakat bu ikincisi bazılarınca reddedilmiştir, (TA,): O (Allah, S) onu gerekli kıldı, lâzım kıldı, kaçınılmaz kıldı; onu zorunlu kıldı; onu bağlayıcı, üzerine lâzım, yahut vâcip kıldı, yahut öyle ilan etti: (S, K:) [lafzen bazılarına göre, onu bir kimsenin üzerine düşürdü: **فَرَضَ**’a bak.] ― -b2- **اوجب البَيْعَ**, (Lh, S,) mastar ismi **اِيجَابٌ**, (Lh,): O satışı bağlayıcı kıldı, yahut bağlayıcı hâle getirdi, yahut bağlayıcı ilan etti; (Msb, TA;) onu tasdik etti; onu sabit, yerleşik, karara bağlanmış, yahut belirlenmiş kıldı, yahut öyle yaptı; (Msb;) tamamladı, gerçekleştirdi, yahut sonuçlandırdı; etkili kıldı. (TA.) ― -b3- **اوجب لَكَ البَيْعَ**: O satışı senin için bağlayıcı kıldı, yahut vâcip kıldı; vb. (Lh, K.) ― -b4- Aynı şekilde, **البَيْعَ** ↓ **وَاجَبَهُ**, mastar ismi **مُوَاجَبَةٌ** ve **وِجَابٌ**; (Lh; sözlerini naklederken K müellifi bir eksiltme yapmıştır; böylece bu iki kelimenin **اوجب**’un mastarları olduğu zannedilir; TA;) O, onun (başkasının) muvafakatiyle, satışı ona bağlayıcı kıldı; vb. (TA.) ― -b5- **اوجب عَلَيْهِ شَيْئًا** [O, bir şeyi onun üzerine bağlayıcı, vâcip yahut lâzım kıldı; yahut ona kaçınılmaz kıldı]. (TA.) ― -b6- **اوجب عَلَيْه القَضَآءَ**: O, hükmün onun hakkında yürürlüğe girmesini zorunlu kıldı; eş anlamlısı **حَقَّهُ** ve **أَحَقَّهُ**. (TA, “حق” maddesinde.) ― -b7- **اوجب**: O büyük bir günah işledi, yahut büyük bir iyilik yaptı; bunun sonucu olarak cehennemi yahut cenneti [ceza yahut mükâfatı] gerekli kıldı [tövbe vb. ile izlenmedikçe]: (S, K:) o, kendisini cezalandıracak olanın mazur sayılacağı günahlar işledi; çünkü cezayı hak etti. (IA‘r, TA’da, “لوط” maddesinde.) ― -b8- Bir hadiste şöyle denir: Bazı kimseler Muhammed’e gelip **اِنَّ صَاحِبًا لَنَا أَوْجَبَ** dediler; yani: “Şüphesiz bizim bir arkadaşımız cehennemi hak ettirecek bir günah işledi”; o da şöyle cevap verdi: “Ona bir köle azat etmesini emredin [kefaret olarak].” (TA.) ― -b9- Başka bir hadiste şöyle denir: **أَوْجَبَ ذُو التَّلَاثَةِ وَالاِثْنَيْنِ**, mânası: Üç çocuğu yahut iki çocuğu kendisinden önce [cennete] giden kimse cenneti hak etmiş olur. (TA.) ― -b10- **أَوْجَبَ لَهُ الجَنَّةَ أَوِ النَّارَ**: O (bir amel) bunun zorunlu sonucu olarak ona cenneti yahut cehennemi kazandırdı; yahut bunu ona bunun zorunlu sonucu kıldı; [tövbe vb. ile izlenmedikçe:] (S, K *:) [ona cenneti yahut cehennemi gerektirdi.] ― -b11- [**يُوجِبُ كَذَا**: O, böyle bir şeyi zorunlu kılar, yahut gerekli kılar. ― -b12- O, zorunlu bir sonuç olarak böyle bir şeyi gerektirir. ― -b13- O, onunla birlikte böyle bir şeyin zorunlu beraberliğini gerektirir. Fizikte vb. kullanılır; belki klasik yazılarda da.] ― -b14- **أَوْجَبْتُ لِفُلَانٍ حَقَّهُ**: Falanın hakkını yahut alacağını gözettiğim demektir: ve **فَعَلْتُ ذٰلِكَ اِيجَابًا لِحَقِّهِ** dersin [Onun hakkını gözeterek bunu yaptım]. (Har. s. 490); [ve **اوجبهُ لَهُ**: Onu ona hak kıldı, yahut hak ilan etti]. ― -b15- [**اوجبهُ** ayrıca: Onu doğruladı, onu ileri sürdü; **أَثْبَتَهُ** ile aynı; **نَفَاهُ**’nun zıddı. ― -b16- Ve: O, onu zorunlu olarak meydana getirdi.] -A2- **اوجب عَلَيْهِ**: O, bir ok atma müsabakasında yahut yarışta bahis koyma durumunda onu yendi, ona galip geldi. (TA.) -A3- **اوجب اللّٰهُ قَلْبَهُ**: Allah onun kalbini çarptırdı, attırdı, yahut vurdurdu; [çalkalanır, yahut bir kargaşa hâlinde olur kıldı]. (Lh, K.) -A4- 1’e bak.

**تَوَاجَبُوا**
6 **تَوَاجَبُوا** ذ: Onlar, bir ok atma müsabakasında yahut yarışta birbirleriyle bahis, kumar yahut ortaya konan şey koydular: sanki onların bir kısmı, bir şeyi diğer bir kısmı üzerine bağlayıcı kılmış gibidir. (TA.)

**استوجبهُ**
10 **استوجبهُ** ذ: O, ona hak sahibi oldu yahut adil bir hak iddiasına sahip oldu; onu hak etti; onu layık oldu: eş anlamlısı **اِسْتَحَقَّهُ** [bk.]. (S, K.) Aşağıdaki ism-i fâile bak. ― -b2- **استوجب اـثْمًا**: **اِسْتَحَقِّهُ** ile aynı; (TA, “حق” maddesinde;) bunun mânası: Günahı gerektiren şeyi yaptı; (Kş, Bd, Jel, v. 106’da;) [günah işledi;] ve onun hakkında “günahkârdır” denmesini hak etti. (Kş.) ― -b3- **رَكَبَ خَطِئَةً اسْتَوْجَبَ بِهَا النَّارَ** [Cehennemi hak ettiği bir günah işledi]. (TA.)

**وَجْبٌ**
**وَجْبٌ** ذ ve ↓ **مُوَجِّبٌ**: Ağız sütü memesinde pıhtılaşan bir dişi deve. (K.) ― -b2- **وِجَابٌ**: Suyun durgunlaştığı yerler: (K:) **وَجْبٌ**’ün çoğuludur. (TA.) ― -b3- **وَجْبٌ**: **سِقَاءٌ** denilen türden büyük bir tulum; (tam, TA,) bir teke derisinden yapılır: çoğulu **وِجَابٌ**. (AHn, K.) ― -b4- **وَجْبٌ**: Ahmak; budala; az akıllı. (K.) ― -b5- **وَجْبٌ** (S, K) ve ↓ **وَجَّابٌ** (K) ve ↓ **وَجَّابَةٌ** (IA‘r, K) ve ↓ **مُوَجِّبٌ** (IA‘r): Korkak; korkakça; ödlek. (S, K, vb.) [İkincisi ve üçüncüsü, özellikle de sonuncusu, muhtemelen mübalağalı sıfatlardır.] -A2- **وَجْبٌ**: Bir ok atma müsabakasında (Lh, K) yahut yarışta bir bahis, kumar yahut ortaya konan şey. (IA‘r; ve L, TA’da, **نَدَبٌ** maddesinde.)

**وَجْبَةٌ**
**وَجْبَةٌ** ذ: **وَجَبَ**’ın “yıkıldı vb.” mânasındaki mastar ismidir; bk. ― -b2- **بِجَنْبِهِ فَلْتَكُنِ الوَجْبَةُ**, bir darb-ı mesel, (S,) [(Yanında (bir hastalık olsun) yahut (Allah onu yanında bir hastalıkla musibetlendirsin, yahut vursun) ve yere düşüp ölme vuku bulsun (yahut bunun sonucu olsun)! yani **بجنبه داءٌ فلتكن الوجبه به**; yahut **رَمَاهُ اللّٰهُ بِدَاءٍ بجنبه** الخ. (Freytag, Arab. Prov. i. 156)]. ― -b3- **وَجْبَةٌ**: Duvarın yahut benzerinin düşmesiyle meydana gelen gibi bir sesle, yahut gürültüyle düşme: (S, K:) [1’e bak; orada tek bir fiilin delâletine kayıtlı olmaksızın mastar ismi olarak verilmiştir:] yahut yukarıda zikredilen gibi bir ses çıkararak düşen bir şeyin sesi. (K) (TA.) -A2- **وَجَبَهٌ**: Bir gün ve gecede yalnız bir defa yeme: (S, K:) yahut bir günde yalnız bir defa, ertesi gün aynı yemeğe kadar yeme: (K:) bir mastar ismidir. (Lh) [tek bir fiilin delâletine kayıtlı]: şöyle dersin: **فُلَانٌ يَأْكُلُ وَجْبَةً**: Falan, gün ve gece içinde yalnız bir defa yer. (AZ, S.) [Ayrıca **صَيْرَمٌ**’a da bak.] ― -b2- Yemin kefareti hakkında bir hadiste şöyle denir: **يُطْعِمُ عَشَرَةَ مَسَاكِينَ وَجْبَةً وَاحِدَةً** [On yoksulu, bir gün ve geceye yetecek bir öğünle doyurur]. (TA.)

**وُجَابٌ**
**وُجَابٌ** ذ : **وُحَابٌ**’a bak.

**وَجِيبَةٌ**
**وَجِيبَةٌ** ذ: Günlük yiyecek tahsisi; yahut günlük geçimlik: eş anlamlısı **وَظِيفَةٌ**: (K:) yani bir kimsenin [her gün] kendisine gerekli ve sabit olan şey olarak ayırmaya alıştığı şey: fakat A’daki kelime **وَجْبَةٌ**’dir; bk. (TA.) ― -b2- **وَجِيبَةٌ**: [Bir satışın akdedilmesi ve sonra onun (yani kendisine satılan şeyin) düzenli ardışık paylar hâlinde, birbiri ardınca alınması durumunda kullanılan bir terimdir,] (AA, S, K,) yahut bazılarına göre, her gün ondan bir pay alması şartıyla, (TA,) ta ki kendi **وَجِيبَة**’sinin tamamını alana kadar: (K:) [buradan, hem yukarıda anlatılan fiili hem de bu şekilde satın alınıp alınan şeyden bir kimseye düşen hakkı ifade ettiği anlaşılır; fakat daha muhtemel olan, kastedilen mânanın yalnız ikincisi olduğudur]. Bir kimse bunu bitirdiğinde ona **قَدِ اسْتَوْفَيْتَ وَجِيبَتَكَ** denir [Bu şekilde satın alıp aldığın şeyden sana düşen hakkın tamamını aldın]. (S.)

**وُجُوبِىٌّ**
[ **وُجُوبِىٌّ** ذ: Vâcip; üzerine lâzım: **اِمْتِنَانِىٌّ**’nin karşıtı.]

**وَجَّابٌ**
**وَجَّابٌ** ذ ve **وجَّابَةٌ**: **وَجْبٌ**’e bak.

**وَاجِبٌ**
**وَاجِبٌ** ذ: Öldürülmüş: (S:) ölmekte olan; yahut ölü. (TA.) Keys İbn-ElHâtîm’in şu beytinde böyledir:
أَطَاعَتْ بَنُو عَوْفٍ أَمِيرًا نَهَاهُمُ
عَنِ السِّلْمِ حَتَّى كَانَ أَوَّلَ وَاجِبِ
['Owf oğulları, barıştan onları men eden bir kumandana itaat etti; ta ki o, öldürülenlerin yahut ölenlerin ilki oluncaya kadar]. (S, TA.) -A2- **وَاجِبٌ** [**وَجَبَ**’ın ism-i fâili; Gerekli; lâzım; kaçınılmaz: bağlayıcı, üzerine lâzım, yahut vâcip. Din usûlü ilminde: Zorunlu olarak var olan; yokluğu zihnen tasavvur edilemeyen: Allah’ın zâtı gibi. (IbrD.)] ― -b2- [İmam] Ebû Hanîfe’ye göre, **وَاجِبٌ** [din işlerinde] **فَرْضٌ** kadar kuvvetli bir terim değildir: [buna göre “üzerine lâzım” yahut “vâcip”; yahut “zarurî yahut vazgeçilmez görev” diye çevrilebilir; fakat “فرض” denilen kadar kesin yahut açık biçimde böyle olduğu gösterilmiş değildir:] yahut Şâfiî’ye göre bu iki terim eş anlamlıdır; [Allah’ın açık tayiniyle] terk edenin cezalandırılacağı bir şeyi ifade eder: ve **واجب** tercih edilmesi ve beğenilmesi gereken şeyi ifade eder; El-Hattâbî bunu şu hadiste geçtiği üzere böyle açıklar: **غُسْلُ الجُمْعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ**: Cuma günü yapılması emredilen yıkanma, ihtilâm yaşamış herkesin tercih edip beğenmesi gereken bir fiildir. (TA.) -A3- **فِعْلٌ وَاجِبٌ** [Bir olayı olumlu bir vakıa olarak ifade eden fiil] meselâ şu ibaredeki gibidir: **بَيْنَمَا أَنَا كَذَا اِذْ جَآءَ زَيْدٌ** [ben böyle iken, işte Zeyd geldi]. (S, L, “اذ” maddesinde.)

**مُوجَبٌ**
**مُوجَبٌ** ذ: Bir etki; işleyen bir sebebin meydana getirdiği şey; bir sonuç; bir netice. (Msb.) -A2- [**كَلَامٌ مُوجَبٌ**, lafzen: Olumlanan cümle; **مَنْفِىٌّ**’nin zıddı olarak **مُثْبَتٌ** ile aynı; aşağıdaki ↓ **كَلَامٌ مُوجِبٌ** ile fiilen aynı: olumlu cümle.]

**مَوْجِبٌ**
[ **مَوْجِبٌ** ذ: Düşüp öldüğü yer; öldüğü yer]. ― -b2- **خَرَجَ القَوْمُ اِلَى مَوَاجِبِهِمْ**, yani **الى مَصَارِعِهِمْ**; Kavim, yere serilecekleri yerlere çıktı; yahut S’nin ima ettiğine göre, düşüp ölecekleri yerlere; yahut ölecekleri yerlere]. (S.) -A2- **مُوجِبٌ** [ve ↓ **مُوجِبَةٌ**]: Bir sebep; bir müessir; herhangi bir şeyi meydana getiren yahut gerçekleştiren şey. (Msb.) ― -b2- **كَلَامٌ مُوجَبٌ**’a bak. -A3- **مُوجِبٌ**: Eski zamanlarda ay **المُحَرَّمُ**’ün bir adı. (K) (TA.)

**مُوجِبَةٌ**
**مُوجِبَةٌ** ذ: Ahirette ceza hak ettiren büyük bir günah: (TA:) yahut büyük bir günah ve ayrıca büyük bir iyilik; bunun sonucu olarak cehennemi yahut cenneti [ceza yahut mükâfatı] gerekli kılar; tövbe vb. ile izlenmedikçe. (K.) ― -b2- **أَللّٰهُمَّ اِنِّى أَسْأَلُكَ مُوجِبَاتِ رَحْمَتِكَ** [Allah’ım, rahmetini kazandıracak şeyleri senden isterim!]. (TA, bir hadisten.) ― -b3- **مُوجِبٌ**’e bak.

**مُوَجِّبٌ**
**مُوَجِّبٌ** ذ: Bir gün ve gece içinde yalnız bir defa yiyen kimse. (AZ, S.) -A2- **مُوَجِّبٌ**: Her şeyden ürken bir binek hayvanı. (ISd.) AM’ye göre bilinmez. (TA.) ― -b2- **وَجْبٌ**’e iki yerde bak.

**أَللّٰهُ مُسْتَوْجِبٌ الحَمْدِ**
**أَللّٰهُ مُسْتَوْجِبٌ الحَمْدِ** ذ: Allah övgüye layıktır, yahut övgüyü hak eder; ona hak sahibi olur; onu hak eder; ona layık olur: eş anlamlısı **هُوَ وَلِيُّهُ**, ve **مُسْتَحِقُّهُ**. (TA.)
