# وجب — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%A8/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AC%D8%A8/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%A8.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: وجب

- الوجوب: الثبوت. والواجب يقال على أوجه:
الأول: في مقابلة الممكن، وهو الحاصل الذي إذا قدر كونه مرتفعا حصل منه محال. نحو: وجود الواحد مع وجود الاثنين؛ فإنه محال أن يرتفع الواحد مع حصول الاثنين.
الثاني: يقال في الذي إذا لم يفعل يستحق به اللوم، وذلك ضربان:
واجب من جهة العقل، كوجوب معرفة الوحدانية، ومعرفة النبوة.
وواجب من جهة الشرع كوجوب العبادات الموظفة. ووجبت الشمس: إذا غابت، كقولهم: سقطت ووقعت، ومنه قوله تعالى: ﴿فإذا وجبت جنوبها﴾ [الحج /36] ووجب القلب وجيبا. كل ذلك اعتبار بتصور الوقوع فيه، ويقال في كله: أوجب. وعبر بالموجبات عن الكبائر التي أوجب الله عليها النار. وقال بعضهم: الواجب يقال على وجهين:
أحدهما: أن يراد به اللازم الوجوب؛ فإنه لا يصح أن لا يكون موجودا، كقولنا في الله جل جلاله: واجب وجوده.
والثاني: الواجب بمعنى أن حقه أن يوجد. وقول الفقهاء: الواجب: ما إذا لم يفعله يستحق العقاب (انظر: الإبهاج في شرح المنهاج 1/51؛ والبرهان للجويني 1/217؛ وروضة الناظر ص 17)، وذلك وصف له بشيء عارض له لا بصفة لازمة له؛ ويجري مجرى من يقول: الإنسان الذي إذا مشى مشى برجلين منتصب القامة.

### Türkçe

- **الوجوب**: sabit olma. Ve **الواجب** birkaç vech üzere söylenir:
birincisi: mümkünün karşılığında; o, hâsıl olandır ki, onun yükselmiş olduğu takdir edilse ondan muhal hâsıl olur. Şu gibi: birin varlığı, ikinin varlığı ile birlikte; çünkü ikinin hâsıl olmasıyla birlikte birin yükselmesi muhaldir.
ikincisi: yapılmadığı takdirde onunla kınamayı hak ettiği şey hakkında söylenir; bu da iki kısımdır:
akıl cihetinden vacip; birliğin bilinmesinin vacipliği ve nübüvvetin bilinmesi gibi.
şer‘ cihetinden vacip; tayin edilmiş ibadetlerin vacipliği gibi. Ve **وجبت الشمس**: battığı zaman; onların “düştü” ve “vaki oldu” demeleri gibi; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: ﴿فإذا وجبت جنوبها﴾ [الحج /36]. Ve **وجب القلب وجيبا**. Bütün bunlar, onda vukuun tasavvur edilmesi itibarıyladır; ve hepsinde şöyle denir: **أوجب**. Ve **الموجبات** ile, Allah’ın üzerine ateşi vacip kıldığı büyük günahlar kastedildi. Ve bazısı dedi ki: **الواجب** iki vech üzere söylenir:
bunlardan biri: onunla zorunlu olanın kastedilmesidir; çünkü mevcut olmaması sahih olmaz; Allah جل جلاله hakkında sözümüz gibi: **واجب وجوده**.
ikincisi: **الواجب** “hakkı, var olmasıdır” manasında. Ve fakihlerin sözü: **الواجب**: onu yapmadığı takdirde azabı hak eder (bak: الإبهاج في شرح المنهاج 1/51؛ والبرهان للجويني 1/217؛ وروضة الناظر ص 17); bu ise, ona lâzım bir sıfatla değil, ona arız olan bir şeyle onu vasfetmektir; ve şu söyleyenin mecrasına cereyan eder: iki ayakla yürüdüğü zaman yürüyen, boyu dik olan insan.
