# وجج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AC%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وجج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وجج

الوج: السرعة  ، عن ابن الأعرابي. الوج: عيدان يتبخر بها. وفي التهذيب: يتداوى بها. وقيل: هو  دواء  من الأدوية. قال ابن الجواليقي: وما أراه عربيا محضا. أي فهو فارسي معرب، كما قاله بعضهم. قيل: الوج  القطا  ، كذا في اللسان والمعجم. الوج:  النعام  .  ووج: اسم واد بالطائف  ، بالبادية سمي بوج بن عبد الحي من العمالقة. وقيل: من خزاعة. قال عروى بن حزام:
  أحقا يا حمامة بطـن وج                      بهذا النوح أنك تصدقينـا
  غلبتك بالبكاء لأن لـيلـي                      أواصله وأنك تهجعـينـا
  وأني إن بكيت بكيت حقـا                      وأنك في بكائك تكذبينـا
  فلست وإن بكيت أشد شوقا                      ولكني أسر وتعلـنـينـا
  فنوحي يا حمامة بطن وج                      فقد هيجت مشتاقا حزينا

  قرأت هذه الأبيات في الحماسة لأبي تمام. والذي ذكرت هنا رواية المعجم، وبينهما تفاوت قليل،  لا  اسم  بلد به. وغلط الجوهري  ، نبه على ذلك أبو سهل في هامش الصحاح وغيره.  وهو ما بين جبلي المحترق والأحيحدين، بالتصغير. وفي الحديث:  صيد وج وعضاهه حرام محرم  . قال ابن الأثير: هو موضع بناحية الطائف،  وقيل: هو اسم جامع لحصونها، وقيل: اسم واحد منها يحتمل أن يكون على سبيل الحمى له  ويحتمل أن يكون حرمه في وقت معلوم ثم نسخ. وفي حديث كعب:  إن وجا مقدس، منه عرج الرب إلى السماء   ومنه  الحديث:  آخر وطأة  ، أي أخذة ووقعة  وطئها الله تعالى  أي أوقعها بالكفار كانت  بوج  يريد  بذلك  غزوة حنين لا الطائف  ، وهذا خلاف ما ذكره المحدثون،  وغلط الجوهري  . ونقل عن الحافظ عبد العظيم المنذري في معنى الحديث، أي آخر غزوة وطئ الله بها أهل الشرك غزوة الطائف بأثر فتح مكة. وهكذا فسره أهل الغريب،  وحنين واد قبل وج. وأما غزوة الطائف فلم يكن فيها قتال  . قد يقال: إنه لا يشترط في الغزو القتال، ولا في التمهيد بالتوجه إلى موضع العدو وإرهابه بالإقدام عليه المقاتلة والمكافحة، كما توهمه بعضهم.  والوجج، بضمتين: النعام السريعة  العدو. وقال طرفة
  ورثت في قيس ملقى نمرق                      ومشت بين الحشايا مشي وج ومما يستدرك عليه: الوج: خشبة الفدان؛ ذكره ابن منظور.

### Türkçe

**الوج**: sürat; İbnü’l-A‘râbî’den. **الوج**: onunla tütsülenilen çubuklar. **التهذيب**’de: onunla tedavi olunur. Ve denildi: o, ilaçlardan bir ilaçtır. İbnü’l-Cevâlîkî dedi: Ben onu saf Arapça görmüyorum. Yani o, Farsça olup Arapçalaştırılmıştır; bazılarının dediği gibi. Denildi: **الوج** **القطا**’dır; **اللسان** ve **المعجم**’da böyle. **الوج**: **النعام**. Ve **وج**: Tâif’te bir vadi adıdır; çölde, Amâlika’dan Abdülhayy oğlu **وج** ile adlandırılmıştır. Ve denildi: Huzâa’dandır. ‘Urve b. Hizâm dedi:
  Gerçekten mi, ey **حمامة** **بطن وج**                      bu ağıt ile sen bize doğru söylüyorsun
  Ağlamakla sana galip geldim; çünkü benim gecem                      onu sürdürürüm, sen ise uyursun
  Ve ben, eğer ağlarsam, gerçekten ağlarım                      sen ise ağlamanda bize yalan söylersin
  Artık ben, ağlasam da, daha şiddetli özlemli değilim                      fakat ben gizlerim, sen ise açığa vurursun
  Öyleyse ağıt yak, ey **حمامة** **بطن وج**                      çünkü sen, özlemli bir hüzünlüyü coşturdun

  Bu beyitleri Ebû Temmâm’ın **الحماسة**’sinde okudum. Burada zikrettiğim, **المعجم** rivayetidir; ikisi arasında az bir farklılık vardır; onda bir belde adı yoktur. Cevherî hata etti; buna Ebû Sehl, **الصحاح**’ın kenar notunda ve başkalarında dikkat çekti. O, **المحترق** ve **الأحيحدين** dağları arasındadır; küçültme ile. Hadiste: **صيد وج وعضاهه حرام محرم**. İbnü’l-Esîr dedi: O, Tâif tarafında bir yerdir; ve denildi: onun kalelerine toplu bir addır; ve denildi: onlardan birinin adıdır; onun için koruluk (hımâ) yoluyla olması muhtemeldir ve muhtemeldir ki onu belli bir vakitte haram kıldı, sonra neshedildi. Ka‘b hadîsinde: **إن وجا مقدس، منه عرج الرب إلى السماء**. Ve ondan (yani hadisten): **آخر وطأة**; yani Allah Teâlâ’nın bastığı son yakalama ve vuruş; yani onu kâfirlere vaki kıldı; **بوج**’da idi; bununla Huneyn gazvesini, Tâif’i değil, kasteder; bu, muhaddislerin zikrettiğine aykırıdır; Cevherî hata etti. Hadisin manasında, hâfız Abdülazîm el-Münzirî’den nakledildi: yani Allah’ın müşrik ehline bastığı son gazve, Mekke’nin fethinin ardından Tâif gazvesidir. Garîb ehli onu böyle tefsir etti; Huneyn, **وج**’dan önce bir vadidir. Tâif gazvesine gelince, onda savaş yoktu. Denilebilir ki: gazvede savaş şart koşulmaz; ne de hazırlamada, düşman yerine yönelmek ve ona girişmekle onu korkutmak, çarpışma ve vuruşmayı şart koşar; bazılarının vehmettiği gibi. **الوجج**, iki ötre ile: hızlı koşuşlu **النعام**. Tarafe dedi:
  Kays’ta bir yastık atılmışını miras aldım                      ve yastıkların arasında **وج** yürüyüşüyle yürüdü

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerden: **الوج**: saban ağacı; İbn Manzûr onu zikretti.
