# وجح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AC%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وجح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وجح

الوجاح، مثلثة: الستر، يقال: ليس دونه وجاح ووجاح ووجاح، أي ستر. واختار ابن الأعرابي الفتح. وحكى اللحياني: ما دونه أجاح وإجاح، عن الكسائي، وحكى: ما دونه أجاح، عن أبي صفوان، وكل ذلك على إبدال الهمزة من الواو. قلت: وقد تقدم ذلك في الهمزة. وجاء فلان وما عليه وجاح أي شيء يستره. وتبنى هذه الكلمة على الكسر في بعض اللغات، وقال أبو خيرة:
  جوفاء محشوة في موجح معص                      أضيافه جوع منـه مـهـازيل الموحج، بفتح الجيم: الجلد الأملس. وأضيافه: قردانة وفي التهذيب: قال ساعدة بن جؤية الهذلي:
  وقد أشهد البيت المحجب زانه                      فراش وخدر موجج ولطائم قال: الموجح: الصفييق من الثياب الكثيف الغليظ، كالوجيح. وثوب وجيح وموجح: قوي وقيل: ضيق متين، والموجح الملجأ. كأنه ألجىء إلى موضع يستره، قال الأزهري: المحفوظ في الملجإ تقديم الحاء على الجيم، فإن صحت الرواية فلعلها لغتان، وروى الحديث بفتح الجيم وكسرها على المفعول والفاعل، قال: وأقرأني إبراهيم بن سعد الواقدي:
  أتترك أمر القوم فـيهـم بـلابـل                      وتتك غيظا كان في الصدر موجحا قال شمر: رواه موجحا، بكسر الجيم. وباب موجوح أي مردود، أو أرخي عليه الستر. والوجح، محركة: شبه الغار. وأنشد:
  فلا وجح ينجيك إن رمت حربنا                      ولا أنت منا عند تلـك بـآيل وقال حميد بن ثور:
  نضح السقاة بصبات الرجا                      ساعة لا ينفعها منه وجح ويجمع على أوجاح، قال:
  بكل أمعز منها غير ذي وجح                      وكل دارة هجل ذات أوجاح أي ذات غيران. وأوجح الشيء ظهر وبدا، كوجح. يقال وجح الطريق: ظهر ووضح. وأوجح، إذا بلغ في الحفر الوجاح، بالفتح، أي الصفا الأملس. قال الأفوه:
  وأفراس مذللة وبـيض                      كأن مثتونها فيها الوجاح وأوجح البول زيدا: ضيق عليه، وروي عن عمر رضي الله عنه أنه صلى صلاة الصبح فلما سلم قال: من استطاع منكم فلا يصلين وهو موجح، وفي رواية فلا يصلى موجحا. قيل: وما الموجح. قال: المرهق من خلاء أو بول يعني مضيقا عليه. قال شمر: هكذا روي بكسر الجيم. وقال بعضهم: موجح، وقد أوجحه بوله. وسمعت أعرابيا سألته عنه فقال: هو المجح، ذهب به إلى الحامل. وأوجحه إليه: ألجأه، ومنه الموجح، وهو الملجأ، وقد تقدم. وأوجح البيت: ستره فهو موجح: أرخى عليه الستر. ويقال لقيته لأدنى وجاح، بالضم، لأول شيء يرى. ومما يستدرك عليه: أوجحت النار: أضاءت وبدت. وأوجحت. غرة الفرس إيجاحا: اتضحت. وقد وجح يوجح وجحا إذا التجأ، كذلك قرىء بخط شمر. والموجح الذي يخفي الشيء ويستره. وذكر الأزهري في ترجمة جوح: والوجاح بقية الشيء من مال وغيره، وطريق موجح كمعظم مهيع والموجح: الذي يوجح الشيء ويمسكه ويمنعه، من الوجح وهو الملجأ. ويقال للماء في أسفل الحوض إذا كان مقدار ما يستره: وجاح، كذا في اللسان.

### Türkçe

**الوجاح**; üç türlü (okunuşla): örtü; denir ki: “Onun altında **وجاح** ve **وجاح** ve **وجاح** yoktur”, yani: örtü. İbnü’l-A‘râbî fethayı seçti. el-Lihyânî nakletti: “Onun altında **أجاح** ve **إجاح** yoktur”, el-Kisâî’den; ve nakletti: “Onun altında **أجاح** yoktur”, Ebû Safvân’dan; bütün bunlar, **الهمزة**’nin **الواو**’dan ibdâli üzerinedir. Dedim: Bu, **الهمزة**’de geçmişti. Ve falan geldi, üzerinde **وجاح** yok; yani onu örten bir şey. Ve bu kelime bazı dillerde kesre üzere bina edilir; Ebû Hayra dedi ki:
  İçi boş, doldurulmuş, **موجح** içinde, sert;
  misafirleri: ondan açlık; zayıflar.

**الموحج**, **الجيم**’in fethasıyla: pürüzsüz deri. Ve “misafirleri”: **قردانة**; ve **التهذيب**’de: Sâ‘ide b. Cüveyye el-Hüzelî dedi ki:
  Ve ben, örtülü evi şahit tuttum; onu süsledi:
  döşek ve **خدر** **موجج** ve tokatlar.

Dedi: **الموجح**: elbiselerden kalın, kaba, yoğun olan **الصفييق**; **الوجيح** gibi. Ve **ثوب وجيح** ve **موجح**: güçlü; ve denildi: dar, sağlam. Ve **الموجح** sığınaktır. Sanki onu, onu örten bir yere sığındırdı. el-Ezherî dedi: Sığınakta korunmuş olan, **الحاء**’nın **الجيم**’e takdimidir; rivayet sahih olursa belki iki dildir. Ve hadisi **الجيم**’in fethası ve kesresiyle, mef‘ûl ve fâ‘il üzere rivayet etti; dedi: İbrâhîm b. Sa‘d el-Vâkıdî bana okuttu:
  Kavmin işini mi bırakırsın, içlerinde karışıklıklar varken,
  ve göğüste **موجحا** olan bir öfkeyi mi bırakırsın?

Şemmer dedi: Onu **موجحا**, **الجيم**’in kesresiyle rivayet etti. Ve **باب موجوح**: yani geri çevrilmiş; yahut üzerine örtü salınmış. Ve **الوجح**, harekeli: mağaraya benzer. Ve şu beyit okundu:
  Bizim savaşımızı istersen, seni hiçbir **وجح** kurtarmaz,
  ve sen o vakitte bizden bir sığınan değilsin.

Ve Humeyd b. Sevr dedi ki:
  Su taşıyanlar, ümit kovalarına serper;
  bir saat ki ondan hiçbir **وجح** ona fayda vermez.

Ve **أوجاح** üzerine cem‘ edilir; dedi ki:
  Her bir keçi sürüsü içinde, **وجح** sahibi olmayan,
  ve her bir **دارة هجل** **أوجاح** sahibi; yani mağaralar sahibi.

Ve **أوجح** şey: göründü ve belirdi; **وجح** gibi. Denir: **وجح الطريق**: göründü ve açığa çıktı. Ve **أوجح**, kazmada **الوجاح**’a ulaştığında; fetha ile; yani pürüzsüz kaya. el-Efveh dedi ki:
  Ve ehlileştirilmiş atlar ve beyazlar;
  sanki onların alınları içinde **الوجاح** vardır.

Ve **أوجح البول زيدا**: ona daralttı. Ve Ömer’den (Allah ondan razı olsun) rivayet edildi: sabah namazını kıldı; selam verince dedi: “Sizden kim gücü yetiyorsa, **موجح** iken namaz kılmasın”; bir rivayette: “**موجحا** namaz kılınmasın.” Denildi: **الموجح** nedir? Dedi: dışkı yahut idrar sebebiyle bunalmış olan; yani üzerine daraltılmış olan. Şemmer dedi: Böylece **الجيم**’in kesresiyle rivayet edildi. Bazıları dedi: **موجح**; ve idrarı onu **أوجحه** etmiştir. Ve bir bedevîyi işittim; onu ona sordum; dedi ki: O, **المجح**’tır; onu hamileye götürdü. Ve **أوجحه إليه**: onu sığındırdı; ondan **الموجح**; o sığınaktır; ve geçmişti. Ve **أوجح البيت**: onu örttü; o da **موجح**: üzerine örtüyü saldı. Ve denir: Onunla, en yakın **وجاح** için karşılaştım; damme ile; görülen ilk şey için. Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **أوجحت النار**: aydınlandı ve göründü. Ve **أوجحت**. Atın alnındaki akıtmayı **إيجاحا**: belirginleşti. Ve **وجح يوجح وجحا**: sığındığında; böylece Şemmer’in hattıyla okundu. Ve **الموجح**: şeyi gizleyen ve örten. Ve el-Ezherî, **جوح** maddesinde zikretti: **الوجاح** maldan ve başkasından şeyin kalıntısıdır. Ve **طريق موجح**: **معظم مهيع** gibi. Ve **الموجح**: şeyi **يوجح** eden, onu tutan ve onu men eden; **الوجح**’tan, o da sığınaktır. Ve havuzun dibindeki suya, onu örtecek miktarda olduğunda, **وجاح** denir; **اللسان**’da böyledir.
