# وجس — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%B3/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AC%D8%B3/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وجس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%B3.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: وجس

وجس
وَجَسَ - يَجِسُ - أَوْجَسَ - يُوْجِسُ
وَجَسَ - يَجِسُ + الشيء أو الشعور أو الصوت: يخفى ويخفت بشدة فهو بالكاد يظهر للآخرين
أَوْجَسَ - يُوْجِسُ + كائن + شيئاً + في نفسه: على وزن " أفعَلَ " وَجَسَ - يَجِسُ ": يجعله " يَجِسُ ": أضمره: يجعل شعوره أو صوته " يَجِسُ " أي يخفى حتى بالكاد لا يبين: يكتم ويُخفي شعوره أو صوته
﴿فأوجس في نفسه خيفة﴾: أخفى في نفسه الخوف (الخيفة) فهي بالكاد لا تظهر للآخرين
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " كتم أو إخفاء أو إنقاص شدة الصوت في الكلام المنطوق" وهي:
نَصَتَ - يَنْصِتُ، خَفَتَ - يَخْفِتُ، هَمَسَ - يَهْمِسُ، صَمَتَ - يَصْمُتُ، وَجَسَ - يَجِسُ، كَتَمَ - يَكْتُمُ
أوجس
 	﴿فلما رأى أيديهم لا تصل إليه نكرهم وأوجس منهم خيفة قالوا لا تخف إنا أرسلنا إلى قوم لوط(70)﴾ هود ﴿فأوجس منهم خيفة قالوا لا تخف وبشروه بغلام عليم(28)﴾ الذاريات
 	﴿فأوجس في نفسه خيفة موسى(67)﴾ طه
جاء في التفسير: أوجس: أضمر وأحس - أخفى
مختار الصحاح
● [وجس] و ج س: الوَجْسُ بوزن الفلْسُ الصوت الخفي وهو في حديث الحسن و الوَاجِسُ الهاجس و أَوْجَسَ في نفسه خيفة أضمر و تَوَجَّسَ أيضا
الراغب
وجس
- الوجس: الصوت الخفي، والتوجس: التسمع، والإيجاس: وجود ذلك في النفس. قال تعالى: }فأوجس منهم خيفة{ [الذاريات/28] فالوجس قالوا: هو حالة تحصل من النفس بعد الهاجس؛ لأن الهاجس مبتدأ التفكير (مبادئ التفكير والقصد خمس، جمعها بعضهم فقال:
مراتب القصد خمس: هاجس ذكروا * فخاطر فحديث النفس فاستمعا
يليه هم فعزم، كلها رفعت * سوى الأخير، ففيه الأخذ قد وقعا
فالخاطر هو الهاجس، والمراتب الأربعة الأولى لا يؤاخذ بها الإنسان، فقد وقع في العزم استحق الثواب أو العقاب)، ثم يكون الواجس الخاطر.
ملخص اللسان
1.     أَوْجَسَ القلبُ فَزَعاً: أَحَسَّ به. وفي التنزيل العزيز:  فأَوْجَسَ منهم خيفة؛: معناه فأَضْمَر منهم خَوْفاً، وكذلك  التوَجُّس،
2.     معنى أَوْجَسَ وقع في نفسه الخوفُ.
3.     الوَجْس فَزْعة القلب. والوَجْس: الفَزَع يقع في القلب أَو في السمع من صوت  أَو غير ذلك.
4.     التوَجُّس: التَّسَمُّع إِلى الصوت الخفي؛ أَنه نهى عن الوَجْس؛ هو أَن يجامع الرجل  امرأَته أَو جاريته والأُخرى تسمع حسهما.
5.     وأَوْجَسَت الأُذنُ وتَوجَّسَت: سمعت حسّاً؛
6.     وتَوَجَّسَ بالشيء: أَحَسَّ به فَتَسَمَّع له.
7.     وتوَجَّسْت الشيءَ والصوتَ إِذا سمعته وأَنت خائف؛
8.     والواجِسُ: الهَاجِسُ، والأَوْجَس والأَوْجُس: الدهر، يقال: لا أَفعل ذلك سَجِيسَ الأَوْجَس والأَوْجُس ، أَي لا أَفعله طول الدهر.
9.     تَوَجَّسْت الطعام  والشراب إِذا تَذَوَّقته قليلاً، وهو مأْخوذ من الأَوْجس.
لسان العرب
● - وجس: أَوْجَسَ القلبُ فَزَعاً: أَحَسَّ به. وفي التنزيل العزيز:  فأَوْجَسَ منهم خيفة؛ قال أَبو إِسحق: معناه فأَضْمَر منهم خَوْفاً، وكذلك  التوَجُّس، وقال في موضع آخر: معنى أَوْجَسَ وقع في نفسه الخوفُ. الليث:  الوَجْس فَزْعة القلب. والوَجْس: الفَزَع يقع في القلب أَو في السمع من صوت  أَو غير ذلك. والتوَجُّس: التَّسَمُّع إِلى الصوت الخفي؛ قال ذو الرمة يصف  صائداً:  إِذا تَوَجَّس رِكزاً من سَنابِكِها،  أَو كان صاحِبَ أرْضٍ أَوْ بِهِ المُومُ  وأَوْجَسَت الأُذنُ وتَوجَّسَت: سمعت حسّاً؛ وقول أَبي ذؤيب:  حتَّى أُتِيح لهُ، يَوْماً بِمُحْدَلَةٍ،  ذُو مِرَّةٍ بِدِوارِ الصَّيْد وَجَّاسُ  قال ابن سيده: هو عندي أَنه على النسب إِذ لا نعرف له فِعلاً.  والوَجْسُ: الصوت الخفي. وفي الحديث: أَنه نهى عن الوَجْس؛ هو أَن يجامع الرجل  امرأَته أَو جاريته والأُخرى تسمع حسهما. وسئل الحسن عن الرجل يجامع المرأَة  والأُخرى تسمع، فقال: كانوا يكرهون الوَجْس؛ قال أَبو عبيد: هو الصوت  الخفي. وفي الحديث: دخلت الجنة فسمعت في جانبها وَجْساً، فقيل: هذا بلال؛  الوَجْس الصوت الخفي. وتَوَجَّسَ بالشيء: أَحَسَّ به فَتَسَمَّع له.  وتوَجَّسْت الشيءَ والصوتَ إِذا سمعته وأَنت خائف؛ ومنه قوله:  فَغَدَا صَبِيحَةَ صَوْتِها مُتَوَجّسَا  والواجِسُ: الهَاجِسُ، والأَوْجَس والأَوْجُس: الدهر، وفتح الجيم هو  الأَفصح. يقال: لا أَفعل ذلك سَجِيسَ الأَوْجَس والأَوْجُس، وسَجِيسَ عُجَيس  الأَوْجس؛ حكاه الفارسي، أَي لا أَفعله طول الدهر. وما ذقت عنده  أَوْجَسَ أَي طعاماً، لا يستعمل إِلا في النفي. ويقال: تَوَجَّسْت الطعام  والشراب إِذا تَذَوَّقته قليلاً، وهو مأْخوذ من الأَوْجس.
مقاييس اللغة:
(وجس) الواو والجيم والسين: كلمةٌ تدلُّ على إحساسٍ بشيءٍ وتسمُّعٍ له. تَوَجَّس الشَّيءَ: أحَسَّ به فتسمَّعَ لـه. قال الله تعالى: ﴿فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسَى﴾[ طه 67]. ثمَّ قال ذو الرُّمَّة:
* إذا توجَّسَ([7]) *
ومما شذَّ عن هذا وهو من الكلام المُشكِل: قولهم: لا أفعَلُه سَجِيسَ الأوْجَسِ: الدَّهْر. وما ذُقْتُ عِنده أوجَسَ، أي شيئاً من الطَّعام.
القاموس المحيط:
الوَجْسُ، كالوَعْدِ الفَزَعُ يَقَعُ في القَلْبِ أو السَّمْعِ من صَوْتٍ أو غيرِه، كالوَجَسانِ، والصَّوْتُ الخَفِيُّ، وأن يكونَ مع جاريتِه والأُخْرَى تَسْمَعُ حِسَّهُ. والأوجَسُ الدَّهْرُ، وقد تُضَمُّ الجيمُ، والقليلُ من الطعامِ والشَّرابِ. والوَاجِسُ الهاجِسُ. وميجاسٌ عَلَمٌ. وقولُه تعالى " فَأَوْجَسَ في نفْسِه " ، أي أحَسَّ، وأضْمَرَ. وتَوَجَّسَ تَسَمَّعَ إلى الصَّوْتِ الخَفِيِّ، الطَّعامَ أو الشَّرابَ تَذَوَّقَهُ قليلاً قليلاً. ولا أفْعَلُهُ سَجِيسَ الأوجَسِ أبداً.
تاج العروس:
و - ج - س
الوَجْسُ كالوَعْدِ : الفَزَعُ يَقَعُ في القَلْبِ أَو في السَّمْعِ من صَوْتٍ أو غَيْرِه قالَهُ اللَّيْثُ كالوَجَسَانِ مُحَرَّكَةً . وقالَ أَبو عُبَيْدٍ : الوَجْسُ : الصَّوْتُ الخَفِيُّ ومنه الحَدِيثُ : دَخَلْتُ الجَنَّةَ فسَمِعْتُ في جَانِبِهَا . وَجْساً فَقِيلَ : هذا بِلالٌ . ومنه أَيْضاً ما جاءَ في الحَدِيثِ أَنَّه نَهَى عن الوَجْسِ هُوَ : أَنْ يَكُونَ مع جارِيَتهِ أَو امْرَأَتِه والأُخْرَى تَسْمَعُ حِسَّهُ . الأَوْلَى حِسَّهُما وقد سُئِلَ عنه الحَسَنُ فقالَ : كَانُوا يَكْرَهُونَ الوَجْسَ . والأَوْجَسُ كأَحْمَدَ : الدَّهْرُ وقد تُضَمُّ الجِيمُ عن يَعْقُوبَ نقله الجَوْهَريُّ والفَتْحُ أَفْصَحُ ومنه قولُهم الآتي : لا أَفْعَلُه سَجِيسَ الأَوْجَسِ وقد رُوِيَ بالوَجْهَيْنِ . والأَوْجَسُ : القَلِيلُ من الطَّعَام والشَّرَابِ يَقُولُون : ما ذُقْتُ عِنْدَه أَوْجَسَ أَي : طَعَاماً عن الأُمَويّ وما فِي سِقَائِه أَوْجَسُ أَيْ قَطْرَةٌ هكذا ذَكَرُوه ولم يَذْكُرُوا الشَّرَابَ قالوا : ولا يُسْتَعْمَلُ إلاّ في النَّفْي . والوَاجِسُ : الهَاجِسُ وهو الخَاطِرُ كما سَيَأْتِي . ومِيجَاسٌ كمِحْرَاب : عَلَمٌ نَقَلَه الصّاغَانِيُّ . وقَوْلُهَ تَعالَى : فأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً وكذا قَوْلُه تَعالَى : فأَوْجَسَ في نَفْسِه خِيفَةً . أيْ أَحَسَّ وأَضْمَرَ وقال أبَو إِسْحَاقَ : مَعْنَاهُ فأَضْمَرَ منهم خَوْفاً وقالَ في مَوْضِعٍ آخَرَ : معنَى أَوْجَسَ : وَقَعَ في نَفْسِه الخَوْفُ . وتَوَجَّسَ الرَّجُلُ : تَسَمَّعَ إلى الوَجْسِ هو الصَّوْت الخَفِيّ قال ذُو الرُّمَّة يَصِفُ صائِداً :
إذا تَوَجَّسَ رِكْزاً من سَنَابِكِهَا ... أَوْ كَانَ صاحِبَ أَرْضٍ أَو بِهِ المُومُ
وقيلَ : إذا أحَسَّ بهِ فسَمِعَهُ وهو خائِفٌ ومنه قَوْلُه : فغَدَا صبيحَةَ صَوْتِهَا مُتَوَجِّساً . وتَوَجَّسَ الطَّعَامَ والشَّرَابَ إذا تَذَوَّقَه قلِيلاً قَلِيلاً . وقَوْلُهُم : لا أَفْعَلُه سَجِيسَ الأَوْجَسِ يُرْوَى بفَتْحِ الجِيمِ وضَمِّها أي أَبَداً عن ابنِ السِّكِّيتِ وحَكَى الفارِسِيُّ : سَجِيسَ عُجَيْسِ الأَوْجَسِ أَي لا أَفْعَلُه طُولَ الدَّهْرِ . قالَ الصّاغَانِيُّ : والتَّرْكِيبُ يَدُلّ على إِحْسَاسٍ بشَيْءٍ وتَسَمُّع له . ومِمّا شَذَّ عن هذا التَّرْكِيبِ : لا أَفْعَلُه سَجِيسَ الأَوْجَسِ وما ذُقْتُ عِنْدَكَ أَوْجَسَ . ومِمّا يُسْتَدْرَكُ عليه : الوَجْسُ : إضْمارُ الخَوْفِ . وأَوْجَسَتِ الأُذُنُ وتَوَجَّسَت : سَمِعَتْ حِسًّا . والوَجّاسُ في قَوْلِ أَبِي ذُؤَيْبٍ :
حَتّى أُتِيحَ له يَوْماً بمُحْدَلَةٍ ... ذُو مِرَّةٍ بدِوارِ الصَّيْدِ وَجّاسُ قالَ ابنُ سِيدَه : إنّه عِنْدِي عليِ النَّسَبِ ؛ إذْ لا نَعْرِفُ له فِعْلاً وقالَ السُّكَّرِيُّ : وَجّاسٌ أَي يَتَوَجَّسُ . وقالَ ابنُ القَطّاعِ : وَجَسَ الشيْءُ وَجْساً أَي خَفِىَ . وقالَ الصّاغَانِيُّ : ما فِي سِقَائِهِ أَوْجَسُ أَي قَطْرَةُ ماءٍ . ومِيجاسٌ كمِحْرَابٍ : مَوْضِعٌ بالأَهْوَازِ وكانَ بهِ وَقْعَةٌ للخَوَارِجِ وأَمِيرُهُم أبو بِلالٍ مِرْداسٌ قالَ عِمْرَانُ بنُ حِطّانَ :
واللهِ ما تَرَكُوا مِن مَتْبَعٍ لِهُدىً ... ولا رَضُوا بالهُوَيْنَي يَوْمَ مِيجَاسِِ

### Türkçe

**وجس**
**وَجَسَ - يَجِسُ - أَوْجَسَ - يُوْجِسُ**
**وَجَسَ - يَجِسُ** + şey veya duygu veya ses: şiddetle gizlenir ve kısılır; böylece başkalarına ancak güçlükle görünür.
**أَوْجَسَ - يُوْجِسُ** + bir varlık + bir şeyi + kendi içinde: “**أفعَلَ**” vezninde (**وَجَسَ - يَجِسُ**): onu “**يَجِسُ**” kılar: onu gizler; duygusunu veya sesini “**يَجِسُ**” kılar; yani gizlenir, öyle ki neredeyse belli olmaz: duygusunu veya sesini saklar ve gizler.
﴿**فأوجس في نفسه خيفة**﴾: korkuyu (**الخيفة**) kendi içinde gizledi; böylece başkalarına neredeyse görünmez.
Ve lafız, “konuşulan sözde sesi saklama veya gizleme yahut ses şiddetini azaltma” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**نَصَتَ - يَنْصِتُ**، **خَفَتَ - يَخْفِتُ**، **هَمَسَ - يَهْمِسُ**، **صَمَتَ - يَصْمُتُ**، **وَجَسَ - يَجِسُ**، **كَتَمَ - يَكْتُمُ**

**أوجس**
 	﴿Ellerinin ona ulaşmadığını görünce onları yadırgadı ve onlardan bir korkuyu kendi içinde gizledi; dediler ki: Korkma, biz Lût kavmine gönderildik(70)﴾ Hûd ﴿Onlardan bir korkuyu kendi içinde gizledi; dediler ki: Korkma; ve onu bilgili bir oğlanla müjdelediler(28)﴾ Zâriyât
 	﴿Mûsâ kendi içinde bir korkuyu gizledi(67)﴾ Tâhâ

Tefsirde geldi: **أوجس**: gizledi ve hissetti - gizledi.

Muhtârü’s-sıhâh
● [**وجس**] و ج س: **الوَجْسُ** “**الفلْسُ**” vezninde: gizli sestir; ve bu, Hasan’ın hadisindedir. Ve **الوَاجِسُ**: **الهاجس**. Ve **أَوْجَسَ في نفسه خيفة**: gizledi. Ve **تَوَجَّسَ** da (böyledir).

Râgıb
**وجس**
- **الوجس**: gizli ses; **التوجس**: dinleyip kulak kabartma; **الإيجاس**: bunun nefiste bulunmasıdır. Yüce Allah dedi ki: }**فأوجس منهم خيفة**{ [Zâriyât/28]. **الوجس** hakkında dediler ki: o, **الهاجس**’ten sonra nefisten hâsıl olan bir hâldir; çünkü **الهاجس** düşünmenin başlangıcıdır (düşünme ve kastın mertebeleri beştir; bazıları onları toplayıp şöyle dedi:
Kastın mertebeleri beştir: **هاجس** dediler * sonra **خاطر** sonra nefsin konuşması, dinle
Onu **هم** sonra **عزم** izler; hepsi kaldırılmıştır * sonuncusu hariç; onda tutma vuku bulmuştur
Öyleyse **الخاطر** **الهاجس**’tir; ilk dört mertebeyle insan sorumlu tutulmaz; **العزم**’de ise sevap veya ceza hak eder), sonra **الواجس** **الخاطر** olur.

Lisân’ın özeti
1. **أَوْجَسَ** kalp korku: onu hissetti. Aziz tenzilde: **فأَوْجَسَ منهم خيفة**; yani: onlardan bir korkuyu gizledi; ve aynı şekilde **التوَجُّس**.
2. **أَوْجَسَ**’ın manası: korku onun nefsine düştü.
3. **الوَجْس**: kalbin ürpermesidir. Ve **الوَجْس**: kalpte yahut işitmede bir sesten veya başka bir şeyden meydana gelen korkudur.
4. **التوَجُّس**: gizli sese kulak kabartmadır; “**الوَجْس**”ten nehyettiği: erkeğin karısıyla yahut câriyesiyle birleşmesi ve ötekinin onların hışırtısını işitmesidir.
5. Ve **أَوْجَسَت** kulak ve **تَوجَّسَت**: bir hışırtı işitti;
6. Ve **تَوَجَّسَ** bir şeyle: onu hissetti; böylece ona kulak kabarttı.
7. Ve **توَجَّسْت** şeyi ve sesi, onu işittiğin ve sen korkmuş olduğun zaman (denir);
8. Ve **الواجِسُ**: **الهَاجِسُ**; ve **الأَوْجَس** ve **الأَوْجُس**: dehrdir; “**سَجِيسَ الأَوْجَس والأَوْجُس**” boyunca bunu yapmam denir; yani dehrin uzunluğu boyunca onu yapmam.
9. **تَوَجَّسْت** yiyeceği ve içeceği: onu azıcık tattığın zaman; ve o, **الأَوْجس**’ten alınmıştır.

Lisânü’l-ʿArab
● - **وجس**: **أَوْجَسَ** kalp korku: onu hissetti. Aziz tenzilde: **فأَوْجَسَ منهم خيفة**; Ebû İshâk dedi ki: manası, onlardan bir korkuyu gizledi; ve aynı şekilde **التوَجُّس**. Başka bir yerde dedi ki: **أَوْجَسَ**’ın manası: korku onun nefsine düştü. Leys: **الوَجْس** kalbin ürpermesidir. Ve **الوَجْس**: kalpte yahut işitmede bir sesten veya başka bir şeyden meydana gelen korkudur. Ve **التوَجُّس**: gizli sese kulak kabartmadır; Zû’r-Rumme bir avcıyı vasfederek dedi:
إِذا **تَوَجَّس** رِكزاً من سَنابِكِها،
أَو كان صاحِبَ أرْضٍ أَوْ بِهِ المُومُ
Ve **أَوْجَسَت** kulak ve **تَوجَّسَت**: bir hışırtı işitti; Ebû Züeyb’in sözü:
حتَّى أُتِيح لهُ، يَوْماً بِمُحْدَلَةٍ،
ذُو مِرَّةٍ بِدِوارِ الصَّيْد **وَجَّاسُ**
İbn Sîde dedi ki: bence o, nisbet üzerinedir; zira onun için bir fiil bilmiyoruz. Ve **الوَجْسُ**: gizli sestir. Hadiste: **الوَجْس**’ten nehyetti; o: erkeğin karısıyla yahut câriyesiyle birleşmesi ve ötekinin onların hışırtısını işitmesidir. Hasan’a, erkeğin kadınla birleşmesi ve ötekinin işitmesi hakkında soruldu; dedi ki: **الوَجْس**’i kerih görürlerdi. Ebû Ubeyd dedi ki: o, gizli sestir. Hadiste: Cennete girdim de onun bir yanında bir **وَجْساً** işittim; denildi ki: bu Bilâl’dir; **الوَجْس** gizli sestir. Ve **تَوَجَّسَ** bir şeyle: onu hissetti; böylece ona kulak kabarttı. Ve **توَجَّسْت** şeyi ve sesi, onu işittiğin ve sen korkmuş olduğun zaman (denir); bundan onun sözü:
فَغَدَا صَبِيحَةَ صَوْتِها مُتَوَجّسَا
Ve **الواجِسُ**: **الهَاجِسُ**; ve **الأَوْجَس** ve **الأَوْجُس**: dehrdir; cîmin fethi daha fasîhtir. “**سَجِيسَ الأَوْجَس والأَوْجُس**” boyunca bunu yapmam denir; ve “**سَجِيسَ عُجَيس الأَوْجس**”; bunu Fârisî nakletti; yani dehrin uzunluğu boyunca onu yapmam. Ve onun yanında **أَوْجَسَ** tatmadım; yani bir yiyecek; ancak nefyde kullanılır. Ve denir ki: **تَوَجَّسْت** yiyeceği ve içeceği: onu azıcık tattığın zaman; ve o, **الأَوْجس**’ten alınmıştır.

Maqâyîsü’l-luğa:
(**وجس**) **الواو** ve **الجيم** ve **السين**: bir şeyle duyumsamaya ve ona kulak kabartmaya delâlet eden bir kelimedir. **تَوَجَّس** şeyi: onu duyumsadı; böylece ona kulak kabarttı. Allah تعالى dedi ki: ﴿**فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسَى**﴾[Tâhâ 67]. Sonra Zû’r-Rumme dedi:
* **إذا توجَّسَ**([7]) *
Ve bundan şâz olan ve müşkil sözden olan: onların “**سَجِيسَ الأوْجَسِ**” (dehr) boyunca onu yapmam sözüdür. Ve “senin yanında **أوجَسَ** tatmadım”; yani yiyecekten bir şey.

el-Kâmûsü’l-muhît:
**الوَجْسُ**, “**الوَعْدِ**” gibi: kalpte yahut işitmede bir sesten veya başka bir şeyden meydana gelen korkudur; **الوَجَسانِ** gibi; ve gizli sestir; ve câriyesiyle olup ötekinin onun hışırtısını işitmesidir. Ve **الأوجَسُ**: dehrdir; cîm bazen dammelenir; ve yiyecek ve içeceğin azı. Ve **الوَاجِسُ**: **الهاجِسُ**. Ve **ميجاسٌ** bir özel addır. Ve Yüce’nin sözü “**فَأَوْجَسَ في نفْسِه**”: yani hissetti ve gizledi. Ve **تَوَجَّسَ**: gizli sese kulak kabarttı; yiyeceği veya içeceği: onu azar azar tattı. Ve “**سَجِيسَ الأوجَسِ**” boyunca onu yapmam: asla.

Tâcü’l-ʿarûs:
و - ج - س
**الوَجْسُ** “**الوَعْدِ**” gibi: kalpte yahut işitmede bir sesten veya başka bir şeyden meydana gelen korkudur; bunu Leys söyledi; **الوَجَسَانِ** gibi, harekeli. Ebû Ubeyd dedi ki: **الوَجْسُ**: gizli sestir; bundan hadis: Cennete girdim de onun bir yanında bir **وَجْساً** işittim; denildi ki: bu Bilâl’dir. Bundan ayrıca hadiste gelen: onun **الوَجْس**’ten nehyetmesi; o: câriyesiyle yahut karısıyla olup ötekinin onun hışırtısını işitmesidir; birincisi: ikisinin hışırtısı. Hasan’a bunun hakkında soruldu; dedi ki: **الوَجْس**’i kerih görürlerdi. Ve **الأَوْجَسُ** “**أَحْمَدَ**” gibi: dehrdir; Ya‘kûb’dan cîmin dammelenmesi de vardır; Cevherî onu nakletti; fetih daha fasîhtir. Bundan onların gelecek sözü: “**سَجِيسَ الأَوْجَسِ**” boyunca onu yapmam; iki vecihle rivayet edilmiştir. Ve **الأَوْجَسُ**: yiyecek ve içeceğin azıdır; derler ki: onun yanında **أَوْجَسَ** tatmadım; yani yiyecek; Ümevî’den. Ve onun kırbasında **أَوْجَسُ** yoktur; yani bir damla; böyle zikrettiler; içeceği zikretmediler. Dediler ki: ancak nefyde kullanılır. Ve **الوَاجِسُ**: **الهَاجِسُ**; o da **الخَاطِرُ**dur; ileride geleceği üzere. Ve **مِيجَاسٌ** “**مِحْرَاب**” gibi: bir özel addır; Sâgânî onu nakletti. Ve Yüce’nin sözü: **فأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً** ve yine Yüce’nin sözü: **فأَوْجَسَ في نَفْسِه خِيفَةً**: yani hissetti ve gizledi. Ebû İshâk dedi ki: manası, onlardan bir korkuyu gizledi. Başka bir yerde dedi ki: **أَوْجَسَ**’ın manası: korku onun nefsine düştü. Ve **تَوَجَّسَ** adam: **الوَجْس**’e kulak kabarttı; o gizli sestir. Zû’r-Rumme bir avcıyı vasfederek dedi:
إذا **تَوَجَّسَ** رِكْزاً من سَنَابِكِهَا ... أَوْ كَانَ صاحِبَ أَرْضٍ أَو بِهِ المُومُ
Ve denildi ki: onu duyumsadığı zaman onu işitti; ve o korkmuş iken; bundan onun sözü: **فغَدَا صبيحَةَ صَوْتِهَا مُتَوَجِّساً**. Ve **تَوَجَّسَ** yiyeceği ve içeceği: onu azar azar tattığı zaman. Ve onların sözü: “**سَجِيسَ الأَوْجَسِ**” boyunca onu yapmam; cîmin fethiyle ve dammesiyle rivayet edilir; yani asla; İbnü’s-Sikkît’ten. Fârisî nakletti: “**سَجِيسَ عُجَيْسِ الأَوْجَسِ**”; yani dehrin uzunluğu boyunca onu yapmam. Sâgânî dedi ki: terkîb, bir şeyle duyumsamaya ve ona kulak kabartmaya delâlet eder. Ve bu terkîbden şâz olan: “**سَجِيسَ الأَوْجَسِ**” boyunca onu yapmam ve “senin yanında **أَوْجَسَ** tatmadım”dır. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الوَجْسُ**: korkuyu gizlemektir. Ve **أَوْجَسَت** kulak ve **تَوَجَّسَت**: bir hışırtı işitti. Ve Ebû Züeyb’in sözündeki **الوَجّاسُ**:
حَتّى أُتِيحَ له يَوْماً بمُحْدَلَةٍ ... ذُو مِرَّةٍ بدِوارِ الصَّيْدِ **وَجّاسُ**
İbn Sîde dedi ki: bence o, nisbet üzerinedir; zira onun için bir fiil bilmiyoruz. Sükkerî dedi ki: **وَجّاسٌ** yani **يَتَوَجَّسُ**. İbnü’l-Kattâ‘ dedi ki: **وَجَسَ** şey **وَجْساً**: yani gizlendi. Sâgânî dedi ki: onun kırbasında **أَوْجَسُ** yoktur; yani bir damla su. Ve **مِيجاسٌ** “**مِحْرَاب**” gibi: Ahvâz’da bir yerdir; orada Hâricîler için bir vukuat oldu; onların emîri Ebû Bilâl Mirdâs idi. İmrân b. Hıttân dedi ki:
واللهِ ما تَرَكُوا مِن مَتْبَعٍ لِهُدىً ... ولا رَضُوا بالهُوَيْنَي يَوْمَ **مِيجَاسِِ**
