# وجس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AC%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وجس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وجس

الوجس، كالوعد: الفزع يقع في القلب، أو في السمع من صوت، أو غيره، قاله الليث، كالوجسان، محركة. وقال أبو عبيد: الوجس: الصوت الخفي، ومنه الحديث: دخلت الجنة فسمعت في جانبها. وجسا، فقيل: هذا بلال. ومنه أيضا ما جاء في الحديث أنه نهى عن الوجس، هو: أن يكون مع جاريته أو امرأته والأخرى تسمع حسه. الأولى حسهما وقد سئل عنه الحسن فقال: كانوا يكرهون الوجس. والأوجس، كأحمد: الدهر، وقد تضم الجيم، عن يعقوب، نقله الجوهري، والفتح أفصح، ومنه قولهم الآتي: لا أفعله سجيس الأوجس، وقد روي بالوجهين. والأوجس: القليل من الطعام والشراب، يقولون: ما ذقت عنده أوجس، أي: طعاما، عن الأموي، وما في سقائه أوجس، أي قطرة، هكذا ذكروه، ولم يذكروا الشراب، قالوا: ولا يستعمل إلا في النفي. والواجس: الهاجس، وهو الخاطر، كما سيأتي. وميجاس، كمحراب: علم، نقله الصاغاني. وقوله تعالى: فأوجس منهم خيفة وكذا قوله تعالى: فأوجس في نفسه خيفة. أي أحس وأضمر، وقال أبو إسحاق: معناه فأضمر منهم خوفا، وقال في موضع آخر: معنى أوجس: وقع في نفسه الخوف. وتوجس الرجل: تسمع إلى الوجس، هو الصوت الخفي، قال ذو الرمة، يصف صائدا:
  إذا توجس ركزا من سنابـكـهـا                      أو كان صاحب أرض أو به الموم

  وقيل: إذا أحس به فسمعه، وهو خائف، ومنه قوله: فغدا صبيحة صوتها متوجسا. وتوجس الطعام والشراب، إذا تذوقه قليلا قليلا. وقولهم: لا أفعله سجيس الأوجس، يروى بفتح الجيم وضمها، أي أبدا، عن ابن السكيت، وحكى الفارسي: سجيس عجيس الأوجس، أي لا أفعله طول الدهر. قال الصاغاني: والتركيب يدل على إحساس بشيء وتسمع له. ومما شذ عن هذا التركيب: لا أفعله سجيس الأوجس، وما ذقت عندك أوجس. ومما يستدرك عليه: الوجس: إضمار الخوف. وأوجست الأذن، وتوجست: سمعت حسا. والوجاس في قول أبي ذؤيب:
  حتى أتيح له يوما بمـحـدلة                      ذو مرة بدوار الصيد وجاس قال ابن سيده: إنه عندي علي النسب؛ إذ لا نعرف له فعلا، وقال السكري: وجاس، أي يتوجس. وقال ابن القطاع: وجس الشيء وجسا، أي خفى. وقال الصاغاني: ما في سقائه أوجس، أي قطرة ماء. وميجاس، كمحراب: موضع بالأهواز، وكان به وقعة للخوارج، وأميرهم أبو بلال مرداس، قال عمران بن حطان:
  والله ما تركوا من متبع لهـدى                      ولا رضوا بالهويني يوم ميجاس

### Türkçe

**الوجس**، **كالوعد**: kalpte vuku bulan ürperti; yahut bir sesten veya başkasından kulakta (vuku bulan ürperti); bunu Leys söylemiştir; **كالوجسان** gibi, harekeli.

Ebû Ubeyd dedi: **الوجس**: gizli sestir; ondan (olarak) hadis: “Cennete girdim de onun bir yanında **وجسا** işittim”; denildi ki: “Bu Bilâl’dir.”

Ondan ayrıca hadiste gelen: **الوجس**’ten nehyettiği; o: câriyesi veya karısıyla iken öteki onun hışırtısını işitmesidir. Birincisi: ikisinin hışırtısı. Hasan’a ondan sorulmuştu da dedi: **الوجس**’i kerih görürlerdi.

**الأوجس**، **كأحمد**: zamandır; cîm harfi zamme de alabilir; Ya‘kūb’dan (rivayetle); Cevherî onu nakletti; fetha daha fasîhtir. Ondan, aşağıda gelen sözleri: “Onu yapmam **سجيس الأوجس**”; iki vecihle rivayet edilmiştir.

**الأوجس**: yiyecek ve içeceğin azı. Derler: “Onun yanında **أوجس** tatmadım”; yani: yiyecek. Emevî’den. “Onun kırbasında **أوجس** yoktur”; yani bir damla. Onu böyle zikrettiler; içeceği zikretmediler. Dediler: ancak nefiyde kullanılır.

**الواجس**: **الهاجس**tir; o da hatıradır; ileride geleceği üzere.

**ميجاس**، **كمحراب**: bir özel addır; Sâgānî onu nakletti.

Yüce Allah’ın sözü: **فأوجس منهم خيفة** ve yine Yüce Allah’ın sözü: **فأوجس في نفسه خيفة**; yani hissetti ve gizledi. Ebû İshâk dedi: mânâsı: onlardan bir korkuyu gizledi. Başka bir yerde dedi: **أوجس**’in mânâsı: korku onun nefsinde vuku buldu.

**توجس** adam: **الوجس**’e kulak verdi; o gizli sestir. Zü’r-Rumme dedi, bir avcıyı vasfeder:

  إذا توجس ركزا من سنابـكـهـا                      أو كان صاحب أرض أو به الموم

Ve denildi: onu hissetti de işitti; o ise korkmuş iken. Ondan onun sözü: “Onun sesinin sabahına **متوجسا** olarak erkenden çıktı.”

**توجس** yiyecek ve içeceği: onu azar azar tattığı zaman.

Onların sözü: “Onu yapmam **سجيس الأوجس**”; cîmin fethasıyla ve zammıyla rivayet olunur; yani ebediyen; İbnü’s-Sikkît’ten. Fârisî hikâye etti: **سجيس عجيس الأوجس**; yani onu zamanın uzunluğu boyunca yapmam. Sâgānî dedi: terkîb, bir şeyle duyumsamaya ve ona kulak vermeye delâlet eder.

Bu terkîbden şâz olanlardan: “Onu yapmam **سجيس الأوجس**” ve “Senin yanında **أوجس** tatmadım.”

Ona istidrâk olunanlardan: **الوجس**: korkuyu gizlemektir.

**أوجست** kulak ve **توجست**: bir hışırtı işittim.

Ebû Züeyb’in sözünde **الوجاس**:

  حتى أتيح له يوما بمـحـدلة                      ذو مرة بدوار الصيد وجاس

İbn Sîde dedi: o, bence nisbet üzerinedir; zira onun için bir fiil bilmiyoruz. Sükkerî dedi: **وجاس**; yani **يتوجس**. İbnü’l-Kattâ‘ dedi: **وجس** şey **وجسا**; yani gizlendi. Sâgānî dedi: “Onun kırbasında **أوجس** yoktur”; yani bir damla su.

**ميجاس**، **كمحراب**: Ahvâz’da bir yerdir; Hâricîler için orada bir vuku‘a vardı; emirleri Ebû Bilâl Mirdâs idi. İmrân b. Hittân dedi:

  والله ما تركوا من متبع لهـدى                      ولا رضوا بالهويني يوم ميجاس
