# وجل — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%84/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AC%D9%84/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%84.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: وجل

وجل
وَجِلَ - يَوْجَلُ - وَجِلٌ - وَجِلَة
وَجِلَ -  يَوْجَلُ + الكائن: يترقب بخوف وحذر ورجاء: يكون في موقف فيه شك وعدم يقين، فيشعر في نفسه بالخوف والترقب والحذر والرجاء والأمل، بأن لا يأتي الموقف إلا بخير
وَجِلَ - يَوْجَلُ + كائن + من شيء أو كائن: يترقب بحذر ورجاء ما سيأتي من الكائن أو الشيء
وَجِلٌ: على وزن " فَعِل" اسم فاعل مبالغة من " وَجِلَ - يَوْجَلُ "
وَجِلَة: مؤنث " وَجِلَ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشعور النفسي بالرعب والروع والجزع "، وهي:
هَلِعَ - يَهْلَعُ، جَزِعَ - يَجْزَعُ، رَعَبَ - يَرعَبُ، راعَ - يَرُوْعُ، فَرِقَ - يَفْرَقُ، وَجِلَ -  يَوْجَلُ
وَجِل -  يَوجَل - لا توجل
 	﴿قالوا لا توجل إنا نبشرك بغلام عليم(53)﴾ الحجر ﴿إذ دخلوا عليه فقالوا سلاما قال إنا منكم وجلون(52)﴾ الحجر
 	﴿الذين إذا ذكر الله وجلت قلوبهم والصابرين على ما أصابهم والمقيم الصلاة ومما رزقناهم ينفقون(35)﴾ الحج ﴿إنما المؤمنون الذين إذا ذكر الله وجلت قلوبهم وإذا تليت عليهم آياته زادتهم إيمانا وعلى ربهم يتوكلون (2)﴾ الأنفال
وَجِلٌ - وجلة
 ﴿والذين يؤتون ما آتوا وقلوبهم وجلة أنهم إلى ربهم راجعون(60)﴾ المؤمنون ﴿إذ دخلوا عليه فقالوا سلاما قال إنا منكم وجلون(52)﴾ الحجر
مختار الصحاح
● [وجل] و ج ل: الوَجَلُ الخوف وقد وَجِلَ بالكسر يَوْجَل وَجَلاً و مَوْجَلا أيضا بفتح الجيم فيهما والموضع مَوْجِلٌ بالكسر
الراغب
وجل
- الوجل: استشعار الخوف. يقال: وجل يوجل وجلا، فهو وجل. قال تعالى: }إنما المؤمنون الذين إذا ذكر الله وجلت قلوبهم﴿[الأنفال/2]،﴾إنا منكم وجلون * قالوا لا توجل﴿[الحجر/52 - 53]،﴾وقلوبهم وجلة{ [المؤمنون/ 60].
القاموس المحيط:
1.     الوَجَلُ، محرَّكةً الخَوْفُ. وجِلَ، كفَرِحَ، ياجَلُ ويَيْجَلُ ويَوْجَلُ ويِيْجلُ، بكسر أوَّلِهِ، وَجَلاً ومَوْجَلاً، كمَقْعَدٍ، والأمرُ ايْجَلْ. وكَمَنْزِلٍ للمَوْضِعِ. ورجُلٌ أوْجَلُ ووجِلٌ ج وِجالٌ ووَجِلونَ،
وهي وَجِلَةٌ. وواجَلَهُ فوجَلَهُ: كان أشدَّ وَجَلاً منه.
2.     وكأَميرٍ ومَوْعِدٍ: حُفْرَةٌ يُسْتَنْقَعُ فيها الماءُ.
3.     وإِيْجَلَى: ع. وإيْجَلَنْ: قَلْعَةٌ بالمَغْرِبِ. وإِيْجِلِينُ: جَبَلٌ مُشْرِفٌ على مُرَّاكِش.
4.     ووَجُلَ، ككَرُمَ: كَبِرَ.
5.     والوُجولُ: الشُّيوخُ.
تاج العروس:
( الوجل محركة ) الفزع و ( الخوف ) وجمعه أو جال تقول منه ( وجل كفرح ) وفي الحديث وجلت منها القلوب وفي مستقبله أربع لغات ( يا جل وييجل ويوجل وييجل بكسر أوله ) وكذلك فيما أشبهه من باب المثال إذا كان لازما فمن قال يا جل جعل الواو ألفا لفتحة ما قبلها ومن قال ييجل بكسر الياء فهى على لغة بنى أسد فانهم يقولون انا ايجل ونحن نيجل وأنت تيجل كلها بالكسر وهم لا يكسرون الياء في يعلم لاستثقالهم الكسر على الياء وانما يكسرون في ييجل لتقوى احدى الياءين بالاخرى ومن قال ييجل بناه على هذه اللغة ولكنه فتح الياء كما فتحوها في يعلم كما في الصحاح وقال ابن برى انما كسرت الياء من ييجل ليكون قلب الواو ياء بوجه صحيح فاما ييجل بفتح الياء فان قلب الواو فيه على غير قياس صحيح ( وجلا ) بالتحريك ( وموجلا كمقعد والامر ) منه ( ايجل ) صارت الواو ياء لكسرة ما قبلها ( و ) المؤجل ( كمنزل للموضع ) على ما فسر في وع د ( ورجل أوجل ووجل ) تقول انى منه لاوجل قال معن بن أوس المزني لعمرك ما أدرى وانى لاوجل * على أينا تغد والمنية أول ( ج وجال ) بالكسر ( ووجلون ) قالت جنوب أخت عمر وذى الكلب ترثيه وكل قتيل وان لم تكن * أردتهم منك باتوا وجالا ( وهى وجلة ) ولا يقال وجلاء كما في الصحاح ( وواجله فوجله كان أشد وجلا منه ) وتقول لو واجلت فلانا لوجلته أي غلبته في الوجل ( و ) الوجيل والموجل ( كامير وموعد حفرة يستنقع فيها الماء ) يمانية عن ابن دريد ( وايجلى ) بالكسر وفتح الجيم مقصورا ( ع ) كما في العباب ( وايجلن ) كذلك ( قلعة بالمغرب وايجلين ) بكسرات ( جبل مشرف على مراكش ) ولم يذكر مراكش في موضعه وقد نبهنا عليه في ر ك ش ( و ) في المحيط ( وجل ) فلان ( ككرم ) يوجل وجلا ( كبر ) قال ( والوجول ) بالضم ( الشيوخ ) * ومما يستدرك عليه المؤجل كمقعد حجارة ملس لينة ذكره أبو بحر عن أبى الوليد الوقشى وبنو أوجل بطن من جهينة وهم اخوة أخمس وأكتم وهم بنو عامر بن مودعة غربوا وبهم سميت أو جلة مدينة بين برقة وفزان ذكره الشريف النسابة

### Türkçe

**وجل**
**وَجِلَ** - **يَوْجَلُ** - **وَجِلٌ** - **وَجِلَة**
**وَجِلَ -  يَوْجَلُ** + varlık: korku, sakınma ve ümit ile gözetler: şüphe ve kesin olmayış bulunan bir durumda olur; böylece kendi içinde korku, gözetleme, sakınma ve ümit ve umut hisseder; (şöyle ki) durumdan hayırdan başka bir şey gelmemesi (ümidiyle).
**وَجِلَ - يَوْجَلُ** + varlık + bir şeyden veya bir varlıktan: varlıktan veya şeyden gelecek olanı sakınma ve ümit ile gözetler.
**وَجِلٌ**: “**فَعِل**” vezni üzere, **وَجِلَ - يَوْجَلُ**’dan mübalağa ism-i fâil.
**وَجِلَة**: **وَجِلَ**’in müennesi.
Lafız, “psikolojik duygu olarak dehşet, ürperti ve korku” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**هَلِعَ - يَهْلَعُ**، **جَزِعَ - يَجْزَعُ**، **رَعَبَ - يَرعَبُ**، **راعَ - يَرُوْعُ**، **فَرِقَ - يَفْرَقُ**، **وَجِلَ -  يَوْجَلُ**
**وَجِل -  يَوجَل - لا توجل**
	﴿Dediler ki: “**لا توجل**; biz seni bilgin bir oğlanla müjdeliyoruz (53)”﴾ **الحجر** ﴿Hani onun yanına girdiler de “Selâm” dediler; dedi ki: “Biz sizden **وجلون**’uz (52)”﴾ **الحجر**
	﴿Onlar ki Allah anıldığı zaman kalpleri **وجلت** olur; ve kendilerine isabet edene sabredenler; ve namazı ikame edenler; ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden infak ederler (35)﴾ **الحج** ﴿Müminler ancak şunlardır: Allah anıldığı zaman kalpleri **وجلت** olur; ve onlara O’nun âyetleri okunduğu zaman onları iman bakımından artırır; ve Rablerine tevekkül ederler (2)﴾ **الأنفال**
**وَجِلٌ - وجلة**
﴿Ve onlar ki verdiklerini verirler, hâlbuki kalpleri **وجلة**’dir; çünkü onlar Rablerine döneceklerdir (60)﴾ **المؤمنون** ﴿Hani onun yanına girdiler de “Selâm” dediler; dedi ki: “Biz sizden **وجلون**’uz (52)”﴾ **الحجر**

مختار الصحاح
● [**وجل**] **و ج ل**: **الوَجَلُ** korkudur; ve kesre ile **وَجِلَ** olur, **يَوْجَل**; **وَجَلاً** ve ayrıca **مَوْجَلا**; ikisinde de **الجيم**’in fethasıyla; ve yer **مَوْجِلٌ**’dir, kesre ile.

الراغب
**وجل**
- **الوجل**: korkuyu içten duyumsama. Denir ki: **وجل يوجل وجلا**; o hâlde o **وجل**’dir. Yüce Allah dedi ki: ﴿“Müminler ancak şunlardır: Allah anıldığı zaman kalpleri **وجلت** olur”﴾ [**الأنفال/2**]، ﴿“Biz sizden **وجلون**’uz * Dediler ki: **لا توجل**”﴾ [**الحجر/52 - 53**]، ﴿“ve kalpleri **وجلة**’dir”﴾ [**المؤمنون/ 60**].

القاموس المحيط:
1.     **الوَجَلُ** (harekeli): korkudur. **وجِلَ**، **كفَرِحَ** gibi; **ياجَلُ** ve **يَيْجَلُ** ve **يَوْجَلُ** ve **يِيْجلُ**; evvelinin kesriyle; **وَجَلاً** ve **مَوْجَلاً**; **كمَقْعَدٍ** gibi; ve emir: **ايْجَلْ**. Ve **كَمَنْزِلٍ** gibi, yer için. Ve bir adam **أوْجَلُ** ve **وجِلٌ**; çoğulu **وِجالٌ** ve **وَجِلونَ**,
ve o (kadın) **وَجِلَةٌ**’dir. Ve **واجَلَهُ** da, onu **فوجَلَهُ**: ondan daha şiddetli **وَجَلاً** oldu.
2.     Ve **كأَميرٍ** ve **مَوْعِدٍ** gibi: içinde suyun biriktiği çukur.
3.     Ve **إِيْجَلَى**: (özel isim). Ve **إيْجَلَنْ**: Mağrib’de bir kale. Ve **إِيْجِلِينُ**: Marakeş’e nazır bir dağ.
4.     Ve **وَجُلَ**، **ككَرُمَ** gibi: büyüdü.
5.     Ve **الوُجولُ**: ihtiyarlar.

تاج العروس:
( **الوجل** harekeli ) ürperti ve ( korku ); cem‘i **أو جال**. Ondan ( **وجل كفرح** ) dersin. Hadiste: “kalpler ondan **وجلت** oldu.” Ve muzâriinde dört lügat vardır: ( **يا جل وييجل ويوجل وييجل بكسر أوله** ); ve bunun benzeri olanlarda da, misal bâbından, lâzım olduğu zaman. Kim **يا جل** derse, **الواو**’yu, öncesinin fethası sebebiyle **ألف** kılar. Kim **ييجل** derse, **الياء**’ın kesriyle, o Benî Esed lügatidir; çünkü onlar “ben **ايجل** derim, biz **نيجل**, sen **تيجل**” derler; hepsi kesre iledir; ve onlar, kesreyi **الياء** üzerinde ağır gördüklerinden, **يعلم**’de **الياء**’ı kesrelemezler; ancak **ييجل**’de kesrelerler; iki **الياء**’dan birinin diğeriyle kuvvet bulması sebebiyle. Kim **ييجل** derse, bunu bu lügat üzerine bina etmiştir; fakat **يعلم**’de açtıkları gibi **الياء**’ı fethetmiştir; **الصحاح**’ta olduğu üzere. İbn Berrî dedi ki: **ييجل**’in **الياء**’ı ancak, **الواو**’nun **ياء**’a çevrilmesi sahih bir vecih üzere olsun diye kesrelendi; ama **ييجل**’de **الياء**’ın fethası ise, onda **الواو**’nun çevrilmesi sahih kıyas üzere değildir. ( **وجلا** ) hareke ile; ve **موجلا** **كمقعد** gibi; ve emir ( ondan ) **ايجل**: öncesindeki kesre sebebiyle **الواو** **ياء** oldu. Ve ( **المؤجل** ) **كمنزل** gibi, yer için; **وع د** maddesinde açıklandığı üzere. Ve bir adam **أوجل** ve **وجل**: “ben ondan **لاوجل**’im” dersin. Ma‘n b. Evs el-Müzenî dedi ki:
لعمرك ما أدرى وانى لاوجل * على أينا تغد والمنية أول
( cem‘i **وجال** ) kesre ile; ve **وجلون**. Cenûb, Ömer’in kız kardeşi ve Zû’l-Kelb, onu mersiye ederken dedi:
وكل قتيل وان لم تكن * أردتهم منك باتوا وجالا
( ve o **وجلة**’dir ) ve **الصحاح**’ta olduğu gibi **وجلاء** denmez. ( ve **واجله فوجله كان أشد وجلا منه** ): ondan daha şiddetli **وجلا** oldu. Ve dersin ki: “eğer falanla **واجلت** olsaydım, onu **لوجلته**”; yani onu **الوجل**’de yenerdim. Ve ( **الوجيل والموجل** ) **كامير وموعد** gibi: içinde suyun biriktiği çukur; İbn Düreyd’den, Yemenî (rivayet). Ve **وايجلى**: kesre ile ve **الجيم**’in fethasıyla, kısaltılmış; (özel isim); **العباب**’da olduğu gibi. Ve **وايجلن**: yine böyle; Mağrib’de bir kale. Ve **وايجلين**: kesrelerle; Marakeş’e nazır bir dağ. Marakeş’i kendi yerinde zikretmedi; biz onu **ر ك ش**’ta hatırlattık. Ve ( **وجل** ) filan ( **ككرم** ) **يوجل وجلا**: büyüdü. Dedi ki: ve **الوجول** zamme ile: ihtiyarlar. * Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **المؤجل** **كمقعد** gibi; yumuşak, kaygan taşlar; Ebû Bahr, Ebû’l-Velîd el-Vakşî’den zikretti. Ve Benû **أوجل** Cüheyne’den bir batındır; onlar Ahmes ve Ektem’in kardeşleridir; onlar Âmir b. Mûdi‘a oğullarıdır; gurbet ettiler; ve onlarla isimlendirildi: **أوجلة**; Berka ile Fezzân arasında bir şehir; şerîf nesebeci zikretti.
