# وجل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AC%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وجل

| | ( * ! الوَجَلُ ، مُحَرَّكَة ) : الفَزَعُ | و ( الخَوْفُ ) ، وَجَمْعُهُ * ! أَوْجَالٌ ، تَقُولُ | مِنْهُ : ( * ! وَجِلَ ، كَفَرِحَ ) ، وَفِي | الحَدِيثِ :
  * ! وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوب   . | وَفِي مُسْتَقْبَله أَرْبَعُ لُغَاتٍ ( * ! يَاجَلُ | * ! وَيَيْجَلُ * ! وَيَوْجَلُ * ! وَيِيْجَلُ بِكَسْر أَوَّله ) ، | وَكَذلِكَ فِيْما أَشْبَهَهُ مِنْ بَابِ المِثَالِ | إِذا كَانَ لاَزِمًا ، فَمَنْ قَالَ : يَاجَلُ ، | جَعَلَ الواوَ أَلِفًا لِفَتْحِهِ مَا قَبْلَها ، وَمَنْ | قَالَ : يِيْجَلُ ، بِكَسْرِ الياءِ ، فَهِيَ عَلَى | لُغَةِ بَنِي أَسَدٍ ، فَإِنَّهُم يَقُولُونَ : أَنَا | * ! إِيْجَلُ ، وَنَحْنُ * ! نِيْجَلُ ، وَأَنْتَ * ! تِيْجَلُ ، | كُلُّها بِالكَسْرِ ، وَهُمْ لاَ يَكْسِرُونَ الياءَ | في يَعْلَم ، لاسْتِثْقَالِهِم الكَسرَ عَلَى | الياءِ ، وَإِنَّمَا يَكْسِرُونَ فِي * ! يِيجَل | لِتَقَوِّي إِحْدَى الياءَيْنِ بِالأُخْرَى ، | وَمِنْ قَالَ : يَيْجَل بَنَاهُ عَلى هذِهِ | اللُّغَة ، وَلكِنَّهُ فَتَحَ الياءَ كَما فَتَحُوهَا | في يَعْلَم ، كَمَا فِي الصِّحاحِ . وَقَالَ | ابْنُ بَرِّي : إِنَّما كُسِرَتْ الياءُ مِنْ | يِيْجَل ؛ لِيَكُونَ قَلْبُ الواوِ ياءً بِوَجْهٍ | صَحِيحٍ ، فَأَمَّا يَيْجَل ، بِفَتْح الياءِ ، فَإِنّ | قَلْبَ الواوِ فِيْهِ عَلى غَيْرِ قِياسٍ | صَحِيح . ( * ! وَجَلاً ) ، بالتَّحْرِيك ، | ( * ! وَمَوْجَلاً ، كَمَقْعَدٍ ، والأَمْرُ ) مِنْهُ | ( * ! ايْجَلْ ) ، صَارَتِ الواوُ يَاءً لِكَسْرَةِ مَا | قَبْلَها . | | ( و ) * ! المَوْجِلُ ، ( كَمَنْزِلٍ ، لِلْمَوْضِعِ ) ، | عَلَى ما فُسِّرَ في   و ع د   . | ( وَرَجُلٌ * ! أَوْجَلُ * ! وَوَجِلٌ ) ، تَقُولُ : | إِنِّي مِنْهُ * ! لِأَوْجَلُ ، قَالَ مَعْنُ بن أَوْسٍ | المُزَنِيُّ : | % ( لَعَمْرُكَ مَا أَدْرِي وَإِنِّي * ! لَأَوْجَلُ % | عَلَى أَيِّنَا تَغْدُو المَنِيَّةُ أَوَّلُ ) % | ( ج : * ! وِجَالٌ ) ، بِالكَسْرِ ، ( * ! وَوَجِلُون ) ، |

| قَالَتْ جَنُوبُ أُخْتُ عَمْرو ذِي الكَلْبِ | تَرْثِيْه : | % ( وَكُلُّ قَبِيْلٍ وَإِنْ لَمْ تَكُنْ % | أَرَدْتَهُمُ مِنْكَ بَاتُوا * ! وِجالاَ ) % | ( وَهِي * ! وَجِلَةٌ ) ، وَلاَ يُقَالُ * ! وَجْلاءُ كَما | في الصِّحاح . | ( * ! وَواجَلَهُ * ! فَوَجَلَهُ : كَانَ أَشَدَّ * ! وَجَلاً | مِنْهُ ) ، وَتَقُولُ : لَو * ! وَاجَلْتَ فُلاَنًا | * ! لَوَجَلْتَه ؛ أَي : غَلَبْتَهُ في * ! الوَجَل . | | ( و ) * ! الوَجِيْلُ * ! والمَوْجِلُ ، ( كَأَمِيْرٍ | وَمَوْعِدٍ : حُفْرَةٌ يُسْتَنْقَعُ فِيْها الْماءُ ) ، | يَمانِيَةٌ ، عَنْ ابْنِ دُرَيْدٍ . | | ( * ! وإِيْجَلَى ) ، بِالكَسْرِ وَفَتْحِ الجِيمِ | مَقْصُورًأ : ( ع ) ، كَمَا في العُبابِ . | ( * ! وَإِيْجَلَنْ ) كَذلِكَ : ( قَلْعَةٌ بِالمَغْرِبِ ، | * ! وَإِيْجِلِين ) ، بِكَسَرات : ( جَبَلٌ مُشْرِفٌ | عَلَى مُرَّاكِشَ ) ، وَلَمْ يَذْكُرْ مُرَّاكِشَ | في مَوْضِعِهِ ، وَقَدْ نَبَّهْنَا عَلَيْهِ في |   ر ك ش   . | | ( و ) فِي المُحِيطِ : ( * ! وَجُلَ ) فُلاَنٌ ، | ( كَكَرُمَ ) * ! يَوْجُلُ * ! وَجَلاً : ( كَبِرَ ) ، قَالَ : | ( * ! والوُجولُ ) ، بِالضَّمّ : ( الشُّيُوخُ ) . | [ ] وَمِمَّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | * ! المَوْجَلُ ، كَمَقْعَدٍ : حِجَارَةٌ مُلْسٌ | لَيِّنَةٌ ، ذَكَرَهُ أَبُو بَحْرٍ عَنْ أَبِي الوَلِيْد | الوَقَّشِيّ . | | وَبَنُو * ! أَوْجَلَ : بَطْنٌ مِنْ جُهَيْنَةَ وَهُمْ | إِخْوَةُ أَحْمَسَ وَأَكْتَم ، وَهُمْ بَنُو عامِرِ | ابْنِ مَوْدعة غَرَّبُوا ، وَبِهِم سُمِّيَتْ | * ! أَوْجَلَة مَدِيْنَةٌ بَيْنَ بَرْقَةَ وَفَزَّانَ ، ذَكَرَهُ | الشَّرِيْفُ النَّسّابَة . |

### Türkçe

| | ( * ! **الوَجَلُ** ، مُحَرَّكَة ) : dehşet | ve ( **الخَوْفُ** ) , ve onun çoğulu * ! **أَوْجَالٌ** , dersin | ondan: ( * ! **وَجِلَ** ، كَفَرِحَ ) , ve | hadiste:
  * ! **وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوب**   . | Ve onun muzârisinde dört lugat vardır ( * ! **يَاجَلُ** | * ! **وَيَيْجَلُ** * ! **وَيَوْجَلُ** * ! **وَيِيْجَلُ** بِكَسْر أَوَّله ) , | ve bunun benzeri olan şeylerde de böyledir, misâl bâbından | eğer lâzım olursa; artık kim: **يَاجَلُ** derse, | vav’ı elif kılmış olur, ondan öncekinin fethası sebebiyle; ve kim | **يِيْجَلُ** derse, yâ’nın kesriyle, o | Benî Esed’in lugatı üzerinedir; çünkü onlar derler: ben | * ! **إِيْجَلُ** , ve biz * ! **نِيْجَلُ** , ve sen * ! **تِيْجَلُ** , | hepsi kesr iledir; ve onlar yâ’yı kesretmezler | **يَعْلَم**’da, kesri yâ üzerinde ağır bulmalarından dolayı; | ancak kesrederler * ! **يِيجَل**’de, | iki yâ’dan birinin ötekiyle kuvvetlenmesi için. | Ve kim: **يَيْجَل** derse, onu bu | lugat üzerine bina etmiştir; fakat yâ’yı fethetmiştir, onların fethettikleri gibi | **يَعْلَم**’da; Sıhâh’ta olduğu üzere. Ve dedi | İbn Berrî: ancak kesredildi yâ, | **يِيْجَل**’den; vav’ın yâ’ya çevrilmesi için, sahih bir vecih ile. | Amma **يَيْجَل** ise, yâ’nın fethasıyla, artık | vav’ın çevrilmesi onda sahih bir kıyas üzere değildir. ( * ! **وَجَلاً** ) , tahrîk ile, | ( * ! **وَمَوْجَلاً** , كَمَقْعَدٍ , ve emir ) ondan | ( * ! **ايْجَلْ** ) , vav yâ olmuştur, ondan öncekinin kesresi sebebiyle. | | ( و ) * ! **المَوْجِلُ** , ( كَمَنْزِلٍ , yer için ) , | **و ع د**’de tefsir olunduğu üzere. | ( Ve bir adam * ! **أَوْجَلُ** * ! **وَوَجِلٌ** ) , dersin: | şüphesiz ben ondan * ! **لِأَوْجَلُ** ; dedi Ma‘n b. Evs | el-Müzenî: | % ( Ömrüne yemin olsun, bilmem, hâlbuki ben * ! **لَأَوْجَلُ** % | hangimiz üzerine ölüm önce gider ) % | ( çoğul: * ! **وِجَالٌ** ) , kesr ile, ( * ! **وَوَجِلُون** ) , |

| Dedi Cenûb, Amr Zî’l-Kelb’in kız kardeşi, | onu mersiye söylerken: | % ( Ve her kabile, her ne kadar olmasa da % | onları senden istemiş, geceleyin * ! **وِجالاَ** oldular ) % | ( ve o * ! **وَجِلَةٌ** ) , ve denilmez * ! **وَجْلاءُ** , Sıhâh’ta olduğu gibi. | ( * ! **وَواجَلَهُ** * ! **فَوَجَلَهُ** : ondan daha şiddetli * ! **وَجَلاً** oldu ) , ve dersin: eğer * ! **وَاجَلْتَ** falancayı | * ! **لَوَجَلْتَه** ; yani: onu * ! **الوَجَل**’de yendin. | | ( و ) * ! **الوَجِيْلُ** * ! **والمَوْجِلُ** , ( كَأَمِيْرٍ | وَمَوْعِدٍ : içinde suyun biriktiği çukur ) , | Yemenîdir, İbn Düreyd’den. | | ( * ! **وإِيْجَلَى** ) , kesr ile ve cîm’in fethasıyla, | maksûr: ( ع ) , ‘Ubâb’da olduğu gibi. | ( * ! **وَإِيْجَلَنْ** ) yine böyle: ( Mağrib’de bir kale, | * ! **وَإِيْجِلِين** ) , kesrelerle: ( Marakeş’e nazır | yüksek bir dağ ) , ve Marakeş’i zikretmedi | yerinde; hâlbuki biz ona dikkat çektik | **ر ك ش**’de. | | ( و ) el-Muhît’te: ( * ! **وَجُلَ** ) falanca, | ( كَكَرُمَ ) * ! **يَوْجُلُ** * ! **وَجَلاً** : ( yaşlandı ) , dedi: | ( * ! **والوُجولُ** ) , damme ile: ( ihtiyarlıklar ) . | [ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: | * ! **المَوْجَلُ** , كَمَقْعَدٍ : pürüzsüz | yumuşak taşlar; onu zikretti Ebû Bahr, Ebü’l-Velîd | el-Vakkışî’den. | | Ve Benû * ! **أَوْجَلَ** : Cüheyne’den bir batındır ve onlar | Ahmes ve Ektam’ın kardeşleridir; ve onlar Âmir oğullarıdır, | İbn Mûd‘a; uzaklaştılar; ve onlarla adlandırıldı | * ! **أَوْجَلَة** , Berka ile Fezzân arasında bir şehir; onu zikretti | eş-Şerîf en-Nessâbe. |
