# وجه — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%87/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AC%D9%87/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وجه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%87.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: وجه

و ج ه
واجهتُه مواجَهة ووِجاهاً‏.‏
ودَاري تُجاه داره‏.‏
ووجاه داره وقعدت وجاهك وتجاهك بالضم والكسر فيهما‏.‏
ونظروا إليّ بأويجه سوءٍ‏.‏
ورجعت إلينا بغير الوجه الذي فارقتنا به‏.‏
وتوجّهت إليه ووجّهت ‏"‏ أينما أوجّه ألق سعداً ‏"‏ ووجّهت إليه رسولاً‏.‏
وتوجّه جهة كذا ووجهة كذا وجعلته وجهةً لي‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ فأمسين بالحومان يجعلن وجهةً لأعناقهنّ الجديَ أو مطلع النّسر وهبّت الريح من جهة المشرق ومن سائر الجهات‏.‏
ومهرٌ وجيهٌ‏:‏ خرجت يداه أولاً وهو نقيض اليتن‏.‏
ووجّه الأعمى والمريض والميت‏:‏ جعل وجهه نحو القبلة‏.‏
ومن المجاز‏:‏ هذا وجه الثّوب‏.‏
ووجه القوم وهؤلاء وجوه البلد ورجل وجيه‏:‏ بيّن الوجاهة‏.‏
وله جاه وحرمة‏.‏
قال العبّاس بن مرداس‏:‏ وقال بني عادٍ هلكتم فجهّزوا خياركم أهل الوجاهة والمجد وهو من الوجهاء‏.‏
ووجّهه الأمير توجيهاً وأوجهه إيجاهاً‏:‏ جعله وجيهاً‏.‏
قال أميّة‏:‏ فتوجهنا أقوالها وملوكها ويعرفنا ذو رأيها وصليبها وهو موجّه عند السلطان‏.‏
وكساء موجّه‏:‏ له وجهان‏.‏
وأحدب موجّه‏:‏ له حدبتان من خلف وقدّام‏.‏
ووجهتك عند النّاس أجهك أي صرت أوجه منك‏.‏
وهو يبتغي بذلك وجه الله‏.‏
وسمعت في المسجد الحرام سائلاً يقول‏:‏ من يدلّني على وجه عربيّ كريم يحملني على نعيله‏.‏
وجاءنا في وجه النّهار‏.‏
قال‏:‏ من كان مسروراً بمقتل مالكٍ فليأت نسوتنا بوجه نهار وتفرّقوا في كل وجهٍ وجهةٍ‏.‏
و ‏"‏ من يردّ وجه السّيل ‏"‏ وصرفت الشيء عن وجهه‏.‏
وليس لكلامك هذا وجه‏:‏ صحّةٌ‏.‏
ومسح وجهه بالوجيهة وهي خرزة حمراء أو عسلية لها وجهان يتراءى فيها الوجه كالمرآة يمسح بها الرجل وجهه إذا أراد الدّخول على السّلطان‏.‏
وفي مثل ‏"‏ وجه الحجر وجهةٌ ما له ‏"‏ وجهةً ما له بالنصب والرفع أي دبر الأمر على وجهه وأصله في البناء إذا لم يقع الحجر موقعه أي أدره حتى يقع على وجهه الذي ينبغي أن يقع عليه‏.‏
وتوجّه الشيخ‏:‏ ولّى وأدبر‏.‏
و ‏"‏ أحمق ما يتوجّه ‏"‏ أي ما يحسن أن يأتي الغائط‏.‏

### Türkçe

و ج ه
Onunla **واجهتُه** **مواجَهة** ve **وِجاهاً** (şeklinde) yüz yüze geldim.
Ve evim, onun evinin **تُجاه**ındadır.
Ve onun evinin **ووجاه**ı (karşısı); ve senin **وجاهك**ın ve **تجاهك**ın karşısında oturdum; ikisinde de (okunuş) damme ve kesre iledir.
Ve bana kötü bir **بأويجه** ile baktılar.
Ve bizi terk ettiğin **الوجه**den başka bir **الوجه** ile bize döndün.
Ve ona **توجّهت**; ve **وجّهت**: “Nereye **أوجّه** edersem Sa‘d’ı bulurum”; ve ona bir elçi **وجّهت**.
Ve şöyle bir yöne **توجّه** etti ve şöyle bir **وجهة**ye; ve onu benim için bir **وجهة** kıldım.
Zû’r-Rumme dedi ki:
“Derken akşamladık; hûmân’da (dişi develer) boyunları için bir **وجهة** kılarlar: Cedy’i yahut Nesr’in doğuşunu.”
Ve rüzgâr doğunun **جهة**sinden ve diğer **الجهات**ten esti.
Ve **وجيه** bir tay: iki eli (ön ayakları) önce çıktı; ve o, **اليتن**in zıddıdır.
Ve körü, hastayı ve ölüyü **وجّه** etti: yüzünü kıbleye doğru kıldı.
Mecazdan: Bu, elbisenin **وجه**idir.
Ve kavmin **وجه**i; ve bunlar beldenin **وجوه**udur; ve **وجيه** bir adam: **الوجاهة**si açık (belli)dir.
Ve onun için **جاه** ve **حرمة** vardır.
Abbâs b. Mirdâs dedi ki:
“Ve Âd oğulları dedi: Helâk oldunuz; öyleyse seçkinlerinizi, **الوجاهة** ve şeref ehli olanlarınızı hazırlayın.”
Ve o, **الوجهاء**dandır.
Emîr onu **وجّهه** **توجيهاً**; ve onu **أوجهه** **إيجاهاً**: onu **وجيهاً** kıldı.
Umeyye dedi ki:
“Derken onun sözlerine ve krallarına **فتوجهنا**; ve onun görüş ve sağlam (kimse) sahibi bizi tanır.”
Ve o, sultanın yanında **موجّه**dir.
**موجّه** bir örtü: onun iki **وجه**i vardır.
**موجّه** bir kambur: onun arkadan ve önden iki kamburu vardır.
İnsanlar yanında senin **وجهتك**ın, benden daha **أجهك**tir; yani senden daha **أوجه** oldum.
Ve o, bununla Allah’ın **وجه**ini ister.
Ve Mescid-i Harâm’da bir dilenciyi işittim, diyordu ki: “Beni, beni nalına bindirecek Arap, kerîm bir **وجه**e kim delâlet eder?”
Ve bize gündüzün **وجه**inde geldi.
Dedi ki: “Mâlik’in öldürülmesine sevinen kimse, kadınlarımıza gündüzün **وجه**iyle gelsin.”
Ve her **وجه** **وجهة**ye dağıldılar.
Ve: “Selin **وجه**ini kim geri çevirir?”
Ve şeyi onun **وجه**inden çevirdim.
Senin bu sözün için bir **وجه** yoktur: (yani) bir sıhhat (doğruluk) yoktur.
Ve **الوجيهة** ile yüzünü meshetti; o, kırmızı yahut bal rengi bir boncuktur; onun iki **وجه**i vardır; onda yüz, ayna gibi görünür; adam sultanın huzuruna girmek istediğinde onunla yüzünü siler.
Şu meselde: “**وجه الحجر وجهةٌ ما له**” (vardır); “**وجهةً ما له**” nasb ve ref‘ ile (okunur); yani işi onun **وجه**i üzere düzenledi; ve aslı, inşaatta, taş yerine oturmadığında (söylenir); yani onu çevir ki, düşmesi gereken **وجه**i üzerine düşsün.
**توجّه** eden şeyh: döndü ve arkasını dönüp gitti.
Ve: “**أحمق ما يتوجّه**” yani büyük abdestini yapmaya gelmeyi güzel yapamaz.
