# وحح (و-ح-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AD%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: و - ح - ح
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الوَحْوَحَة: صوت مع بَحَحٍ.
ووَحْوَحَ الثوبُ: صَوَّت.
ووَحْ وَحْ: زجر للبقر. ووَحْوَحَ البقرَ: زَجَرها، وكذلك وَحْوَحَ بها. وإِذا طردت الثورَ قلت له: قَعْ قَعْ، وإِذا زجرته قلت له: وَحْ وَحْ. ووَحْوَحَ الرجلُ من البرد إِذا ردَّد نَفَسه في حَلْقه حتى تسمع له صوتاً؛ قال الكُمَيْتُ:
ووَحْوَحَ في حِضْنِ الفَتاةِ ضَجِيعُها،
ولم يَكُ في النُّكْدِ المَقاليتِ مَشْخَبُ
ووَحْوَحَ الرجلُ إِذا نفخ في يده من شدَّة البرد.
ورجل وَحْواحٌ أَي خفيف؛ قال أَبو الأَسود العِجْلي:
مُلازٍمِ آثارَها صَيداحِ،
واتَّسَقَتْ لزاجِرٍ وَحْواحِ
(* قوله «واتسقت لزاجر إلخ» أنشده في مادة ص د ح على غير هذا الوجه.) والصَّيْداحُ والصَّيْدَحُ: الشديد الصوت، وكذلك الوَحْوَحُ؛ قال الجعدي يرثي أَخاه:
ومِنْ قَبْلِه ما قد رُزِئْتُ بوَحْوَحٍ،
وكان ابنَ أُمِّي والخليلَ المُصافِيا
قال ابن بري: وَحْوَح في البيت اسم علم لأَخيه وليس بصفة، ورَثى في هذه القصيدة مُحارِبَ بن قيس بن عَدَسٍ من بني عمه ووَحْوَحاً أَخاه؛ وقبله: أَلم تَعْلَمِي أَني رُزِئْتُ مُحارِباً؟
فما لك فيه اليومَ شيءٌ ولا لِيا
فَتىً كمُلَتْ أَخلاقُه، غيرَ أَنه
جَوادٌ، فلا يُبْقِي من المالِ باقِيا
ومن قبله ما قد رزئت بوحوح،
وكانَ ابنَ أُمي والخليلَ المصافيا
ورجل وَحْوَحٌ: شديد القوّة يَنْحِمُ عند عمله لنشاطه وشدته؛ ورجال وَحاوِحُ. والأَصل في الوَحْوَحة الصوت من الحلق؛ وكلب وَحْواحٌ ووَحْوَحٌ.وتَوَحْوَح الظَّلِيمُ فوق البيض إِذا رَئِمَها وأَظهر وُلوعَه؛ قال تميم بن مقبل:
كبَيْضَةِ أُدْحِيٍّ تَوَحْوَحَ فَوْقَها
هِجَفَّانِ، مِرْياعا الضُّحَى، وَحَدانِ
وتركها تُوَحْوِحُ وتَوَحْوَحُ: تُصَوِّت من البَرْدِ من الطَّلْق بين القَوابل. والوَحْوَحُ والوَحْواحُ: المُنْكَمِشُ الحديدُ النَّفْسِ؛ قال:يا رُبَّ شَيْخٍ من لُكَيْزٍ وَحْوَحِ،
عَبْلٍ، شَدِيدٍ أَسْرُه، صَمَحْمَحِ
يَغْدو بدَلْوٍ ورِشاءٍ مُصْلَحِ،
حتى أَتَتْه ماءَةٌ كالإِنْفَحِ
أَي جاءت صافيةَ السَّحْناءِ كأَنها إِنْفِحَة؛ وقال:
وذُعِرَت من زاجرٍ وَحْواحِ
ابن الأَثير: وفي شعر أَبي طالب يمدح النبي، صلى الله عليه وسلم: حتى تُجالِدكم عنه وَحاوِحةٌ،
شِيبٌ صَنادِيدُ، لا يَذْعَرْهُمُ الأَسَلُ
هو جمع وَحْواح وهو السيد، والهاء فيه لتأْنيث الجمع؛ ومنه حديث الذي يَعْبُر الصراطَ حَبْواً: وهم أَصحابُ وَحْوَحٍ أَي أَصحاب من كان في الدنيا سيداً، وهو كالحديث الآخر: هَلَك أَصحابُ العُقْدة يعني الأُمراء؛ ويجوز أَن يكون من الوَحْوَحةِ وهو صوت فيه بُحُوحة كأَنه يعني أَصحاب الجدال والخصام والشَّغَبِ في الأَسواق وغيرها. ومنه حديث عليّ: لقد شَفَى وَحاوِحَ صَدْري حَسُّكم إِياهم بالنِّصال.
والوَحْوَحُ: ضرب من الطير؛ قال ابن دريد: ولا أَعرف ما صِحَّتُها. ووَحْوَحٌ: اسم.
ابن الأَعرابي: الوَحُّ الوَتِدُ؛ يقال: هو أَفقر من وَحٍّ وهو الوَتِدُ، وهذا قول المفَضَّل، وقال غيره: وَحٌّ كان رجلاً زَجَرَ فقيراً فضرب به المثل في الحاجة.

##### Türkçe

**الوَحْوَحَة**: **بَحَحٍ** ile birlikte bir ses.

Ve **وَوَحْوَحَ الثوبُ**: ses çıkardı.

Ve **وَوَحْ وَحْ**: sığırlar için bir azarlamadır. Ve **وَوَحْوَحَ البقرَ**: onu azarladı; yine bunun gibi **وَوَحْوَحَ بها**.

Ve öküzü kovduğun zaman ona: **قَعْ قَعْ** dersin; ve onu azarladığın zaman ona: **وَحْ وَحْ** dersin.

Ve **وَوَحْوَحَ الرجلُ** soğuktan, nefesini boğazında tekrar tekrar döndürdüğü zaman; ta ki onun için bir ses işitesin; **الكُمَيْتُ** dedi:
ووَحْوَحَ في حِضْنِ الفَتاةِ ضَجِيعُها،
ولم يَكُ في النُّكْدِ المَقاليتِ مَشْخَبُ

Ve **وَوَحْوَحَ الرجلُ** eline üflediği zaman, şiddetli soğuktan.

Ve bir adam **وَحْواحٌ** yani hafif; **أَبو الأَسود العِجْلي** dedi:
مُلازٍمِ آثارَها صَيداحِ،
واتَّسَقَتْ لزاجِرٍ وَحْواحِ
(* Onun “**واتسقت لزاجر إلخ**” sözü: onu **ص د ح** maddesinde bu veçhin dışında inşad etti.)

Ve **الصَّيْداحُ** ve **الصَّيْدَحُ**: şiddetli sesli olan; yine bunun gibi **الوَحْوَحُ**; **الجعدي** dedi, kardeşine mersiye söyler:
ومِنْ قَبْلِه ما قد رُزِئْتُ بوَحْوَحٍ،
وكان ابنَ أُمِّي والخليلَ المُصافِيا

İbn Berrî dedi: beyitteki **وَحْوَح** kardeşi için bir özel isimdir, sıfat değildir; ve bu kasidede amcaoğullarından **مُحارِبَ بن قيس بن عَدَسٍ**’e ve kardeşi **وَحْوَحاً**’a mersiye söyledi; ve ondan önce:
أَلم تَعْلَمِي أَني رُزِئْتُ مُحارِباً؟
فما لك فيه اليومَ شيءٌ ولا لِيا
فَتىً كمُلَتْ أَخلاقُه، غيرَ أَنه
جَوادٌ، فلا يُبْقِي من المالِ باقِيا
ومن قبله ما قد رزئت بوحوح،
وكانَ ابنَ أُمي والخليلَ المصافيا

Ve bir adam **وَحْوَحٌ**: kuvveti şiddetli olan; çalışması sırasında, çevikliği ve şiddeti sebebiyle inler; ve adamlar: **وَحاوِحُ**. Ve **الوَحْوَحة**’nin aslı boğazdan çıkan sestir; ve bir köpek **وَحْواحٌ** ve **وَوَحْوَحٌ**. Ve **تَوَحْوَح الظَّلِيمُ** yumurtaların üstünde, onları benimsediği ve düşkünlüğünü ortaya koyduğu zaman; Temîm b. Mukbil dedi:
كبَيْضَةِ أُدْحِيٍّ تَوَحْوَحَ فَوْقَها
هِجَفَّانِ، مِرْياعا الضُّحَى، وَحَدانِ

Ve onu **تُوَحْوِحُ** ve **تَوَحْوَحُ** hâlinde bıraktı: ebeler arasında doğum sancısından, soğuktan ses çıkarır. Ve **الوَحْوَحُ** ve **الوَحْواحُ**: içine kapanık, demir nefisli olan; dedi:
يا رُبَّ شَيْخٍ من لُكَيْزٍ وَحْوَحِ،
عَبْلٍ، شَدِيدٍ أَسْرُه، صَمَحْمَحِ
يَغْدو بدَلْوٍ ورِشاءٍ مُصْلَحِ،
حتى أَتَتْه ماءَةٌ كالإِنْفَحِ

Yani: berrak, bulanıklığı olmayan olarak geldi; sanki o **إِنْفِحَة** idi; ve dedi:
وذُعِرَت من زاجرٍ وَحْواحِ

İbnü’l-Esîr: Ebû Tâlib’in, Peygamberi (sallallahu aleyhi ve sellem) övdüğü şiirinde:
حتى تُجالِدكم عنه وَحاوِحةٌ،
شِيبٌ صَنادِيدُ، لا يَذْعَرْهُمُ الأَسَلُ

O, **وَحْواح**’ın çoğuludur; o da efendidir; ve ondaki **الهاء** çoğulun müennesliği içindir; ve ondan, sıratı emekleyerek geçenin hadisi: “Onlar **وَحْوَحٍ** sahipleridir” yani dünyada efendi olan kimsenin sahipleridir; ve o, diğer hadise benzer: “**أَصحابُ العُقْدة** helâk oldu” yani emirler; ve **الوَحْوَحةِ**’den olması caizdir; o da içinde **بُحُوحة** bulunan bir sestir; sanki çarşılarda ve başkalarında cedel, çekişme ve kargaşa sahiplerini kastediyor gibidir. Ve ondan, Ali’nin hadisi: “Sizin onları mızrak uçlarıyla yoklamanız, göğsümün **وَحاوِحَ**’ını şifa verdi.”

Ve **الوَحْوَحُ**: kuşlardan bir tür; İbn Düreyd dedi: onun sıhhatini bilmem.

Ve **وَوَحْوَحٌ**: bir isim.

İbnü’l-A‘râbî: **الوَحُّ** kazıktır; denilir: o, **وَحٍّ**’dan daha fakirdir; ve o, kazıktır; ve bu, el-Mufaddal’ın sözüdür; başkası dedi: **وَحٌّ** bir adam idi; bir fakiri azarladı, bununla ihtiyaçta darb-ı mesel yapıldı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الوحوحة: صوت معه بحح. والوحوحة: النفخ في اليد من شدة البرد. وقد وحوح من البرد، إذا ردد نفسه في حلقه حتى تسمع له صوتا. قال الكميت:
  ووحوح في حضن الفتاة ضجيعها                      ولم يك في النكد المقاليت مشخب والوحوح: الرجل المنكمش الحديد النفس. قال:
  يا رب شيخ من لكيز وحوح                      عبل شديد أسره صمحمـح

  والوحوح: الشديد القوة الذي ينحم عند عمله لنشاطه وشدته. ورجال وحاوح. والوحوح: الكلب المصوت، كالوحواح، فيهما، بل في الثلاثة، كم في اللسان وغيره. والوحواح الخفيف من الرجال. قال أبو الأسود العجلي:
  ملازم آثارها صـيداح                      واتسقت لزاجر وحواح والوحوح: طائر، قال ابن دريد: ولا أعرف ما صحتها. ونوحوح الظليم فوق البيض، إذا رئمها وأظهر ولوعه بها. قال تميم بن مقبل:
  كبيضة أدحي توحوح فوقـهـا                      هجفان مرياعا الضحى وحدان ووح، بالتشديد مبنيا على الكسر، وفي مؤلفات الغريب: وح وح زجر للبقر. ووحوح الثور: صوت. ووحوح البقر: زجرها. وفي اللسان: وإذا طردت الثور قلت له: قع قع، وإذا. زجرته قلت له: وح وح. والوح: الوتد، و:ع بل ناحية من عمان. والوح رجل فقير. ومنه: أفقر من وح ويقال: كان وح رجلا زجر فقيرا فضرب به المثل في الحاجة. أو من الوتد، قاله ابن الأعرابي، وهو قول المفضل. ومما يستدرك عليه: الوحواح: السيد الرئيس، جمعه وحاوح، وبه فسر ابن الأثير قول أبي طالب يمدح النبي صلى الله عليه وسلم:
  حتى تجالدكم عنـه وحـاوحة                      شيب صناديد لا يذعرهم الأسل هو جمع وحواح، والهاء فيه لتأنيث الجمع. ومنه حديث الذي يعبر الصراط حبوا وهم أصحاب وحوح، أي أصحاب من كان في الدنيا سيدا. ويجوز أن يكون من الوحوحة وهو صوت فيه بحوحة، كأنه يعني أصحاب الجدال والخصام والشغب في الأسواق وغيرها. ومنه حديث علي لقد شفى وحاوح صدري حسكم إياهم بالنصال. قال السهيلي في الروض: الوحاوح الحرق والحرارات. ووحوح: اسم رجل، قال الجعدي يرثيه، وهو أخوه:
  ومن قبله ما قد رزئت بوحوح                      وكان ابن أمي والخيل المصافيا وليس بصفة، كما قاله ابن بري. والوحوح أيضا: وسط الوادي، عن أبي عبيد.

##### Türkçe

**الوحوحة**: Kendisiyle birlikte **بحح** bulunan bir ses. Ve **الوحوحة**: şiddetli soğuktan dolayı ele üfleme. Ve soğuktan **وحوح** etmiştir; yani, sesini işitilecek şekilde boğazında nefesini tekrar tekrar geri çevirdiği zaman. **الكميت** dedi:
  Ve kızın kucağında yatanı **وحوح** eder                      ve **النكد**de **المقاليت** bir **مشخب** olmadı

Ve **الوحوح**: içine kapanık, nefsi demir gibi olan adam. Dedi:
  Ey Rabbim, **لكيز**’den bir ihtiyar **وحوح**                      iri, şiddetli; esiri **صمحمـح**

Ve **الوحوح**: kuvveti şiddetli olan; çalışması sırasında, çevikliği ve şiddeti sebebiyle **ينحم** eden. Ve **وحاوح** adamlar. Ve **الوحوح**: ses çıkaran köpek; **الوحواح** gibi; ikisinde de, bilakis üçünde de; **اللسان**’da ve başkasında olduğu gibi. Ve **الوحواح**: erkeklerden hafif olan. **أبو الأسود العجلي** dedi:
  Onun izlerine yapışık, **صـيداح**                      ve **وحواح** bir azarlayıcıya uygun düştü

Ve **الوحوح**: bir kuş; **ابن دريد** dedi: “Onun sıhhatinin ne olduğunu bilmem.” Ve yumurtaların üzerinde **نوحوح** eden devekuşu erkeği; onları **رئم** ettiği ve onlara olan düşkünlüğünü ortaya koyduğu zaman. **تميم بن مقبل** dedi:
  Üzerinde **توحوح** eden bir **أدحي** yumurtası gibi                      kuşluk vaktinde tek başına, ürkek, hızlı

**وح**, şeddeli olarak, kesre üzere mebnî; ve **الغريب** teliflerinde: **وح وح** sığırlar için bir sürmedir. Ve **وحوح** boğanın: bir ses. Ve **وحوح** sığırın: onu sürmedir. Ve **اللسان**’da: “Boğayı kovduğun zaman ona: **قع قع** dersin; ve onu sürdüğün zaman ona: **وح وح** dersin.” Ve **الوح**: kazık. Ve: Umman’dan bir tarafça **ع**. Ve **الوح**: fakir bir adam. Ondandır: “**وح**’dan daha fakir.” Ve denilir: **وح** bir adam idi; fakir birini sürdü de onunla ihtiyaçta darb-ı mesel vuruldu. Yahut kazıktan; bunu **ابن الأعرابي** söyledi; ve bu, **المفضل**’in sözüdür. Ve ona istidrâk olunan şeylerdendir: **الوحواح**: efendi, reis; cem‘i **وحاوح**; ve bununla **ابن الأثير**, **أبي طالب**’ın Peygamber’i (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) övdüğü sözünü tefsir etti:
  Ta ki onun hakkında sizinle çarpışsın **وحـاوحة**                      ak saçlı ulular; mızrak ucu onları korkutmaz

O, **وحواح**’ın cem‘idir; ve ondaki **الهاء**, cem‘in müennesliği içindir. Ve ondandır: sıratı emekleyerek geçen kimsenin hadisi; “ve onlar **وحوح** sahipleridir”; yani dünyada efendi olan kimsenin sahipleri. Ve caizdir ki **الوحوحة**’dan olsun; o, içinde **بحوحة** bulunan bir sestir; sanki çarşılar ve başkalarında cedel, husumet ve şamataya sahip olanları kastediyor. Ve ondandır: Ali’nin hadisi: “**وحاوح** göğsümü, onları mızrak uçlarıyla ezmeniz şifa verdi.” **السهيلي**, **الروض**’da dedi: **الوحاوح** yanıklar ve hararetlerdir. Ve **وحوح**: bir adamın adıdır; **الجعدي** onu mersiyeleyerek söyledi; o, onun kardeşidir:
  Ve ondan önce **وحوح** ile rızıklandırıldığım şeyle rızıklandırılmadım                      ve o, annemin oğlu idi ve atlar, saf tutan

Ve bir sıfat değildir; **ابن بري**’nin söylediği gibi. Ve **الوحوح** ayrıca: vadinin ortası; **أبي عبيد**’den.
