# وخز — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AE%D8%B2/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AE%D8%B2/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وخز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AE%D8%B2.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وخز

الوخز، كالوعد: الطعن بالرمح وغيره كالخنجر ونحوه، لا يكون نافذا، وبه فسر حديث الطاعون:  فإنه وخز إخوانكم من الجن  ، وفي حديث عمرو بن العاص:  إنما هو وخز من الشيطان  وفي رواية: رجز. وقيل: الوخز: هو الطعن النافذ، وعليه حمل بعضهم حديث الطاعون. الوخز أيضا: التبزيغ. قال أبو عدنان يقال: بزغ البيطار الحافر، إذا عمد إلى أشاعره بمبضع فوخزه به وخزا خفيفا لا يبلغ العصب، فيكون دواء له، وأما فصد عرق الدابة، وإخراج الدم منه فيقال له: التوديج. وقال خالد بن جنبة: وخز في سنامها بمبضعه. قال: والوخز كالنخس، ويكون من الطعن الخفيف الضعيف. الوخز: القليل من كل شيء. ويطلق على القليل من الخضرة في العذق، والشيب في الرأس، وقال أبو كاهل اليشكري يشبه ناقته بالعقاب:
  لها أشارير من لحم تتـمـره                      من الثعالي ووخز من أرانيها الوخز شيء منه ليس بالكثير. وقال اللحياني: الوخز: الخطيئة. قال الأزهري: معنى الخطيئة: القليل بين ظهراني الكثير. وقال ثعلب: هو الشيء بعد الشيء، قال: وقالوا: هذه أرض بني تميم وفيها وخز من بني عامر، أي قليل، وأنشد:
  سوى أن وخزا من كلاب بن مرة                      تنزوا إلينا من نقـيعة جـابـر

  من ذلك: الوخز: الشعرة بعد الشعرة تشيب وباقي الرأس أسود، يقال: وخزه القتير وخزا، ولهزه لهزا، بمعنى واحد، إذا شمط مواضع من لحيته، فهو موخوز، وهو مجاز. الوخز: عمل الوخيز، كأمير، وهو ثريد العسل، نقله الصاغاني. يقال إذا دعي القوم إلى طعام: جاءوا وخزا وخزا، أي أربعة أربعة، وإذا جاءوا عصبة قيل: جاءوا أفاويج، أي فوجا فوجا. قاله الليث. ومما يستدرك عليه: الوخز: ما أرطب من البسر. والوخز: الطاعون نفسه، وبه فسر قول الشاعر:
  قد أعجل القوم عن حاجاتهم سفـر                      من وخز جن بأرض الروم مذكور ويقال: إني لأجد في يدي وخزا، أي وجعا، عن ابن الأعرابي. والوخز: المخالطة.

### Türkçe

**الوخز**; **الوعد** gibi: mızrakla ve onun dışındakilerle, hançer ve benzeri gibi, delip geçici olmayan saplamadır; ve onunla taun hadisi tefsir edilmiştir: “Şüphesiz o, cinlerden kardeşlerinizin **وخز**’idir”; ve Amr b. el-Âs hadîsinde: “O ancak şeytandan bir **وخز**’dir”; bir rivayette: **رجز**. Ve denildi: **الوخز**: delip geçen saplamadır; ve bunun üzerine bazısı taun hadisini حمل etti. **الوخز** ayrıca: **التبزيغ**’dir. Ebû Adnân dedi: denilir: “Baytar, tırnağı **بزغ** etti”, yani kıllarına bir neşterle yönelip onu onunla hafif bir **وخز** ile sapladı; sinire ulaşmaz; böylece ona bir ilaç olur. Ama binek hayvanının damarını **فصد** etmek ve ondan kanı çıkarmaya gelince, ona **التوديج** denilir. Hâlid b. Cunbe dedi: “Hörgücünde neşteriyle **وخز** etti.” Dedi: ve **الوخز** **النخس** gibidir; ve hafif zayıf saplamadan olur. **الوخز**: her şeyden az olandır. Ve salkımda yeşilliğin azına ve başta ağarmaya da ıtlak olunur. Ebû Kâhil el-Yeşkürî, devesini kartala benzetir:
  Onun etten **أشارير**’leri vardır; onu tilkilerden **تتـمـره** eder; ve onun uzuvlarından **أرانيها**’dan bir **وخز**.
**الوخز**: ondan bir şeydir; çok değildir. el-Lihyânî dedi: **الوخز**: **الخطيئة**’dir. el-Ezherî dedi: **الخطيئة**’nin manası: çokluğun iki yanı arasında az olandır. Sa‘leb dedi: o, şeyden sonra şeydir. Dedi: ve dediler: “Bu, Benî Temîm’in toprağıdır; onda Benî Âmir’den bir **وخز** vardır”, yani az. Ve inşad etti:
  Şu var ki, Kilâb b. Murra’dan bir **وخز**; Câbir’in **نقـيعة**’sinden bize sıçrar.

Bundan: **الوخز**: saç telinden sonra saç telinin ağarması ve başın geri kalanının siyah olmasıdır. Denilir: “**القتير** onu **وخز** etti, **وخزا**”; ve “**لهزه** onu **لهزا**”, tek bir mana ile; sakalının yerlerini kırlaştırdığı zaman; o halde o **موخوز**’dur; ve bu mecazdır. **الوخز**: **الوخيز**’in ameli/işidir; **أمير** gibi; ve o, balın **ثريد**’idir; es-Sâğânî onu nakletti. Denilir: kavim yemeğe çağrıldığı zaman: “**وخزا وخزا** geldiler”, yani dörder dörder; ve bir topluluk halinde geldikleri zaman: “**أفاويج** geldiler”, yani bölük bölük. Bunu el-Leys söyledi. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الوخز**: **البسر**’den daha rutubetli olan şey. Ve **الوخز**: taun’un kendisidir; ve onunla şairin sözü tefsir edilmiştir:
  Kavmi ihtiyaçlarından sefer acele ettirdi; Rum diyarında zikredilen cinlerin **وخز**’inden.
Ve denilir: “Şüphesiz ben elimde bir **وخز** buluyorum”, yani bir ağrı; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **الوخز**: **المخالطة**’dır.
