# وخم — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AE%D9%85/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AE%D9%85/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وخم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AE%D9%85.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: وخم

رجلٌ وَخِيمٌ بكسر الخاء، ووَخْمٌ بالتسكين، ووَخيمٌ، أي ثقيل بيِّن الوَخامَةِ والوُخومَةِ. والجمع وِخامٌ وأوْخامٌ. يقال منه: واخَمَني فوَخَمْتُهُ. وشيءٌ وَخيمٌ، أي وَبيءٌ. وبلدةٌ وَخِمَةٌ ووَخيمَةٌ، إذا لم توافق ساكنها. وقد اسْتَوْخَمْتُها. واسْتَوْخَمْتُ الطعام وتَوَخَّمْتُهُ، إذا اسْتَوْبَلْتَهُ. قال زهير:
إلى كَلأٍ مُسْتَوْبَلٍ مُتَوَخَّمِ
ووَخِمَ الرجل بالكسر، أي اتَّخَمَ. وقد اتَّخَمْتُ من الطعام وعن الطعام، والاسم التُخَمَةُ بالتحريك. والجمع تُخَماتٌ وتُخَمٌ. وأتْخَمَهُ الطعام على أفْعَلَهُ، وأصله أوْخَمَهُ. وهذا طعامٌ مَتْخَمَةٌ بالفتح، وأصله مَوْخَمَةٌ؛ والعامَّة تقول التُخْمَةُ بالتسكين، وقد جاء ذلك في شعرٍ أنشده أعرابيٌّ:
وإذا المِعْـدَةُ جـاشَـتْ		فارْمِها بالمَنْـجَـنـيقِ
بثَـلاثٍ مِـنْ نَـبــيذٍ		ليس بالحُلْوِ الـرقـيقِ
تهضم التُخْمَةَ هَضْـمـاً		حينَ تجري في العروقِ

### Türkçe

Bir adam **وَخِيمٌ** ( **الخاء** ’ın kesriyle), ve **وَخْمٌ** (sükûn ile), ve **وَخيمٌ**; yani, **الوَخامَةِ** ve **الوُخومَةِ**’si açıkça belli olan ağır. Çoğulu **وِخامٌ** ve **أوْخامٌ**’dır. Ondan şöyle denir: **واخَمَني** de, ben de onu **فوَخَمْتُهُ**. Ve bir şey **وَخيمٌ**; yani **وَبيءٌ**. Ve bir belde **وَخِمَةٌ** ve **وَخيمَةٌ**; sakinine uygun düşmediği zaman. Ve ben onu **اسْتَوْخَمْتُها**. Ve yemeği **اسْتَوْخَمْتُ** ve onu **تَوَخَّمْتُهُ**; onu **اسْتَوْبَلْتَهُ** ettiğin zaman. Züheyr dedi ki:
إلى كَلأٍ مُسْتَوْبَلٍ مُتَوَخَّمِ

Ve adam **وَخِمَ** (kesr ile); yani **اتَّخَمَ**. Ve yemekten **اتَّخَمْتُ** ve yemekten **عن الطعام**; isim **التُخَمَةُ**’dır (hareke ile). Çoğulu **تُخَماتٌ** ve **تُخَمٌ**’dur. Ve yemek onu **أتْخَمَهُ** ( **أفْعَلَهُ** vezni üzere); aslı **أوْخَمَهُ**’dur. Ve bu, fetha ile **مَتْخَمَةٌ** bir yemektir; aslı **مَوْخَمَةٌ**’dir; ve avam **التُخْمَةُ** (sükûn ile) der; bu, bir şiirde gelmiştir; bir bedevî onu inşad etti:
وإذا المِعْـدَةُ جـاشَـتْ		فارْمِها بالمَنْـجَـنـيقِ
بثَـلاثٍ مِـنْ نَـبــيذٍ		ليس بالحُلْوِ الـرقـيقِ
تهضم التُخْمَةَ هَضْـمـاً		حينَ تجري في العروقِ
