# ودر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AF%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%AF%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ودر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AF%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ودر

ودره توديرا، أهمله الجوهري ، وفي اللسان: إذا أوقعه في مهلكة أو أغراه حتى تكلف ما وقع منه في مهلكة، وهذا عن أبي زيد، قال: ويكون ذلك في الصدق والكذب، وفي بعض الأصول: في هلكة. عن النضر: ودر رسوله قبل بلخ، إذا بعثه. ودر الشر، هكذا في النسخ ولعله الشيء: نحاه وبعده وغيبه. ودر الرجل: أغواه وأغراه، أو هو تصحيف عن الثاني، يقال أيضا: ودر فلان ماله توديرا: بذره وأسرف فيه، فتودر، نقله الصاغاني. عن الفراء: ودرت أدر ودرا: سكرت، هكذا في النسخ، ونص الفراء: سدرت، بالدال والراء، حتى كاد، ونص الفراء: وكاد يغشى علي. كذا في التكملة. قال الأزهري: وسمعت غير واحد يقول للرجل إذا تجهم له ورده قبيحا: ودر وجهك عني: أي نحه وبعده، وقد تصحف ذلك على الصاغاني فقال نقلا عن الأزهري، ويقال ذلك للرجل إذا تجهم له: ودره ودرا قبيحا وصوابه ما ذكرنا. عن ابن الأعرابي: تودر في الأمر وتهوك وتورط بمعنى: مال، قال أبو زيد: وقد يكون التودر في الصدق والكذب. وقيل: إنما هو إيرادك صاحبك مهلكة، ونص أبي زيد: الهلكة. ومما يستدرك عليه: تقول: ودر فلان، إذا غيب، وودره الأمير. وأمر به أن يودر، إذا غربه وطرده عن البلد. كذا في الأساس.

### Türkçe

**ودره** **توديرا**: Cevherî onu ihmal etti; Lisân’da: Onu bir helâke düşürdüğü yahut onu ayartıp tahrik ettiği, ta ki ondan, kendisini bir helâke düşüren şeyi külfetle yapıncaya kadar; bu, Ebû Zeyd’dendir. Dedi ki: Bu, doğrulukta ve yalan söylemede olur. Bazı asıllarda: “bir helâkte”. Nadr’dan: **ودر** elçisini Belh’ten önce, onu gönderdiği zaman. **ودر** şer, nüshalarda böyledir; belki “şey”dir: onu uzaklaştırdı, onu uzak etti ve onu gizledi. **ودر** adam: onu ayarttı ve onu tahrik etti; yahut o, ikinciden bir tashîftir. Yine denir: **ودر** falan, malını **توديرا**: onu saçıp savurdu ve onda israf etti; böylece **تودر** oldu; Sâgânî onu nakletti. Ferrâ’dan: **ودرت** **أدر** **ودرا**: sarhoş oldum; nüshalarda böyledir; Ferrâ’nın nassı: **سدرت**; **الدال** ve **الراء** ile; neredeyse…; Ferrâ’nın nassı: “ve neredeyse bayılacaktım.” Tekmile’de böyledir. Ezherî dedi ki: Birden fazla kişiyi, bir adam ona surat asıp ona çirkin bir karşılık verdiğinde, ona şöyle derken işittim: **ودر وجهك عني**: yani onu uzaklaştır ve onu uzak et. Bu, Sâgânî’ye tashîf edilmiş; Ezherî’den naklen dedi ki: Bu, bir adam ona surat astığında söylenir: **ودره ودرا قبيحا**; doğrusu, bizim zikrettiğimizdir. İbnü’l-A‘râbî’den: **تودر** işte ve **تهوك** ve **تورط** mânâsında: meyletti. Ebû Zeyd dedi ki: **التودر** doğrulukta ve yalan söylemede olabilir. Ve denildi ki: O ancak, arkadaşını bir helâke sokmandır; Ebû Zeyd’in nassı: “helâk”. Üzerine istidrâk edilenlerdendir: Dersin ki: **ودر** falan, gizlendiği zaman; ve emir onu **ودره**. Ve ona, **يودر** edilmesi emredildi; onu sürgün edip onu beldeden kovduğu zaman. Esâs’ta böyledir.
