# وذح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B0%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وذح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وذح

الوَذَحُ: ما تعلق بأَصواف الغنم من البَعَرِ والبول؛ وقال ثعلب: هو ما يتعلق من القَذَر بأَلية الكبش، الواحدة منه وَذَحة وقد وَذِحَتْ وَذَحاً، والجمع وُذْحٌ مثل بَدَنةٍ وبُدْنٍ؛ قال جرير:
والتَّغْلَبِيَّةُ في أَفواهِ عَوْرَتِها
وُذْحٌ كثيرٌ، وفي أَكتافِها الوَضَرُ
ويقال منه: وَذِحَتِ الشاةُ تَوْذَحُ وتَيْذَحُ وَذَحاً. الأَزهري، أَبو عمرو: ما أَغنى عنه وَدَحةً ولا وَذَحةً أَي ما أَغنى عنه شيئاً؛ وقال في ترجمة وذح: ما أَغنى عني وَتَحَةً ولا وَذَحةً أَي ما أَغنى شيئاً. أَبو عبيدة: الوَذَحُ ما يتعلق بالأَصواف من أَبعار الغنم فيَجِفّ عليه؛ وقال الأَعشى:
فَتَرى الأَعْداءَ حَوْلي شُزَّراً،
خاضِعِي الأَعْناقِ، أَمْثالَ الوَذَحْ
وقال النضر: الوَذَحُ احتراقٌ وانْسِحاجٌ يكون في باطن الفَخِذَين؛ قال: ويقال له المَدَحُ أَيضاً.
وعبدٌ أَوْذَحُ إِذا كان لئيماً؛ وقال بعض الرُّجَّاز يَهْجو أَبا وَجْزَة:
مَوْلى بني سَعْدٍ هَجِيناً أَوذَحا،
يَسُوقُ بَكْرَيْنِ وناباً كُِحْكُِحا
قال أَبو منصور: كأَنه مأْخوذ من الوَذَح. وفي حديث علي، كرم الله وجهه: أَما والله ليُسَلَّطَنَّ عليكم غلامُ ثَقِيف الذَّيَّالُ المَيَّالُ، إِيهٍ أَبا وَذَحةَ الوَذَحة، بالتحريك: الخُنْفُساء من الوَذَحِ وهو ما يتعلق بأَلية الشاة من البعر فيجف، وبعضهم يقوله بالخاء. وفي حديث الحجاج: أَنه رأَى خُنْفُساءَة فقال قاتلَ اللهُ أَقواماً يزعمون أَن هذه من خلق الله، فقيل: مِمَّ هي؟ قال: من وَذَحِ إِبليس.

### Türkçe

**الوَذَحُ**: koyunun yünlerine asılı kalan dışkı ve idrardan olan şey; ve Sa‘leb dedi ki:
o, koçun kuyruğuna asılı kalan pislikten olan şeydir; onun bir tanesi **وَذَحة**’dır; ve **وَذِحَتْ**
**وَذَحاً** (oldu); çoğulu **وُذْحٌ**’dur; **بَدَنةٍ** ve **بُدْنٍ** gibi; Cerîr dedi ki:
Ve **التَّغْلَبِيَّةُ**’nin, ayıbının ağızlarında
çok **وُذْحٌ** vardır; ve omuzlarında **الوَضَرُ** vardır.

Ve ondan şöyle denir: **وَذِحَتِ الشاةُ** **تَوْذَحُ** ve **تَيْذَحُ** **وَذَحاً**. Ezherî, Ebû
Amr: “Ondan bir **وَدَحةً** da, bir **وَذَحةً** da fayda vermedi” (dedi); yani ondan hiçbir şey fayda vermedi; ve dedi ki
**وذح** maddesinde: “Benden bir **وَتَحَةً** da, bir **وَذَحةً** da fayda vermedi”; yani hiçbir şey fayda vermedi.
Ebû Ubeyde: **الوَذَحُ**, koyun dışkılarından yünlere asılı kalan, sonra onun üzerinde kuruyan şeydir;
ve A‘şâ dedi ki:
Böylece düşmanları çevremde görürsün, yan yan,
boyunları eğik, **الوَذَحْ**’ın benzerleri.

Ve Nadr dedi ki: **الوَذَحُ**, iki uyluğun iç tarafında olan bir yanma ve sıyrılmadır; dedi ki:
ve ona **المَدَحُ** da denir.

Ve bir köle **أَوْذَحُ** (olur), eğer alçak (lâim) olursa; ve bazı recez söyleyenler, Ebû
**وَجْزَة**’yi hicvederek dedi ki:
Benî Sa‘d’ın mevlası, melez, **أَوذَحا**,
iki genç deveyi ve bir dişi deveyi sürer, **كُِحْكُِحا**.

Ebû Mansûr dedi ki: sanki **الوَذَح**’tan alınmıştır. Ali’nin hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın:
“Evet, vallahi, üzerinize Sakîf’in genci, etekli, meyyâl, mutlaka musallat kılınacaktır;
**إِيهٍ أَبا وَذَحةَ**.” **الوَذَحة** (hareke ile): **الخُنْفُساء**’dır; **الوَذَح**’tandır; o da
koyunun kuyruğuna dışkıdan asılı kalan, sonra kuruyan şeydir; ve bazısı onu **الخاء** ile söyler. Ve hadîste
Haccâc’ın: bir **خُنْفُساءَة** gördüğü, sonra “Allah, bunun Allah’ın yaratmasından olduğunu
iddia eden kavimleri kahretsin” dediği; bunun üzerine “O, neden(den)dir?” denildi; dedi ki: “İblîs’in **وَذَح**’ından.”
