# وذح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B0%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وذح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وذح

الوذح محركة: ما تعلق بأصواف الغنم من البعر والبول، وقال ثعلب: هو ما يتعلق من القذر بألية الكبش. قال الأعشي:
  فترى الأعداء حولي شـزرا                      خاضعي الأعناق أمثال الوذح الواحدة بهاء. ج وذح، كبدن وبدنة. قال جرير:
  والتغلبية في أفواه عورتـهـا                      وذح كثير وفي أكتافها الوضر

  ويقال منه: وذحت الشاة، كفرح، توذح، وتيذح بالفتح والكسر معا وذحا وقال النضر: الوذح: احتراق في باطن الفخذين وانسحاج يكون فيهما. قال: ويقال له المذح أيضا. والوذح، بفتح فسكون، الذوح، وقد تقدم. ومن المجاز الوذاح، كسحاب: الفاجرة تتبع العبيد. وقال الأزهري عن أبي عمرو: يقال: ما أغنى عني وذحة، أي وتحة، وقد تقدم. وعبد أوذح: لئيم. وقال بعض الرجاز يهجو أبا وجزة:
  مولى بني سعد هجينا أوذحا                      يسوق بكرين ونابا كحكحا قال أبو منصور: كأنه مأخوذ من الوذح، فهو مجاز. ووذضيح كزبير: والد بشر التميمي الشاعر المشهور. ومما يستدرك عليه: الوذحة: الخنفساء، من الوذح، وهو ما يتعلق بألية الشاة من الابعر فيجف، وفي حديث علي كرم الله وجهه أما والله ليسلطن عليكم غلام ثقيف الذيال الميال، إيه أبا وذحة، وبعضهم يقوله بالخاء، وفي حديث الحجاج أنه رأى خنفساء فقال: قاتل الله أقواما يزعمون أن هذه من خلق الله. فقيل: مم هي? قال: من وذح إبليس.

### Türkçe

**الوذح** (harekeli): koyunun yünlerine dışkı ve idrardan yapışan şey. Sa‘leb dedi: o, koçun kuyruğuna yapışan pislikten yapışan şeydir. A‘şâ dedi:
  “Böylece düşmanları çevremde yan yan görürsün,                      boyunları eğik, **الوذح** misalleri.”
Tekili **بهاء** iledir. Çoğulu **وذح**; **بدن** ve **بدنة** gibi. Cerîr dedi:
  “Ve Tağlibliler, ayıplarının ağızlarında                      çokça **وذح**; omuzlarında ise **الوضر**.”

Ondan denilir: **وذحت الشاة**; **فرح** gibi; **توذح** ve **تيذح** (fetha ve kesre ikisiyle birlikte) **وذحا**. Nadr dedi: **الوذح**: uylukların iç tarafında bir yanma ve onlarda bulunan bir sıyrılmadır. Dedi: ona **المذح** da denilir. Ve **الوذح** (fetha sonra sükûn ile): **الذوح**; ve daha önce geçti. Mecazdan: **الوذاح**; **سحاب** gibi: köleleri takip eden fahişe. Ezherî, Ebû ‘Amr’dan: denilir: “Benden **وذحة** bir şey gidermedi”; yani **وتحة**; ve daha önce geçti. Ve **عبد أوذح**: alçak. Bazı recez söyleyen, Ebû Vecze’yi hicvederek dedi:
  “Benî Sa‘d’ın mevlası; aşağılık bir **أوذح**                      iki genç deveyi ve ‘kıhkıh’ gibi bir dişi deveyi sürer.”
Ebû Mansûr dedi: sanki **الوذح**’tan alınmıştır; o hâlde mecazdır. Ve **وذضيح**; **زبير** gibi: meşhur şair Temîmli Bişr’in babası. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الوذحة**: bok böceği; **الوذح**’tandır; o da koyunun kuyruğuna dışkılardan yapışan, sonra kuruyan şeydir. Ali’nin hadîsinde (Allah yüzünü keremli kılsın): “Ama vallahi, üzerinize Sakîf’in, etekleri sarkan, meyleden bir oğlanını musallat edeceğim; hey **أبا وذحة**!” Bazıları onu **الخاء** ile söyler. Haccâc’ın hadîsinde: bir bok böceği gördü de dedi: “Allah, bunun Allah’ın yaratmasından olduğunu zanneden kavimleri kahretsin.” Denildi: “O, nedendir?” Dedi: “İblîs’in **وذح**’ındandır.”
