# وذر — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D8%B1/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B0%D8%B1/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D8%B1.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: وذر

وذر
وَذِرَ - يَذَرُ - ذَرْ
وَذِرَ - يَذَرُ + كائن + شيئاً أو كائناً: يغادره ويتركه من غير أن يهتم بأمره: يترك الشيء على حاله من حركة أو عمل أو بناء وتركيب، من غير تدخل أو تغيير أو فعل، ومن غير أن يهتم أو يقلق على حاله بعده
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الهجر ومغادرة الشيء وتخليفه وعدم التوجه للارتباط به ومصاحبته"، وهي:
غَدِرَ - يَغْدِرُ، هَجَرَ - يَهْجُرُ، وَذِرَ - يَذَرُ، وَدَعَ - يَدَعُ، بَرِحَ - يَبْرَحُ، جَلَا - يَجْلُوْ
يذر (وذر)
 ﴿والذين يتوفون منكم ويذرون أزواجا يتربصن بأنفسهن أربعة أشهر وعشرا فإذا بلغن أجلهن فلا جناح عليكم فيما فعلن في أنفسهن بالمعروف والله بما تعملون خبير(234)﴾ البقرة ﴿والذين يتوفون منكم ويذرون أزواجا وصية لأزواجهم متاعا إلى الحول غير إخراج فإن خرجن فلا جناح عليكم في ما فعلن في أنفسهن من معروف والله عزيز حكيم(240)﴾ البقرة
 	﴿وكذلك جعلنا لكل نبي عدوا شياطين الإنس والجن يوحي بعضهم إلى بعض زخرف القول غرورا ولو شاء ربك ما فعلوه فذرهم وما يفترون (112)﴾ الأنعام ﴿وكذلك زين لكثير من المشركين قتل أولادهم شركاؤهم ليردوهم وليلبسوا عليهم دينهم ولو شاء الله ما فعلوه فذرهم وما يفترون (137)﴾ الأنعام
 	﴿ذرهم يأكلوا ويتمتعوا ويلههم الأمل فسوف يعلمون(3)﴾ الحجر ﴿وذر الذين اتخذوا دينهم لعبا ولهوا وغرتهم الحياة الدنيا وذكر به أن تبسل نفس بما كسبت ليس لها من دون الله ولي ولا شفيع وإن تعدل كل عدل لا يؤخذ منها أولئك الذين أبسلوا بما كسبوا لهم شراب من حميم وعذاب أليم بما كانوا يكفرون (70)﴾ الأنعام
 	﴿فذرهم يخوضوا ويلعبوا حتى يلاقوا يومهم الذي يوعدون (83)﴾ الزخرف ﴿فذرهم يخوضوا ويلعبوا حتى يلاقوا يومهم الذي يوعدون(42)﴾ المعارج
 	﴿فذرهم حتى يلاقوا يومهم الذي فيه يصعقون (45)﴾ الطور
 	﴿وما قدروا الله حق قدره إذ قالوا ما أنزل الله على بشر من شيء قل من أنزل الكتاب الذي جاء به موسى نورا وهدى للناس تجعلونه قراطيس تبدونها وتخفون كثيرا وعلمتم ما لم تعلموا أنتم ولا آباؤكم قل الله ثم ذرهم في خوضهم يلعبون(91)﴾ الأنعام ﴿فذرهم في غمرتهم حتى حين (54)﴾ المؤمنون.
 	﴿ولله الأسماء الحسنى فادعوه بها وذروا الذين يلحدون في أسمائه سيجزون ما كانوا يعملون(180)﴾ الأعراف
 	﴿ونقلب أفئدتهم وأبصارهم كما لم يؤمنوا به أول مرة ونذرهم في طغيانهم يعمهون (110)﴾ الأنعام ﴿من يضلل الله فلا هادي له ويذرهم في طغيانهم يعمهون (186)﴾ الأعراف
 	﴿ولو يعجل الله للناس الشر استعجالهم بالخير لقضي إليهم أجلهم فنذر الذين لا يرجون لقاءنا في طغيانهم يعمهون(11)﴾ يونس
ذروا ( فعل أمر)
 ﴿ياأيها الذين آمنوا اتقوا الله وذروا ما بقي من الربا إن كنتم مؤمنين(278)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا نودي للصلاة من يوم الجمعة فاسعوا إلى ذكر الله وذروا البيع ذلكم خير لكم إن كنتم تعلمون(9)﴾ الجمعة
 	﴿وذروا ظاهر الإثم وباطنه إن الذين يكسبون الإثم سيجزون بما كانوا يقترفون (120)﴾ الأنعام
 	﴿وإلى ثمود أخاهم صالحا قال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره قد جاءتكم بينة من ربكم هذه ناقة الله لكم آية فذروها تأكل في أرض الله ولا تمسوها بسوء فيأخذكم عذاب أليم(73)﴾ الأعراف { وياقوم هذه ناقة الله لكم آية فذروها تأكل في أرض الله ولا تمسوها بسوء فيأخذكم عذاب قريب(64)  هود
 	﴿وإذا أنزلت سورة أن آمنوا بالله وجاهدوا مع رسوله استأذنك أولوا الطول منهم وقالوا ذرنا نكن مع القاعدين (86)﴾ التوبة ﴿سيقول المخلفون إذا انطلقتم إلى مغانم لتأخذوها ذرونا نتبعكم يريدون أن يبدلوا كلام الله قل لن تتبعونا كذلكم قال الله من قبل فسيقولون بل تحسدوننا بل كانوا لا يفقهون إلا قليلا(15)﴾ الفتح
 	﴿قال تزرعون سبع سنين دأبا فما حصدتم فذروه في سنبله إلا قليلا مما تأكلون (47)﴾ يونس

 ﴿ما تذر من شيء أتت عليه إلا جعلته كالرميم (42)﴾ الذاريات ﴿فيذرها قاعا صفصفا (106)﴾ طه ﴿لا تبقي ولا تذر(28)﴾ المدثر

 ﴿قالوا أجئتنا لنعبد الله وحده ونذر ما كان يعبد آباؤنا فأتنا بما تعدنا إن كنت من الصادقين(70)﴾ الأعراف ﴿وقالوا لا تذرن آلهتكم ولا تذرن ودا ولا سواعا ولا يغوث ويعوق ونسرا(23)﴾ نوح ﴿وقال الملأ من قوم فرعون أتذر موسى وقومه ليفسدوا في الأرض ويذرك وآلهتك قال سنقتل أبناءهم ونستحي نساءهم وإنا فوقهم قاهرون(127)﴾ الأعراف
 	﴿وقال الملأ من قوم فرعون أتذر موسى وقومه ليفسدوا في الأرض ويذرك وآلهتك قال سنقتل أبناءهم ونستحي نساءهم وإنا فوقهم قاهرون(127)﴾ الأعراف
 	﴿وقال نوح رب لا تذر على الأرض من الكافرين ديارا (26)﴾ نوح ﴿إنك إن تذرهم يضلوا عبادك ولا يلدوا إلا فاجرا كفارا (27)﴾ نوح

 ﴿وتذرون الآخرة (21)﴾ القيامة ﴿إن هؤلاء يحبون العاجلة ويذرون وراءهم يوما ثقيلا (27)﴾ الإنسان
 	﴿فذرني ومن يكذب بهذا الحديث سنستدرجهم من حيث لا يعلمون(44)﴾ القلم ﴿وذرني والمكذبين أولي النعمة ومهلهم قليلا(11)﴾ المزمل ﴿ذرني ومن خلقت وحيدا (11)﴾ المدثر

 ﴿ما كان الله ليذر المؤمنين على ما أنتم عليه حتى يميز الخبيث من الطيب وما كان الله ليطلعكم على الغيب ولكن الله يجتبي من رسله من يشاء فآمنوا بالله ورسله وإن تؤمنوا وتتقوا فلكم أجر عظيم(179)﴾ آل عمران ﴿ولن تستطيعوا أن تعدلوا بين النساء ولو حرصتم فلا تميلوا كل الميل فتذروها كالمعلقة وإن تصلحوا وتتقوا فإن الله كان غفورا رحيما(129)﴾ النساء
 	﴿ثم ننجي الذين اتقوا ونذر الظالمين فيها جثيا (72)﴾ مريم
 	﴿وزكريا إذ نادى ربه رب لا تذرني فردا وأنت خير الوارثين (89)﴾ الأنبياء
 	﴿وتذرون ما خلق لكم ربكم من أزواجكم بل أنتم قوم عادون(166)﴾ الشعراء
 	﴿أتدعون بعلا وتذرون أحسن الخالقين (125)﴾ الصافات
 	﴿وقال فرعون ذروني أقتل موسى وليدع ربه إني أخاف أن يبدل دينكم أو أن يظهر في الأرض الفساد(26)﴾ غافر
مختار الصحاح
● [وذر] و ذ ر: تقول ذَرْهُ أي دعه وهو يَذَرُهُ أي يدعه ولا يُقال منه وَذَرَهُ ولا وَاذِرٌ ولكن تركه وهو تارك
الراغب
وذر
- [يقال: فلان يذر الشيء. أي: يقذفه لقلة اعتداده به]، ولم يستعمل ماضيه. قال تعالى: }قالوا أجئتنا لنعبد الله وحده ونذر ما كان يعبد آباؤنا﴿[الأعراف/ 70]،﴾ويذرك وآلهتك﴿[الأعراف/127]،﴾فذرهم وما يفترون﴿[الأنعام/ 112]،﴾وذروا ما بقي من الربا﴿[البقرة/278] إلى أمثاله. وتخصيصه في قوله:﴾ويذرون أزواجا{ [البقرة/234]، ولم يقل: يتركون ويخلفون؛ فإنه يذكر فيما بعد هذا الكتاب إن شاء الله. [والوذرة: قطعة من اللحم، وتسميتها بذلك لقلة الاعتداد بها نحو قولهم فيما لا يعتد به: هو لحم على وضم] (ما بين [ ] نقله الزركشي في البرهان 3/453).
ملخص اللسان
1.     ووَذَرَه وَذْراً: قَطَعَه. والوَذْرُ: بَضْعُ  اللحم. وقد وَذَرْتُ الوَذْرَةَ أَذِرُها وَذْراً إِذا بَضَعْتَها  بَضْعاً. ووَذَّرْتُ اللحم تَوْذِيراً: قطعته، وكذلك الجُرْح إِذا  شرطته.والوَذْرَتانِ: الشَّفَتانِ؛الوَذْرَةُ، بالتسكين، من اللحم: القطعة الصغيرة مثل الفِدْرَةِ،  وقيل: هي البَضْعَةُ لا عظم فيها
2.     الوَدَفَةُ والوَذَرَةُ بُظارةُ المرأَة. وفي الحديث: شر النساء  الوَذِرَةُ المَذِرَةُ وهي التي لا تستحي عند الجماع.
3.  يقال ذَرْ  ذا، ودَعْ ذا، ولا يقال وَذَرْتُه ولا وَدَعْتُه، وأَما في الغابر فيقال  يَذَرُه ويَدَعُه وأَصله وَذِرَهُ يَذَرُه مثال وَسِعَه يَسَعُه، ولا  يقال واذِرٌ لا واَدِعٌ، ولكن تركته فأَنا تارك.ويقال هو يَذَرُه تركاً.
4.     فَذَرْني ومن يكذب بهذا الحديث؛ معناه  كِلْه إِليّ ولا تَشْغَلْ قَلْبَكَ به فإِني أُجازيه.
لسان العرب
● - وذر: الوَذْرَةُ، بالتسكين، من اللحم: القطعة الصغيرة مثل الفِدْرَةِ،  وقيل: هي البَضْعَةُ لا عظم فيها، وقيل: هي ما قطع من اللحم مجتمعاً  عَرْضاً بغير طُولٍ. وفي الحديث: فأَتينا بثريدة كثيرة الوَذْرِ أَي كثيرة  قِطَعِ اللحم، والجمع وَذْرٌ ووَذَرٌ؛ عن كراع؛ قال ابن سيده: فإِن كان ذلك  فوَذْرٌ اسم جمع لا جمع. ووَذَرَه وَذْراً: قَطَعَه. والوَذْرُ: بَضْعُ  اللحم. وقد وَذَرْتُ الوَذْرَةَ أَذِرُها وَذْراً إِذا بَضَعْتَها  بَضْعاً. ووَذَّرْتُ اللحم تَوْذِيراً: قطعته، وكذلك الجُرْح إِذا  شرطته.والوَذْرَتانِ: الشَّفَتانِ؛ عن أَبي عبيدة؛ قال أَبو حاتم: وقد غلط  إِنما الوَذْرَتان القطعتان من اللحم فشبهت الشفتان بهما. وعَضُدٌ وذِرَة:  كثيرة الوَذْرِ، وامرأَة وَذِرَةٌ: رائحتها رائحة الوَذْرِ، وقيل: هي  الغليظة الشفة. ويقال للرجل: يا ابنَ شَامَّة الوَذْرِ وهو سَبٌّ يكنى به عن  القذف. وفي حديث عثمان، رضي الله عنه: أَنه رُفِعَ إِليه رجلٌ قال لرجل:  يا ابن شامَّة الوَذْرِ، فحَدَّه، وهو من سِبابِ العَرَبِ وذَمِّهم،  وإِنما أَراد يا ابن شامَّة المَذاكير يعنون الزنا كأَنها كانت تَشُمُّ  كَمَراً مختلفة فكني عنه، والذكر: قطعة من بدن صاحبه، وقيل: أَرادوا بها  القُلَفَ جمع قُلْفَةِ الذكر، لأَنها تقطع، وكذلك إِذا قال له: يا ابن ذات  الرايات، ويا ابن مُلْقى أَرحُل الرُّكْبانِ ونحوها، وقال أَبو زيد في  قولهم: يا ابن شامّة الوَذْرِ أَراد بها القُلَفَ، وهي كلمة قذف. ابن  الأَعرابي: الوَدَفَةُ والوَذَرَةُ بُظارةُ المرأَة. وفي الحديث: شر النساء  الوَذِرَةُ المَذِرَةُ وهي التي لا تستحي عند الجماع. ابن السكيت: يقال ذَرْ  ذا، ودَعْ ذا، ولا يقال وَذَرْتُه ولا وَدَعْتُه، وأَما في الغابر فيقال  يَذَرُه ويَدَعُه وأَصله وَذِرَهُ يَذَرُه مثال وَسِعَه يَسَعُه، ولا  يقال واذِرٌ لا واَدِعٌ، ولكن تركته فأَنا تارك. وقال الليث: العرب قد  أَماتت المصدر من يَذَرُ والفعلَ الماضي، فلا يقال وَذِرَهُ ولا وَاذِرٌ،  ولكن تركه وهو تارك، قال: واستعمله في الغابر والأَمر فإِذا أَرادوا المصدر  قالوا ذَرْهُ تَرْكاً، ويقال هو يَذَرُه تركاً. وفي حديث أُم زرع: إِني  أَخاف أَن لا أَذَرَه أَي أَخاف أَن لا أَترك صفته ولا أَقطعها من طولها،  وقيل: معناه أَخاف أَن لا أَقدر على تركه وفراقه لأَن أَولادي منه  والأَسباب التي بيني وبينه؛ وحكم يَذَرُ في التصريف حكم يَدَعُ. ابن سيده:  قالوا هو يَذَرُه تَرْكاً وأَماتوا مصدره وماضيه، ولذلك جاء على لفظ يَفْعَلُ  ولو كان له ماض لجاء على يَفْعُلُ أَو يَفْعِلُ، قال: وهذا كُلُّه أَو  جُلُّه قِيلُ سيبويه. وقوله عز وجل: فَذَرْني ومن يكذب بهذا الحديث؛ معناه  كِلْه إِليّ ولا تَشْغَلْ قَلْبَكَ به فإِني أُجازيه. وحكي عن بعضهم: لم  أَذِرْ وَرائي شيئاً، وهو شاذ، والله أَعلم.
مقاييس اللغة:
(وذر) الواو والذال والراء كلمتانِ: إحداهما الوَذَرةُ، وهي الفِدْرَة من اللـحم. والتَّوْذير: أن يُشْرَطَ الجُرح فيقال: وذّرْتُه. وفي الحديث أنَّ رجلاً قال لآخر: "يا ابن شامّة الوَذَر" فحُدّ، كأنَّه عَرَّض لها بأعضاء الرِّجال.
والأخرى قولهم: ذَرْذَا. قال أهل اللُّغة: أماتت العرب الفِعل من ذَرْ في الماضي، فلا يقولون وَذَرْتُه.
القاموس المحيط:
الوَذْرَةُ من اللحمِ القِطْعَةُ الصغيرةُ لاعَظْمَ فيها، ويُحَرَّكُ، أو ماقُطِعَ منه مُجْتَمِعاً عَرْضاً، وبُظارَةُ المرأةِ ج وَذْرٌ، ويُحَرَّكُ. وَذَرَهُ، كوَعَدَهُ قَطعَهُ، وجَرَحَهُ، الوَذْرَةَ بَضَعَها، وقَطَعَها
كوَذَّرَها. والوَذْرَتانِ: الشَّفَتانِ. والوَذِرَةُ، كفَرِحَةٍ: الكثيرةُ الوَذْرِ. والمرأةُ الكريهةُ الرائحةِ، أو الغَليظَةُ الشَّفَةِ. ويا ابنَ شامَّةِ الوَذْرِ: قَذْفٌ، وهي كنايةٌ عن المَذاكِيرِ والكَمَرِ. وذَرْهُ، أي: دَعْهُ، يَذَرُهُ تَرْكاً، ولا تَقُلْ وَذْراً، وأصلُهُ وَذِرَهُ يَذَرُهُ، كوَسِعَهُ يَسَعُهُ، لكن ما نَطَقُوا بماضيهِ، لابِمصْدرهِ، ولا باسمِ الفَاعِلِ، أو قيلَ: وَذِرْتُهُ شاذًّا. ووَذْرَةُ: ع بأكْشُونِيَة الأَنْدَلُسِ. والوُذَارَةُ، بالضم: قُوَارَةُ الخَيَّاطِ. ووَذَارُ، كسَحابٍ: ة بسَمَرْقَنْدَ، وبأصْبَهانَ.
تاج العروس:
وذر
الوَذْرَة بفتح فسكون : القِطعةُ الصَّغيرةُ من اللَّحْم مثل الفِدْرَة وقيل : هي البَضْعَةُ لا عَظْمَ فيها ويُحرَّك أو ما قُطع منه أي اللحم مُجتَمِعاً عَرْضَاً بغير طول . قال ابْن الأَعْرابِيّ : الوَذَفَةُ والوَذَرَةُ : بُظارَةُ المرأةِ ج وَذْرٌ التسكين ويُحرَّك في وَذَرِ اللحم عن كُراع قال ابنُ سِيدَه : فإن كان ذلك فَوَذْرٌ اسمٌ للجمع لا جَمْع . وَذَرَهُ أي اللحمَ وَذْرَاً كَوَعَده : قَطَعَه وَجَرَحهُ هكذا في النسخ وهو غيرُ مُحرَّر والصوابُ : وجُرْحَه : شَرَطَه كما في اللسان وغيره وهذا أيضاً يحتاج إلى تأمُّل فإنّ فِعْل شَرْط الجُرْح إنّما هو التَّوْذير لا الوَذْر فانْظُره فإن لم يكن ذلك سقطاً من النُّسَّاخ فهو غَلَط من المصنِّف . وَذَرَ الوَذْرَةَ وَذْرَاً : بَضَعَها بَضْعَاً وَقَطَعها كوَذَّرَها تَوْذِيراً . منَ المَجاز : امرأةٌ لَمْيَاءُ الوَذْرَتَيْن الوَذْرَتان : الشَّفَتان عن أبي عُبَيْد ونقله الزَّمَخْشَرِيّ وغيرُه وقال أبو حاتم : وقد غَلِطَ إنّما الوَذْرَتانِ القِطعتان من اللحم فشُبهت الشَفَتانِ بهما . والوَذِرَةُ كفَرِحةٍ : العَضُد الكَثيرةُ الوَذْر والوَذِرَة : المرأةُ الكَريهةُ الرائحة رائحتُها رائحةُ الوَذْر وقيل : هي التي لا تَسْتَنجي عند الجِماع وبه فُسّر حديث : " شَرُّ النساءِ الوَذِرَةُ المَذِرَة " أو الوَذِرَة : هي الغليظةُ الشَّفَةِ وهو مَجاز كأنّه شُبِّهت شفَتُها بالفِدْرَة السَّمينة من اللحم . منَ المَجاز : يقال للرجل : يا ابنَ شامَّةِ الوَذْرِ بفتح فسكون وهو من سِباب العرب وذَمِّهم ولذا حَدَّ عثمان رضي الله عنه إذ رُفِعَ إليه رجلٌ قال لرجلٍ ذلك وهي كلمةُ قَذْف . وقال غيرُه : سَبُّ يُكنى به عن القَذْف وهي كِنايةٌ عن المَذاكير والكَمَرِ أراد : يا ابنَ شامَّةِ المَذاكير يَعْنُون الزِّنا كأنّها كانت تشُمُّ كَمَرَاً مختلفةً فَكَنَى عنه والذَّكَرُ قِطعةٌ من بدنِ صاحبه . وقيل : أراد بها القُلَف جمع قُلْفَةِ الذَّكَر لأنّها تُقطع قاله أبو زيد وكذلك إذا قال له : يا ابنَ ذاتِ الرّايات ويا ابنَ مُلقى أَرْحُلِ الرُّكْبان ونَحْوَها . قولُهم : ذَرْهُ واحْذَرْه : أي دَعْهُ . قال ابنُ سِيدَه : قالوا : هو يذَرُهُ تَرْكَاً ولا تقل وَذْرَاً فإنّهم قد أماتوا مصدرَه وماضيه ولذلك جاء على لفظِ يَفْعُلُ أو يَفْعِل . قال : وهذا كلُّه أو جُلُّه قولُ سيبويه وفي بعض النسخ : ولا تقل وَذَرَ أي مَاَضياً قال ابن السِّكِّيت في إصلاحِ الألفاظ : يقال : ذَرْ ذا وَدَعْ ذا ولا يقال وَذَرْتُه ولا وَدَعْتُه وأمّا في الغابر فيقال يذَرُه وَيَدَعُه . وأصلُه وَذِرَه يَذَرُه كوَسِعه يَسَعُه لكن ما نطقوا بماضيه ولا بمصدره ولا باسم الفاعل فلا يقال واذِرٌ ولا وادِعٌ ولكن تركْته فأنا تارِكٌ . وقال الليثُ : العربُ قد أماتت المصدرَ من يَذَرُ والفِعلَ الماضي فلا يقال وَذِرَه ولا واذِرٌ ولكن تَرَكَه وهو تاركٌ أو قيل وَذِرْته بالكسر . والذي في المحكم : وحُكي عن بعضهم : لم أَذِرْ ورائي شيئاً شاذَّاً . وَوَذْرَةُ بالفتح : ع بأَكْشُونِيَةِ الأندلس والذي في التكملة : ناحيةٌ بالأندلس . والوُذَارَة بالضّمّ والذي في التّكملة بالفتح هكذا رأيته مضبوطاً : قُوارةُ الخيّاط . وَوَذَار كَسَحَاب : ة بسَمَرْقَنْد على أربع فراسخَ منها كثيرةُ البساتين والزَّرعِ نُسبَ إليها إبراهيم بنُ أحمد بن عَبْد الله الوَذَاريّ وُلِد بها سنة 487 وأبو مزاحمٍ سِبَاع بن النَّضْر بن مَسْعَدة السُّكَّريّ الوَذَاريّ سَمِعَ يَحْيَى بن مَعين وابنَ المَدينيّ وعنه التِّرْمذيّ . ذارُ أيضاً : قريةٌ بأَصْبَهان ويقال فيها أيضاً : واذار بزيادة الألف بعد الواو ومنها أبو يَعْلَى المُحسن بن أحمد الواذاريّ الأصْبهانيّ روى عنه أبو عليّ الحسن بن عمر بن يونس الحافظ . ومِمّا يُسْتَدْرَك عليه : قولهم : ذَرْني وفلاناً : أي كِلْهُ إليَّ ولا تَشْغَلْ قَلْبَك به وبه فُسِّر قَوْلُهُ تَعالى : " ذَرْنِي والمُكَذِّبين " ويقال في القرية التي بأصفهان أيضاً : واذارا . ووِيذار كقِرْطاس : مدينةٌ تُعمَل فيها الثِّياب المُفتخَرة

### Türkçe

وذر
**وَذِرَ** - **يَذَرُ** - **ذَرْ**
**وَذِرَ** - **يَذَرُ** + bir varlık + bir şeyi veya bir varlığı: onu terk eder ve onun işine aldırmaksızın bırakır: şeyi, hareketten veya işten veya inşa ve tertipten olan hâli üzere bırakır; müdahale veya değiştirme veya yapma olmaksızın ve ondan sonra hâline aldırmaksızın veya kaygılanmaksızın.

Lafız, “terk etme ve şeyden ayrılma ve onu geride bırakma ve ona bağlanmaya ve ona eşlik etmeye yönelmemek” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**غَدِرَ** - **يَغْدِرُ**، **هَجَرَ** - **يَهْجُرُ**، **وَذِرَ** - **يَذَرُ**، **وَدَعَ** - **يَدَعُ**، **بَرِحَ** - **يَبْرَحُ**، **جَلَا** - **يَجْلُوْ**

**يذر** (**وذر**)
﴿“Sizden vefat edenler ve eşler bırakıp gidenler; (o eşler) kendi kendilerine dört ay ve on (gün) beklerler; süreleri dolunca, kendileri hakkında örfe uygun olarak yaptıklarında size bir günah yoktur; Allah yaptıklarınızdan haberdardır (234)”﴾ **البقرة**
﴿“Sizden vefat edenler ve eşler bırakıp gidenler; eşleri için bir yıla kadar çıkarılmaksızın bir faydalanma vasiyeti (vardır); eğer çıkarlarsa, kendileri hakkında örfe uygun olarak yaptıklarında size bir günah yoktur; Allah azîzdir, hakîmdir (240)”﴾ **البقرة**

﴿“İşte böylece her peygambere insan ve cin şeytanlarından bir düşman kıldık; aldatma olarak sözün süsünü birbirlerine vahyederler; Rabbin dileseydi onu yapmazlardı; öyleyse onları ve uydurduklarını bırak (112)”﴾ **الأنعام**
﴿“Ve işte böylece müşriklerin çoğuna, ortakları, çocuklarını öldürmeyi süslü gösterdi; onları helâke sürüklemek ve dinlerini onlara karıştırmak için; Allah dileseydi onu yapmazlardı; öyleyse onları ve uydurduklarını bırak (137)”﴾ **الأنعام**

﴿“Bırak onları; yesinler ve faydalansınlar; emel onları oyalasın; yakında bilecekler (3)”﴾ **الحجر**
﴿“Ve dinlerini oyun ve eğlence edinenleri bırak; dünya hayatı onları aldattı; onunla öğüt ver ki bir nefis kazandığıyla rehin bırakılmasın; onun için Allah’tan başka ne bir dost ne bir şefaatçi vardır; her türlü fidye verse ondan alınmaz; işte onlar kazandıklarıyla rehin bırakılanlardır; onlar için kaynar sudan bir içecek ve inkâr etmekte oldukları şey sebebiyle elem verici bir azap vardır (70)”﴾ **الأنعام**

﴿“Öyleyse onları bırak; dalıp oynasınlar; kendilerine vaad olunan günleriyle karşılaşıncaya kadar (83)”﴾ **الزخرف**
﴿“Öyleyse onları bırak; dalıp oynasınlar; kendilerine vaad olunan günleriyle karşılaşıncaya kadar (42)”﴾ **المعارج**

﴿“Öyleyse onları bırak; içinde çarpılacakları günleriyle karşılaşıncaya kadar (45)”﴾ **الطور**

﴿“Allah’ı hakkıyla takdir etmediler; hani ‘Allah hiçbir beşere hiçbir şey indirmedi’ dediler; de ki: ‘Musa’nın getirdiği, insanlar için bir nur ve bir hidayet olan kitabı kim indirdi?’ Onu kâğıtlar yapıyorsunuz; onu gösteriyorsunuz ve çoğunu gizliyorsunuz; size, ne sizin ne de babalarınızın bilmediği şeyler öğretildi; de ki: ‘Allah’; sonra onları dalmalarında oynar hâlde bırak (91)”﴾ **الأنعام**
﴿“Öyleyse onları bırak; gafletlerinde bir zamana kadar (54)”﴾ **المؤمنون**.

﴿“Ve Allah’a en güzel isimler (vardır); onunla O’na dua edin; O’nun isimlerinde sapıtanları bırakın; yapmakta olduklarıyla cezalandırılacaklardır (180)”﴾ **الأعراف**

﴿“Ve ilk defa ona iman etmedikleri gibi, kalplerini ve gözlerini çeviririz; ve onları azgınlıklarında şaşkın dolaşır hâlde bırakırız (110)”﴾ **الأنعام**
﴿“Allah kimi saptırırsa ona bir hidayet edici yoktur; ve onları azgınlıklarında şaşkın dolaşır hâlde bırakır (186)”﴾ **الأعراف**

﴿“Eğer Allah insanlara şerri, hayrı acele istemeleri gibi acele verseydi, elbette ecelleri kendilerine bitirilirdi; fakat Biz, bize kavuşmayı ummayanları azgınlıklarında şaşkın dolaşır hâlde bırakırız (11)”﴾ **يونس**

**ذروا** (emir fiil)
﴿“Ey iman edenler! Allah’tan sakının ve ribadan kalan şeyi bırakın; eğer müminlerseniz (278)”﴾ **البقرة**
﴿“Ey iman edenler! Cuma gününde namaza çağrıldığınızda Allah’ın zikrine koşun ve alışverişi bırakın; bu sizin için daha hayırlıdır; eğer bilirseniz (9)”﴾ **الجمعة**

﴿“Ve günahın açığını da gizlisini de bırakın; günah kazananlar, işlemekte oldukları şey sebebiyle cezalandırılacaklardır (120)”﴾ **الأنعام**

﴿“Ve Semûd’a kardeşleri Sâlih’i (gönderdik); dedi ki: ‘Ey kavmim! Allah’a kulluk edin; sizin için O’ndan başka bir ilâh yoktur; Rabbinizden size bir delil geldi; işte bu Allah’ın devesi sizin için bir âyettir; onu bırakın, Allah’ın arzında yesin; ona bir kötülükle dokunmayın; yoksa sizi elem verici bir azap yakalar (73)’”﴾ **الأعراف**
﴿“Ve ey kavmim! İşte bu Allah’ın devesi sizin için bir âyettir; onu bırakın, Allah’ın arzında yesin; ona bir kötülükle dokunmayın; yoksa sizi yakın bir azap yakalar (64)”﴾ **هود**

﴿“Ve bir sûre indirildiğinde: ‘Allah’a iman edin ve Resulü ile cihad edin’ (denildiğinde), içlerinden servet sahipleri senden izin ister ve derler ki: ‘Bizi bırak; oturanlarla beraber olalım’ (86)”﴾ **التوبة**
﴿“Geri kalanlar, ganimetlere gitmek üzere yola çıktığınızda, onu almak için: ‘Bizi bırakın; size tâbi olalım’ diyecekler; Allah’ın sözünü değiştirmek isterler; de ki: ‘Bize asla tâbi olmayacaksınız; Allah daha önce böyle dedi’; sonra diyecekler ki: ‘Hayır, siz bizi kıskanıyorsunuz’; bilakis, pek az anlıyorlardı (15)”﴾ **الفتح**

﴿“Dedi ki: ‘Yedi yıl âdet üzere ekersiniz; biçtiğiniz şeyi, yediklerinizden az bir kısmı hariç, başağında bırakın (47)’”﴾ **يونس**

﴿“Üzerine geldiği hiçbir şeyi bırakmaz; onu ancak çürümüş gibi yapar (42)”﴾ **الذاريات**
﴿“Sonra onu dümdüz bir yer olarak bırakır (106)”﴾ **طه**
﴿“Ne bırakır ne de terk eder (28)”﴾ **المدثر**

﴿“Dediler ki: ‘Bize, yalnız Allah’a kulluk edelim ve babalarımızın kulluk etmekte olduğu şeyi bırakalım diye mi geldin? Eğer doğrulardansan, bize vaad ettiğini getir’ (70)”﴾ **الأعراف**
﴿“Ve dediler ki: ‘İlâhlarınızı asla bırakmayın; ve asla **وَدّ**’u, ne **سُواع**’ı, ne **يَغوث**’u, ne **يَعوق**’u, ne de **نَسْر**’ı bırakmayın’ (23)”﴾ **نوح**
﴿“Ve Firavun kavminden ileri gelenler dedi ki: ‘Musa’yı ve kavmini, yeryüzünde fesat çıkarsınlar ve seni ve ilâhlarını bıraksın diye mi bırakacaksın?’ Dedi ki: ‘Onların oğullarını öldüreceğiz ve kadınlarını sağ bırakacağız; biz onların üstünde kahredicileriz’ (127)”﴾ **الأعراف**

﴿“Ve Firavun kavminden ileri gelenler dedi ki: ‘Musa’yı ve kavmini, yeryüzünde fesat çıkarsınlar ve seni ve ilâhlarını bıraksın diye mi bırakacaksın?’ Dedi ki: ‘Onların oğullarını öldüreceğiz ve kadınlarını sağ bırakacağız; biz onların üstünde kahredicileriz’ (127)”﴾ **الأعراف**

﴿“Ve Nuh dedi ki: ‘Rabbim! Yeryüzünde kâfirlerden hiçbir yurt edinen bırakma (26)’”﴾ **نوح**
﴿“Şüphesiz sen onları bırakırsan, kullarını saptırırlar ve ancak günahkâr, çok inkârcı doğururlar (27)”﴾ **نوح**

﴿“Ve âhireti bırakıyorsunuz (21)”﴾ **القيامة**
﴿“Şüphesiz bunlar, çabuk olanı severler ve arkalarında ağır bir günü bırakırlar (27)”﴾ **الإنسان**

﴿“Öyleyse beni ve bu sözü yalanlayanı bırak; onları bilmedikleri yerden derece derece yaklaştıracağız (44)”﴾ **القلم**
﴿“Ve beni, nimet sahipleri olan yalanlayıcılarla bırak; onlara biraz mühlet ver (11)”﴾ **المزمل**
﴿“Beni ve yalnız yarattığımı bırak (11)”﴾ **المدثر**

﴿“Allah, müminleri, siz üzerinde bulunduğunuz hâl üzere bırakacak değildir; temiz olanı pis olandan ayırıncaya kadar; ve Allah sizi gayba muttali kılacak değildir; fakat Allah, resullerinden dilediğini seçer; öyleyse Allah’a ve resullerine iman edin; eğer iman eder ve sakınırsanız, sizin için büyük bir ecir vardır (179)”﴾ **آل عمران**
﴿“Kadınlar arasında adalet yapmaya asla güç yetiremezsiniz, ne kadar hırs gösterseniz de; öyleyse bütünüyle meyletmeyin de onu asılı gibi bırakmayın; eğer ıslah eder ve sakınırsanız, şüphesiz Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir (129)”﴾ **النساء**

﴿“Sonra sakınanları kurtarırız ve zalimleri orada diz çökmüş hâlde bırakırız (72)”﴾ **مريم**

﴿“Ve Zekeriyya; hani Rabbine nida etti: ‘Rabbim! Beni tek başıma bırakma; Sen vârislerin en hayırlısısın’ (89)”﴾ **الأنبياء**

﴿“Ve Rabbinizin sizin için eşlerinizden yarattığı şeyi bırakıyorsunuz; bilakis siz haddi aşan bir kavimsiniz (166)”﴾ **الشعراء**

﴿“Baal’a mı dua ediyorsunuz ve yaratıcıların en güzelini bırakıyorsunuz (125)”﴾ **الصافات**

﴿“Ve Firavun dedi ki: ‘Beni bırakın; Musa’yı öldüreyim; Rabbine dua etsin; ben korkuyorum ki dininizi değiştirsin veya yeryüzünde fesadı ortaya çıkarsın’ (26)”﴾ **غافر**

مختار الصحاح
● [**وذر**] **و ذ ر**: **ذَرْهُ** dersin; yani onu bırak; ve o, **يَذَرُهُ**; yani onu bırakır; ve ondan **وَذَرَهُ** denilmez, ne de **وَاذِرٌ**; fakat “onu terk etti” denir ve o “terk eden”dir.

الراغب
وذر
- [Denilir ki: **فلان يذر الشيء**; yani: ona az değer verdiği için onu atar], ve onun mâzîsi kullanılmamıştır. Yüce Allah dedi ki: ﴿“Dediler ki: ‘Bize, yalnız Allah’a kulluk edelim ve babalarımızın kulluk etmekte olduğu şeyi bırakalım diye mi geldin?’”﴾ [**الأعراف**/ 70]، ﴿“ve seni ve ilâhlarını bırakır”﴾ [**الأعراف**/127]، ﴿“Öyleyse onları ve uydurduklarını bırak”﴾ [**الأنعام**/ 112]، ﴿“ve ribadan kalan şeyi bırakın”﴾ [**البقرة**/278] ve benzerlerine kadar. Ve onun, ﴿“ve eşler bırakıp giderler”﴾ [**البقرة**/234] sözünde tahsis edilmesi; “terk ederler” ve “geride bırakırlar” demedi; çünkü bunun ardından bu kitapta, Allah dilerse, zikredecektir. [Ve **الوذرة**: etten bir parçadır; ona bu adın verilmesi, ona az değer verilmesi sebebiyledir; onların, değer verilmeyen şey hakkında söyledikleri söze benzer: “o, bir **وضم** üzerinde et(tir)”] ([ ] arasındakini Zerkâşî **البرهان** 3/453’te nakletmiştir).

ملخص اللسان
1. Ve **وَوَذَرَه وَذْراً**: onu kesti. Ve **الوَذْرُ**: etin bir parçasıdır. Ve ben **وَذَرْتُ الوَذْرَةَ أَذِرُها وَذْراً**; onu parça parça ettiğinde. Ve ben **وَوَذَّرْتُ اللحم تَوْذِيراً**: onu kestim; ve aynı şekilde yara, onu çizdiğinde. Ve **الوَذْرَتانِ**: iki dudaktır; **الوَذْرَةُ**, sükûn ile, etten: **الفِدْرَةِ** gibi küçük parça; ve denildi ki: içinde kemik olmayan parçadır.
2. **الوَدَفَةُ** ve **الوَذَرَةُ**: kadının klitorisi. Ve hadiste: kadınların en şerlisi **الوَذِرَةُ المَذِرَةُ**; o, cinsel birleşmede hayâ etmeyendir.
3. Denilir: **ذَرْ** bunu, ve **دَعْ** bunu; ve **وَذَرْتُه** denilmez, ne de **وَدَعْتُه**; fakat gelecek zamanda **يَذَرُه** ve **يَدَعُه** denilir; ve aslı **وَذِرَهُ يَذَرُهُ**dur; **وَسِعَه يَسَعُه** misali; ve **واذِرٌ** denilmez, ne de **واَدِعٌ**; fakat “onu terk ettim, ben terk edenim” denir. Ve denilir: o, onu **يَذَرُه** “terk” olarak.
4. ﴿**فَذَرْني ومن يكذب بهذا الحديث**﴾: mânâsı: onu bana bırak; onunla kalbini meşgul etme; çünkü ben onu cezalandırırım.

لسان العرب
● - **وذر**: **الوَذْرَةُ**, sükûn ile, etten: **الفِدْرَةِ** gibi küçük parça; ve denildi ki: içinde kemik olmayan parçadır; ve denildi ki: etten, uzunluk olmaksızın enlemesine, toplu hâlde kesilen şeydir. Ve hadiste: “Sonra bize, **الوَذْرِ**’ü çok olan bir ثريدة getirildi”; yani et parçaları çok olan; ve çoğulu **وَذْرٌ** ve **وَذَرٌ**dur; Kırâ‘dan; İbn Sîde dedi ki: eğer bu böyle ise, **وَذْرٌ** cem‘in ismi olup cem‘ değildir. Ve **وَوَذَرَه وَذْراً**: onu kesti. Ve **الوَذْرُ**: etin bir parçasıdır. Ve ben **وَذَرْتُ الوَذْرَةَ أَذِرُها وَذْراً**; onu parça parça ettiğinde. Ve ben **وَوَذَّرْتُ اللحم تَوْذِيراً**: onu kestim; ve aynı şekilde yara, onu çizdiğinde. Ve **الوَذْرَتانِ**: iki dudaktır; Ebû Ubeyde’den; Ebû Hâtim dedi ki: o yanılmıştır; ancak **الوَذْرَتان** etten iki parçadır; dudaklar onlara benzetildi. Ve **عَضُدٌ وذِرَة**: **الوَذْرِ**’ü çok olan. Ve **امرأَة وَذِرَةٌ**: kokusu **الوَذْرِ** kokusu olan; ve denildi ki: kalın dudaklıdır. Ve erkeğe denilir: “**يا ابنَ شَامَّة الوَذْرِ**”; bu bir sövüştür; zina isnadına kinaye edilir. Ve Osman’ın, رضي الله عنه, hadisinde: kendisine, bir adama “**يا ابن شامَّة الوَذْرِ**” diyen bir adam getirildi de ona had uyguladı; bu, Arapların sövgülerinden ve yermelerindendir; ancak “**يا ابن شامَّة المَذاكير**” demek istedi; zinayı kastederler; sanki o, farklı **كَمَراً**’ları kokluyordu da ondan kinaye etti; ve **الذكر**: sahibinin bedeninden bir parçadır. Ve denildi ki: onunla **القُلَفَ**’ı kastettiler; **قُلْفَةِ الذكر**’in çoğulu; çünkü o kesilir; ve aynı şekilde ona “**يا ابن ذات الرايات**” ve “**يا ابن مُلْقى أَرحُل الرُّكْبان**” ve benzerleri denildiğinde. Ebû Zeyd, onların “**يا ابن شامّة الوَذْرِ**” sözünde: onunla **القُلَفَ**’ı kastetti; bu, bir zina isnadı kelimesidir, dedi. İbnü’l-A‘râbî: **الوَدَفَةُ** ve **الوَذَرَةُ**: kadının klitorisi. Ve hadiste: kadınların en şerlisi **الوَذِرَةُ المَذِرَةُ**; o, cinsel birleşmede hayâ etmeyendir. İbnü’s-Sikkît: denilir: **ذَرْ** bunu, ve **دَعْ** bunu; ve **وَذَرْتُه** denilmez, ne de **وَدَعْتُه**; fakat gelecek zamanda **يَذَرُه** ve **يَدَعُه** denilir; ve aslı **وَذِرَهُ يَذَرُهُ**dur; **وَسِعَه يَسَعُه** misali; ve **واذِرٌ** denilmez, ne de **واَدِعٌ**; fakat “onu terk ettim, ben terk edenim” denir. Leys dedi ki: Araplar, **يَذَرُ**’un masdarını ve mâzî fiilini öldürmüştür; bu yüzden **وَذِرَهُ** denilmez, ne de **وَاذِرٌ**; fakat “onu terk etti” denir ve o “terk eden”dir; dedi ki: onu gelecek zamanda ve emirde kullandılar; masdarı istediklerinde “**ذَرْهُ تَرْكاً**” dediler; ve denilir: o, onu **يَذَرُه** “terk” olarak. Ümmü Zer‘ hadîsinde: “Şüphesiz ben, onu **أَذَرَه**’memekten korkarım”; yani onun vasfını bırakmamaktan ve uzunluğundan kesmemekten korkarım; ve denildi ki: mânâsı, ondan olan çocuklarım ve benimle onun arasındaki sebepler sebebiyle onu terk etmeye ve ayrılmaya güç yetirememekten korkarım; ve **يَذَرُ**’un tasrifte hükmü **يَدَعُ**’ın hükmüdür. İbn Sîde: “o, onu **يَذَرُه تَرْكاً**” dediler; ve onun masdarını ve mâzîsini öldürdüler; bu yüzden **يَفْعَلُ** lafzı üzere geldi; eğer onun bir mâzîsi olsaydı **يَفْعُلُ** veya **يَفْعِلُ** üzere gelirdi; dedi ki: bu, bütünüyle veya çoğu, Sîbeveyh’in sözüdür. Yüce Allah’ın sözü: ﴿**فَذَرْني ومن يكذب بهذا الحديث**﴾; mânâsı: onu bana bırak; onunla kalbini meşgul etme; çünkü ben onu cezalandırırım. Ve bazılarından nakledildi: “Ben, arkamda hiçbir şey **أَذِرْ** etmedim”; bu şâzdır; Allah daha iyi bilir.

مقاييس اللغة:
(**وذر**) **الواو** ve **الذال** ve **الراء** iki kelimedir: bunlardan biri **الوَذَرةُ**; o, etten **الفِدْرَة**’dir. Ve **التَّوْذير**: yaranın çizilmesidir; “ben onu **وذّرْتُه**” denilir. Ve hadiste, bir adamın diğerine: “**يا ابن شامّة الوَذَر**” dediği, bunun üzerine had uygulandığı (vardır); sanki onunla erkeklerin uzuvlarına üstü kapalı işaret etti.
Ve diğeri, onların “**ذَرْذَا**” sözüdür. Dil ehli dedi ki: Araplar, mâzîde **ذَرْ**’dan fiili öldürmüştür; bu yüzden “ben onu **وَذَرْتُه**” demezler.

القاموس المحيط:
**الوَذْرَةُ** etten, içinde kemik olmayan küçük parçadır; ve harekelenir; yahut ondan, yani etten, enlemesine toplu hâlde kesilen şeydir. Ve kadının klitorisi; çoğulu **وَذْرٌ**; ve harekelenir. **وَذَرَهُ**, **وَعَدَهُ** gibi: onu kesti; ve onu yaraladı; **الوَذْرَةَ**’yi parça etti; ve onu kesti; **كوَذَّرَها**. Ve **الوَذْرَتانِ**: iki dudaktır. Ve **الوَذِرَةُ**, **فَرِحَةٍ** gibi: **الوَذْرِ**’ü çok olan. Ve kötü kokulu kadın; yahut kalın dudaklı. Ve “**يا ابنَ شامَّةِ الوَذْرِ**”: zina isnadıdır; ve o, **المَذاكِير** ve **الكَمَرِ** hakkında bir kinayedir. Ve **ذَرْهُ**: yani onu bırak; onu **يَذَرُهُ تَرْكاً**; ve **وَذْراً** deme; ve aslı **وَذِرَهُ يَذَرُهُ**dur; **وَسِعَهُ يَسَعُهُ** gibi; fakat onun mâzîsini, ne masdarını, ne de ism-i fâilini söylemediler; bu yüzden **واذِرٌ** denilmez, ne de **وادِعٌ**; yahut denildi ki: “ben onu **وَذِرْتُهُ**” şâz olarak. Ve **وَذْرَةُ**: Endülüs’te **أكْشُونِيَة**’de bir yer. Ve **الوُذَارَةُ**, zamme ile: terzinin kovanı. Ve **وَذَارُ**, **سَحابٍ** gibi: Semerkand’da bir yer; ve İsfahan’da (da).

تاج العروس:
وذر
**الوَذْرَة** fetha sonra sükûn ile: **الفِدْرَة** gibi etten küçük parçadır; ve denildi ki: içinde kemik olmayan parçadır; ve harekelenir; yahut ondan, yani etten, uzunluk olmaksızın enlemesine toplu hâlde kesilen şeydir. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الوَذَفَةُ** ve **الوَذَرَةُ**: kadının klitorisi; çoğulu **وَذْرٌ**; sükûn ile; ve harekelenir. **وَذَرِ** et hakkında Kırâ‘dan; İbn Sîde dedi ki: eğer bu böyle ise, **وَذْرٌ** cem‘ için bir isimdir, cem‘ değildir. **وَذَرَهُ** yani eti **وَذْرَاً** olarak, **وَعَده** gibi: onu kesti ve onu yaraladı; nüshalarda böyle; bu muhakkak değildir; doğrusu: “ve onun yarasını: onu çizdi”dir; lisanda ve başkalarında olduğu gibi; ve bu da düşünmeye muhtaçtır; çünkü yaranın çizilmesi fiili ancak **التَّوْذير**’dir, **الوَذْر** değildir; ona bak; eğer bu, nüshacıların düşürmesi değilse, müellifin yanlışıdır. **وَذَرَ الوَذْرَةَ وَذْرَاً**: onu parça parça etti ve onu kesti; **كوَذَّرَها تَوْذِيراً**. Mecazdan: **امرأةٌ لَمْيَاءُ الوَذْرَتَيْن**; **الوَذْرَتان**: iki dudaktır; Ebû Ubeyd’den; Zemahşerî ve başkaları nakletti. Ebû Hâtim dedi ki: o yanılmıştır; ancak **الوَذْرَتانِ** etten iki parçadır; dudaklar onlara benzetildi. Ve **الوَذِرَةُ** **فَرِحةٍ** gibi: **العَضُد**; **الوَذْر**’ü çok olan. Ve **الوَذِرَة**: kötü kokulu kadın; kokusu **الوَذْر** kokusu olan; ve denildi ki: cinsel birleşmede temizlenmeyendir; bununla, “Kadınların en şerlisi **الوَذِرَةُ المَذِرَة**” hadisi tefsir edildi; yahut **الوَذِرَة**: kalın dudaklıdır; bu mecazdır; sanki onun dudağı, etten semiz **الفِدْرَة**’ye benzetildi. Mecazdan: erkeğe denilir: “**يا ابنَ شامَّةِ الوَذْرِ**” fetha sonra sükûn ile; bu, Arapların sövgülerinden ve yermelerindendir; bu yüzden Osman, رضي الله عنه, kendisine, bir adama bunu söyleyen bir adam getirildiğinde ona had uyguladı; bu, zina isnadı kelimesidir. Başkası dedi ki: zina isnadına kinaye edilen bir sövgüdür; ve o, **المَذاكير** ve **الكَمَرِ** hakkında bir kinayedir; “**يا ابنَ شامَّةِ المَذاكير**” demek istedi; zinayı kastederler; sanki o, farklı **كَمَراً**’ları kokluyordu da ondan kinaye etti; ve **الذَّكَرُ** sahibinin bedeninden bir parçadır. Ve denildi ki: onunla **القُلَفَ**’ı kastetti; **قُلْفَةِ الذَّكَر**’in çoğulu; çünkü o kesilir; Ebû Zeyd söyledi. Ve aynı şekilde ona “**يا ابنَ ذاتِ الرّايات**” ve “**يا ابنَ مُلقى أَرْحُلِ الرُّكْبان**” ve benzerleri denildiğinde. Onların “**ذَرْهُ واحْذَرْه**” sözü: yani onu bırak. İbn Sîde dedi ki: “o, onu **يذَرُهُ تَرْكَاً**” dediler; ve **وَذْرَاً** deme; çünkü onlar onun masdarını ve mâzîsini öldürmüşlerdir; bu yüzden **يَفْعُلُ** veya **يَفْعِل** lafzı üzere geldi. Dedi ki: bu, bütünüyle veya çoğu, Sîbeveyh’in sözüdür. Bazı nüshalarda: “ve **وَذَرَ** deme”; yani mâzî olarak. İbnü’s-Sikkît, **إصلاحِ الألفاظ**’da: denilir: **ذَرْ** bunu, **وَدَعْ** bunu; ve **وَذَرْتُه** denilmez, ne de **وَدَعْتُه**; fakat gelecek zamanda **يذَرُه** ve **يَدَعُه** denilir. Ve aslı **وَذِرَه يَذَرُه**dur; **وَسِعه يَسَعُه** gibi; fakat onun mâzîsini, ne masdarını, ne de ism-i fâilini söylemediler; bu yüzden **واذِرٌ** denilmez, ne de **وادِعٌ**; fakat “onu terk ettim, ben terk edenim” denir. Leys dedi ki: Araplar, **يَذَرُ**’un masdarını ve mâzî fiilini öldürmüştür; bu yüzden **وَذِرَه** denilmez, ne de **واذِرٌ**; fakat “onu terk etti” denir ve o “terk eden”dir; yahut “ben onu **وَذِرْته**” kesre ile (denildi). **المحكم**’de olan: bazılarından nakledildi: “Ben, arkamda hiçbir şey **أَذِرْ** etmedim”; şâz olarak. Ve **وَوَذْرَةُ** fetha ile: Endülüs’te **أَكْشُونِيَة**’de bir yer; ve **التكملة**’de: Endülüs’te bir nâhiyedir. Ve **الوُذَارَة** zamme ile; ve **التّكملة**’de fetha ile; onu böyle ضبط edilmiş gördüm: terzinin kovanı. Ve **وَوَذَار** **سَحاب** gibi: Semerkand’da, ondan dört fersah uzaklıkta bir yer; bahçeleri ve ekini çoktur; ona nisbetle: İbrahim b. Ahmed b. Abdullah **الوَذَاريّ**; 487 yılında orada doğdu. Ve Ebû Muzâhim Sıbâ‘ b. en-Nadr b. Mes‘ade es-Sukkerî **الوَذَاريّ**; Yahyâ b. Ma‘în ve İbnü’l-Medînî’den işitti; ondan Tirmizî rivayet etti. **ذارُ** da: İsfahan’da bir köydür; ve orada ayrıca, vavdan sonra elif ziyadesiyle **واذار** da denilir; ondan: Ebû Ya‘lâ el-Muhsin b. Ahmed el-**واذاريّ** el-İsfahânî; ondan Ebû Ali el-Hasen b. Ömer b. Yûnus el-Hâfız rivayet etti. Ve kendisine istidrâk edilenlerdendir: onların “**ذَرْني وفلاناً**” sözü; yani onu bana bırak; onunla kalbini meşgul etme; bununla, Yüce Allah’ın sözü: “**ذَرْنِي والمُكَذِّبين**” tefsir edildi. Ve İsfahan’daki köy hakkında da: **واذارا** denilir. Ve **وِيذار** **قِرْطاس** gibi: içinde övünülen elbiselerin yapıldığı bir şehirdir.
