# وذل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B0%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وذل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وذل

| | ( * ! الوَذِيْلَةُ ، كَسَفِيْنَةٍ : المِرْآةُ ) ، طَائِيَّة ، | وَقَالَ أَبُو عَمْرٍ و : قَالَ الهُذَلِيُّ : هِيَ | لُغَتُنَا ، قَالَ أَبُو كَبِيْرٍ الهُذَلِيُّ : | % ( وَبَياضُ وَجْهِكَ لَمْ تَحُلْ أَسْرارُهُ % | مِثْلُ الوَذِيْلَةِ أَوْ كَشَنْفِ الأَنْضُر ) % | وَيُرْوَى :   مِثْلُ المَذِيَّة   . | | ( و ) أَيْضًا ( القِطْعَةُ مِنَ الفِضَّةِ ) ، وَعَنْ | أَبِي عَمْرٍ و : هِيَ السَّبِيْكَةُ مِنْهَا ، قِيْلَ : | مِنَ الفِضَّةِ ( المَجْلُوَّةُ ) خَاصَّةً ( أَو | أَعَمّ ، ج : * ! وَذِيْلٌ * ! وَوذَائِلُ ) ، قَالَ | الطِّرِمَّاحُ : | % ( بِخُدُودٍ * ! كالوَذائِلِ لَمْ % | يُخْتَزَنْ عَنْها وَرِيُّ السَّنامِ ) % | قَالَ ابْنُ بَرِّي : الوَرِيُّ : السَّمِينُ ، | * ! والوَذائِلُ : جَمْعُ * ! وَذِيْلَة ، قِيْل : | المِرْآةُ ، وَقِيْلَ : صَفِيْحَةُ الفِضَّة . وَفِي | حَدِيثِ عَمْرٍ و قَالَ لِمُعاوِيَةَ :   ما | زِلْتُ أَرُمُّ أَمْرَكَ * ! بِوَذَائِلِهِ   وَهِي | السَّبائِكُ مِنَ الفِضَّةِ ، يُرِيْدُ : أَنَّهُ زَيَّنَهُ | وَحَسَّنَهُ . وَقَالَ الزَّمَخْشَرِيّ : أَرَادَ | * ! بِالوَذَائِلِ جَمْعَ * ! وَذِيْلَة ، وَهِيَ المِرْآةُ | بِلُغَةِ هُذَيْل ، مَثَّلَ بِهَا آرَاءَهُ الَّتِي كَانَ | يَراهَا لِمُعَاوِيَةَ ، وَأَنَّهَا أَشْبَاهُ المَرايَا | يَرَى مِنْهَا وُجُوْهَ صَلاَحِ أَمْرِهِ | وَاسْتِقَامَةِ مُلْكِهِ ، أَي : مَا زلْتُ أَرُمُّ | أَمْرَكَ بِالآرَاءِ الصَّائِبَةِ والتَّدابِيرِ الَّتِي | يُسْتَصْلَح الْمُلْكُ بِمِثْلِها . | | ( و ) * ! الوَذِيْلَةُ : ( القِطْعَةُ مِنْ شَحْمِ | السَّنَامِ والأَلْيَةِ ) ، عَلَى التَّشْبِيْهِ | بِصَفِيْحَة الفِضَّة ، قَالَ : |

| % ( * هَلْ في دَجُوبِ الحُرَّةِ المَخِيْطِ * % ) % | % ( * * ! وَذِيْلَةٌ تَشْفِي مِنَ الأَطِيْطِ * % ) % | | ( و ) الوَذِيْلَةُ : ( الأَمَةُ اللَّسْناءُ القَصِيْرَةُ | الأَلْيَتَيْنِ ) ، كَمَا في المُحِيط . | | ( و ) الوَذِيْلَة : ( النَّشيِطَةُ الرَّشِيْقَةُ ) مِنَ | النِّسَاءِ ، ( * ! كالوَذَلَةِ ، مُحَرَّكَة ) ، وَهذِهِ | عَنْ أَبِي زَيْد . | | ( و ) الوَذِلَةُ ، ( كَزَنِخَةٍ ، وَخَادِمٌ | * ! وَذَلَةٌ ) ، مُحَرّكة : ( خَفِيْفٌ ) ، عَن ابْنِ | بُزُرْج . | ( * ! والوَذَالَةُ : مَا يَقْطَعُ الجَزّارُ مِنَ | اللَّحْمِ بِغَيْرِ قَسْمٍ ، يُقَالُ : لَقَدْ * ! تَوَذَّلُوا | مِنْهُ ) ، كَذَا في الصِّحاحِ وَضَبَطَهُ بِكَسْرِ | الوَاو وَفَتْحِهَا . | [ ] وَمِمَّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | * ! الوَذْلَةُ : القِطْعَةُ الخَفِيْفَةُ مِنَ النَّاسِ | والإِبِلِ وَغَيْرها . | وَرَجُلٌ * ! وَذَلٌ * ! وَوَذِلٌ : خَفِيْفٌ سَرِيْعٌ | فِيْما أَخَذَ فِيْهِ . |

### Türkçe

( **الوَذِيْلَةُ** , **كَسَفِيْنَةٍ**: ayna), Tâî lehçesi; ve Ebû Amr dedi ki: Huzelî dedi ki: o bizim lugatımızdır. Ebû Kebîr el-Huzelî dedi ki:
% (Ve yüzünün beyazlığı, sırları çözülmedi;
**الوَذِيْلَة** gibi yahut **شَنْفِ الأَنْضُر** gibi) %
Ve şöyle rivayet edilir: **مِثْلُ المَذِيَّة**.

Ve ( **و** ) ayrıca (gümüşten parça); ve Ebû Amr’dan: o, ondan dökülmüş külçedir. Denildi ki: gümüşten (parlatılmış) özellikle (yahut daha genel; çoğulu: **وَذِيْلٌ** ve **وَوذَائِلُ**). Tırimmâh dedi ki:
% (Yanaklarla; **كَالوَذائِلِ** gibi;
onlardan hörgücün suyu saklanmadı) %
İbn Berrî dedi ki: **الوَرِيُّ**: semizdir; ve **الوَذائِلُ**: **وَذِيْلَة**’nin çoğuludur. Denildi: ayna; ve denildi: gümüş levha. Ve Amr’ın hadisinde, Muâviye’ye dedi ki: “Senin işini hâlâ **بِوَذَائِلِهِ** ile yamıyorum”; ve o, gümüşten külçelerdir; muradı: onu süslediği ve güzelleştirdiğidir. Zemahşerî dedi ki: **بِالوَذَائِلِ** ile **وَذِيْلَة**’nin çoğulunu murad etti; ve o, Huzeyl lugatında aynadır. Onunla, Muâviye hakkında görmekte olduğu görüşlerini temsil etti; ve onların aynaların benzerleri olduğunu; onlardan işinin salah yüzlerini ve mülkünün doğruluğunu gördüğünü (yani): senin işini hâlâ isabetli görüşlerle ve mülkün benzeriyle ıslah edildiği tedbirlerle yamıyorum.

Ve ( **و** ) **الوَذِيْلَةُ**: (hörgücün ve kuyruğun yağından parça), gümüş levhaya benzetme üzere. Dedi ki:

% (Hür kadının dikilmiş elbisesinde var mı?) %
% ( **وَذِيْلَةٌ** ki **الأَطِيْطِ**’ten şifa verir) %

Ve ( **و** ) **الوَذِيْلَةُ**: (kalçaları kısa, parlak dişli cariye), el-Muhît’te olduğu gibi.

Ve ( **و** ) **الوَذِيْلَة**: (kadınlardan çevik, zarif olan), (**كَالوَذَلَةِ** , harekeli); ve bu, Ebû Zeyd’dendir.

Ve ( **و** ) **الوَذِلَةُ** , (**كَزَنِخَةٍ** , ve **خَادِمٌ وَذَلَةٌ**), harekeli: (hafif), İbn Buzurc’dan.
( **الوَذَالَةُ**: kasabın, taksim olmaksızın etten kestiği şey; denilir ki: “Ondan gerçekten **تَوَذَّلُوا**”), Sıhâh’ta böyledir; ve onu vavın kesresiyle ve fethasıyla ضبط etti.

[ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الوَذْلَةُ**: insanlardan, develerden ve başkalarından hafif parça.
Ve bir adam **وَذَلٌ** ve **وَوَذِلٌ**: aldığı şeyde hafif, hızlıdır.
