# وذن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B0%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وذن

التهذيب: ابن الأَعرابي التَّذَوُّنُ النَّعْمةُ، والتَّوَذُّنُ الضَّرْبُ
(* قوله «والتوذن الضرب» كذا بالأصل، والذي في القاموس: الصرف بالصاد المهملة والفاء، وقال شارحه وفي بعض النسخ: الضرب). والتَّوَذُّنُ أَيضاً الإِعْجابُ، والله أَعلم.
في ترجمة ورن: ابن الأَعرابي: التَّوَرُّنُ
كثرة التَّدَهُّن والنعيم. قال أَبو منصور: التَّوَدُّنُ، بالدال، أَشبه بهذا المعنى. ووَدَنَ الشيءَ وَدْناً وأَوْدَنَه ووَدَّنَه: قصره. وودَنْتُه وأَودَنْتُه: نَقَّصته وصَغَّرته؛ وأَنشد ابن الأَعرابي: مَعي صاحبٌ غيرُ هِلواعَةٍ،
ولا إِمَّعِيّ الهَوَى مُودَن
وقال آخر:
لما رأَته مُودَناً عِظْيَرَّا،
قالت: أُرِيدُ العُتْعُتَ الذِّفَرَّا
العُتْعُت: الرجل الطويل. والمُودَنُ والمَوْدُون: القصير العُنُقِ الضَّيِّقُ المَنْكِبين الناقص الخلق؛ قال بعضهم: مع قصر أَلواح اليدين؛ وفي التهذيب: مع قصر الأَلواح واليدين. وامرأَةٌ مَوْدُونة: قصيرة صغيرة. وفي حديث ذي الثُّدَيَّةِ: أَنه كان مَوْدُونَ اليد، وفي رواية: مُودَنَ اليد، وفي أُخرى: إِنه لَمُودَنُ اليد أَي ناقص اليد صغيرها. قال الكسائي وغيره: المُودَنُ اليد القصير اليد. يقال: أَوْدَنْتُ الشيء قصرته. قال أَبو عبيد: وفيه لغة أُخرى وَدَنْتُه فهو مَوْدونٌ؛ قال حسان بن ثابت يذم رجلاً:
وأُمُّكَ سَوْداءُ مَوْدُونَةٌ،
كأَنَّ أَنامِلَها الحُنْظُبُ
وأَورد الجوهري هذا البيت شاهداً على قوله: وَدَنَتِ المرأَةُ وأَوْدَنَتْ إِذا ولدت ولداً ضاوِيّاً، والولد مَوْدونٌ ومُودَنٌ، وأَنشد البيت؛ وقال آخر:
وقد طُلِقَتْ ليلةً كُلَّها،
فجاءت به مُودَناً خَنْفَقِيقا
أَي لئيماً. ويقال: وَدَنَتِ المرأَة وأَوْدَنَتْ ولدت ولداً قصير العنق واليدين ضيق المنكبين، وربما كان مع ذلك ضاوِيّاً، وقيل: المُودَنُ القصير. ويقال: وَدَنْت الشيءَ أَي دققته فهو مَوْدونٌ أَي مَدْقوق. والمَوْدُونَةُ: دُخَّلَةٌ من الدَّخاخيل قصيرة العنق دقيقة الجُثَّة. ومَوْدُون: اسم فرسِ مِسْمَع بن شهاب، وقيل: فرس شَيْبان بن شِهاب؛ قال ذو الرمة: ونَحْنُ، غَدَاةَ بَطْنِ الجِزْعِ، فِئْنَا
بمَوْدُونٍ وفارِسِه جهارَا

### Türkçe

**التهذيب**: İbnü’l-A‘râbî: **التَّذَوُّنُ** nimettir; **التَّوَذُّنُ** ise vurmaktır.
(* Onun “ve **التَّوَذُّنُ** vurmaktır” sözü: asılda böyle [gelmiştir]; **القاموس**’ta olan ise: **الصرف** (ihmâl edilmiş **الصاد** ve **الفاء** ile); şârihi dedi ki: bazı nüshalarda: vurmaktır). **التَّوَذُّنُ** ayrıca hayranlıktır; Allah daha iyi bilir.

**ورن** tercümesinde: İbnü’l-A‘râbî: **التَّوَرُّنُ** çokça **التَّدَهُّن** ve nimet içinde oluş[tur]. Ebû Mansûr dedi ki: **التَّوَدُّنُ**, **الدال** ile, bu mânâya daha benzer. **وَدَنَ** şeyi **وَدْناً** ve **أَوْدَنَه** ve **وَدَّنَه**: onu kısalttı.
Ve **وودَنْتُه** ve **أَودَنْتُه**: onu eksilttim ve küçülttüm; İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:

Mâ‘î sâhibun ğayru hilvâ‘atin,
Velâ immâ‘iyyil-hevâ **مُودَن**

Bir başkası dedi ki:

Lemmâ ra’et-hu **مُودَناً** ‘iẓyarrâ,
Kâlet: urîdu’l-‘ut‘ute’ẓ-ẓifer-râ

**العُتْعُت**: uzun adam. **المُودَنُ** ve **المَوْدُون**: boynu kısa, omuzları dar, yaratılışı eksik olan; bazıları dedi ki: el levhalarının kısalığı ile beraber; **التهذيب**’de: levhaların ve ellerin kısalığı ile beraber. Ve bir kadın **مَوْدُونة**: kısa, küçük.
Ve **ذي الثُّدَيَّةِ** hadîsinde: onun elinin **مَوْدُونَ** olduğu; bir rivayette: elinin **مُودَنَ** [olduğu]; bir diğerinde: “Şüphesiz o elinin **لَمُودَنُ**’udur” yani eli eksik, küçüğü[dür]. Kisâî ve başkaları dedi ki: elinin **المُودَنُ**’u, eli kısa olandır. Denir: **أَوْدَنْتُ** şeyi: onu kısalttım. Ebû Ubeyd dedi ki: onda başka bir dil de vardır: **وَدَنْتُه**; o hâlde o **مَوْدونٌ**’dur; Hassân b. Sâbit bir adamı yererek dedi ki:

Ve ummuke sevdâu **مَوْدُونَةٌ**,
Ke’enne enâmilehâ’l-ḥunẓubu

Cevherî bu beyti, şu sözüne şâhid olarak getirdi: **وَدَنَتِ** kadın ve **أَوْدَنَتْ**: zayıf bir çocuk doğurduğu zaman; çocuk **مَوْدونٌ** ve **مُودَنٌ**’dur; ve beyti okudu; bir başkası dedi ki:

Ve kad ṭuliḳat leyletan kullehâ,
Fe-câ’et bihî **مُودَناً** ḫanfakîḳâ

Yani: alçak. Ve denir: **وَدَنَتِ** kadın ve **أَوْدَنَتْ**: boynu ve elleri kısa, omuzları dar bir çocuk doğurdu; belki bununla beraber zayıf da olur; ve denildi ki: **المُودَنُ** kısadır. Ve denir: **وَدَنْتُ** şeyi: yani onu incelttim; o hâlde o **مَوْدونٌ**’dur, yani dövülmüş.
Ve **المَوْدُونَةُ**: **الدَّخاخيل**’den bir **دُخَّلَةٌ**; boynu kısa, cüssesi ince. Ve **مَوْدُون**: Mismâ‘ b. Şihâb’ın atının adıdır; ve denildi ki: Şeybân b. Şihâb’ın atı; Zû’r-Rumme dedi ki:

Ve naḥnu, ġadâte baṭni’l-ciz‘i, fi’nâ
Bi-**مَوْدُونٍ** ve fârisihî cehârâ
