# وذي (و-ذ-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B0%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: و - ذ - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: وذى

## Sözlükler (4)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D9%8A/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

#### Madde başı: وذى

يقال: ما به وَذْيَةٌ بالتسكين، أي عيبٌ. ابن السكيت: سمعتُ غير واحدٍ من الكلابيِّين يقولون: أصبحَتْ وليس بها وَحْصَةٌ وليس بها وَذْيَةٌ، أي بردٌ. يعني البلادَ والأيَّام.

##### Türkçe

Denilir: onda sükûn ile **وَذْيَةٌ** yoktur; yani ayıp.

İbnü’s-Sikkît: Kilâbîlerden birden fazlasını işittim, diyorlardı: “Sabahladı ve onda **وَحْصَةٌ** yoktur ve onda **وَذْيَةٌ** yoktur”; yani soğuk. Ülkeleri ve günleri kastediyor.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D9%8A/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ابن الأَعرابي: هو الوَذْيُ والوَذِيُّ، وقد أَوْذَى ووَذِيَ (* قوله« ووذي» كذا ضبط في الأصل بكسر الذال، ولعله بفتحها كنظائره. وهو المَنْيُ والمَنِيُّ. وفي الحديث: أَوحَى الله تعالى إِلى موسى، عليه السلام، وعلى نبينا، صلى الله عليه وسلم، أَمِنْ أَجل دُنْيا دَنِيَّةٍ وشَهْوةٍ وَذِيَّة؛ قوله: وذِيَّة أَي حقيرة. قال ابن السكيت: سمعت غير واحد من الكلابيين يقول أَصْبَحَتْ وليس بها وَحْصةٌ وليس بها وَذْيةٌ أَي بَرْدٌ، يعني البلاد والأَيام. المحكم: ما به وَذْيةٌ إِذا بَرأَ من مرضه أَي ما به داء. التهذيب: ابن الأَعرابي ما به وَذيةٌ، بالتسكين، وهو مثل حَزَّة، وقيل: ما به وَذْيةٌ أَي ما به عِلَّةٌ، وقيل: أَي ما به عَيْبٌ، وقال: الوُذِيُّ هي الخُدُوش. ابن السكيت: قالت العامرية ما به وَذْيةٌ أَي ليس به جِراحٌ.)

##### Türkçe

İbnü’l-A‘râbî: O, **الوَذْيُ** ve **الوَذِيُّ**’dir; ve (kişi) **أَوْذَى** ve **وَذِيَ** olmuştur.

(* Onun “**ووذي**” sözü: asılda **الذال**’ın kesriyle böyle ضبط edilmiştir; ve belki de benzerleri gibi fethasıyladır.

Ve o, **المَنْيُ** ve **المَنِيُّ**’dir. Ve hadiste: Allah Teâlâ, Mûsâ’ya—ona selâm olsun—ve Nebîmize—Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun—şöyle vahyetti: “Alçak bir dünya sebebiyle mi ve bir şehvet **وَذِيَّة** (sebebiyle)?” Onun sözü: **وَذِيَّة** yani hakir.

İbnü’s-Sikkît dedi: Kelâbîlerden birden fazla kişiyi işittim, “**أَصْبَحَتْ** ve onda **وَحْصةٌ** yoktur ve onda **وَذْيةٌ** yoktur” der; yani soğuk; beldeleri ve günleri kastediyor.

El-Muḥkem: “Onda **وَذْيةٌ** yoktur” (denir) hastalığından iyileştiği zaman; yani onda dert yoktur.

Et-Tehzîb: İbnü’l-A‘râbî: “Onda **وَذيةٌ** yoktur”, sükûn ile; ve o, **حَزَّة** gibidir. Ve denildi: “Onda **وَذْيةٌ** yoktur” yani onda **عِلَّةٌ** yoktur. Ve denildi: yani onda **عَيْبٌ** yoktur. Ve dedi: **الوُذِيُّ** çiziklerdir.

İbnü’s-Sikkît: Âmiriyye (kadın) dedi: “Onda **وَذْيةٌ** yoktur” yani onda yaralar yoktur.)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

#### Madde başı: وذى

: ( ي ( *!الوَذْيُ ) ، بالسكون : ( الخَدْشُ ) ، والجَمْعُ *!وُذِيٌّ ، كصُلِيَ .
( و ) *!الوَذْيَةُ ، ( بهاءٍ : الوَجَعُ و ) قيلَ : ( المَرَضُ ) .
يقالُ : ما به *!وَذْيَةٌ ، أَي وَجَعٌ أَو مَرَضٌ ؛ وفي المُحْكم : يقالُ ذلكَ إذا بَرَأَ مِن مَرَضِه ، أَي ما به داءٌ .
وقال ابنُ الأعْرابي : أَي ما به عِلَّةٌ .
( و ) *!الوَذْيَةُ : ( الماءُ القلِيلُ .
( و ) أيْضاً : ( العَيْبُ ) . يقالُ : ما به وَذْيَةٌ ، أَي عَيْبٌ ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي .
( *!والوَذاةُ : ما يُتَأَذَّى به ) ؛ ويُرْوَى بالهَمْز ، ومنه قولُهم : ما به وَذْأَةٌ ولا ظبظابٌ ، أَي لا عِلَّة به ، وقد تقدَّمَ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الوَذْيُ : هو الوَدْيُ لمَا يَخْرجُ مِن الذَّكَرِ بَعْد البَوْلِ ، لُغَةٌ فيه ؛ عن ابنِ الأعْرابي ، ويُشَدَّد أَيْضاً ، وقد *!وَذِيَ *!وأوْذَى .

ونقلَ ابنُ القطَّاع عن ابنِ دُرَيْدٍ : *!وذي الحِمارُ : أَذْلَى ، بالذالِ المُعْجمة .
وشَهْوَةٌ *!وَذِيَّةٌ ، كغَنِيَّةٍ : أَي حَقِيرَةٌ .
وفي الصِّحاح : قالَ ابنُ السِّكِّيت : سَمِعْتُ غيْرَ واحِدٍ مِن الكِلابِيِّين يقولونَ : أَصْبَحَتْ وليسَ بها وَحْصةٌ وليسَ بها *!وَذْيةٌ أَي بَرْدٌ ، يَعْني البِلادَ والأيَّام ، انتَهَى .
وفي التّهْذيبِ : ابن السِّكِّيت : قالتِ العامِرِيَّة : ما به *!وَذْيَةٌ ، أَي ليسَ به جِراحٌ .
وفي التكملَة : أَي ما يُتَأَذَّى به .

##### Türkçe

: (**الوَذْيُ**), sükûn ile: (çizik), çoğulu **وُذِيٌّ**, **صُلِيَ** gibi.
(ve) **الوَذْيَةُ**, (هاء ile): (ağrı) ve denildi ki: (hastalık).
Denilir: onda **وَذْيَةٌ** yoktur; yani ağrı yahut hastalık; ve **المُحْكم**’de: kişi hastalığından iyileştiğinde bu söylenir; yani onda dert yoktur.
İbnü’l-A‘râbî dedi: yani onda illet yoktur.
(ve) **الوَذْيَةُ**: (az su).
(ve) ayrıca: (ayıp). Denilir: onda **وَذْيَةٌ** yoktur; yani ayıp; onu el-Cevherî nakletti.
(**والوَذاةُ : ما يُتَأَذَّى به**); hemze ile de rivayet olunur; ondan onların sözü: onda **وَذْأَةٌ** yoktur ve ne de ظبظابٌ; yani onda illet yoktur; ve (bu) geçmişti.
Üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الوَذْيُ**: o, idrardan sonra erkeklik uzvundan çıkan şey için **الوَدْيُ**’dir; onda bir lugattır; İbnü’l-A‘râbî’den; ayrıca şeddeli de yapılır; ve **وَذِيَ** ve **أوْذَى**.

İbnü’l-Kattâ‘, İbn Düreyd’den nakletti: **وذي الحِمارُ**: **أَذْلَى**, ذالِ مُعْجمة ile.
**وَذِيَّةٌ** şehvet, **غَنِيَّةٍ** gibi: yani hakir.
Ve **الصِّحاح**’ta: İbnü’s-Sikkît dedi: Kilâbîlerden birden başkasını işittim, diyorlardı: sabahladı ve onda **وَحْصةٌ** yoktur ve onda **وَذْيةٌ** yoktur, yani soğuk; beldeleri ve günleri kastediyor; bitti.
Ve **التّهْذيب**’de: İbnü’s-Sikkît: Âmiriyye dedi: onda **وَذْيَةٌ** yoktur; yani onda yaralar yoktur.
Ve **التكملَة**’de: yani kendisiyle eziyet olunan şey.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

وَذَى
وَذَى
a.  [ يَذِي ] ( n. ac. وَذْي 1 ), Scratched, clawed.

وَذْيَة
وَذْيَة [ 1t ],
a.  Pain; illness.

b.  Fault, flaw.

c.  Cold.

وَذَاة
وَذَاة [ 4tA ],
a.  Injury.

مُوْذٍ
مُوْذٍ [ N. Ag.
a.  IV], Painful.

##### Türkçe

وَذَى
وَذَى
a. [ **يَذِي** ] ( n. ac. **وَذْي** 1 ), çizilmiş, tırmalanmış.

وَذْيَة
وَذْيَة [ 1t ],
a. Acı; hastalık.

b. Kusur, ayıp.

c. Soğuk.

وَذَاة
وَذَاة [ 4tA ],
a. Yaralanma.

مُوْذٍ
مُوْذٍ [ N. Ag.
a. IV], acı verici.
