# ورد — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AF/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B1%D8%AF/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ورد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AF.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: ورد

و ر د
ورد الماء ووداً وورداً‏.‏
قال‏:‏ رِدِي رِدي وِردَ قطاةٍ صمّاء كدرية أعجبها برد الماء واستورد الماء‏:‏ ورده‏.‏
قال أبو النجم‏:‏ فجئن ليلاً لم يكن تصبيحاً فاستوردت لا ثمداً رشوحاً وقال‏:‏ فانصرفت عنه وما تزوّدا ولو أرادت ورده لاستوردا وشاحها والدّملج المعضّدا والأقحوان الناضر المبرّدا وواردته‏:‏ وردت معه الواردة وتواردناه‏.‏
وقال امرؤ القيس يصف حماراً‏:‏ يوارد مجهولات كل خميلة يمجّ لفاظ البقل في كلّ مشرب وأوردت القوم الماء إيراداً وأوردت الإبل‏.‏
وهذا ورد القوم وموردهم‏.‏
ونعم وطير ورد‏:‏ واردات وقوم وِردٌ‏:‏ واردون‏.‏
ورأيتهم وِردا وِردا‏.‏
ومنه ‏"‏ إلى جهنّم ورداً ‏"‏ وهذا زمن الورد‏.‏
وورّدت الأشجار‏.‏
ومن المجاز‏:‏ وردت البلد‏.‏
وورد عليّ كتاب سرّني مورده‏.‏
وهو حسن الإيراد‏.‏
وتورّدت الخيل البلد‏.‏
وهو يتورّد المهالك‏.‏
وورد عليه أمرٌ لم يطقه‏.‏
وأوردت عليّ ما غمّني‏.‏
ووردته الحمّى‏.‏
وهو يوم الورد‏.‏
قال‏:‏ إذا ذكرتها النفس ظلت كأنما علاها من الورد التهامي أفكل ووُرِد المحموم فهو مورود‏.‏
وقال أعرابيّ لآخر‏:‏ ما أمار إفراق المورود قال‏:‏ الرّحضاء أي ما علامات إفاقته‏.‏
وفرغ من ورده ومن أوراده‏.‏
واستورد الضلالة‏:‏ وردها‏.‏
ويقال‏:‏ استورده الضلالة‏:‏ أورده إيّاها‏.‏
كما قال ابن الزّبعري‏:‏ حيران يعمه في ضلالته مستورداً لشرائع الظلم واستقامت الموارد أي الطرق وأصلها‏:‏ طرق الواردين‏.‏
قال جرير‏:‏ أمير المؤمنين على صراط إذا اعوجّ الموارد مستقيم وشجرة واردة الأغصان‏.‏
قال الراعي يصف كرماً‏:‏ تلقى نواطيره في كلّ مرقبة يرمون عن وارد الأفنان منهصر كرام تنال الماء قبل شفاههم لهم واردات الغرض شم الأرانب وفلان وارد الأنف ووارد الغضروف‏.‏
وبين الشاعرين مواردة وتوارد‏.‏
وورد ثوبه‏.‏
وخدّ مورد‏.‏
وتورّد خدّاها‏.‏
وفرس وأسد وردٌ وقد ورد وردَةً وخيلٌ ورادٌ‏.‏
قال طفيل‏:‏ وراداً وحسوّا مشرفاً حجباتها بنات حصان قد تعولم منجب ‏"‏ فكانت وردةً كالدّهان ‏"‏ وليلة وردةٌ‏:‏ حمراء الطرفين وذلك في الجدب‏.‏
ورجع مورّد القذال‏:‏ مصفوعاً‏.‏

### Türkçe

و ر د
**ورد** suya vardı; **ووداً** ve **ورداً** (diye).
Dedi ki: “**رِدِي رِدي**; sağır, bulanık bir yaban güvercininin **وِردَ**’i (suya varışı) gibi; suyun serinliği onu hoşuna gitti ve suyu **استورد** etti”: ona vardı.
Ebu’n-Necm dedi:
“Geceleyin geldiler; sabahlatma değildi; derken **فاستوردت**; ne bir **ثمداً** (az su birikintisi) ne de sızan bir su.”
Ve dedi ki:
“Derken ondan döndü; azık da edinmediler; eğer isteseydi ona **ورده** (varmayı), onun **وشاح**’ını ve pazılı **الدّملج**’i, taze **الأقحوان**’ı, serinletilmiş olanı **لاستوردا** (getirirlerdi).”
Ve **واردته**: onunla birlikte **الواردة**’ye vardım; ve onu **تواردناه** (karşılıklı vardık).
İmru’ul-Kays bir eşeği vasfederek dedi:
“Her korulukta bilinmeyenlere **يوارد** eder; her içimde otun posasını tükürür.”
Ve kavmi suya **أوردت**: **إيراداً** (suya sevk etme) ile; ve develeri **أوردت**.
Ve bu, kavmin **ورد**’udur ve onların **مورد**’udur.
Ve **نعم** ve **طير ورد**: **واردات**; ve **قوم وِردٌ**: **واردون**.
Ve onları **وِردا وِردا** (grup grup suya varır hâlde) gördüm.
Ve ondandır: “Cehenneme **ورداً** (suya varır gibi)”; ve bu, **الورد** zamanı.
Ve ağaçları **ورّدت** (çiçek açtırdı / çiçeklendirdi).
Ve mecazdandır: beldeye **وردت** (vardım).
Ve bana bir mektup **ورد**; onun **مورده** (gelişi/varışı) beni sevindirdi.
Ve o, güzel **الإيراد**’dır.
Ve atlar beldeye **تورّدت** (akın etti / ardı ardına vardı).
Ve o, helâklere **يتورّد** (girer / varır).
Ve ona bir iş **ورد**; onu takat getiremedi.
Ve bana, beni kederlendiren şeyi **أوردت**.
Ve ona hummâ **وردته** (isabet etti / geldi).
Ve o, **الورد** günüdür.
Dedi ki:
“Onu nefis hatırladığında, sanki üzerine Tihâme’nin **الورد**’undan (hummâsından) bir ağırlık çökmüş gibi kalır.”
Ve hummalı **وُرِد** edilir; o hâlde o **مورود**’dur.
Ve bir bedevî diğerine dedi ki: “**المورود**’un ayılmasının alâmeti nedir?” Dedi ki: **الرّحضاء**; yani, onun ayılmasının alâmetleri nedir.
Ve onun **ورده**’undan ve onun **أوراده**’ından (virdlerinden) boşaldı / bitirdi.
Ve sapıklığı **استورد** etti: ona vardı.
Ve denir ki: sapıklığı ona **استورده**: onu ona **أورده** etti (ona sevk etti).
İbn ez-Zeb‘arî’nin dediği gibi:
“Şaşkın; sapıklığında körleşir; zulmün şeriatlarına **مستورداً** (varır hâlde).”
Ve **الموارد** (varış yerleri / yollar) doğruldu; aslı: **الواردين**’in yolları.
Cerîr dedi:
“Müminlerin emîri bir yol üzeredir; **الموارد** eğrilse de, dosdoğrudur.”
Ve dalları sarkık bir ağaç: **واردة الأغصان**.
Er-Râ‘î bir bağı vasfederek dedi:
“Her gözetleme yerinde onun bekçilerini bulursun; kırılmış dalların **وارد**’ından (sarkanından) atarlar.”
“Cömertler; dudaklarından önce suya erişirler; onların **واردات**’ı (suya varışları), hedefi olan, tavşan burunlu, yüksek (kimseler)dir.”
Ve falan, burnu sarkık: **وارد الأنف**; ve kıkırdağı sarkık: **وارد الغضروف**.
Ve iki şair arasında **مواردة** ve **توارد** vardır.
Ve elbisesini **ورد** etti (kırmızıya boyadı).
Ve **خدّ مورد** (kızıl yanak).
Ve onun iki yanağı **تورّد** etti (kızardı).
Ve bir at ve bir aslan **وردٌ**; ve o, bir **وردَةً** (kızıllık) **قد ورد** etti; ve atlar **ورادٌ** (kızıl / kızılımsı).
Tufeyl dedi:
“**وراداً** ve yüksekçe bir su içişi; onun perdeleri örttü; Hisân’ın kızları; soylu doğmuş, seçkin.”
“Derken bir **وردةً** oldu; yağ gibi.”
Ve **ليلة وردةٌ**: iki ucu kırmızı; bu, kıtlıkta olur.
Ve ensesi kızarmış olarak döndü: **مورّد القذال**; tokatlanmış olarak.
