# ورس — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%B3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B1%D8%B3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ورس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%B3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ورس

الوَرْس: شيء أَصفر مثل اللطخ يخرج على الرِّمْثِ بين آخر الصيف وأَوَّل الشتاء إِذا أَصاب الثوبَ لَوَّنَه. التهذيب: الوَرْس صِبْغ، والتَّوْرِيس مثله. وقد أَوْرَس الرِّمْثُ، فهو مُورِسٌ، وأَوْرَس المكانُ، فهو وارِسٌ، والقياس مُورِسٌ. وقال شمر: يقال أَحْنَطَ الرِّمْثُ، فهو حانِطٌ ومُحْنِطٌ: ابْيَضَّ. الصحاح: الوَرْس نبت أَصفر يكون باليمن تتخذ منه الغُمْرة للوجه، تقول منه: أَورَس المكان وأَوْرَس الرِّمْث أَي اصفَرَّ ورقه بعد الإِدراك فصار عليه مثل المُلاء الصفر، فهو وارِس، ولا يقال مُورِس، وهو من النوادر، ووَرَّست الثوب تَوْريساً: صبغته بالوَرْس، ومِلْحفة وَرْسِيَّة: صبغت بالوَرْس. وفي الحديث: وعليه ملحفة وَرْسِيَّة؛ والوَرْسِية المصبوغة. وفي حديث الحسين، رضي اللَّه عنه: أَنه اسْتَسْقى فأُخرج إِليه قَدَح وَرْسِيّ مُفَضَّض؛ هو المعمول من الخشب النُّضار الأَصفر فشبه به لصفرته. قال أَبو حنيفة: الوَرْس ليس بِبَرِّي يزرع سنة فيجلس عشر سنين أَي يقيم في الأَرض ولا يتعطل، قال: ونباته مثل نبات السمسم فإِذا جف عند إِدراكه تفتقت خرائطه فيُنْفض، فيَنْتفض منه الوَرْس، قال: وزعم بعض الرواة الثقات أَنه يقال مُورِس؛ وقد جاء في شعر ابن هَرْمَة قال: وكأَنَّما خُضِبَتْ بحَمْضٍ مُورِس،
آباطُها من ذي قُرُونِ أَبايِلِ
وحكى أَبو حنيفة عن أَبي عمرو: وَرَسَ النبت وُرُوساً اخْضَرَّ؛ وأَنشد: في وارِسٍ من النَّخِيل قد ذَفِر
ذَفِرَ، كَثر. قال ابن سيده: لم أَسمعه إِلا ههنا، قال: ولا فسره غير أَبي حنيفة.
وثوب وَرِسٌ ووارِس ومُوَرِّسٌ ووَرِيس: مصبوغ بالوَرْس، وأَصْفَر وارِسٌ أَي شديد الصفرة، بالغوا فيه كما قالوا أَصْفَر فاقِع، والوَرْسِيُّ من الأَقداح النُّضار: من أَجودها، ومن الحمام ما كان أَحمر إِلى الصفرة. ووَرِسَت الصخرةٌ إِذا ركبها الطُّحْلب حتى تخضَرَّ وتَمْلاسَّ؛ قال امرؤ القيس:
ويَخْطُو على صُمٍّ صِلابٍ، كأَنها
حجارة غِيلٍ وارِساتٌ بطُحْلُب

### Türkçe

**الوَرْس**: yazın sonu ile kışın başı arasında **الرِّمْثِ** üzerinde çıkan, leke gibi sarı bir şeydir; elbiseye isabet edince onu renklendirir. **التهذيب**: **الوَرْس** bir boyadır; **التَّوْرِيس** de onun gibidir. **الرِّمْثُ** **أَوْرَس** etmiştir; o hâlde o **مُورِسٌ**’tir; mekân da **أَوْرَس** etmiştir; o hâlde o **وارِسٌ**’tir; kıyas ise **مُورِسٌ**’tir. Şemmer dedi: **أَحْنَطَ الرِّمْثُ** denir; o hâlde o **حانِطٌ** ve **مُحْنِطٌ**’dur: beyazladı. **الصحاح**: **الوَرْس** Yemen’de bulunan sarı bir bitkidir; ondan yüze **الغُمْرة** yapılır; ondan şöyle dersin: mekân **أَورَس** etti ve **الرِّمْث** **أَوْرَس** etti; yani yaprağı olgunlaşmadan sonra sarardı da üzerinde sarı örtü gibi bir şey oldu; o hâlde o **وارِس**’tir; **مُورِس** denmez; bu nadirlerdendir. Elbiseyi **وَرَّست** ettim, **تَوْريساً**: onu **الوَرْس** ile boyadım. **مِلْحفة وَرْسِيَّة**: **الوَرْس** ile boyandı. Hadiste: üzerinde **ملحفة وَرْسِيَّة** vardı; **الوَرْسِية** boyanmış olandır. Hüseyin hadîsinde, Allah ondan razı olsun: su istedi; ona gümüş kaplamalı **قَدَح وَرْسِيّ** çıkarıldı; o, sarı parlak ağaçtan yapılmış olandır; sarılığından dolayı ona benzetildi. Ebû Hanîfe dedi: **الوَرْس** yabani değildir; bir yıl ekilir de on yıl oturur; yani yerde kalır ve kesintiye uğramaz. Dedi: bitkisi susam bitkisi gibidir; olgunlaşmasında kuruyunca keseleri yarılır da silkelenir; ondan **الوَرْس** dökülür. Dedi: güvenilir râvilerden bazısı, **مُورِس** denildiğini iddia etti; İbn Herme’nin şiirinde gelmiştir; dedi:
وكأَنَّما خُضِبَتْ بحَمْضٍ **مُورِس**،
آباطُها من ذي قُرُونِ أَبايِلِ

Ebû Hanîfe, Ebû Amr’dan nakletti: bitki **وَرَسَ** etti, **وُرُوساً**: yeşerdi; ve şu beyti okudu:
في **وارِسٍ** من النَّخِيل قد ذَفِر

**ذَفِرَ**: çoğaldı. İbn Sîde dedi: onu ancak burada işittim. Dedi: onu Ebû Hanîfe’den başkası açıklamadı.

**ثوب وَرِسٌ** ve **وارِس** ve **مُوَرِّسٌ** ve **وَرِيس**: **الوَرْس** ile boyanmış. **أَصْفَر وارِسٌ**: yani sarılığı şiddetli; onda mübalağa ettiler; **أَصْفَر فاقِع** dedikleri gibi. **الوَرْسِيُّ** parlak ağaçtan kadehlerden: onların en iyilerindendir. Güvercinden de kırmızıdan sarılığa olanı vardır. Kaya **وَرِسَت** ettiğinde: üzerine yosun biner de yeşerinceye ve kayganlaşıncaya kadar; İmru’ul-Kays dedi:
ويَخْطُو على صُمٍّ صِلابٍ، كأَنها
حجارة غِيلٍ **وارِساتٌ** بطُحْلُب
