# ورص — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%B5/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B1%D8%B5/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ورص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%B5.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ورص

ورصت  -هذا الحرف، أهمله الجوهري هنا، وأورده في الضاد تبعا لليث، وقد غلطه الأزهري في كتابه. وقال: الصواب ورصت-  الدجاجة  ورصا،  كوعد، وأورصت، وورصت  توريصا:  وضعت  ، ونص التهذيب: إذا كانت مرخمة على  البيض  ثم قامت فوضعت بمرة. واقتصر الجوهري في الضاد على الأخير، وقال: ثم قامت فذرقت بمرة واحدة ذرقا كثيرا.  وامرأة ميراص  ، إذا كانت  تحدث إذا وطئت  ، عادة. قال الأزهري: أخبرني المندري عن ثعلب عن سلمة عن الفراء:  ورص الشيخ توريصا  ، إذا  استرخى حتار خورانه وأبدى  ، قال: وحكى عن ابن الأعرابي قال: أورص وورص، إذا رمى بغائطه. قلت: وذكر ابن بري في ترجمة  عربن  : ورص، إذا رمى بالعربون، محركة، وهو العذرة، ولم يقدر على حبسه.  ووهم الجوهري وهما فاضحا فجعل الكل  مما ذكر من اللغان  بالضاد  المعجمة. قلت: الجوهري تبع الليث، فإنه أورده في كتاب العين هكذا بالضاد، ووهمه الأزهري بما تقدم من سماعه عن شيوخه، واستراب في مجيء هذه الأحرف بالضاد، ولعل الجوهري صح عنده من طرق أخرى بالضاد، والليث ثقة فلا ينسب إليه الوهم الفاضح، مع أن المصنف تبعه في الضاد مقلدا له من غير تنبيه عليه، وسكوته دليل على التسليم، فتأمل. ومما يستدرك عليه: الورص: الدبوقاء، وجمعه أوراص. نقله ابن بري عن ابن خالويه.

### Türkçe

**ورصت** -Bu harf; el-Cevherî onu burada ihmal etti, onu **الضاد**’da Leys’e tâbi olarak zikretti; el-Ezherî de kitabında onu hatalı saydı. Ve dedi ki: doğrusu **ورصت**- **الدجاجة** **ورصا**; **كوعد**, ve **أورصت**, ve **ورصت** **توريصا**: yumurtladı. Ve **التهذيب**’in nassı: eğer yumurta üzerinde kuluçkaya yatmış iken sonra kalkar da bir defada yumurtlarsa. El-Cevherî **الضاد**’da yalnız sonuncusuyla yetindi ve dedi ki: sonra kalktı da bir defada çokça dışkı olarak dışkıladı. Ve **امرأة ميراص**: eğer üzerine basıldığında konuşur ise; âdet olarak. El-Ezherî dedi ki: el-Münderî bana Se‘leb’den, o da Seleme’den, o da el-Ferrâ’dan haber verdi: **ورص الشيخ توريصا**: eğer onun **حتار خورانه**’ı gevşer ve açığa çıkar ise. Dedi ki: İbnü’l-A‘râbî’den nakletti: **أورص** ve **ورص**: eğer dışkısını atarsa. Dedim ki: İbn Berrî **عربن** maddesinde zikretti: **ورص**: eğer **العربون**’u atarsa; harekeli; o da **العذرة**’dır; ve onu tutmaya güç yetiremez. El-Cevherî apaçık bir yanılgı ile yanıldı da, zikredilen **اللغان**dan olanın tamamını **الضاد** **المعجمة** ile yaptı. Dedim ki: el-Cevherî Leys’e tâbi oldu; çünkü o, onu **كتاب العين**’de böylece **الضاد** ile zikretti; el-Ezherî de, şeyhlerinden işitmiş olduğu yukarıda geçen şey sebebiyle onu hatalı saydı ve bu harflerin **الضاد** ile gelmesinde şüphelendi. Belki el-Cevherî’ye başka yollarla **الضاد** ile sahih oldu; Leys güvenilirdir, bu yüzden ona apaçık yanılgı nispet edilmez; bununla beraber musannif de **الضاد**’da ona tâbi oldu, ona körü körüne uyarak, buna dair bir uyarı olmaksızın; ve onun susması teslimiyete delildir; öyleyse düşün. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الورص**: **الدبوقاء**; çoğulu **أوراص**. Bunu İbn Berrî, İbn Hâlaveyh’ten nakletti.
