# ورض — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%B6/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B1%D8%B6/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ورض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%B6.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ورض

باب الضاد والراء و و ا ي ء معهما
ض و ر، ض ي ر، و ض ر، ر و ض، و ر ض، أ ر ض، ض ر و، ر ض و مستعملات
ضور:
التَضَوّرُ: صياحٌ وتَلَوٍّ عند وَجَع من ضَرْبٍ.
والثَّعلَبُ يَتضوَّرُ في صِياحه وضور حيّ من عنزة.
ضير:
الضَّيْرُ المَضَرَّةُ، ولا ضَيْرَ أي لا حَرَجَ ولا مَضَرَّةَ.
وضر:
الوَضَرُ: وَسَخُ الدَّسَمِ واللَّبَنِ، وغُسالةُ السِّقاءِ والقَصْعةِ ونحوِها، وأنشد:
إِنْ تَرْحَضوها تَزِدْ أعْراضُكُم طَبَعاً		أو تَتْرُكُوها فسُودٌ ذاتُ أوضـارِ
روض:
الرَّوْضُ والرَّوْضَةُ، والرِّيضانُ جمعُ الرَّوْض، والرِّياض جمع الرَّوْضة.
ورُضْتُ الدّابَّةَ أرُوضُها رِياضةً أي علَّمْتُها السَّيْر.
والرَّوْضُ: نَحوٌ من نِصْف القِرْبةِ.
ويقال: أتانا بإناءٍ يُريضُ كذا وكذا رجلاً، وقد أراضهم اذا أرواهم بعض الرَّيِّ.
ورض:
يقال: وَرَضتِ الدَّجاجَةُ إذا كانتْ مُرْخِمةً على البيض، ثم قامت فوَضَعَت بمَرَّةٍ واحدة. وكذلك التوّريضُ في كل شيءٍ.
أرض:
أرضٌ وجمعها أرَضُون، والآرُض أيضاً جَماعة.
وأرْضٌ أريضةٌ أي لَيِّنةٌ طيِّبةُ المَقعَد.
ورَوْضةٌ أريضةٌ: ليِّنةُ المَوْطِئ، واسعةٌ.
والأَرَضةُ: دُوَيبّة بيضاءُ تُشبِهُ النَّمْلَ تأكُلُ الخَشبَ وتظهَرُ أيّام الرَّبيع.
وشَحْمَةُ الأرض معروفة.
والأرضُ: الرِّعْدَةُ.
والأرض: حافِرُ الدّابَّة، قال: ولم يُقَلِّبْ أرْضَها البَيْطارُ والأرضُ: الزُّكامُ.
وأُرِضَ فهو مَأْرُوضٌ.
ضرو:
الضِّرْوُ الضاري من أولادِ الكِلابِ السَّلُوقِيَّةِ التي تَصيد، والجميع الضِّراءُ.
والضَّرْوُ: ضْربٌ من الشَّجَرِ يُجْعَل وَرَقُه في العِطْر، وبعضهم يكسِرُ الضادَ، وجَرَّةٌ ضاريةٌ بالخَلِّ قد ضَرِيَتْ ضَراوةً.
والضَّراءُ: أرضٌ مُسْتَويةُ تكون فيها السِّباعُ، والضَّراءُ: المَشْيُ فيها، يُواريك عَمّن تَكيدُه وتطلُبُه.
ولِلَّحْمِ ضَراوةٌ كضَراوةِ الخَمْر.
رضو:
يقالُ في لغة: رجلٌ مَرْضُوٌ عنه، لأنَّ الرِّضا في الأصل من بنات الواو، وشاهِدُه الرِّضْوانْ، وهو اسم موضوعٌ من الرِّضا، قال تعالى: الا ابتغاءَ رِضوانِ اللهِ.
والرِّضا، مقصورٌ، والمُراضاةُ من اثنَيْن.
ورَضوَى جَبلٌ.

### Türkçe

باب **الضاد** والراء و **الواو** **الألف** **الياء** **الهمزة** معهما
**ض و ر**، **ض ي ر**، **و ض ر**، **ر و ض**، **و ر ض**، **أ ر ض**، **ض ر و**، **ر ض و** مستعملات

**ضور**:
**التَضَوّرُ**: bir darbden olan acıdan dolayı bağırma ve kıvranma.
Ve tilki, bağırışında **يَتضوَّرُ**; ve **وضور**: **عنزة**’den bir hayy (kabile kolu).

**ضير**:
**الضَّيْرُ**: zarar; ve **لا ضَيْرَ** yani ne darlık ne zarar yoktur.

**وضر**:
**الوَضَرُ**: yağın ve sütün kiri; ve kırbanın ve çanağın ve benzerlerinin yıkantısı. Ve (şu beyit) okunmuştur:
إِنْ تَرْحَضوها تَزِدْ أعْراضُكُم طَبَعاً		أو تَتْرُكُوها فسُودٌ ذاتُ أوضـارِ

**روض**:
**الرَّوْضُ** ve **الرَّوْضَةُ**; ve **الرِّيضانُ**: **الرَّوْض**’un çoğulu; ve **الرِّياض**: **الرَّوْضة**’nin çoğulu.
**ورُضْتُ** biniti **أرُوضُها** **رِياضةً** yani ona yürüyüşü öğrettim.
Ve **الرَّوْضُ**: kırbanın yarısı gibi bir tür.
Ve denilir: Bize bir kap ile geldi; şu kadar ve şu kadar adamı **يُريضُ**; ve onlara bir miktar sulamadan (doyurmadan) doyurduğu zaman **أراضهم**.

**ورض**:
Denilir: Tavuk, yumurta üzerinde gevşekçe (yatar) iken sonra kalkıp bir defada yumurtladığı zaman **وَرَضتِ الدَّجاجَةُ**. Ve her şeyde **التوّريضُ** de böyledir.

**أرض**:
**أرضٌ**; çoğulu **أرَضُون**; ve **الآرُض** da bir cemaat (topluluk).
Ve **أرْضٌ أريضةٌ** yani yumuşak, oturuş yeri hoş.
Ve **ورَوْضةٌ أريضةٌ**: basılan yeri yumuşak, geniş.
Ve **الأَرَضةُ**: karıncaya benzeyen, odunu yiyen ve bahar günlerinde ortaya çıkan beyaz bir küçük canlı.
Ve **شَحْمَةُ الأرض** bilinen (şey)dir.
Ve **الأرضُ**: titreme.
Ve **الأرض**: binitin toynağı; dedi ki: Ve baytar onun **أرْضَها**’sını çevirmedi. Ve **الأرضُ**: nezle.
Ve **أُرِضَ**; o hâlde o **مَأْرُوضٌ**dur.

**ضرو**:
**الضِّرْوُ**: avlanan **السَّلُوقِيَّةِ** köpeklerinin yavrularından saldırgan olan; hepsi **الضِّراءُ**dır.
Ve **والضَّرْوُ**: yaprağı kokuya konulan bir ağaç türü; ve bazısı **الضاد**’ı kesreler. Ve sirke ile (terbiye olup) keskinleşmiş bir küp: **جَرَّةٌ ضاريةٌ بالخَلِّ**; **ضَرِيَتْ** **ضَراوةً**.
Ve **والضَّراءُ**: içinde yırtıcı hayvanların bulunduğu düz bir arazi; ve **الضَّراءُ**: onda yürüyüştür; kendisine tuzak kurduğun ve aradığın kimseden seni gizler.
Ve et için, şarabın keskinliği gibi bir **ضَراوةٌ** vardır.

**رضو**:
Bir lehçede denilir: **رجلٌ مَرْضُوٌ عنه**; çünkü **الرِّضا** aslında **الواو**’nun kızlarındandır (و ile olanlardandır). Ve onun şahidi **الرِّضْوانْ**’dır; o, **الرِّضا**’dan konulmuş bir isimdir. Yüce Allah dedi ki: **الا ابتغاءَ رِضوانِ اللهِ**.
Ve **الرِّضا** kısaltılmıştır (maksûr); ve **المُراضاةُ** iki kişidendir.
Ve **رَضوَى** bir dağdır.
