# ورط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B1%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ورط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ورط

الورطة: الاست وهو مجاز. وكل غامض ورطة. وقال المفضل بن سلمة في قول العرب: وقع فلان في ورطة: قال أبو عمرو: وهي الهلكة، وفي الصحاح: الهلاك، وكل أمر تعسر النجاة منه ورطة، من هلكة أو غيرها. قال يزيد بن طعمة الخطمي:
  قذفوا سيدهـم فـي ورطة                      قذفك المقلة وسط المعترك والورطة: الوحل والردغة تقع فيها الغنم فلا تتخلص منها، يقال: تورطت الغنم إذا وقعت في ورطة، ثم صار مثلا لكل شدة وقع فيها الإنسان. وفي الصحاح: قال أبو عبيد: وأصل الورطة: أرض مطمئنة لا طريق فيها. وقال الأصمعي: الورطة: أهوية متصوبة تكون في الجبل تشق على من وقع فيها. وقال غيره: الورطة: البئر، هو من ذلك.
 ج: وراط. قال طفيل يصف الإبل:
  تهاب طريق السهل تحسب أنه                      وعور وهو بيداء بـلـقـع وأورطه: ألقاه فيها، أو فيما لا خلاص منه. وأورط إبله في إبل أخرى: غيبها، كورط، فيهما، توريطا. وأورط الجرير في عنق البعير: جعل طرفه في حلقته، ثم جذبه حتى يخنقه، عن ابن هانئ، وأنشد لبعض العرب:
  حتى تراها في الجرير المورط                      سرح القياد سمحة التهـبـط قال: ومنه أخذ وراط الصدقة. وقال شمر: استورط في الأمر، إذا ارتبك فيه فلم يسهل المخرج منه. وقال غيره: تورط فيه كذلك. وقال الجوهري: أورطه: ورطه فتورط هو فيها، أي وقع. و في كتاب النبي صلى الله عليه وسلم إلى وائل بن حجر: لا خلاط ولا وراط أما الخلاط فقد تقدم في موضعه. والوراط، ككتاب، في الصدقة: هو الجمع بين متفرق، أو عكسه، وهو معنى قول الجوهري، ويقال هو كقوله: لا يجمع بين متفرق، ولا يفرق بين مجتمع خشية الصدقة، أو أن يخبأها في إبل غيره، قاله ثعلب. أو هو أن يغيبها في وهدة من الأرض لئلا يراها المصدق، مأخوذ من الورطة، وهي الهوة العميقة في الأرض. أو أن يفرقها في إبل غيره، أو هو توريط الناس بعضهم بعضا، وذلك أن يقول أحدهم للمصدق: عند فلان عن ابن الأعرابي. قال: وهو الوراط والإيراط. وقال ابن هانئ: هو من إيراط الجرير في عنق البعير، كما تقدم.
 ومما يستدرك عليه: الأوراط: جمع ورطة، ومنه قول رؤبة:
  نحن جمعنا الناس بالملطـاط                      فأصبحوا في ورطة الأوراط وقال ابن سيده: أراه على حذف التاء، فيكون من باب زند وأزناد، وفرخ وأفراخ. وتجمع الورطة أيضا على الورطات. ومنه حديث ابن عمر إن من ورطات الأمور التي لا مخرج منها سفك الدم الحرام بغير حله. وتورط الرجل، واستورط: هلك، أو نشب، واستورط على فلان: إذا تحير في الكلام. والموارطة، والوراط: الخداع والغش، وكذلك الوراطة، بالكسر، وهذه عن الجوهري. ويقال: لا توارط جارك، فإن الوراط يورد الأوراط. نقله الزمخشري.
 والورط كالوراط، ومنه الحديث: لا ورط في الإسلام.
 ويقال: ورطها وأورطها: سترها، عن ابن الأعرابي.

### Türkçe

**الورطة**: **الاست**tir ve bu mecazdır. Ve her muğlak olan şey **ورطة**dır. Ve el-Mufaddal b. Seleme, Arapların şu sözü hakkında: “Falan **ورطة**ya düştü”: Ebû Amr dedi: O, helâktir; ve **الصحاح**’ta: helâk oluş. Ve kendisinden kurtuluşun güçleştiği her iş **ورطة**dır; helâkten veya başkasından. Yezîd b. Tu‘me el-Hatmî dedi:
  Onlar efendilerini bir **ورطة**ya attılar                      Senin göz bebeğini çarpışmanın ortasına atman gibi
Ve **الورطة**: çamur ve yapışkan balçıktır; koyun ona düşer de ondan kurtulamaz; “Koyun **تورطت**” denir, **ورطة**ya düştüğü zaman; sonra insanın içine düştüğü her şiddet için bir mesel oldu. Ve **الصحاح**’ta: Ebû Ubeyd dedi: **الورطة**nın aslı: içinde yol olmayan alçak bir arazidir. Ve el-Asma‘î dedi: **الورطة**: dağda bulunan, içine düşene zor gelen, aşağıya doğru inen uçurumlar/çukurlardır. Ve başkası dedi: **الورطة**: kuyu; bu ondandır.
Çoğulu: **وراط**. Tufeyl develeri vasfederken dedi:
  Ova yolundan çekinir; onu                      engebeli sanır; hâlbuki o, ıssız bir çöldür, bomboş
Ve **أورطه**: onu onun içine attı; yahut kurtuluş olmayan şeye (attı). Ve “Develerini başka develerin içine **أورط** etti”: onları gizledi; **ورط** gibi; ikisinde de, **توريطا** (yaparak). Ve “Devenin boynuna yuları **أورط** etti”: ucunu onun halkasının içine koydu, sonra onu boğuncaya kadar çekti; İbn Hânî’den. Ve bazı Araplardan nakledilerek okundu:
  Nihayet onu **الجرير المورط** içinde görürsün                      Yular salıverilmiş; inişi kolay, yumuşak
Dedi ki: Bundan **وراط الصدقة** alındı. Ve Şemmer dedi: “İşte **استورط** etti”, yani onda dolaşıp kaldı da ondan çıkış kolay olmadı. Ve başkası dedi: “Onda **تورط** etti” de böyledir. Ve el-Cevherî dedi: “Onu **أورطه**”: onu **ورطه** etti; o da onun içinde **تورط** etti; yani düştü. Ve Nebî’nin (sallallahu aleyhi ve sellem) Vâil b. Hucr’a mektubunda: “Ne **خلاط** ne de **وراط**.” **الخلاط** ise yerinde daha önce geçti. Ve **الوراط**, “kitap” vezninde, sadakada: dağınık olanı bir araya toplamak yahut bunun tersidir; bu, el-Cevherî’nin sözünün mânasıdır. Ve denilir ki bu, onun şu sözü gibidir: “Sadaka korkusuyla dağınık olan bir araya getirilmez; bir arada olan da ayrılmaz.” Yahut onu başkasının develeri içinde gizlemesidir; bunu Sa‘leb söyledi. Yahut onu, musaddık görmesin diye yerin bir çukurunda gizlemesidir; **الورطة**dan alınmıştır; o da yerdeki derin çukurdur. Yahut onu başkasının develeri içinde dağıtmasıdır. Yahut insanların birbirini birbirine **توريط** etmesidir; bu da, onlardan birinin musaddıka: “Falanın yanında (var)” demesidir; İbnü’l-A‘râbî’den. Dedi ki: O, **الوراط** ve **الإيراط**tır. Ve İbn Hânî dedi: O, daha önce geçtiği üzere, devenin boynuna yuları **إيراط** etmedendir.
Ve ona ek olarak istidrâk edilenlerdendir: **الأوراط**: **ورطة**nın çoğuludur; Rü’be’nin sözü de bundandır:
  Biz insanları **الملطاط** ile topladık                      Derken **ورطة الأوراط** içinde sabahladılar
Ve İbn Sîde dedi: Onu, **التاء**’nın hazfi üzere görüyorum; böylece **زند** ve **أزناد**; **فرخ** ve **أفراخ** babından olur. Ve **الورطة** ayrıca **الورطات** üzerine de cem‘ edilir. Ve bundan İbn Ömer hadisi: “İçinden çıkış olmayan işlerin **ورطات**ından biri, helâl olmayan şekilde haram kan dökmektir.” Ve adam **تورط** etti ve **استورط**: helâk oldu; yahut saplanıp kaldı. Ve “Falanın karşısında **استورط** etti”: sözde şaşırıp kaldığı zaman. Ve **الموارطة** ve **الوراط**: aldatma ve hiledir; aynı şekilde **الوراطة** da (kesre ile); bu, el-Cevherî’dendir. Ve denilir ki: “Komşunu **توارط** etme; çünkü **الوراط** **الأوراط**a götürür.” Bunu ez-Zemahşerî nakletti.
Ve **الورط**, **الوراط** gibidir; ve bundan hadis: “İslâm’da **ورط** yoktur.”
Ve denilir ki: “Onu **ورطها** ve **أورطها**”: onu örttü; İbnü’l-A‘râbî’den.
