# وزع — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D8%B9/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B2%D8%B9/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وزع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D8%B9.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: وزع

وزع
وَزَرَ - يَزِرُ - وِزْر - أَوْزَار - وَازِر - وَازِرَة - وَزِيْر - وَزَر
وَزَرَ - يَزِرُ + كائن + شيئاً: يحمل شيئاً ويسير به نيابة عن آخر، وذلك لأن الآخر لا يطيق حمله أو يتجنب أن يصيبه الجهد
وِزْر: اسم فعل " وَزَرَ - يَزِرُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الحمل الذي لا يرغب أو لا يطيق صاحبه حمله، ويرغب أن يحمله آخر نيابة عنه
أَوْزَار: جمع " وِزْر "
وَازِِر: اسم فاعل صفة مشبهة من " وَزَرَ - يَزِرُ ": من يحمل شيئاً نيابة عن آخر
وَازِرَة: مؤنث" وازِر ": وهو كذلك فاعل مرة
وَزِيْر: على وزن " فَعِيْل" اسم فاعل مبالغة من " وَزَرَ - يَزِرُ ": من يكون عمله حمل الأحمال المجهدة عن آخر
وَزَر: على وزن " فَعَل ": اسم فعل " وَزَرَ - يَزِرُ ": الحمل عن آخر: وهو كذلك بمعنى مفعول: الجمع من الأشياء المحمولة نيابة عن آخرين
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "حمل ثقل والالتزام به في السكون والحركة، وبيان درجة الإجهاد من الحمل"، وهي:
أوِدَ - يَأْوَدُ (آدَ - يَؤُودُ)، ناءَ - يَنُوْءُ، رَهِقَ - يَرْهَقُ، وَزَرَ - يَزِرُ، غَرِمَ - يَغْرَمُ، ثَقُلَ - يَثْقُلً
وَزَرَ - يَزِرُ
 ﴿قل أغير الله أبغي ربا وهو رب كل شيء ولا تكسب كل نفس إلا عليها ولا تزر وازرة وزر أخرى ثم إلى ربكم مرجعكم فينبئكم بما كنتم فيه تختلفون﴾ الأنعام ﴿من اهتدى فإنما يهتدي لنفسه ومن ضل فإنما يضل عليها ولا تزر وازرة وزر أخرى وما كنا معذبين حتى نبعث رسولا(15)﴾ الإسراء ﴿ولا تزر وازرة وزر أخرى وإن تدع مثقلة إلى حملها لا يحمل منه شيء ولو كان ذا قربى إنما تنذر الذين يخشون ربهم بالغيب وأقاموا الصلاة ومن تزكى فإنما يتزكى لنفسه وإلى الله المصير(18)﴾ فاطر ﴿إن تكفروا فإن الله غني عنكم ولا يرضى لعباده الكفر وإن تشكروا يرضه لكمولا تزر وازرة وزر أخرى ثم إلى ربكم مرجعكم فينبئكم بما كنتم تعملون إنه عليم بذات الصدور(7)﴾ الزمر ﴿ألا تزر وازرة وزر أخرى(38)﴾ النجم ﴿كلا لا وزر(11)﴾ القيامة
 	﴿قد خسر الذين كذبوا بلقاء الله حتى إذا جاءتهم الساعة بغتة قالوا ياحسرتنا على ما فرطنا فيها وهم يحملون أوزارهم على ظهورهم ألا ساء ما يزرون(31)﴾ الأنعام ﴿ليحملوا أوزارهم كاملة يوم القيامة ومن أوزار الذين يضلونهم بغير علم ألا ساء ما يزرون(25)﴾ النحل
وَزَرٌ
 ﴿كلا لا وزر(11)﴾ القيامة
وازرة
 ﴿قل أغير الله أبغي ربا وهو رب كل شيء ولا تكسب كل نفس إلا عليها ولا تزر وازرة وزر أخرى ثم إلى ربكم مرجعكم فينبئكم بما كنتم فيه تختلفون﴾ الأنعام ﴿من اهتدى فإنما يهتدي لنفسه ومن ضل فإنما يضل عليها ولا تزر وازرة وزر أخرى وما كنا معذبين حتى نبعث رسولا(15)﴾ الإسراء ﴿ولا تزر وازرة وزر أخرى وإن تدع مثقلة إلى حملها لا يحمل منه شيء ولو كان ذا قربى إنما تنذر الذين يخشون ربهم بالغيب وأقاموا الصلاة ومن تزكى فإنما يتزكى لنفسه وإلى الله المصير(18)﴾ فاطر ﴿إن تكفروا فإن الله غني عنكم ولا يرضى لعباده الكفر وإن تشكروا يرضه لكم ولا تزر وازرة وزر أخرى ثم إلى ربكم مرجعكم فينبئكم بما كنتم تعملون إنه عليم بذات الصدور(7)﴾ الزمر ﴿ألا تزر وازرة وزر أخرى(38)﴾ النجم ﴿كلا لا وزر(11)﴾ القيامة
وِزْر - أوزار
يزر وزراً﴿قل أغير الله أبغي ربا وهو رب كل شيء ولا تكسب كل نفس إلا عليها ولا تزر وازرة وزر أخرى ثم إلى ربكم مرجعكم فينبئكم بما كنتم فيه تختلفون﴾ الأنعام ﴿من اهتدى فإنما يهتدي لنفسه ومن ضل فإنما يضل عليها ولا تزر وازرة وزر أخرى وما كنا معذبين حتى نبعث رسولا(15)﴾ الإسراء ﴿ولا تزر وازرة وزر أخرى وإن تدع مثقلة إلى حملها لا يحمل منه شيء ولو كان ذا قربى إنما تنذر الذين يخشون ربهم بالغيب وأقاموا الصلاة ومن تزكى فإنما يتزكى لنفسه وإلى الله المصير(18)﴾ فاطر ﴿إن تكفروا فإن الله غني عنكم ولا يرضى لعباده الكفر وإن تشكروا يرضه لكم ولا تزر وازرة وزر أخرى ثم إلى ربكم مرجعكم فينبئكم بما كنتم تعملون إنه عليم بذات الصدور(7)﴾ الزمر ﴿ألا تزر وازرة وزر أخرى(38)﴾ النجم ﴿كلا لا وزر(11)﴾ القيامة
يحمل وزراً  	﴿قد خسر الذين كذبوا بلقاء الله حتى إذا جاءتهم الساعة بغتة قالوا ياحسرتنا على ما فرطنا فيها وهم يحملون أوزارهم على ظهورهم ألا ساء ما يزرون(31)﴾ الأنعام ﴿ليحملوا أوزارهم كاملة يوم القيامة ومن أوزار الذين يضلونهم بغير علم ألا ساء ما يزرون(25)﴾ النحل ﴿ليحملوا أوزارهم كاملة يوم القيامة ومن أوزار الذين يضلونهم بغير علم ألا ساء ما يزرون(25)﴾ النحل ﴿من أعرض عنه فإنه يحمل يوم القيامة وزرا(100)﴾ طه
 	﴿قالوا ما أخلفنا موعدك بملكنا ولكنا حملنا أوزارا من زينة القوم فقذفناها فكذلك ألقى السامري(87)﴾ طه
يضع وزراً	﴿ووضعنا عنك وزرك (2)﴾ الشرح
 	﴿فإذا لقيتم الذين كفروا فضرب الرقاب حتى إذا أثخنتموهم فشدوا الوثاق فإما منا بعد وإما فداء حتى تضع الحرب أوزارها ذلك ولو يشاء الله لانتصر منهم ولكن ليبلو بعضكم ببعض والذين قتلوا في سبيل الله فلن يضل أعمالهم(4)﴾ محمد
وزير
 ﴿واجعل لي وزيرا من أهلي (29)﴾ طه ﴿ولقد آتينا موسى الكتاب وجعلنا معه أخاه هارون وزيرا(35)﴾ الفرقان
جاء في التفسير : أزري : ظهري وقوتي - آزره : قواه
مختار الصحاح
● [وزر] و ز ر: الوَزَرُ بفتحتين الملجأ وأصله الجبل والوِزْرُ الإثم والثقل والكارة والسلاح و الوَزِيرُ المُوَازِر كالأكيل والمؤاكل لأنه يحمل عنه وِزْرَه أي ثقله و الوَزَارَة بالفتح لغة في الوِزَارَة وقد اسْتُوزِرَ فلان فهو يُوَازرُ الأمير و يَتَوَزَّر له و اتَّزَرَ الرجل ركب الوِزْر وقوله تعالى ﴿ولا تَزِرُ وازرة وِزْر أخرى﴾ أي تحمل حاملة حمل أخرى وقال الأخفش لا تأثم آثمة بإثم أخرى تقول منه وَزِرَ بالكسر يَوْزَر و وَزَرَ يزر بالكسر و وَزِرَ يُوزَر على ما لم يسم اعله فهو مَوْزُور وإنما قال في الحديث ﴿مَأْزُورَات﴾ لمكان مأجورات ولو أفرد لقال مَوْزُورَات
الراغب
وزر
- الوزر: الملجأ الذي يلتجأ إليه من الجبل. قال تعالى: }كلا لا وزر إلى ربك﴿[القيامة/11] والوزر: الثقل تشبيها بوزر الجبل، ويعبر بذلك عن الإثم كما يعبر عنه بالثقل. قال تعالى:﴾ليحملوا أوزارهم كاملة ومن أوزار الذين يضلونهم بغير علم ألا ساء ما يزرون﴿[النحل/25]، كقوله:﴾وليحملن أثقالهم وأثقالا مع أثقالهم﴿[العنكبوت/13] وحمل وزر الغير في الحقيقة هو على نحو ما أشار إليه صلى الله عليه وسلم بقوله: (من سن سنة حسنة كان له أجرها وأجر من عمل بها من غير أن ينقص من أجره شيء، ومن سن سنة سيئة كان له وزرها ووزر من عمل بها) (الحديث تقدم في مادة (شفع) ) أي: مثل وزر من عمل بها. وقوله تعالى:﴾ولا تزر وازرة وزر أخرى﴿[الأنعام/164] أي: لا يحمل وزره من حيث يتعرى المحمول عنه، وقوله:﴾وضعنا عنك وزرك الذي أنقض ظهرك﴿[الشرح/2 - 3]، أي: ما كنت فيه من أمر الجاهليه، فأعفيت بما خصصت به عن تعاطي ما كان عليه قومك، والوزير: المتحمل ثقل أميره وشغله، والوزارة على بناء الصناعة. وأوزار الحرب واحدها وزر: آلتها من السلاح، والموازرة: المعاونة. يقال: وازرت فلانا موازرة: أعنته على أمره. قال تعالى:﴾واجعل لي وزيرا من أهلي﴿[طه/29]،﴾ولكنا حملنا أوزارا من زينة القوم{ [طه/87].
ملخص اللسان
1.     الوَزَرُ: المَلْجَأُ، وأَصل الوَزَرِ الجبل المنيع، وكلُّ  مَعْقِلٍ وَزَرٌ. وفي التنزيل العزيز: كَلاَّ لا وَزَرَ،وكل ما الْتَجَأْتَ إِليه وتحصنت به، فهو وَزَرٌ.
2.    والوِزْرُ: الحِمْلُ الثقيل. الوَزَرُ :الثِّقْلُ  ، وَزَرَ يَزِرُ إِذا حمل ما يُثْقِلُ ظهرَه من الأَشياء  المُثْقِلَةِ ومن الذنوب.
3.    والوِزْرُ: الإِثم ، الذَّنْبُ لِثِقَلهِ، وجمعهما  أَوْزارٌ.ووَزَرَ وِزْراً: حمله. وفي التنزيل العزيز: ولا  تَزِرُ وازرَةٌ وِزْرَ أُخرى؛ أَي لا يؤخذ أَحد بذنب غيره ولا تحملُ  نفسٌ آثمةٌ وِزْرَ نَفْسٍ أُخرى، ولكن كلٌّ مَجْزِيٌّ بعلمه. والآثام تسمى  أَوْزاراً لأَنها أَحمال تُثْقِلُه، واحدها وِزْرٌ،
4.     وأَوْزارُ الحرب وغيرها: الأَثْقالُ والآلات، واحدها وِزرٌ؛والأَوْزارُ: السلاح؛ الوَزَرُ :الكارَةُ والسلاحُ
5.     وَوُزِرَ الرجلُ: رُمِيَ بِوِزْرٍ
6.     والوَزِيرُ: حَبَأُ المَلِكِ الذي يحمل ثِقْلَه ويعينه برأْيه، وقد اسْتَوْزَرَه، وحالَتُه الوَزارَةُ والوِزارَةُ، والكسر أَعلى.
7.     ووَازَرَه على الأَمر: أَعانه وقوّاه، والأَصل آزره.
8.  واجْعَلْ لي وَزيراً من أَهلي؛ قال:  الوزير في اللغة اشتقاقه من الوَزَرِ،والوَزَرُ الجبلُ الذي يعتصم به  ليُنْجى من الهلاك،وكذلك وَزِيرُ الخليفة معناه الذي يعتمد على رأْيه في  أُموره ويلتجئ إِليه،وقيل: قيل لوزير السلطان وَزِيرٌ لأَنه يَزِرُ عن  السلطان أَثْقال ما أُسند إِليه من تدبير المملكة أَي يحمل ذلك.
9.     أَوْزَرْتُ الشيء أَحرزته،
10.                        ووَزَرْتُ فلاناً أَي غلبته؛
11.                        يقول الرجل منا لصاحبه في  الشركة بينهما: إِنك لا تَوَزَّرُ حُظُوظَةَ القوم. ويقال: قد أَوْزَرَ الشيءَ  ذهب به واعْتَبَأَه.
12.                        ويقال: وازَرَني فلان على الأَمر وآزَرَني، والأَوّل أَفصح.
13.                        وقال: أَوْزَرْتُ  الرجل فهو مُوزَرٌ جعلت له وَزَراً يأْوي إِليه، وأَوْزَرْتُ الرجل من  الوِزْرِ، وآزَرْتُ من المُوازَرَةِ وفعلتُ منها أَزَرْتُ أَزْراً  وتَأَزَّرْتُ.
لسان العرب
● - وزر: الوَزَرُ: المَلْجَأُ، وأَصل الوَزَرِ الجبل المنيع، وكلُّ  مَعْقِلٍ وَزَرٌ. وفي التنزيل العزيز: كَلاَّ لا وَزَرَ؛ قال أَبو  إِسحق:الوَزَرُ في كلام العرب الجبل الذي يُلْتَجَأُ إِليه، هذا أَصله. وكل ما  الْتَجَأْتَ إِليه وتحصنت به، فهو وَزَرٌ. ومعنى الآية لا شيء يعتصم فيه  من أَمر الله.  والوِزْرُ: الحِمْلُ الثقيل. والوِزْرُ: الذَّنْبُ لِثِقَلهِ، وجمعهما  أَوْزارٌ. وأَوْزارُ الحرب وغيرها: الأَثْقالُ والآلات، واحدها وِزرٌ؛ عن  أَبي عبيد، وقيل: لا واحد لها. والأَوْزارُ: السلاح؛ قال الأَعشى:  وأَعْدَدْت للحربِ أَوْزارَها:  رِماحاً طِوالاً وخَيْلاً ذُكُورَا  قال ابن بري: صواب إِنشاده فأَعددتَ، وفتح التاء لأَنه يخاطب هَوْذةَ بن  علي الحنفي؛ وقبله:  ولما لُقِيتَ مع المُخْطِرِين،  وَجَدْتَ الإِلهَ عليهم قَدِيرَا  المخطرون: الذين جعلوا أَهلهم خَطَراً وأَنفسهم، إِما أَن يظفروا أَو  يظفر بهم، ووضعت الحربُ أَوْزارَها أَي أَثقالها من آلة حرب وسلاح وغيره.  وفي التنزيل العزيز: حتى تَضَعَ الحربُ أَوْزارَها؛ وقيل: يعني أَثقال  الشهداء لأَنه عز وجل يُمَحِّصُهم من الذنوب. وقال الفراء: أَوزارها آثامها  وشِرْكها حتى لا يبقى إِلا مُسْلم أَو مُسالم، قال: والهاء في أَوزارها  للحرب، وأَتت بمعنى أَوزار أَهلها. الجوهري: الوَزَرُ الإِثم والثِّقْلُ  والكارَةُ والسلاحُ. قال ابن الأَثير: وأَكثر ما يطلق في الحديث على الذنب  والإِثم. يقال: وَزَرَ يَزِرُ إِذا حمل ما يُثْقِلُ ظهرَه من الأَشياء  المُثْقِلَةِ ومن الذنوب. ووَزَرَ وِزْراً: حمله. وفي التنزيل العزيز: ولا  تَزِرُ وازرَةٌ وِزْرَ أُخرى؛ أَي لا يؤخذ أَحد بذنب غيره ولا تحملُ  نفسٌ آثمةٌ وِزْرَ نَفْسٍ أُخرى، ولكن كلٌّ مَجْزِيٌّ بعلمه. والآثام تسمى  أَوْزاراً لأَنها أَحمال تُثْقِلُه، واحدها وِزْرٌ، وقال الأَخفش: لا  تأْثَمُ آثِمَةٌ بإِثم أُخرى. وفي الحديث: قد وضعت الحرب أَوزارها أَي انقى  أَمرها وخفت أَثقالها فلم يبق قتال. ووَزَرَ وَزْراً ووِزْراً وَوِزْرَةً:  أَثم؛ عن الزجاج. وَوُزِرَ الرجلُ: رُمِيَ بِوِزْرٍ. وفي الحديث:  ارْجِعْنَ مأْزُورات غير مأْجورات؛ أَصله موْزورات ولكنه أَتبع مأْجورات، وقيل:  هو على بدل الهمزة من الواو في أُزِرَ، وليس بقياس، لأَن العلة التي من  أَجلها همزت الواو في وُزِرَ ليست في مأْزورات. الليث: رجل مَوْزُورٌ غير  مأْجور، وقد وُزِرَ يُوزَرُ، وقد قيل: مأْزور غير مأْجور، لما قابلوا  الموزور بالمأْجور قلبوا الواو همزة ليأْتلف اللفظان ويَزْدَوِجا، وقال  غيره: كأَن مأْزوراً في الأَصل مَوْزُورٌ فَبَنَوْه على لفظ مأْجور.  واتَّزَرَ الرجلُ: رَكِبَ الوِزْرَ، وهو افْتَعَلَ منه، تقول منه:  وَزِرَ يَوْزرُ ووَزَرَ يَزِرُ ووُزِرَ يُوزَرُ، فهو موزورٌ، وإِنما قال في  الحديث مأْزورات لمكان مأْجورات أَي غير آثمات، ولو أَفرد لقال موزورات،  وهو القياس، وإِنما قال مأْزورات للازدواج.  والوَزِيرُ: حَبَأُ المَلِكِ الذي يحمل ثِقْلَه ويعينه برأْيه، وقد  اسْتَوْزَرَه، وحالَتُه الوَزارَةُ والوِزارَةُ، والكسر أَعلى. ووَازَرَه على  الأَمر: أَعانه وقوّاه، والأَصل آزره. قال ابن سيده: ومن ههنا ذهب بعضهم  إِلى أَن الواو في وزير بدل من الهمزة؛ قال أَبو العباس: ليس بقياس  لأَنه إِذا قل بدل الهمزة من الواو في هذا الضرب من الحركات فبدل الواو من  الهمزة أَبعد. وفي التنزيل العزيز: واجْعَلْ لي وَزيراً من أَهلي؛ قال:  الوزير في اللغة اشتقاقه من الوَزَرِ، والوَزَرُ الجبلُ الذي يعتصم به  ليُنْجى من الهلاك، وكذلك وَزِيرُ الخليفة معناه الذي يعتمد على رأْيه في  أُموره ويلتجئ إِليه، وقيل: قيل لوزير السلطان وَزِيرٌ لأَنه يَزِرُ عن  السلطان أَثْقال ما أُسند إِليه من تدبير المملكة أَي يحمل ذلك. الجوهري:  الوَزِيرُ المُوازِرُ كالأَكِيلِ المُواكِلِ لأَنه يحمل عنه وِزْرَه أَي  ثقله. وقد اسْتُوزِرَ فلان، فهو يُوازِرُ الأَمير ويَتَوَزَّرُ له. وفي حديث  السَّقِيفة: نحن الأُمراء وأَنتم الوزراء، جمع وزير وهو الذي يُوازِرُه  فيحمل عنه ما حُمِّلَه من الأَثقال والذي يلتجئ الأَمير إِلى رأْيه  وتدبيره، فهو ملجأٌ له ومَفْزَعٌ.  ووَزَرْتُ الشيءَ أَزِرُه وزْراً أَي حملته؛ ومنه قوله تعالى: ولا  تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخرى. أَبو عمرو: أَوْزَرْتُ الشيء أَحرزته،  ووَزَرْتُ فلاناً أَي غلبته؛ وقال:  قد وَزَرَتْ جِلَّتَها أَمْهارُها  التهذيب: ومن باب وَزَرَ قال ابن بُزُرج يقول الرجل منا لصاحبه في  الشركة بينهما: إِنك لا تَوَزَّرُ حُظُوظَةَ القوم. ويقال: قد أَوْزَرَ الشيءَ  ذهب به واعْتَبَأَه. ويقال: قد اسْتَوْزَرَه. قال: وأَما الاتِّزارُ فهو  من الوِزْر، ويقال: اتَّزَرْتُ وما اتَّجَرْتُ، ووَزَرْتُ أَيضاً.  ويقال: وازَرَني فلان على الأَمر وآزَرَني، والأَوّل أَفصح. وقال: أَوْزَرْتُ  الرجل فهو مُوزَرٌ جعلت له وَزَراً يأْوي إِليه، وأَوْزَرْتُ الرجل من  الوِزْرِ، وآزَرْتُ من المُوازَرَةِ وفعلتُ منها أَزَرْتُ أَزْراً  وتَأَزَّرْتُ.
مقاييس اللغة:
(وزر) الواو والزاء والراء أصلانِ صحيحان: أحدهما* الملجأ، والآخَر الثِّقَل في الشَّيء.‏
الأوَّل الوَزَر: الملجأ. قال الله تعالى: ﴿كَلاَّ لاَ وَزَرَ﴾ [القيامة 11]. وحكى الشَّيباني: أوْزَرَ فلانٌ الشَّيءَ: أحرَزَه. [و] الوِزْر: حِمْل الرَّجل إذا بَسَطَ ثوبَه فجعل فيه المتاعَ وحَمَله، ولذلك سمِّي الذَّنْب وِزْراً. وكذا الوِزْر: السِّلاح، والجمع أوزار. قال الأعشى:‏
وأعددتُ للحربِ أوزارَها *** رِماحاً طِوالاً وخَيلاً ذُكورا(8)‏
والوزير سمِّي به لأنّه يحمل الثِّقل عن صاحِبِه.‏
وحكى ناسٌ - لعلَّهُ أن يكون صحيحاً- أوزَرْتُ مالَه: ذهبتُ به. ووَزَرْتُهُ: غلَبْتُه. قال:‏
* قَدْ وَزَرَتْ جِلَّتَها أمهارُها(9) *‏
القاموس المحيط:
الوَزَرُ، محرَّكةً الجبلُ المَنيعُ، وكلُّ مَعْقِلٍ، والمَلْجَأُ، والمُعْتَصَمُ. والوِزْرُ، بالكسر الإِثمُ، والثِّقْلُ، والكارَةُ الكبيرةُ، والسِّلاحُ، والحِمْلُ الثقيلُ ج أوْزارٌ. وَوَزَرَهُ، كوَعَدَهُ، وِزْراً، بالكسر حَمَلَهُ. وَوَزَرَ يَزِرُ، ووَزِرَ يَوْزَرُ، وَوُزِرَ يُوزَرُ وِزْراً وَوَزْراً، بالكسر، والفتح، وَزِرَة، كَعِدَةٍ أثِمَ، فهو مَوْزُورٌ. وقوله صلى الله عليه وسلم " ارْجِعْنَ مَأْزُورَاتٍ غيرَ مَأْجورَاتٍ " لِلازْدِواجِ، ولو أُفْرِدَ، لَقيلَ مَوْزُوراتٍ. وَوَزَرَ الثُّلْمَةَ، كوَعَدَ سَدَّها، الرَّجُلَ غَلَبَه. وزُزِرَ، كعُنِيَ رُمِيَ بِوِزْرٍ. والوَزيرُ حَبَأْ المَلِكِ الذي يحْمِلُ ثِقْلَهُ، ويُعِينُهُ بِرأيِهِ. وقد اسْتَوْزَرَهُ فَتَوَزَّرَ له وَوَازَرَهُ،
وحالُهُ: الوِزارَةُ، بالكسر ويُفْتَحُ ج: أوزارٌ ووُزَراءُ. وأوزَرَهُ: أحْرَزَهُ، وذَهَبَ به، كاسْتَوْزَرَهُ، وجَعَلَ له وَزَراً، وأوثَقَهُ، وخَبَأَهُ. واتَّزَرَ: رَكِبَ الوِزْرَ. والوَزِيرُ: المُوازِرُ، وعَلَمٌ.
تاج العروس:
وزر
الوَزَر محرَّكةً : الجبلُ المَنيعُ وكلّ مَعْقِل : وَزَرٌ منه المَلْجأ والمُعتَصَم وفي التنزيل العزيز : " كلاّ لا وَزَرَ " قال أبو إسحاق : الوَزَرُ في كلام العرب الجبلُ الذي يُلجَأ إليه هذا أصله وكلّ ما التجأْتَ إليه وتَحصَّنت به فهو وَزَرٌ ومعنى الآيةِ : لا شيءَ يُعتَصَم فيه من أمر الله . والوِزْر بالكسر : الإثْم ؛ والثِّقَل ؛ والكارَة الكبيرة ؛ والسِّلاح هذه عبارةُ الجَوْهَرِيّ ولكن ليس فيها وَصْف الكارَة بالكبيرة وإنّما سُمِّي الإثم وِزْراً لثِقَلِه ؛ والمراد من قوله : والثِّقْل ثِقْل الحَرب قال أبو عُبَيْد : أَوْزَار الحربِ وغيرِها أثقالُها وآلاتُها واحدها وِزْرٌ بالكسر وقال غيره : لا واحدَ لها والمراد بأَثْقالِ الحربِ الآلةُ والسِّلاح وقد بيَّنه الأعشى بقوله :
وأَعدَدْتُ للحربِ أَوْزَارَها ... رِماحاً طِوالاً وخَيْلاً ذُكورا وقال ابنُ الأثير : وأكثرُ ما يُطلق الوِزْر في الحديث على الذَّنْبِ والإثْم . الوِزْرُ أيضاً : الحِملُ الثَّقيلُ ج الكُلِّ : أَوْزَارٌ . وفي الأساس ما يدلّ على أن إطلاق الأوْزارِ بمعنى السِّلاح والآلة مَجاز وكذلك قَوْلُهُ تَعالى : " حتى تَضَعَ الحربُ أَوْزَارَها " وهو كِناية عن انقضاءِ الأمرِ وخِفّةِ الأثْقال وعدَمِ القتال وكذا إطلاق الوِزْر على الإثم . وَوَزَرهُ يَزِرُه كَوَعَدهُ يَعِدُه وِزْراً بالكسر : حَمَلَه . ومنه قَوْلُهُ تَعالى : " ولا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخرى " أي لا يُؤخَذ أحدٌ بذَنبِ غيره ولا تَحْمِل نَفْسٌ آثِمةٌ وِزْرَ نَفسٍ أُخرى ولكن كلٌّ مَجْزِيٌّ بعمله . وقال الأخفش : لا تَأْثَم آثمَة بإثمِ أُخرى . منَ المَجاز : وَزَرَ الرجلُ يَزِرُ كَوَعَد يَعِدُ ووَزِرَ يَوْزَر كعَلِم يَعْلَم ووُزِرَ يُوزَر على بناءِ المفعول وِزْراً ووَزْراً بالكسر والفتح وزِرَةً كعِدَةٍ والذي صحَّ عن الزَّجَّاج : وِزْرَة بكسر الواو كما رأيتُه مضبوطاً مجوّداً هكذا في اللسان ومعنى الكلّ : أَثِمَ فهو مَوْزُورٌ هذا هو الصحيح . أما قولُه صلّى الله تعالى عليه وسلَّم لزائِرات القبور : " ارْجِعْنَ مَأْزُوراتٍ غَيْرَ مَأْجُورات " أي آثِمات والقياس مَوْزُورات فإنّه للازْدِواج أي لمّا قابل المَوْزور بالمأجور قَلَبَ الواوَ همزةً ليأتَلِف اللّفظانِ ويَزْدَوِجا كذا قاله الليث . وقيل : هو على بدلِ الهمزةِ من الواو في أُزِرَ وليس بقياس لأنّ العِلّة التي من أجلها هُمزَت الواوُ في وُزِرَ ليست في مَأْزُورات ولو أَفْرَدَ لقيل : مَوْزُورات وهو القياس . وَوَزَرَ الثُّلْمَةَ كَوَعَدها : سَدَّها نقله الصَّاغانِيّ . عن أبي عمرو : وَزَرَ الرجلَ : غَلَبَه وقال :
" قد وَزَرَتْ جِلَّتَها أَمْهَارُها
منَ المَجاز : وُزِرَ الرجلُ كعُني : رُميَ بوِزْر أي ذَنْب . منَ المَجاز : الوَزيرُ كأَمير : حَبَأُ الملِك الذي يَحْمِلُ ثِقلَه عنه ويُعينُه برأيه . وفي التنزيل العزيز : " واجعلْ لي وَزيراً من أَهْلِي " قال أبو إسحاق : اشتقاقُه في اللُّغَة من الوَزَرِ والوَزَر : الجبلُ الذي يُعتصَم به ليُنجيَ من الهلاك وكذلك وَزيرُ الخليفةِ معناه الذي يعتمد على رَأْيِه في أموره ويلتجئُ إليه وقد قيل لوزير السلطان وزيرٌ لأنه يَزِرُ عن السُّلطانِ أثقال ما أُسنِد إليه من تَدبير المملكة أي يحمل ذلك وقد اسْتَوْزَرَهُ فتَوَزَّرَ له . وقال الجَوْهَرِيّ : الوَزير : المُوازِر كالأَكيل المُواكِل لأنّه يَحْمِل عنه وِزْرَه أي ثِقْلَه . وقد اسْتُوزِرَ فلانٌ فهو يُوازِرُ الأميرَ ويتَوَزَّرُ له . ووازَرَه على الأمر : أعانه وقَوَّاه والأصلُ آزَرَه قال ابنُ سِيدَه : ومن هنا ذهب بعضُهم إلى أنّ الواوَ في وَزيرِ بدَلٌ من الهمزة . قال أبو العباس : ليس بقياس لأنّه إذا قَلَّ بدلُ الهمزةِ من الواو في هذا الضَّرْبِ من الحركاتِ فبدلُ الواوِ من الهمزةِ أبعدُ . وقال الزَّمَخْشَرِيّ : وَزيرُ الملِك الذي يُوازِرُه أعباءَ المُلْك أي يُحامِلُه وليس من المُؤازَرَة : المُعاونة لأن واوها عن همزة وفَعيلٌ منها أزيرٌ . وحالُه الوِزارَة بالكسر ويُفتح والكسر أَعْلَى ج أَوْزَارٌ كشَريف وأَشْرَاف ويَتيم وأَيْتَام ووُزَراء والعامّةُ تقول : الوَزَرُ محرَّكةً . عن أبي عمرو : أَوْزَرَه : أَحْرَزه . ونصُّ أبي عمروٍ : أَحْرَزَ به . يقال : أَوْزَرَ الشيءَ إذا ذَهَبَ به واعْتَبَأَه كاسْتَوْزَرَه وأَوْزَره فهو مُوزَرٌ : جعلَ له وَزَرَاً يَأْوِي إليه أي مَلْجَأً . أَوْزَرَه : أَوْثَقَه وهو من ذلك كذا أَوْزَرَه بمعنى : خَبَأَه . منَ المَجاز : اتَّزَر الرجلُ اتِّزاراً : إذا رَكِبَ الوِزْرَ أي الإثْم ثم يقال : اتّزَرْت وما اتَّجَرْت . والوَزير : المُوازِر كالجَليس : المُجالِس والأَكيل : المُواكِل . ويقال : وازَرَه على الأمرِ وآزَرَه والأوّل أفصح . الوَزيرُ : عَلَمٌ من الأعلام . ومِمّا يُسْتَدْرَك عليه : الوِزْرُ بالكسر : الشِّرْك عن الفَرّاء . وَزيرَةُ بنتُ عمر بن أسعدَ بن أسعد التَّنُوخيَّة . سِتُّ الوُزَراء حدَّثتْ بدمشق ومصرَ عن ابن الزّبيدي بالبُخاريّ ومُسند الشافعيّ . والوَزيرَة : قريةٌ باليمن قُربَ تَعِزّ منها الفقيه عَبْد الله بن أسعد الوَزيريّ كان يسكن ذا هُزَيْم إلى أواخر سنة 613 . والوَزيريّة قريتان بمصر إحداهما في كُورة الغربيّة والأُخرى في البُحَيْرة ومن إحداهما الشابّ أحمد الوَزيريّ الكاتبُ الماهرُ رَفيق الحافظ البابليّ في شيوخه وقد حدّث عنه شيوخ مشايخنا بالإجازة والسيّد العلاّمة محمد بن إبراهيم بن عليّ بن المرتضى الوَزيريّ الحَسَنيّ الرّسّيّ الطَّباطبيّ أحد الأعيان باليمن وأخوه هاشم بن إبراهيم أحدُ شيوخ تقيّ الدين بن فَهْد ومنهم العلاّمة شِهابُ الدين أحمد بن عَبْد الله الوَزيريّ وولده السَّيِّد صلاح الدين أحدُ أذكياء الزّمن وحُكمائهم وهم بيتُ عِلم ورِياسة وجَلالة باليمن . وموزور : اسمُ كُورةٍ بالأندلس تتّصل أعمالُها بأعمال قَرْمُونة بين الغربِ والقِبلة كثيرةُ الفواكه والزيتون بينها وبين قُرطبةَ عشرون فرسخاً وإليه يُنسَب أميّة بن غالب الشاعر المَوزوريّ وأبو سلمان عبد السلام بن السَّمْح المَوْزوريّ رحلَ إلى المَشرق وتوفيّ سنة 387 . ومَوْزَار بالفتح : حِصنٌ ببلاد الرُّوم استَجدَّ عمارَته هشامُ بن عبد الملِك قال المُتنبِّي :
وعادَتْ فظَنُّوها بمَوْزارَ قُفَّلاً ... وليس لها إلاّ الدّخولَ قُفولُ ومِمّا يُسْتَدْرَك عليه : وَزْوَرُ كجَعفر : حِصنٌ عظيمٌ من جبال صنعاءَ لهَمْدان وبه تحصّن عَبْد الله بن حمزة الزَّبيديّ في أيام سيف الإسلام طُغْتَكين الأيُّوبيّ

### Türkçe

**وزع**
**وَزَرَ - يَزِرُ - وِزْر - أَوْزَار - وَازِر - وَازِرَة - وَزِيْر - وَزَر**
**وَزَرَ - يَزِرُ** + bir varlık + bir şeyi: bir şeyi taşır ve onunla başka birinin yerine yürür; bu, ötekinin onu taşımaya güç yetirememesi yahut kendisine yorgunluğun isabet etmesinden sakınması sebebiyledir.
**وِزْر**: fiil adı “ **وَزَرَ - يَزِرُ** ”: o, aynı zamanda mef‘ûl manasındadır: sahibinin taşımayı istemediği yahut taşımaya güç yetiremediği yük; ve onun yerine başka birinin onu taşımasını ister.
**أَوْزَار**: “ **وِزْر** ”ın çoğulu.
**وَازِِر**: “ **وَزَرَ - يَزِرُ** ”dan sıfat-ı müşebbehe ism-i fâil: bir şeyi başka birinin yerine taşıyan kimse.
**وَازِرَة**: “ **وَازِر** ”in müennesi: o, aynı zamanda bir defalık fâildir.
**وَزِيْر**: “ **فَعِيْل** ” vezninde, “ **وَزَرَ - يَزِرُ** ”dan mübalağa ism-i fâil: işi, başka birinden yorucu yükleri taşımak olan kimse.
**وَزَر**: “ **فَعَل** ” vezninde, “ **وَزَرَ - يَزِرُ** ”in fiil adı: başkası adına yük (taşıma); o, aynı zamanda mef‘ûl manasındadır: başkaları adına taşınan şeylerden oluşan topluluk.

Ve lafız, “ağırlık taşımak ve ona sükûnda ve harekette bağlanmak; ve yükten doğan yorgunluğun derecesini beyan etmek” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**أوِدَ - يَأْوَدُ (آدَ - يَؤُودُ)، ناءَ - يَنُوْءُ، رَهِقَ - يَرْهَقُ، وَزَرَ - يَزِرُ، غَرِمَ - يَغْرَمُ، ثَقُلَ - يَثْقُلً**

**وَزَرَ - يَزِرُ**
﴿De ki: Allah’tan başkasını mı rab edineyim? O, her şeyin rabbidir. Her nefis ancak kendi aleyhine kazanır. Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Sonra dönüşünüz rabbinizedir; ihtilaf etmekte olduğunuz şeyi size haber verir.﴾ En‘âm
﴿Kim hidayete ererse ancak kendisi için hidayete erer; kim saparsa ancak kendi aleyhine sapar. Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Biz bir resul göndermedikçe azap ediciler olmadık (15).﴾ İsrâ
﴿Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Ağır yüklü biri yüküne çağırsa, ondan hiçbir şey yüklenilmez; yakın akraba olsa bile. Sen ancak gayb ile rablerinden korkanları ve namazı ikame edenleri uyarırsın. Kim arınırsa ancak kendisi için arınır; dönüş Allah’adır (18).﴾ Fâtır
﴿Eğer inkâr ederseniz, şüphesiz Allah sizden ganîdir; kulları için küfre razı olmaz. Şükrederseniz onu sizin için razı olur. Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Sonra dönüşünüz rabbinizedir; yapmakta olduğunuz şeyi size haber verir. Şüphesiz O, göğüslerin özünü bilendir (7).﴾ Zümer
﴿Dikkat edin: bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez (38).﴾ Necm
﴿Hayır; **وَزَر** yoktur (11).﴾ Kıyâme

﴿Allah’a kavuşmayı yalanlayanlar gerçekten ziyana uğradı; nihayet saat onlara ansızın geldiğinde dediler ki: “Orada kusur ettiğimiz şeye yazıklar olsun!” Ve onlar **أَوْزَار**larını sırtlarında taşırlar. Dikkat edin: ne kötü şeydir ki **يَزِرُونَ** (31).﴾ En‘âm
﴿Kıyamet gününde **أَوْزَار**larını tam olarak ve bilgisizce saptırdıkları kimselerin **أَوْزَار**ından (bir kısmını) taşımaları için. Dikkat edin: ne kötü şeydir ki **يَزِرُونَ** (25).﴾ Nahl

**وَزَرٌ**
﴿Hayır; **وَزَر** yoktur (11).﴾ Kıyâme

**وازرة**
﴿De ki: Allah’tan başkasını mı rab edineyim? O, her şeyin rabbidir. Her nefis ancak kendi aleyhine kazanır. Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Sonra dönüşünüz rabbinizedir; ihtilaf etmekte olduğunuz şeyi size haber verir.﴾ En‘âm
﴿Kim hidayete ererse ancak kendisi için hidayete erer; kim saparsa ancak kendi aleyhine sapar. Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Biz bir resul göndermedikçe azap ediciler olmadık (15).﴾ İsrâ
﴿Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Ağır yüklü biri yüküne çağırsa, ondan hiçbir şey yüklenilmez; yakın akraba olsa bile. Sen ancak gayb ile rablerinden korkanları ve namazı ikame edenleri uyarırsın. Kim arınırsa ancak kendisi için arınır; dönüş Allah’adır (18).﴾ Fâtır
﴿Eğer inkâr ederseniz, şüphesiz Allah sizden ganîdir; kulları için küfre razı olmaz. Şükrederseniz onu sizin için razı olur. Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Sonra dönüşünüz rabbinizedir; yapmakta olduğunuz şeyi size haber verir. Şüphesiz O, göğüslerin özünü bilendir (7).﴾ Zümer
﴿Dikkat edin: bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez (38).﴾ Necm
﴿Hayır; **وَزَر** yoktur (11).﴾ Kıyâme

**وِزْر - أوزار**
**يزر وزراً** ﴿De ki: Allah’tan başkasını mı rab edineyim? O, her şeyin rabbidir. Her nefis ancak kendi aleyhine kazanır. Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Sonra dönüşünüz rabbinizedir; ihtilaf etmekte olduğunuz şeyi size haber verir.﴾ En‘âm
﴿Kim hidayete ererse ancak kendisi için hidayete erer; kim saparsa ancak kendi aleyhine sapar. Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Biz bir resul göndermedikçe azap ediciler olmadık (15).﴾ İsrâ
﴿Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Ağır yüklü biri yüküne çağırsa, ondan hiçbir şey yüklenilmez; yakın akraba olsa bile. Sen ancak gayb ile rablerinden korkanları ve namazı ikame edenleri uyarırsın. Kim arınırsa ancak kendisi için arınır; dönüş Allah’adır (18).﴾ Fâtır
﴿Eğer inkâr ederseniz, şüphesiz Allah sizden ganîdir; kulları için küfre razı olmaz. Şükrederseniz onu sizin için razı olur. Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez. Sonra dönüşünüz rabbinizedir; yapmakta olduğunuz şeyi size haber verir. Şüphesiz O, göğüslerin özünü bilendir (7).﴾ Zümer
﴿Dikkat edin: bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez (38).﴾ Necm
﴿Hayır; **وَزَر** yoktur (11).﴾ Kıyâme

**يحمل وزراً** ﴿Allah’a kavuşmayı yalanlayanlar gerçekten ziyana uğradı; nihayet saat onlara ansızın geldiğinde dediler ki: “Orada kusur ettiğimiz şeye yazıklar olsun!” Ve onlar **أَوْزَار**larını sırtlarında taşırlar. Dikkat edin: ne kötü şeydir ki **يَزِرُونَ** (31).﴾ En‘âm
﴿Kıyamet gününde **أَوْزَار**larını tam olarak ve bilgisizce saptırdıkları kimselerin **أَوْزَار**ından (bir kısmını) taşımaları için. Dikkat edin: ne kötü şeydir ki **يَزِرُونَ** (25).﴾ Nahl
﴿Kıyamet gününde **أَوْزَار**larını tam olarak ve bilgisizce saptırdıkları kimselerin **أَوْزَار**ından (bir kısmını) taşımaları için. Dikkat edin: ne kötü şeydir ki **يَزِرُونَ** (25).﴾ Nahl
﴿Kim ondan yüz çevirirse, şüphesiz kıyamet gününde bir **وِزْر** taşır (100).﴾ Tâhâ

﴿Dediler ki: “Sana verdiğimiz sözü kendi mülkümüzle bozmadık; fakat kavmin ziynetinden **أَوْزَار** yüklendik; onları attık; işte böyle Sâmirî de attı (87).﴾ Tâhâ

**يضع وزراً** ﴿Ve senden **وِزْر**ünü indirdik (2).﴾ Şerh

﴿Kâfirlerle karşılaştığınızda boyunları vurun; nihayet onları iyice sindirdiğinizde bağı sıkı bağlayın; sonra ya karşılıksız salıverme ya fidye; ta ki savaş **أَوْزَار**ını bırakıncaya kadar. Bu böyledir; Allah dileseydi onlardan intikam alırdı; fakat bazınızı bazınızla denemek için. Allah yolunda öldürülenlere gelince, onların amellerini asla boşa çıkarmaz (4).﴾ Muhammed

**وزير**
﴿Ve bana ehlimden bir **وَزِيْر** kıl (29).﴾ Tâhâ
﴿Andolsun Musa’ya kitabı verdik ve onunla birlikte kardeşi Harun’u bir **وَزِيْر** kıldık (35).﴾ Furkân

Tefsirde geldi: **أزري**: sırtım ve kuvvetim — **آزره**: onu kuvvetlendirdi.

Muhtârü’s-Sıhâh
● [**وزر**] و ز ر: **الوَزَرُ** iki fetha ile sığınak; aslı dağdır. **الوِزْرُ** günah, ağırlık, **الكارة** ve silah. **الوَزِيرُ** **المُوَازِر**dir; **الأكيل** ve **المؤاكل** gibi; çünkü onun yerine onun **وِزْر**ünü, yani ağırlığını taşır. **الوَزَارَة** fetha ile, **الوِزَارَة**da bir lugattır. “Falanca **اسْتُوزِرَ**” denir; o da emire **يُوَازرُ** ve onun için **يَتَوَزَّر** ve adam **اتَّزَرَ**: **الوِزْر**e bindi. Yüce Allah’ın sözü: ﴿Ve bir **وَازِرَة** başka birinin **وِزْر**ünü yüklenmez﴾ yani bir taşıyıcı, başkasının yükünü taşımaz. Ahfeş dedi ki: bir günahkâr, başkasının günahıyla günah işlemez. Ondan “**وَزِرَ**” kesre ile: **يَوْزَر**; ve “**وَزَرَ**”: **يَزِرُ** kesre ile; ve “**وَزِرَ**”: **يُوزَرُ** meçhul fail üzere; o da **مَوْزُور**dur. Ancak hadiste ﴿**مَأْزُورَات**﴾ dedi; **مأجورات** (sevaplandırılmışlar) yerinden dolayı. Eğer müfred yapsaydı, **مَوْزُورَات** derdi.

Râgıb
**وزر**

- **الوزر**: dağdan, kendisine sığınılan sığınak. Yüce Allah dedi ki: }كلا لا وزر إلى ربك﴿[القيامة/11] ve **الوزر**: dağın **وزر**’ine benzetme yoluyla ağırlık; ve bununla, ağırlıkla ifade edildiği gibi günah hakkında da ifade edilir. Yüce Allah dedi ki:﴾ليحملوا أوزارهم كاملة ومن أوزار الذين يضلونهم بغير علم ألا ساء ما يزرون﴿[النحل/25]، onun sözü gibi:﴾وليحملن أثقالهم وأثقالا مع أثقالهم﴿[العنكبوت/13] ve başkasının **وزر**’ini yüklenmek hakikatte, صلى الله عليه وسلم’in şu sözüyle işaret ettiği tarz üzeredir: (من سن سنة حسنة كان له أجرها وأجر من عمل بها من غير أن ينقص من أجره شيء، ومن سن سنة سيئة كان له وزرها ووزر من عمل بها) (hadis (شفع) maddesinde geçti) yani: onunla amel edenin **وزر**’i gibi. Ve Yüce Allah’ın sözü:﴾ولا تزر وازرة وزر أخرى﴿[الأنعام/164] yani: yüklenen ondan soyutlandığı hâlde onun **وزر**’ini taşımaz; ve O’nun sözü:﴾وضعنا عنك وزرك الذي أنقض ظهرك﴿[الشرح/2 - 3]، yani: cahiliye işinden içinde bulunduğun şey; böylece, kavminin üzerinde bulunduğu şeyi üstlenmekten, sana tahsis edilenle muaf kılındın. Ve **الوزير**: emîrinin ağırlığını ve işini yüklenen; ve **الوزارة** sanayi (meslek) kalıbı üzerinedir. Ve **أوزار الحرب** tekili **وزر**: onun âleti, silahtan olanı. Ve **الموازرة**: yardımlaşma. Denir: **وازرت** falancayı **موازرة**: onu işi üzerinde yardım ettim. Yüce Allah dedi ki:﴾واجعل لي وزيرا من أهلي﴿[طه/29]،﴾ولكنا حملنا أوزارا من زينة القوم{ [طه/87].

ملخص اللسان
1. **الوَزَرُ**: sığınak; ve **الوَزَرِ**’in aslı, sağlam (ulaşılmaz) dağdır; ve her sığınılacak yer **وَزَرٌ**’dir. Aziz tenzilde: **كَلاَّ لا وَزَرَ**; ve kendisine sığındığın ve onunla korunduğun her şey, o **وَزَرٌ**’dir.
2. Ve **الوِزْرُ**: ağır yük. **الوَزَرُ**: ağırlık; **وَزَرَ يَزِرُ**: sırtını ağırlaştıran şeylerden, ağırlaştırıcı şeylerden ve günahlardan, sırtını ağırlaştıran şeyi taşıdığı zaman.
3. Ve **الوِزْرُ**: günah, suç; ağırlığından dolayı. İkisinin çoğulu **أَوْزارٌ**. Ve **وَزَرَ وِزْراً**: onu taşıdı. Aziz tenzilde: **ولا تَزِرُ وازرَةٌ وِزْرَ أُخرى**; yani: hiç kimse başkasının günahıyla alınmaz ve günahkâr bir nefis başka bir nefsin **وِزْر**’ini taşımaz; fakat her biri, bilgisiyle karşılık görendir. Ve günahlar, onu ağırlaştıran yükler oldukları için **أَوْزاراً** diye adlandırılır; tekili **وِزْرٌ**’dür.
4. Ve **أَوْزارُ الحرب** ve başkası: ağırlıklar ve âletler; tekili **وِزرٌ**; ve **الأَوْزارُ**: silah; **الوَزَرُ**: iş (kâr) ve silah.
5. Ve **وُزِرَ** adam: bir **وِزْر** ile atıldı (isabet ettirildi).
6. Ve **الوَزِيرُ**: kralın gizlisi (yakını) ki onun ağırlığını taşır ve görüşüyle ona yardım eder; ve onu **اسْتَوْزَرَه**; onun hâli **الوَزارَةُ** ve **الوِزارَةُ**’dır; ve kesre daha üstündür.
7. Ve **وَازَرَه** iş üzerinde: ona yardım etti ve onu güçlendirdi; ve asıl **آزره**’dir.
8. **واجْعَلْ لي وَزيراً من أَهلي**; dedi ki: **الوزير** dilde, iştikakı **الوَزَرِ**’dendir; ve **الوَزَرُ** helakten kurtulmak için kendisiyle korunulan dağdır; ve aynı şekilde halifenin **وَزِيرُ**’i, manası: işlerinde görüşüne dayanılan ve kendisine sığınılan kimsedir. Ve denildi: sultanın vezirine **وَزِيرٌ** denildi; çünkü o, memleketin tedbirinden kendisine isnad edilen şeylerden sultandan ağırlıkları **يَزِرُ** eder; yani bunu taşır.
9. **أَوْزَرْتُ** şeyi: onu koruma altına aldım.
10. Ve **وَزَرْتُ** falancayı: yani onu yendim.
11. Bizden bir adam, ikisi arasındaki ortaklıkta arkadaşına der ki: Sen kavmin payını **تَوَزَّرُ** etmiyorsun. Ve denir: **أَوْزَرَ** şeyi: onu götürdü ve onu yüklenip aldı.
12. Ve denir: falanca iş üzerinde bana **وازَرَني** ve bana **آزَرَني**; ve birincisi daha fasîhtir.
13. Ve dedi: **أَوْزَرْتُ** adamı, o da **مُوزَرٌ**’dir: ona, kendisine sığınacağı bir **وَزَراً** kıldım. Ve **أَوْزَرْتُ** adamı **الوِزْرِ**’den; ve **آزَرْتُ** **المُوازَرَةِ**’den; ve ondan **أَزَرْتُ أَزْراً** yaptım ve **تَأَزَّرْتُ**.

لسان العرب

● - **وزر**: **الوَزَرُ**: sığınak; **الوَزَرِ**’in aslı, sağlam (ulaşılmaz) dağdır; her kale/siper **وَزَرٌ**’dir. Aziz tenzilde: **كَلاَّ لا وَزَرَ**; Ebû İshak dedi ki: **الوَزَرُ** Arapların كلامında, kendisine sığınılan dağdır; bu onun aslıdır. Ve kendisine sığındığın ve onunla korunduğun her şey, o **وَزَرٌ**’dir. Âyetin manası: Allah’ın emrinden (korunmak için) içinde sığınılacak hiçbir şey yoktur.  **الوِزْرُ**: ağır yük. **الوِزْرُ**: ağırlığından dolayı günah; ikisinin cem‘i **أَوْزارٌ**’dır. Savaşın ve başkasının **أَوْزارُ**’ı: ağırlıklar ve aletlerdir; tekili **وِزرٌ**’dir; Ebû Ubeyd’den; ve denildi: onun tekili yoktur. **الأَوْزارُ**: silah; A‘şâ dedi ki:
وأَعْدَدْت للحربِ أَوْزارَها:
رِماحاً طِوالاً وخَيْلاً ذُكُورَا
İbn Berrî dedi ki: onun inşadı “فأَعددتَ”dır; ve **التاء**’yı fetha ile (okumak) doğrudur; çünkü o, Hanefî Ali b. Hûze’ye hitap eder; ve ondan önce:
ولما لُقِيتَ مع المُخْطِرِين،
وَجَدْتَ الإِلهَ عليهم قَدِيرَا
**المخطرون**: ehillerini ve nefislerini tehlike kılan kimselerdir; ya galip gelsinler ya da onlara galip gelinsin diye. Ve “savaş **أَوْزارَها**’yı koydu” yani savaş aleti, silah ve başkasından olan ağırlıklarını (indirdi). Aziz tenzilde: **حتى تَضَعَ الحربُ أَوْزارَها**; ve denildi: şehitlerin ağırlıkları demektir; çünkü azze ve celle onları günahlardan arındırır. Ferrâ dedi ki: onun **أَوزارها**’sı, onun günahları ve şirki (dir); ta ki Müslüman yahut barışçıdan başkası kalmasın; dedi ki: **أَوزارها**’daki **الهاء** savaş içindir; ve (bu) onun ehlinin **أَوزار**’ı manasında gelmiştir. Cevherî: **الوَزَرُ** günah, ağırlık, **الكارَةُ** ve silahtır. İbnü’l-Esîr dedi ki: hadiste en çok günah ve isme ıtlak olunur. Denir: **وَزَرَ يَزِرُ**; sırtını ağırlaştıran şeylerden ve günahlardan, ağırlaştırıcı şeyleri yüklendiği zaman. Ve **وَزَرَ وِزْراً**: onu yüklendi. Aziz tenzilde: **ولا تَزِرُ وازرَةٌ وِزْرَ أُخرى**; yani bir başkası günahıyla kimse alınmaz ve günahkâr bir nefis başka bir nefsin **وِزْرَ**’ını taşımaz; fakat her biri kendi bilgisiyle cezalandırılmıştır. Günahlar **أَوْزاراً** diye adlandırılır; çünkü onlar onu ağırlaştıran yüklerdir; tekili **وِزْرٌ**’dir. Ahfeş dedi ki: **لا تأْثَمُ آثِمَةٌ بإِثم أُخرى**. Hadiste: “savaş **أَوزارها**’yı koydu” yani işi duruldu ve ağırlıkları hafifledi; artık savaş kalmadı. Ve **وَزَرَ وَزْراً ووِزْراً وَوِزْرَةً**: günah işledi; Zeccâc’dan. Ve **وُزِرَ الرجلُ**: bir **وِزْرٍ** ile atıldı (itham edildi). Hadiste: **ارْجِعْنَ مأْزُورات غير مأْجورات**; aslı **موْزورات** idi; fakat **مأْجورات**’a tâbi kılındı; ve denildi: bu, **أُزِرَ**’de **الهمزة**’nin **الواو**’dan bedeli üzerinedir; kıyas üzere değildir; çünkü **وُزِرَ**’de **الواو**’nun hemzelenmesine sebep olan illet, **مأْزورات**’ta yoktur. Leys: **مَوْزُورٌ** (olan) adam, **مأْجور** değildir; ve **وُزِرَ يُوزَرُ**; ve denilmiştir: **مأْزور** (olan) **مأْجور** değildir; **الموزور**’u **المأْجور** ile karşılaştırdıklarında, iki lafız uyuşsun ve çiftleşsin diye **الواو**’yu **همزة**’ye çevirdiler. Başkası dedi ki: sanki **مأْزوراً** aslında **مَوْزُورٌ** idi; onu **مأْجور** lafzı üzerine bina ettiler.  **واتَّزَرَ الرجلُ**: **الوِزْرَ**’a bindi; bu ondan **افْتَعَلَ**’dır; ondan dersin: **وَزِرَ يَوْزرُ** ve **وَزَرَ يَزِرُ** ve **وُزِرَ يُوزَرُ**; o halde o **موزورٌ**’dur. Hadiste **مأْزورات** demesi, **مأْجورات**’ın yeri içindir; yani günahkâr olmayanlar; eğer tekil yapsaydı **موزورات** derdi; bu kıyastır; fakat **مأْزورات** dedi, ikileme (ازدواج) içindir.  **الوَزِيرُ**: kralın, onun yükünü taşıyan ve görüşüyle ona yardım eden yakın adamıdır; onu **اسْتَوْزَرَه**; onun hâli **الوَزارَةُ** ve **الوِزارَةُ**’dır; kesre daha üstündür. Ve onu iş üzerinde **وَازَرَه**: ona yardım etti ve onu güçlendirdi; aslı **آزره**’dir. İbn Sîde dedi ki: buradan bazıları, **وزير**’deki **الواو**’nun **الهمزة**’den bedel olduğuna gitti. Ebû’l-Abbâs dedi ki: bu kıyas üzere değildir; çünkü bu tür harekelerde **الهمزة**’nin **الواو**’dan bedeli az olunca, **الواو**’nun **الهمزة**’den bedeli daha uzaktır. Aziz tenzilde: **واجْعَلْ لي وَزيراً من أَهلي**; dedi ki: **الوزير**’in dilde iştikakı **الوَزَرِ**’dendir; **الوَزَرُ** helâkten kurtulmak için kendisiyle sığınılan dağdır; halifenin **وَزِيرُ**’i de böyledir: işlerinde görüşüne dayanılan ve kendisine sığınılan kimsedir. Ve denildi: sultanın vezirine **وَزِيرٌ** denildi; çünkü o, memleketin tedbirinden kendisine isnad edilen ağırlıkları sultandan **يَزِرُ** eder; yani onu taşır. Cevherî: **الوَزِيرُ** **المُوازِرُ**’dir; tıpkı **الأَكِيلِ**’in **المُواكِلِ** olması gibi; çünkü o, ondan **وِزْرَه**’ı yani ağırlığını taşır. Ve falan **اسْتُوزِرَ**; o, emire **يُوازِرُ** eder ve onun için **يَتَوَزَّرُ** eder. **السَّقِيفة** hadîsinde: “Biz **الأُمراء**’ız, siz **الوزراء**’sınız”; **وزير**’in cem‘idir; o, ona **يُوازِرُ** eder; böylece ona yükletilen ağırlıkları ondan taşır; ve emir, görüşüne ve tedbirine sığındığı kimsedir; o, onun için bir sığınak ve bir imdat yeridir.  Ve **وَزَرْتُ الشيءَ أَزِرُه وزْراً**: yani onu taşıdım; ondan, Allah تعالى’nın sözü: **ولا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخرى**. Ebû Amr: **أَوْزَرْتُ الشيء**: onu korumaya aldım; ve **وَزَرْتُ فلاناً**: yani ona galip geldim; ve dedi ki:
قد وَزَرَتْ جِلَّتَها أَمْهارُها
**التهذيب**: **وَزَرَ** babından; İbn Büzürc dedi ki: bizden bir adam, aralarındaki ortaklıkta arkadaşına der ki: “Sen kavmin payını **لا تَوَزَّرُ** etmezsin.” Ve denir: **قد أَوْزَرَ الشيءَ**: onu götürdü ve onu **اعْتَبَأَه** etti. Ve denir: **قد اسْتَوْزَرَه**. Dedi ki: **الاتِّزارُ** ise **الوِزْر**’dendir; ve denir: **اتَّزَرْتُ وما اتَّجَرْتُ**; ve **وَزَرْتُ** da (denir).  Ve denir: falan, iş üzerinde bana **وازَرَني** etti ve bana **آزَرَني** etti; birincisi daha fasîhtir. Ve dedi ki: **أَوْزَرْتُ الرجل**: o halde o **مُوزَرٌ**’dur; ona, kendisine sığınacağı bir **وَزَراً** kıldım. Ve **أَوْزَرْتُ الرجل** **من الوِزْرِ** (yönünden); ve **آزَرْتُ** **من المُوازَرَةِ** (yönünden); ve ondan **أَزَرْتُ أَزْراً** yaptım ve **تَأَزَّرْتُ**.

مقاييس اللغة:
(**وزر**) **الواو** ve **الزاء** ve **الراء** iki sahih asıldır: birisi sığınak, diğeri şeyde ağırlıktır.
Birincisi **الوَزَر**: sığınak. Allah تعالى dedi: **﴿كَلاَّ لاَ وَزَرَ﴾** [القيامة 11]. Şeybânî nakletti: **أوْزَرَ** falan, şeyi: onu korumaya aldı. Ve **الوِزْر**: adamın yüküdür; elbisesini yaydığı zaman, eşyayı onun içine koyar ve onu taşır; bundan dolayı günaha **وِزْراً** adı verildi. Ve yine **الوِزْر**: silahtır; cem‘i **أوزار**. A‘şâ dedi ki:
وأعددتُ للحربِ أوزارَها *** رِماحاً طِوالاً وخَيلاً ذُكُورا(8)
Ve **الوزير** bu adla adlandırıldı; çünkü o, sahibinden ağırlığı taşır.
Bir topluluk nakletti –belki sahih olur–: **أوزَرْتُ مالَه**: onu götürdüm. Ve **وَزَرْتُهُ**: ona galip geldim. Dedi ki:
* قَدْ وَزَرَتْ جِلَّتَها أمهارُها(9) *

القاموس المحيط:
**الوَزَرُ** (harekeli): sağlam dağdır; ve her kale/siper; ve sığınak; ve kendisiyle korunulan yer. **الوِزْرُ** (kesre ile): günah, ağırlık, büyük **الكارَةُ**, silah ve ağır yüktür; cem‘i **أوْزارٌ**. Ve **وَزَرَهُ** ( **وَعَدَهُ** gibi), **وِزْراً** (kesre ile): onu taşıdı. Ve **وَزَرَ يَزِرُ**; ve **وَزِرَ يَوْزَرُ**; ve **وُزِرَ يُوزَرُ**: **وِزْراً** ve **وَزْراً** (kesre ve fetha ile); ve **وَزِرَة** ( **عِدَةٍ** gibi): günah işledi; o halde o **مَوْزُورٌ**’dur. Ve onun صلى الله عليه وسلم sözü: **" ارْجِعْنَ مَأْزُورَاتٍ غيرَ مَأْجورَاتٍ "**, ikileme ( **لِلازْدِواجِ** ) içindir; eğer tekil yapılsaydı **مَوْزُوراتٍ** denirdi. Ve **وَزَرَ الثُّلْمَةَ** ( **وَعَدَ** gibi): onu kapattı; (ve) adamı: ona galip geldi. Ve **زُزِرَ** ( **عُنِيَ** gibi): bir **وِزْرٍ** ile atıldı. Ve **الوَزيرُ**: kralın, onun yükünü taşıyan ve görüşüyle ona yardım eden yakın adamıdır. Ve onu **اسْتَوْزَرَهُ**; böylece onun için **فَتَوَزَّرَ** etti ve onu **وَوَازَرَهُ** etti.
Ve onun hâli: **الوِزارَةُ** (kesre ile; ve fetha da edilir); cem‘i: **أوزارٌ** ve **وُزَراءُ**. Ve **أوزَرَهُ**: onu korumaya aldı; ve onu götürdü; **كاسْتَوْزَرَهُ** gibi; ve ona bir **وَزَراً** kıldı; ve onu sağlamlaştırdı; ve onu sakladı. Ve **اتَّزَرَ**: **الوِزْرَ**’a bindi. Ve **الوَزِيرُ**: **المُوازِرُ**’dir; ve bir özel addır.

Tâcü’l-ʿArûs:

**وزر**
**الوَزَر** (harekeli): sağlam (müstahkem) dağ; ve her sığınak: **وَزَرٌ**; ondan (olan) **المَلْجأ** ve **المُعتَصَم**. Ve aziz tenzîlde: “kellâ lâ **وَزَرَ**”. Ebû İshâk dedi: **الوَزَرُ** Arapların كلامında, kendisine sığınılan dağdır; bunun aslı budur. Ve kendisine sığındığın ve onunla tahassun ettiğin her şey **وَزَرٌ**’dir. Âyetin mânâsı: Allah’ın emrinden (kurtulmak için) kendisinde iʿtisâm olunan hiçbir şey yoktur. **الوِزْر** (kesre ile): günah; ve ağırlık; ve büyük **الكارَة**; ve silah. Bu, Cevherî’nin ibaresidir; fakat onda **الكارَة**’nın “büyük” diye vasfı yoktur. Günah ancak ağırlığından dolayı **وِزْراً** diye adlandırıldı. Onun “ve ağırlık” sözünden murad, savaşın ağırlığıdır. Ebû ʿUbeyd dedi: Savaşın ve başkasının **أَوْزَار**’ı, onların ağırlıkları ve âletleridir; tekili (kesre ile) **وِزْرٌ**’dür. Başkası dedi: Onun tekili yoktur. Savaşın ağırlıklarından murad âlet ve silahtır; Aʿşâ bunu şu sözüyle açıklamıştır:

Ve savaşa onun **أَوْزَارَها**’sını hazırladım... uzun mızraklar ve erkek atlar.

İbnü’l-Esîr dedi: Hadiste **الوِزْر** çoğunlukla günah ve isme (ithm) ıtlak olunur. **الوِزْرُ** ayrıca: ağır yük; hepsinin çoğulu: **أَوْزَارٌ**. Ve **الأساس**’ta, **الأوْزار**’ın silah ve âlet mânâsıyla ıtlakının mecaz olduğuna delâlet eden şey vardır; yine O’nun تعالى sözü: “hattâ taḍaʿa’l-ḥarbu **أَوْزَارَها**”; bu, işin sona ermesine, yüklerin hafiflemesine ve savaşmamanın bulunmasına kinayedir; yine **الوِزْر**’ın günaha ıtlakı da böyledir. **وَوَزَرهُ يَزِرُه** ( **كَوَعَدهُ يَعِدُه** ) (kesre ile) **وِزْراً**: onu taşıdı. Ondandır O’nun تعالى sözü: “ve lâ taziru **وازِرَةٌ وِزْرَ أُخرى**”; yani bir kimse başkasının günahıyla alınmaz; günahkâr bir nefis başka bir nefsin **وِزْر**’ünü taşımaz; fakat herkes ameliyle cezalandırılmıştır. Ahfeş dedi: Bir günahkâr, başkasının günahıyla günah işlemez.

Mecazdandır: **وَزَرَ** adam **يَزِرُ** ( **كَوَعَد يَعِدُ** ) ve **وَزِرَ يَوْزَر** ( **كعَلِم يَعْلَم** ) ve **وُزِرَ يُوزَر** mef‘ûl binası üzere; (kesre ve fetha ile) **وِزْراً** ve **وَزْراً**; ve ( **كعِدَةٍ** ) **وزِرَةً**. Zecâc’dan sahih olan: **وِزْرَة** ( **الواو**’un kesresiyle); onu, ضبط edilmiş, iyice tashih edilmiş olarak, lisânda böyle gördüğüm gibi. Hepsinin mânâsı: günah işledi; o hâlde o **مَوْزُورٌ**’dur; doğru olan budur. Amma onun (Allah تعالى ona salât ve selâm etsin) kabirleri ziyaret eden kadınlara sözü: “irciʿna **مَأْزُوراتٍ** ğayra **مَأْجُورات**”; yani günahkârlar. Kıyas **مَوْزُورات**’tır; çünkü bu, ازدواج içindir: **المَوْزور**’u **المأجور** ile karşılaştırınca, iki lafız uyuşsun ve çiftleşsin diye **الواو**’yu hemzeye çevirdi; Leys böyle dedi. Denildi ki: Bu, **أُزِرَ**’de hemzenin **الواو**’dan bedeli üzeredir; kıyas üzere değildir; çünkü **وُزِرَ**’de **الواو**’nun hemzelenmesine sebep olan illet, **مَأْزُورات**’ta yoktur. Eğer tek başına olsaydı: **مَوْزُورات** denilirdi; kıyas budur. **وَوَزَرَ الثُّلْمَةَ** ( **كَوَعَدها** ): onu kapattı; Sâğânî nakletti. Ebû ʿAmr’dan: **وَزَرَ** adamı: ona galip geldi. Ve dedi:

“Onun kısrakları, onun sürüsünü **وَزَرَتْ**...”

Mecazdandır: **وُزِرَ** adam ( **كعُني** ): bir **وِزْر** ile, yani günahla atıldı. Mecazdandır: **الوَزيرُ** ( **كأَمير** ): kralın gizlisi; onun ağırlığını ondan taşıyan ve görüşüyle ona yardım eden. Ve aziz tenzîlde: “ve’cʿal lî **وَزيراً** min ehlî”. Ebû İshâk dedi: Onun iştikakı lugatta **الوَزَر**’dendir; **الوَزَر**: kendisiyle iʿtisâm olunan, helâkten kurtaran dağdır. Halifenin **وَزير**’i de böyledir: işlerinde görüşüne dayanılan ve kendisine iltica olunan kimse. Denilmiştir ki sultanın vezirine **وزير** denilmiştir; çünkü sultandan, kendisine tevdi edilen memleket tedbirinden olan ağırlıkları **يَزِرُ**; yani onu taşır. Ve onu **اسْتَوْزَرَهُ**; o da onun için **تَوَزَّرَ**. Cevherî dedi: **الوَزير**: **المُوازِر** ( **كالأَكيل المُواكِل** ); çünkü ondan **وِزْرَه**’ü, yani ağırlığını taşır. Falan **اسْتُوزِرَ**; o, emîre **يُوازِرُ** ve onun için **يَتَوَزَّرُ**. **ووازَرَه** iş üzerinde: ona yardım etti ve onu kuvvetlendirdi; asıl **آزَرَه**’dir. İbn Sîde dedi: Buradan bazıları, **وَزير**’deki **الواو**’nun hemzenin bedeli olduğuna gitti. Ebû’l-ʿAbbâs dedi: Kıyas değildir; çünkü bu tür harekelerde hemzenin **الواو**’dan bedeli az olunca, **الواو**’nun hemzeden bedeli daha uzaktır. Zemahşerî dedi: **وَزيرُ** kral: ona, mülkün yüklerini **يُوازِرُه**; yani onunla yük taşır; **المُؤازَرَة**’den, yani yardım etmeden değildir; çünkü onun **واو**’su hemzedendir; ondan **فعيل**: **أزيرٌ**’dir. Onun hâli **الوِزارَة** (kesre ile)dir; fetha da yapılır; kesre daha üstündür. Çoğulu: **أَوْزَارٌ** ( **كشَريف وأَشْرَاف** ve **يَتيم وأَيْتَام** ) ve **وُزَراء**. Avam: **الوَزَرُ** (harekeli) der. Ebû ʿAmr’dan: **أَوْزَرَه**: onu korunaklı kıldı. Ebû ʿAmr’ın nassı: onunla korunaklı kıldı. Denir: **أَوْزَرَ** şeyi; onu götürdüğü ve onu yüklenip aldığı zaman; ( **كاسْتَوْزَرَه** ). Ve **أَوْزَره**; o hâlde o **مُوزَرٌ**: onun için, kendisine sığınacağı bir **وَزَرَاً**, yani bir sığınak yaptı. **أَوْزَرَه**: onu sağlamlaştırdı; bu ondandır; yine **أَوْزَرَه** “onu sakladı” mânâsıyla. Mecazdandır: **اتَّزَر** adam **اتِّزاراً**: **الوِزْر**’e, yani günaha bindiği zaman; sonra denir: **اتّزَرْت** ve **ما اتَّجَرْت**. **الوَزير**: **المُوازِر** ( **كالجَليس**: **المُجالِس** ve **الأَكيل**: **المُواكِل** ). Ve denir: **وازَرَه** iş üzerinde ve **آزَرَه**; birincisi daha fasîhtir. **الوَزيرُ**: özel adlardan bir addır.

Üzerine istidrâk olunanlardandır: **الوِزْرُ** (kesre ile): şirk; Ferrâ’dan. **وَزيرَةُ** bint ʿUmer b. Esʿad b. Esʿad et-Tenûhiyye. **سِتُّ الوُزَراء** Şam ve Mısır’da, İbnü’z-Zübeydî’den, Buhârî ve Müsnedü’ş-Şâfiʿî ile rivayet etti. **الوَزيرَة**: Yemen’de, Taʿizz yakınında bir köy; ondan fakih ʿAbdullâh b. Esʿad el-**وَزيريّ**; 613 senesinin sonlarına kadar Zâ Huzeym’de otururdu. **الوَزيريّة**: Mısır’da iki köy; birisi Kûratü’l-Ğarbiyye’de, diğeri el-Buḥayra’da. İkisinden birinden: mahir kâtip genç Ahmed el-**وَزيريّ**, hâfız el-Bâbilî’nin şeyhlerinde refîki; şeyhlerimizin şeyhleri ondan icâzetle rivayet ettiler. Ve seyyid, allâme Muhammed b. İbrâhîm b. ʿAlî b. el-Murtaḍâ el-**وَزيريّ** el-Ḥasenî er-Ressî et-Ṭabâṭabî; Yemen’de eşrâftan biri. Ve kardeşi Hâşim b. İbrâhîm: Takıyyüddîn b. Fehd’in şeyhlerinden biri. Ve onlardan allâme Şihâbüddîn Ahmed b. ʿAbdullâh el-**وَزيريّ** ve oğlu seyyid Salâhuddîn: zamanın zekîlerinden ve حكîmlerinden biri; onlar Yemen’de ilim, riyâset ve celâlet ehlinden bir evdir.

**وموزور**: Endülüs’te bir kûranın adı; işleri, batı ile kıble arasında, Karmûne’nin işleriyle birleşir; meyveleri ve zeytini çoktur; onunla Kurtuba arasında yirmi fersah vardır. Ona nisbet olunur: şair Ümeyye b. Gâlib el-**المَوزوريّ** ve Ebû Selmân ʿAbdusselâm b. es-Semḥ el-**المَوْزوريّ**; meşrıka yolculuk etti ve 387 senesinde vefat etti.

**ومَوْزَار** (fetha ile): Rûm diyarında bir hisar; onun imarını Hişâm b. ʿAbdilmelik yeniledi. Mütenebbî dedi:

Ve döndü; onu **بِمَوْزارَ** kilitli sandılar... onun için girişten başka dönüş yoktur.

Üzerine istidrâk olunanlardandır: **وَزْوَرُ** ( **كجَعفر** ): Sanʿâ dağlarından, Hemdân’a ait büyük bir hisar; onda ʿAbdullâh b. Ḥamza ez-Zübeydî, Seyfü’l-İslâm Tuğtekîn el-Eyyûbî günlerinde tahassun etti.
