# وزع — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D8%B9/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B2%D8%B9/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وزع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D8%B9.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: وزع

وَزَعْتُهُ أَزَعُه وَزْعاً: كففته، فاتَّزَعَ هو، أي كفَّ. وأوْزَعْتُهُ بالشيء: أغريته به، فأُوزِعَ به، فهو موزَعٌ به، أي مُغْرى به. ومنه قول النابغة:
فهابَ ضُمْرانُ منه حيث يُوزِعُهُ
أي يغريه. والاسمُ والمصدرُ جميعا الوَزوع بالفتح. واسْتَوْزَعْتُ الله شُكْرَهُ فأوْزَعَني، أي استلهمته فألهمني. والوازِعُ: الذي يتقدَّم الصفَّ فيصلحه ويقدِّم ويؤخِّر. وفي حديث أبي بكر رضي الله عنه وقد شُكِي إليه بعضُ عماله: "أأنا أُقِيدُ من وَزَعَةِ الله"، وهو جمع وازِعٍ. وقال الحسن: لا بدَّ للناس من وازِعٍ، أي من سلطان يكفُّهم. يقال: وَزَعْتُ الجيشَ، إذا حبستَ أوَّلهم على آخِرهم. قال الله تعالى: "فهم يوزَعونَ". وإنَّما سَمُّوا الكلبَ وازِعاً لأنَّه يكفُّ الذئب عن الغنم. والتَوْزيعُ: القسمةُ والتفريقُ. ويقال: تَوَزَّعوهُ فيما بينهم، أي تقسَّموه. والمُتَّزِعُ: الشديدُ النَفْسِ. وأوْزَعَتْ الناقة ببولها، إذا رمتْ به رمياً وقَطعَتْهُ. قال الأصمعيّ: ولا يكون ذلك إلا إذا ضربها الفحل. وقولهم: بها أوْزاعٌ من الناس، أي جماعات.

### Türkçe

**وَزَعْتُهُ** **أَزَعُه** **وَزْعاً**: Onu engelledim; derken o da **اتَّزَعَ** oldu; yani engellendi. Ve **أوْزَعْتُهُ بالشيء**: onu o şeyle kışkırttım; derken onunla **أُوزِعَ** olundu; artık o, onunla **موزَعٌ به**dir; yani onunla kışkırtılmıştır. Bundan, Nâbiga’nın sözü:
فهابَ ضُمْرانُ منه حيث يُوزِعُهُ
yani onu kışkırtır. İsim ve mastar ikisi birden fetha ile **الوَزوع**dur. Ve **اسْتَوْزَعْتُ الله شُكْرَهُ** derken O bana **أوْزَعَني** etti; yani onu ilham olarak istedim de bana ilham etti. Ve **الوازِعُ**: safın önüne geçen, onu düzelten, öne alıp geri bırakan kimsedir. Ebû Bekir’in (Allah ondan razı olsun) hadîsinde, kendisine işçilerinden bazısı şikâyet edilmişken: “Ben mi Allah’ın **وَزَعَةِ**sinden kısas alacağım?”; o, **وازِعٍ**in cem‘idir. Hasan dedi: İnsanlar için mutlaka bir **وازِعٍ** gerekir; yani onları engelleyen bir sultan. Denir: **وَزَعْتُ الجيشَ**, onların evvelini âhirleri üzerine hapsettiğin zaman. Allah Teâlâ dedi: “فهم يوزَعونَ”. Ancak köpeğe **وازِعاً** adını verdiler; çünkü o, kurdu koyundan engeller. Ve **التَوْزيعُ**: paylaştırma ve ayırmadır. Ve denir: **تَوَزَّعوهُ** فيما بينهم; yani onu aralarında paylaştılar. Ve **المُتَّزِعُ**: nefsi şiddetli olandır. Ve **أوْزَعَتْ** deve, idrarıyla; onu atışla attığı ve onu kestiği zaman. Asma‘î dedi: Bu, ancak erkek devenin onu vurması hâlinde olur. Ve onların sözü: onda insanlardan **أوْزاعٌ** vardır; yani cemaatler.
