# وزع — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D8%B9/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B2%D8%B9/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وزع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D8%B9.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: وزع

باب العين والزاي
عزا ، عزو ، عوز ، زوع ، وزع ، وعز ، زعا .
عزا ( عزو ) : أبو عبيد وغيره : عزوته إلى أبيه ، أعزوه وأَعزِيه عَزْواً إذا نسبته . ويقال : إلى من تَعْزِي هذا الحديث ؟ أي إلى من تَنْميه . ورُوي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( من تعزّى بعَزَاء الجاهلية فأعِضوه بهن أبيه ولا تكْنُوا ) . قال أبو عبيد : قال الكسائي : قوله تعزَّى يعني انتسب وانتمى كقولك : يالفلان ويالبني فلان ، وقال الراعي :
فلما التقت فرساننا ورجالهم
دَعَوا يا لكلبٍ واعتزينا لعامر
وقال بشر بن أبي خازم :
نعلو القوانس بالسيوف ونعتزي
والخيلُ مُشْعَرة النحور من الدم
وقال إن جريح حدث عطاء بحديث فقيل له : إلى من تَعزيه ؟ أي إلى من تَسنده . وأما الحديث الآخر : ( من لم يتعز بعزاء الله فليس منّا ) فإن له وجهين : أحدهما ألا يتعزَّى بعزاء الجاهلية ودعوى القبائل ولكن يقول يا للمسلمين فتكون دعوة المسلمين واحدة غير منهي عنها .
والوجه الثاني أن معنى التعزّي في هذا الحديث التأسّي والتصبّر ، فإذا أصابت المسلمَ مصيبة تَفْجَعُه قال : إنا لله وإنا إليه راجعون ؛ كما أمره الله تعالى . ومعنى قوله : بعزاء الله أي بتعزية الله إيّاه ، فأقام الاسم مُقَام المصدر الحقيقيّ وهو التعزية من عزَّيت ؛ كما يقال : أعطيته عطاء ومعناه أعطيته إعطاء . وأما قول الله جلّ وعزّ : ( مُهْطِعِينَ عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ عِزِينَ ) ( المعَارج : 37 ) فمعنى ( عزين ) خِلَقاً خِلَقا ، وجماعة جماعة ، وعِزُون جمع عِزْوة ، فكانوا عن يمينه وعن شماله جماعات في تفرقة .
وقال الليث : العِزَة عُصبةٌ من الناس فوق الحَلْقة . والجماعة عزون . ونقصانها واو .
قلت أصل عزة عِزْوة ، كأن كل جماعة اعزازها أي انتسابها واحد عِزة . وهي مثل عِضَة أصلها عِضْوة . وقد مرّ تفسيرها .
وقال الليث يقال عَزِي الرجلُ يَعْزَى عزاء ممدود . وإنه لعزِيّ : صبور إذا كان حسن العزاء على المصائب . وتقول عزّيت فلاناً أعزّيه تعزية أي أسّيته وضربت له الأُسَى وأمرته بالْعزاء فتعزّى تعزّياً أي تصبَّر تصبّراً . والعزاء : الصبر نفسه عن كل ما فقدت .
وقال أبو زيد : عزا فلان نفسَه إلى بني فلان يعزوها عَزْواً إذا اعتزى إليهم ، محِقّا كان أو باطلاً ، وانتمى إليهم مثلُه . قال : والاسم العِزوة والنِمْو ويقال : النِمْيَة .
قلت : والعِزة الجماعة مأخوذة من هذا . وقال الليث : كلمة شنعاء من لغة أهل الشِّحْر يقولون يَعْزى ما كان كذا وكذا كما نقول نحن : لعمري لقد كان كذا وكذا .
وقال ابن دريد : العَزْو لغة مرغوب عنها يتكلم بها بنو مَهْرة بن حَيْدان يقولون : عَزْوَى كأنّها كلمة يتلطّف بها . وكذلك يقولون يَعزى . قال : وبنو عَزْوان حي من الجنّ والعرب تقول : إن النعام مراكب الجنّ وقال ابن أحمر يصف الظليم :
حَلَقَتْ بنو عَزْوان جُؤجؤَهُ
والرأسَ غير قنازع زُعْر
وقال الليث : الاعتزاء : الاتصال في الدعوى إذا كانت حرب . فكل من ادّعى في شعاره : أنا فلان بن فلان أو فلان الفلاني فقد اعتزى إليه .
عوز : قال الليث : العَوَز : أن يعوزك الشيء وأنت إليه محتاج . قال : وإذا لم تجد الشيء قلت : عازني . قلت عازني ليس بمعروف .
وقال أبو مالك : يقال : أعوزني هذا الأمر إذا اشتدّ عليك وعَسُر ، وقال غيره : أعوزني الأمر يُعوزني أي قلّ عندي مع حاجتي إليه . ورجل مُعْوِز : قليل الشيء .
وقال الليث : أعوز الرجلُ إذا ساءت حاله . وأعوزه الدهر إذا حلّ عليه الفقر . قال والمِعْوَز والجميع المعاوز وهي الخِرق التي يلفّ فيها الصبيّ . وقال حسّان :
وموءودة مقرورة في معاوز
بآمتها مرموسة لم توسّد
وقال غيره : المعاوز : خُلْقان الثياب ، لُفّ فيها الصبيّ أو لم يلفّ .
وقال ابن هانىء : يقال : إنه لعَوِز لَوِز تأكيد له ، كما تقول : تعساً له ونعساً .
عمرو عن أبيه : العَوْز : ضيق الشيء . والمعروف العَوَز
أبو حاتم عن أبي زيد يقال : ما يُعوِز لفلان شيء إلاّ ذهب به ، كقولك : ما يُوهِف له وما يُشرف . قاله أبو زيد بالزاي قال أبو حاتم : وأنكره الأصمعي . قال : وهو عند أبي زيد صحيح ، ومن العرب مسموع .
زعا : أهمله الليث . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ : زَعَا إذا عدل ، وشعا إذا هرب ، وقعا إذا ذَلَّ ، وفعا إذا فتّت شيئاً .
وعز : قال الليث : الوَعْز : التقدِمة . يقال : أوعزت إلى فلان في ذلك الأمر إذا تقدّمت إليه . وروى الحراني عن ابن السكيت قال يقال : وَعَّزت وأوعزت ، ولم يُجِز وَعَزت مخففاً . ونحو ذلك روى أبو حاتم عن الأصمعي أنه أنكر وَعَزَت بالتخفيف .
وزع : قال الليث : الوَزْع : كفّ النفس عن هواها . يقال : وزعته أزَعه وَزْعاً . وفي الحديث : ( لا بدّ للناس من وَزَعة ) أي من سلطان يَزَع بعضهم من بعض . والوازع في الحرب : الموكلُ بالصفوف يزع من تقدّم منهم بغير أمره . وقال الله جلّ وعزّ : ( بِئَايَاتِنَا فَهُمْ ) ( النَّمل : 83 ) أي يُكِفّون . وجاء في التفسير : يُحبس أوّلهم على آخِرهم . وأما قوله : ( سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 أَنْ أَشكُرَ ) ( الأحقاف : 15 ) فمعنى ) رَبِّ ( ألهمني . وتأويله في اللغة : كُفّني عن الأشياء إلاّ عن شكر نعمتك ، وكُفّني عمّا يباعدني عنك . هكذا قال أبو إسحاق الزجّاج المنذري عن الحراني عن ابن السكيت قال : يقال : قد أوزعته بالشيء أيزاعاً إذا أغريته ، وإنه لموزَع بكذا وكذا أي مُغْرًى به والاسم الوَزُوع . وقد أوزعه الله إذا ألهمه . ونحو ذلك قال الفراء . قال معنى ) رَبِّ ( ألهمني .
وقال الليث : التوزيع : القسمة . يقال وزّعنا الجَزُور فيما بيننا .
قلت : ومن هذا أُخِذ الأوزاع ، وهم الفِرَق من الناس . يقال : أتيتهم وهم أوزاع أي متفرقون .
وفي حديث عمر أنه خرج ليلة في رمضان والناس أوزاع أي يصلون متفرقين غير مجتمعين على إمام واحد .
وقال الأصمعيّ : يقال : بها أوزاع من الناس وأوباش ، وهم الضروب المتفرقون ، ولا واحد للأوزاع . وقال الشاعر يمدح رجلاً :
أحْللتَ بيتكَ بالجميع وبعضُهم
متفرِّق ليحلّ بالأوزاع
الأوزاع هاهنا : بيوت منتبِذة عن مجتمع الناس . وفي الحديث ( مَن يزع السلطان أكثر ممن يزع الفرقان ) معناه : أن من يكفّه السلطان عن المعاصي أكثر ممن يكفّه الفرقان بالأمر والنهي والإنذار . ويقال لا بدّ للناس من وَزَعة أي ممن يكفّهم عن الشرّ والفساد .
وقوله حُصَيب الهذليّ يذكر قربه من عدوّ له :
لما رأيت بني عمرو ويازعهم
أيقنت أني لهم في هذه قَوَد
قال : يازعمهم لغتهم ، يريدون : وازعهم في هذه الواقعة أي سيستقيدون منا
أبو عبيد يقال : أُوزِعتُ بالشيء مثل أُلهمته وأُولعت به . قال : ووزّعت الشيء بين القوم قسمته .
زوع : أبو عبيد عن الأصمعيّ وَزَعته فأنا أزَعُه : كففته . وزُوْعته فأنا أزعه مثله . قال : ويقال : زُعته : قدَّمته . وقال ذو الرمّة :
وخافِق الرأس مثل السيف قلت له
زُعْ بالزمام وجَوْزُ الليل مركوم
أي ادفعه إلى قدام وقدّمه .
وقال شمر : زُعْ راحلتك أي استحثّها ، وبعضهم يقول زُعْ بالزمام أيْ هيّج وحرّك .
وقال الليث : الزُوْع جذبك الناقة بالزمام لتنقاد .
وقال أبو الهيثم : زُعته : حرّكته وقدّمته .
وقال ابن السكيت : زاعه يزوعه إذا عطفه . وقال ذو الرمّة :
ألا لا تبالي العِيس مَن شدَّ كورها
عليها ولا من زاعها بالخزائم
ثعلب عن ابن الأعرابي : قال : الزاعة . الشُرط .
وفي ( النوادر ) : زوّعتِ الريحُ النبت تزوّعه ، وصوّعته ، وذلك إذا جمعته لتفريقها بين ذرّاه ، ويقال : زُوعة من نبت ، ولُمْعة من بنت .
وقال ابن دُرَيد : الزّوْع : أخذك الشي بكفّك ، نحو الثريد ، أقبل يزوع الثريد إذا اجتذبه بكفّه . قال : وزعت له زَوْعة من البِطِّيخ إذا قطعت له قطعة .

### Türkçe

**باب العين والزاي**
**عزا** ، **عزو** ، **عوز** ، **زوع** ، **وزع** ، **وعز** ، **زعا** .

**عزا** ( **عزو** ) : Ebû Ubeyd ve başkaları: Onu babasına nisbet ettim; **عزوته إلى أبيه**; **أعزوه** ve **أَعزِيه** **عَزْواً**: onu nisbet ettiğim zaman. Ve denir: Bu hadisi kime **تَعْزِي** ediyorsun? yani onu kime isnad ediyorsun. Ve Peygamber’den (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) rivayet edildi ki şöyle dedi: (Kim câhiliye **عَزَاء**’ı ile **تعزّى** ederse, ona babasının **هن**’i ile **أعِضوه** ve kinayeli söylemeyin). Ebû Ubeyd dedi: Kisâî dedi: Onun sözü **تعزَّى** yani nisbet etti ve intisap etti; senin “ey falan, ey falan oğulları” demen gibi. Râî dedi ki:
“Ne zaman ki süvarilerimiz ve adamları karşılaştı,
‘Ey Kelb!’ diye çağırdılar; biz de Âmir’e **اعتزينا**.”
Bișr b. Ebî Hâzim dedi ki:
“Kılıçlarla miğferleri yükseltiriz ve **نعتزي** ederiz,
Atlar da boyunları kandan işaretlenmiş (halde).”
Ve dedi ki: Bir yaralı, Atâ’ya bir hadis anlattı; ona denildi: Onu kime **تَعزيه** ediyorsun? yani onu kime dayandırıyorsun. Ama diğer hadis: (Kim Allah’ın **عزاء**’ı ile **يتعز** etmezse bizden değildir) bunun iki vechi vardır: Birincisi, câhiliyenin **عزاء**’ı ve kabilelerin davası ile **يتعزَّى** etmemesidir; fakat “ey Müslümanlar!” der; böylece Müslümanların çağrısı bir olur, yasaklanmış değildir.

İkinci vech: Bu hadiste **التعزّي**’nin manası **التأسّي** ve **التصبّر**’dür; Müslümana onu yürekten yakan bir musibet isabet edince: “Şüphesiz biz Allah’a aidiz ve şüphesiz O’na döneceğiz” der; Allah Teâlâ’nın ona emrettiği gibi. Onun sözü: **بعزاء الله** yani Allah’ın onu teselli etmesiyle; böylece ismi, hakiki masdarın makamına ikame etti; o da **التعزية**’dir, **عزَّيت**’ten; nitekim “ona bir **عطاء** verdim” denir, manası “ona bir **إعطاء** verdim”dir. Allah’ın (azze ve celle) sözüne gelince: ( **مُهْطِعِينَ عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ عِزِينَ** ) (Meâric: 37) ( **عزين** )’in manası: parça parça, grup grup. **عِزُون** ise **عِزْوة**’nin cem‘idir; böylece sağında ve solunda, ayrılık içinde topluluklar idiler.

Leys dedi: **العِزَة**: insanlardan bir **عُصبة**’dir; **الحَلْقة**’nın üstündedir. Ve topluluk: **عزون**. Onun eksilmesi **واو**’dur.

Dedim: **عزة**’nin aslı **عِزْوة**’dir; sanki her topluluğun **اعزاز**’ı yani intisabı bir olan (şey) bir **عِزة**’dir. Ve o, aslı **عِضْوة** olan **عِضَة** gibidir. Onun tefsiri geçmişti.

Leys dedi: Denir: Adam **عَزِي** olur, **يَعْزَى**; uzatılmış **عزاء** (ile). Ve o elbette **عزِيّ**’dir: musibetler üzerine güzel **العزاء** olduğu zaman sabırlı. Ve “Falancayı teselli ettim” dersin: **عزّيت فلاناً أعزّيه تعزية** yani onu teselli ettim ve ona **الأُسَى** vurdum ve ona **الْعزاء**’ı emrettim; o da **تعزّى تعزّياً** yani sabretti, sabretme ile. **العزاء**: kaybettiğin her şeye karşı bizzat sabrın kendisidir.

Ebû Zeyd dedi: Falanca, nefsini falan oğullarına nisbet etti: **عزا فلان نفسَه إلى بني فلان يعزوها عَزْواً**; onlara **اعتزى** ettiği zaman; haklı da olsa bâtıl da olsa; ve onlara intisap etti, onun benzeri. Dedi: İsim **العِزوة**’dir ve **النِمْو**; ve denir: **النِمْيَة**.

Dedim: Ve **العِزة** (yani) topluluk, bundan alınmıştır. Leys dedi: Şıhr ehlinin dilinden çirkin bir kelime: “Şöyle şöyle idi” diye **يَعْزى** derler; bizim “Ömrüme yemin olsun ki şöyle şöyle idi” dememiz gibi.

İbn Düreyd dedi: **العَزْو** rağbet edilmeyen bir dildir; onu Haydân b. Meh­re oğulları konuşur; “**عَزْوَى**” derler; sanki onunla incelik yapılan bir kelime gibidir. Yine “**يَعزى**” derler. Dedi: **بنو عَزْوان** cinlerden bir haydır; Araplar der ki: Devekuşu cinlerin binekleridir. İbn Ahmer, erkek devekuşunu vasfederek dedi ki:
“**بنو عَزْوان** onun göğsünü kuşattı,
Baş (da) perçemsiz, ürkek (halde).”

Leys dedi: **الاعتزاء**: savaş olduğu zaman davada bağlantı kurmaktır. Şiarında “Ben falan oğlu falanım” yahut “falan falanî” diye dava eden herkes, ona **اعتزى** etmiş olur.

**عوز** : Leys dedi: **العَوَز**: şeyin sana **يعوز** olması ve senin ona muhtaç olmandır. Dedi: Şeyi bulmadığın zaman “**عازني**” dersin. Dedim: **عازني** bilinen (bir kullanım) değildir.

Ebû Mâlik dedi: Denir: Bu iş beni acze düşürdü: **أعوزني هذا الأمر**; sana şiddetlendiği ve zorlaştığı zaman. Başkası dedi: İş beni acze düşürdü: **أعوزني الأمر يُعوزني** yani ona ihtiyacım varken bende azaldı. Ve **رجل مُعْوِز**: şeyi az olan.

Leys dedi: Adam **أعوز** olur; hâli kötüleştiği zaman. Ve zaman onu **أعوزه** eder; fakirlik onun üzerine indiği zaman. Dedi: **المِعْوَز** ve çoğulu **المعاوز**; bunlar, çocuğun içine sarıldığı paçavralardır. Hassân dedi ki:
“Ve diri diri gömülmüş, soğuktan donmuş (bir kız), **معاوز** içinde,
Annesiyle gömülmüş; yastıklanmamış.”

Başkası dedi: **المعاوز**: elbiselerin eskileri; çocuk içine sarılmış olsun yahut sarılmamış olsun.

İbn Hânî’ dedi: Denir: O elbette **عَوِز لَوِز**’dur; onun için pekiştirmedir; nitekim “ona **تعساً**” ve “**نعساً**” dersin.

Amr, babasından: **العَوْز**: şeyin darlığıdır. Bilinen ise **العَوَز**’dir.

Ebû Hâtim, Ebû Zeyd’den: Denir: Falancaya bir şey **يُعوِز** olmaz ki onunla gitmiş olmasın; senin “ona **يُوهِف** olmaz” ve “ona **يُشرف** olmaz” demen gibi. Ebû Zeyd bunu **الزاي** ile söyledi. Ebû Hâtim dedi: Asma‘î onu inkâr etti. Dedi: O, Ebû Zeyd katında sahihtir ve Araplardan işitilmiştir.

**زعا** : Leys onu ihmal etti. Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: **زَعَا**: eğrildiği zaman; **شعا**: kaçtığı zaman; **قعا**: zelil olduğu zaman; **فعا**: bir şeyi ufaladığı zaman.

**وعز** : Leys dedi: **الوَعْز**: önden gönderme (takdim)dir. Denir: O işte falancaya **أوعزت** ettim; ona önden bildirdiğim zaman. Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten rivayet etti; dedi: **وَعَّزت** ve **أوعزت** denir; hafifletilmiş olarak **وَعَزت**’i câiz görmedi. Bunun benzerini Ebû Hâtim, Asma‘î’den rivayet etti: o, hafifletme ile **وَعَزَت**’i inkâr etti.

**وزع** : Leys dedi: **الوَزْع**: nefsin hevasından alıkonmasıdır. Denir: Onu alıkoydum: **وزعته أزَعه وَزْعاً**. Hadiste: (İnsanlar için mutlaka **وَزَعة** gerekir) yani bir sultan; onların bir kısmını bir kısmından **يَزَع** eder. Ve savaşta **الوازع**: saflarla görevlendirilmiş olandır; onlardan emri olmaksızın öne geçenleri alıkoyar. Allah (azze ve celle) dedi: ( **بِئَايَاتِنَا فَهُمْ** ) (Neml: 83) yani alıkonurlar. Tefsirde geldi: Evvelleri, âhirleri üzerine hapsedilir. Onun sözüne gelince: ( **سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِى** (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) **أَنْ أَشكُرَ** ) (Ahkâf: 15) ( **رَبِّ** )’in manası: bana ilham et. Onun dilde te’vili: Beni şeylerden alıkoy; ancak nimetini şükretmekten (alıkoyma); ve beni senden uzaklaştıran şeyden alıkoy. Ebû İshâk ez-Zeccâc böyle dedi. Münzirî, Harrânî’den, İbnü’s-Sikkît’ten: Denir: Onu şeyle **أوزعته** ettim: **إيزاعاً**; onu ona alıştırıp musallat ettiğim zaman. Ve o, şöyle şöyle ile elbette **لموزَع**’dır; yani ona musallat edilmiş. İsim **الوَزُوع**’dur. Ve Allah onu **أوزعه** etti; ona ilham ettiği zaman. Ferrâ da bunun benzerini söyledi. Dedi: ( **رَبِّ** )’in manası: bana ilham et.

Leys dedi: **التوزيع**: taksimdir. Denir: **وزّعنا الجَزُور** aramızda; yani paylaştırdık.

Dedim: Bundan **الأوزاع** alınmıştır; onlar, insanlardan fırkalardır. Denir: Onlara geldim; onlar **أوزاع** idi; yani dağınık.

Ömer’in hadisinde: Ramazan’da bir gece çıktı; insanlar **أوزاع** idi; yani tek bir imama toplanmaksızın dağınık olarak namaz kılıyorlardı.

Asma‘î dedi: Denir: Orada insanlardan **أوزاع** ve **أوباش** vardır; onlar, dağınık türlerdir. **الأوزاع** için tekil yoktur. Şair, bir adamı överek dedi ki:
“Evini hepsiyle iskân ettin; onların bir kısmı ise
Dağınık; **بالأوزاع**’a yerleşmek için.”
Burada **الأوزاع**: insanların topluluğundan uzak, ayrık evlerdir. Hadiste: (Sultanın **يزع** ettiği, Furkân’ın **يزع** ettiğinden daha çoktur) manası: Sultanın onu günahlardan alıkoyduğu kimse, Furkân’ın emir, nehiy ve uyarı ile alıkoyduğundan daha çoktur. Ve denir: İnsanlar için mutlaka **وَزَعة** gerekir; yani onları şerden ve fesattan alıkoyacak kimseler.

Husayb el-Hüzelî’nin sözü; bir düşmanına yakınlığını anarak:
“Ne zaman ki Benî Amr’ı ve onların **يازعهم**’ini gördüm,
Bu (işte) onlara bir **قَوَد** olduğumu yakînen bildim.”
Dedi: **يازعهم** onların dilidir; muratları: Bu vak‘ada onların **وازعهم**’i; yani bizden kısas alacaklar.

Ebû Ubeyd: Denir: Şeyle **أُوزِعتُ** oldum; **أُلهمته** gibi ve ona **أُولعت به** gibi. Dedi: Şeyi kavim arasında **وزّعت**; onu paylaştırdım.

**زوع** : Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: Onu alıkoydum: **وَزَعته فأنا أزَعُه**; yani onu engelledim. Ve onu alıkoydum: **زُوْعته فأنا أزعه**; o da onun gibidir. Dedi: Ve denir: Onu öne sürdüm: **زُعته**; yani onu takdim ettim. Zû’r-Rumme dedi ki:
“Baş sallayan, kılıç gibi; ona dedim:
**زُعْ بالزمام**; gecenin geçişi yığılmıştır.”
Yani onu öne doğru it ve öne al.

Şemmer dedi: **زُعْ راحلتك** yani onu hızlandır. Bazıları “**زُعْ بالزمام**” der; yani kışkırt ve hareket ettir.

Leys dedi: **الزُوْع**: devenin yularla çekilmesidir; boyun eğip yürüsün diye.

Ebû’l-Heysem dedi: **زُعته**: onu hareket ettirdim ve öne aldım.

İbnü’s-Sikkît dedi: **زاعه يزوعه**; onu büktüğü zaman. Zû’r-Rumme dedi ki:
“Dikkat et; develer, semerini sıkan kimseye aldırmaz,
Ne de onları burun halkalarıyla **زاعها** edene.”

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Dedi: **الزاعة**: **الشُرط**.

( **النوادر** )’de: Rüzgâr bitkiyi **زوّعتِ** eder; onu **تزوّعه** eder; ve onu **صوّعته** eder; bu, onu toplayıp tozları arasında dağıtmak içindir. Ve denir: Bitkiden bir **زُوعة**; ve kızdan bir **لُمْعة**.

İbn Düreyd dedi: **الزّوْع**: şeyi avucunla almandır; **الثريد** gibi. **يزوع** eder **الثريد**’i; onu avucuyla çekip aldığı zaman. Dedi: Karpuzdan ona bir **زَوْعة** verdim: **وزعت له زَوْعة من البِطِّيخ**; ona bir parça kestiğim zaman.
