# وزم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B2%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وزم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وزم

| ( *!الوَزْمُ ، كالوعد ، قضاء الدَّين ) . | ( و ) أيضا : ( جمع قليلٍ إلى مِثله ) ، عن ابن دُريد . | ( و ) أيضا : ( الثَّلْمُ ) . | ( و ) *!الوَزْمَة : ( الأكْلَة ) الواحدة ( في اليوم إلى ) مثلها من ( غَدٍ ) ، يقال : هو يأكل *!وَزْمَةً ، وبَزْمَةً ، إذا كان يأكلُ وجبةً في اليوم والليلة ، ( وقد *!وَزَّمَ نفسه *!توْزيمًا ) . | ( و ) الوَزْمُ ( حُزْمَةٌ ) ، ونصُّ العَينِ : دَسْتَجَةٌ ( من البقْل ، *!كالوَزيمَةِ . و ) قال الجوهري : ( *!الوَزيمُ ) : ما جُمع من البقل ، سمِعْتُهُ من أبي سعيد ، عن أبي الأزهر ، عن بندار ، وأنشد : % ( وجاؤُوا ثائِرينَ فَلَمْ يَؤُوبوا % بأُبْلُمَةٍ تُشَدُّ على *!وزيمِ ) % | ويُروى : على بَزيمِ . | ( و ) *!الوَزْمُ : ( المقدارُ ، *!كالوَزْمَةِ ) . | ( و ) الوَزْمُ : ( ما تجْمَعُهُ ) أو تجعله ( العُقابُ في وَكْرِها من اللحم ) ، *!كالوَزيمة . | ( و ) الوَزْمُ ( الأمر ) الذي ( يأتي في حينه ) ، وقد تقدَّم مع ذكر الجزم ، الذي هو الأمر الذي يأتي قبل حينه . | ( *!ووُزِمَ ، كَعُنِىَ فُلانٌ ) ، هكذا في النُّسخ : والأولى أن يقول : وَوُزِمَ فلانٌ ( في ماله ) ، كَعُنِىَ ( *!وَزْمَةً ) إذا ( ذهب منه شيء ) ، عن اللِّحياني . | ( و ) *!الوَزيمُ ، ( كأمير : لحمُ الضَّبِّ ، وغيره يجفَّف فيُدقُّ ، فيُبْكَلُ بدَسَمٍ ) ، كذا في المُحكم ، وفي الصِّحاح : الوَزيمُ : اللحم يجفَّفُ ، قال أبو سعيد : سمعت الكِلابي ، يقول : *!الوَزيمَةُ من الضِّباب : أن يُطبخ لحمُها ، ثم يُيَبَّس ثم يُدقّ ، فيؤكل قال : وهي من الجراد أيضا .

| ( و ) الوَزِيمُ ( بَاقِي المَرَقِ ) وَنَحْوِهِ فِي القِدْرِ ، ( و ) قِيلَ : بَاقِي ( كُلِّ شَيْءٍ ) : وَزِيمٌ ، قَالَ الشَّاعِرُ : % ( فَتُشْبِعُ مَجْلِسَ الحَيَّيْنِ لَحْماً % وَتُلعيِ ] لِلإِمَاءِ مِنَ الوَزِيمِ ) % | أَرَادَ بِهِ اللَّحْمَ البَاقِيَ الَّذِي يَفْضُلُ مِنَ العِيَالِ . | ( و ) قِيلَ : الوَزِيمُ : ( الشِّوَاء ) ، وَهُوَ اللَّحْمُ المُقَدَّدُ . | ( و ) *!الوِزَامُ : ( كَكِتَابٍ : السُّرْعَةُ ) . | ( و ) *!الوَزَّامُ ، ( كَشَدَّادٍ : الكَثِيرُ اللَّحْمِ ، والعَضَلِ ) ، وأَنْشَدَ ابنُ الأَعْرَابِيِّ : | فَقَامَ *!وَزَّامٌ شَدِيدٌ مَحْزِمُهْ | لَمْ يَلْقَ بُؤْساً لَحْمُهُ وَلاَدَمُهْ | ( *!وَالمُتَوَزِّمُ : الشَّدِيدُ الوَطْءِ ) مِنَ الرَّجَالِ ، نَقَلَهُ الجَوْهَرِيُّ . | ( *!والُمؤْتَزَمُ ، بِفَتْحِ الزَّايِ : الأَرْضُ ) . | ( *!وَالوَازِمُ بنُ زَرٍّ ) الكَلْبِيُّ : ( صَحَابِيٌّ ) ، لَهُ وِفَادَةٌ . [ ] وِممَّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيه : | *!وَزَمَهُ بِفِيهِ *!وَزْماً : عَضَّهُ ، وَقَيلَ : عَضَّهُ عَضَّةً خَفِيفَةً . | *!وَالوَزِيمُ : الوَجْبَةُ الشَّدِيدَةُ ، وَأَنْشَدَ ابْنُ بَرِّىٍّ لأُمَيَّةَ : % ( أَلاَ يَا وَيْحَهُمْ مِنْ حَرِّ نَارٍ % كَصَرْخَةِ أَرْبَعِينَ لَهَا *!وَزِيمُ ) % | *!وَالوَزْمَةُ : القِطْعَةُ مِنَ اللَّحْمِ . | *!والوَزِيمَةُ : الخُوصَةُ الَّتِى يُشَدُّ بِهَا البَقْلُ . | وَالوَزِيمُ : مَا انْمَازَ مِنْ لَحْمِ الفَخِذَيْنِ ، وأَيْضاً : لَحْمُ العَضَلِ ، كَمَا فِي التَّهْذيِبِ . | وَرَجُلٌ وَزِيمٌ : إِذَا كَانَ مُكْتَنِزَ اللحم

| ورجلٌ ذو وَزيمٍ : إذا تعَضَّلَ لَحْمُهُ ، واشتد ، قال الراجز : % ( إنْ كُنْتَ سَافِيَّ أخا تَميمِ % ) % % ( فَجِيءْ بِعِلْجَيْنِ ذَوَيْ وَزِيمِ % ) % % ( بِفَارِسِيٍّ وأخٍ للرُّومِ % ) % % ( كِلاهُما كالجَمَلِ المَخْزومِ % ) % | كما في الصحاح | وقال ابن الأعرابي : الجرادُ إذا جُفِّفَ وهو مَطبوخٌ فهو : *!الوَزِيمَةُ . | وقال أبو سعيد : سمعت الكِلابيَّ يقول : *!الوَزْمَةُ من الضِّباب : أن يُطبخَ لحمُها ثم يُجَفَّف ثم يُدَقّ فيؤكل . | وقال اللَّيث : يقال اللَّحم يَتَزَيَّمُ ويَتَزَيَّبُ : إذا صار زِيَمًا ، وهو شدَّة اكتنازه ، وانضمام بعضه إلى بعض . | وناقةٌ *!وَزْماءُ : كثيرة اللحم ، قال قيس بن الخَطيم : % ( من لا يزالُ يَكُبُّ كُلَّ ثَقِيلةٍ % وَزْماءَ غيرَ محاوِلِ الإنْزافِ ) % | *!والوَزيمُ : الطَّلْعُ ، يُشقُّ لِيُلْقَحَ ، ثم يُشدُّ بِخوصَةٍ ، نقله الجوهري .

### Türkçe

| ( **الوَزْمُ** , **الوعد** gibi: borcun ödenmesi ) . | ( و ) ayrıca: ( az bir çoğulun kendi benzerine [çoğulu] ) , İbn Düreyd’den. | ( و ) ayrıca: ( **الثَّلْمُ** ) . | ( و ) **الوَزْمَة**: ( tek **الأكْلَة** ) ( günde …e kadar ) onun benzerine ( yarın )dan; denir ki: o **وَزْمَةً** ve **بَزْمَةً** yer; eğer bir gün ve bir gecede bir öğün yiyorsa; ( ve gerçekten kendisini **وَزَّمَ** **توْزيمًا** ) . | ( و ) **الوَزْمُ** ( bir **حُزْمَةٌ** )dır; ve **العَين**’in nassı: ( sebzeden bir **دَسْتَجَةٌ** ), **الوَزيمَةِ** gibi. ( و ) Cevherî dedi: ( **الوَزيمُ** ): sebzeden toplanmış olan şey; onu Ebû Saîd’den işittim, Ebû’l-Ezher’den, Bundâr’dan; ve şu beyti okudu: % ( Ve geldiler ayaklanmış olarak, sonra dönmediler % **وزيمِ** üzerine bağlanan bir **أُبْلُمَةٍ** ile ) % | Şöyle de rivayet edilir: **بَزيمِ** üzerine. | ( و ) **الوَزْمُ**: ( miktar, **الوَزْمَةِ** gibi ) . | ( و ) **الوَزْمُ**: ( kartalın yuvasında etten topladığı ) yahut yaptığı şey, **الوَزيمة** gibi. | ( و ) **الوَزْمُ**: ( iş ) ki ( vaktinde gelir ); ve gerçekten, vaktinden önce gelen iş olan **الجزم**’in zikriyle birlikte geçti. | ( **ووُزِمَ** , **عُنِىَ** gibi: falan ) , nüshalarda böyledir; ve daha evlâ olan şunu demesidir: **ووُزِمَ** falan ( malında ), **عُنِىَ** gibi ( **وَزْمَةً** ) eğer ( ondan bir şey giderse ), Lihyânî’den. | ( و ) **الوَزيمُ** , ( **أمير** gibi: kertenkele eti; ve başkası kurutulur da dövülür, sonra yağ ile karıştırılıp yenir ), **المُحكم**’de böyle; **الصِّحاح**’ta: **الوَزيمُ**: et kurutulur; Ebû Saîd dedi: Kilâbî’yi işittim, derdi ki: **الوَزيمَةُ** kertenkelelerden: onun etinin pişirilmesi, sonra kurutulması, sonra dövülmesi, sonra yenmesidir; dedi: ve o çekirgeden de olur.

| ( و ) **الوَزِيمُ** ( tencerede kalan et suyu ) ve benzeri; ( و ) denildi: ( her şeyin ) kalanı: **وَزِيمٌ**’dir; şair dedi ki: % ( Böylece iki mahallenin meclisini etle doyurursun % ve cariyelere **الوَزِيمِ**’den yedirirsin ) % | Bununla, aileden artıp fazla kalan et kalıntısını kastetti. | ( و ) denildi: **الوَزِيمُ**: ( kızartma )dır; ve o, kurutulmuş ettir. | ( و ) **الوِزَامُ**: ( **كِتَابٍ** gibi: sürat ) . | ( و ) **الوَزَّامُ** , ( **شَدَّادٍ** gibi: eti ve kası çok olan ); ve İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu: | Kalktı **وَزَّامٌ**; beli kuşağı kuvvetli | Eti de kanı da bir sıkıntı görmedi | ( **وَالمُتَوَزِّمُ**: basışı şiddetli olan ) erkeklerden; onu Cevherî nakletti. | ( **والُمؤْتَزَمُ** , **الزَّايِ**’ın fethasıyla: yer ) . | ( **وَالوَازِمُ بنُ زَرٍّ** ) Kelbî: ( sahâbî )dir; onun bir elçiliği vardır. [ ] Üzerine istidrâk olunanlardandır: | **وَزَمَهُ** ağzıyla **وَزْماً**: onu ısırdı; ve denildi: onu hafif bir ısırışla ısırdı. | **وَالوَزِيمُ**: şiddetli lokmadır; ve İbn Berrî, Ümeyye için şu beyti okudu: % ( Dikkat edin, yazıklar olsun onlara, ateşin sıcağından % kırkın çığlığı gibi; onun için **وَزِيمُ** vardır ) % | **وَالوَزْمَةُ**: etten parça. | **والوَزِيمَةُ**: sebzenin onunla bağlandığı hurma yaprağı şeridi. | **وَالوَزِيمُ**: uylukların etinden ayrışan şey; ayrıca: kas eti; **التَّهْذيِب**’de olduğu gibi. | Ve **وَزِيمٌ** bir adam: eğer eti sıkı ve dolgun ise

| Ve **وَزيمٍ** sahibi bir adam: eğer eti kaslaşıp sertleşirse; râciz dedi ki: % ( Eğer Temîm’in kardeşi Sâfî isen % ) % % ( Öyleyse iki **وَزيمِ** sahibi iki acemi getir % ) % % ( Bir Farslı ve Rum’un bir kardeşiyle % ) % % ( İkisi de burun halkalı deve gibi % ) % | **الصحاح**’ta olduğu gibi. | Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: çekirge, pişmiş olarak kurutulursa o: **الوَزيمَةُ**’dir. | Ve Ebû Saîd dedi: Kilâbî’yi işittim, derdi ki: **الوَزْمَةُ** kertenkelelerden: onun etinin pişirilmesi, sonra kurutulması, sonra dövülmesi, sonra yenmesidir. | Ve Leys dedi: denir ki et **يَتَزَيَّمُ** ve **يَتَزَيَّبُ**: eğer **زِيَمًا** olursa; ve o, onun sıkı dolgunluğunun şiddetidir ve bir kısmının bir kısmına bitişmesidir. | Ve **وَزْماءُ** bir dişi deve: eti çok olan; Kays b. el-Hatîm dedi: % ( Kim her ağır olanı devirmeye devam ederse % kanı tüketmeye çare aramayan **وَزْماءَ** [deveyi] ) % | Ve **الوَزيمُ**: tomurcuktur; aşılanmak için yarılır, sonra bir hurma yaprağı şeridiyle bağlanır; Cevherî onu nakletti.
