# وسس (و-س-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B3%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: و - س - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الوَسْوَسَة والوَسْواس: الصوت الخفي من ريح. والوَسْواس: صوت الحَلْي، وقد وسْوَس وَسْوَسَة ووِسْواساً، بالكسر. والوَسْوَسة والوِسْواس: حديث النفس. يقال: وَسوَسَتْ إِليه نفسه وَسْوسة ووِسْواساً، بكسر الواو، والوَسْواسُ، بالفتح، الاسم مثل الزِّلْزال والزَّلْزال، والوِسْواس، بالكسر، المصدر. والوَسْواس، بالفتح: هو الشيطان. وكلُّ ما حدَّثك ووَسْوس إِليك، فهو اسم. وقوله تعالى: فوَسْوَس لهما الشيطان؛ يريد إِليهما ولكن العرب توصل بهذه الحروف كلها الفعل. ويقال لِهَمْس الصائد والكلاب وأَصواتِ الحلي: وَسْواس؛ وقال الأَعشى:
تَسْمَع للحَلْي وَسْواساً، إِذا انْصَرفت،
كما اسْتَعان بِريح عِشْرِقٌ زَجل
والهَمْس: الصوت الخفيّ يهز قَصَباً أَو سِبّاً، وبه سمي صوت الحلي وَسْواساً؛ قال ذو الرمة:
فَباتَ يُشْئِزُه ثَأْدٌ، ويُسْهِرهُ
تَذَوُّبُ الرِّيح، والوَسْواسُ والهِضَبُ
يعني بالوَسْواس همس الصياد وكلامه. قال أَبو تراب: سمعت خليفة يقول الوَسْوسة الكلام الخفي في اختلاط. وفي الحديث: الحمد لله الذي ردّ كَيْده إِلى الوَسْوَسة؛ هي حديث النفس والأَفكار. ورجل مُوَسْوِس إِذا غلبت عليه الوَسْوسة. وفي حديث عثمان، رضي اللَّه عنه: لما قُبِض رسول اللَّه، صلى اللَّه عليه وسلم، وُسْوِسَ ناسٌ وكنت فيمن وُسْوِس؛ يريد أَنه اختلط كلامه ودُهش بموته، صلى اللَّه عليه وسلم. والوَسْواس: الشيطان، وقد وَسْوَس في صدره ووَسْوَس إِليه. وقوله عز وجل: من شر الوَسْواس الخَنَّاس؛ أَراد ذي الوَسْواس وهو الشيطان الذي يُوَسوس في صدور الناس، وقيل في التفسير: إِن له رأْساً كرأْس الحية يَجْثِمُ على القلب، فإِذا ذكر العبدُ اللَّه خَنس، وإِذا ترك ذكر اللَّه رجع إِلى القلب يُوَسوس. وقال الفرّاء: الوِسْواس، بالكسر، المصدر. وكل ما حدّث لك أَو وَسْوس، فهو اسم. وفلان المُوَسْوِس، بالكسر: الذي تعتريه الوَساوِس. ابن الأَعرابي: رجل مُوَسْوِس ولا يقال رجل مُوَسْوَس. قال أَبو منصور: وإِنما قيل مُوَسْوِس لتحديثه نفسه بالوَسْوسة؛ قال اللَّه تعالى: ونعلم ما تُوَسْوِسُ به نفسه؛ وقال رؤبة يصف الصياد:
وَسْوَسَ يَدْعُو مُخْلِصاً ربَّ القَلَقْ
يقول: لما أَحَسَّ بالصيد وأَراد رميه وَسْوس نفسه بالدعاء حذر الخيبة. وقد وَسْوَسَتْ إِليه نفسه وَسْوَسة ووِسْواساً، بالكسر، ووَسْوس الرجلَ: كلَّمه كلاماً خفيّاً. ووَسْوس إِذا تكلم بكلام لم يبينه.

##### Türkçe

**الوَسْوَسَة** ve **الوَسْواس**: rüzgârdan olan gizli ses. Ve **الوَسْواس**: ziynet sesidir; ve **وسْوَس** etti, **وَسْوَسَة** ve **وِسْواساً** (kesre ile). Ve **الوَسْوَسة** ve **الوِسْواس**: nefsin konuşmasıdır. Denir: nefsi ona **وَسْوسة** ve **وِسْواساً** ( **الواو**’nun kesresiyle) fısıldadı. Ve **الوَسْواسُ** (fetha ile) isimdir; **الزِّلْزال** ve **الزَّلْزال** gibi. Ve **الوِسْواس** (kesre ile) mastardır. Ve **الوَسْواس** (fetha ile): o şeytandır. Ve sana her ne konuşur ve sana **وَسْوس** ederse, o isimdir. Ve Yüce Allah’ın sözü: “**فوَسْوَس لهما الشيطان**”; “onlara”yı kastetti, fakat Araplar bu harflerin hepsiyle fiili ulaştırır. Ve avcının ve köpeklerin hışırtısına ve ziynet seslerine **وَسْواس** denir; ve **الأَعشى** dedi:

تَسْمَع للحَلْي وَسْواساً، إِذا انْصَرفت،
كما اسْتَعان بِريح عِشْرِقٌ زَجل

Ve **الهَمْس**: kamışı yahut **سِبّ**’i titreten gizli sestir; ve onunla ziynet sesi **وَسْواساً** diye adlandırıldı; **ذو الرمة** dedi:

فَباتَ يُشْئِزُه ثَأْدٌ، ويُسْهِرهُ
تَذَوُّبُ الرِّيح، والوَسْواسُ والهِضَبُ

**الوَسْواس** ile avcının hışırtısını ve sözünü kasteder. **أَبو تراب** dedi: Halîfe’yi şöyle derken işittim: **الوَسْوسة** karışıklık içinde gizli sözdür. Ve hadiste: “Hamd, onun hilesini **الوَسْوَسة**’ye geri çeviren Allah’adır”; o, nefsin konuşması ve fikirlerdir. Ve **مُوَسْوِس** adam, üzerine **الوَسْوسة** galip geldiği zaman. Ve Osman’ın hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Allah’ın Resûlü, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, kabzedilince, bir takım insanlar **وُسْوِسَ** edildi ve ben de **وُسْوِسَ** edilenlerdendim; onunla, sözünün karıştığını ve onun ölümüyle şaşkına döndüğünü kasteder, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun. Ve **الوَسْواس**: şeytandır; ve onun göğsünde **وَسْوَس** etti ve ona **وَسْوَس** etti. Ve Aziz ve Celîl olanın sözü: “**من شر الوَسْواس الخَنَّاس**”; **ذِي الوَسْواس**’ı kastetti; o, insanların göğüslerinde **يُوَسوس** eden şeytandır. Ve tefsirde denildi: onun, yılan başı gibi bir başı vardır; kalbin üzerine çöker; kul Allah’ı andığı zaman **خَنس** eder; Allah’ı anmayı terk ettiği zaman kalbe geri döner, **يُوَسوس** eder. Ve **الفرّاء** dedi: **الوِسْواس** (kesre ile) mastardır. Ve sana her ne konuşursa yahut **وَسْوس** ederse, o isimdir. Ve falan **المُوَسْوِس** (kesre ile): **الوَساوِس**’in kendisine arız olduğu kimsedir. **ابن الأَعرابي**: **مُوَسْوِس** adam; ve **مُوَسْوَس** adam denilmez. **أَبو منصور** dedi: ancak, nefsini **الوَسْوسة** ile konuşturduğu için **مُوَسْوِس** denildi; Yüce Allah dedi: “**ونعلم ما تُوَسْوِسُ به نفسه**”; ve **رؤبة** avcıyı vasfederek dedi:

وَسْوَسَ يَدْعُو مُخْلِصاً ربَّ القَلَقْ

Der ki: avı hissettiği ve onu atmak istediği vakit, başarısızlıktan sakınarak nefsine dua ile **وَسْوَس** etti. Ve nefsi ona **وَسْوَسة** ve **وِسْواساً** (kesre ile) fısıldadı. Ve **وَسْوس** adamı: ona gizli bir sözle konuştu. Ve **وَسْوس**: açıklamadığı bir sözle konuştuğu zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الوس: العوض، نقله الصاغاني، وكأن الواو منقلبة عن الهمزة، وقد تقدم عن ابن الأعرابي أن الأسيس، كأمير، هو العوض، وكذلك الحديث رب أسنى لما أمضيت، أي عوضني، من الأوس وهو التعويض، فراجعه. والوسواس: اسم الشيطان، كذا في الصحاح، وبه فسر قوله تعالى: من شر الوسواس الخناس. وقيل: أراد ذا الوسواس، وهو الشيطان الذي يوسوس في صدور الناس. وقيل في التفسير: إن له رأسا كرأس الحية يجثم على القلب، فإذا ذكر العبد الله خنس، وإذا ترك ذكر الله رجع إلى القلب يوسوس. والوسواس: همس الصائد والكلاب، وهو الصوت الخفي، قال ذو الرمة:
  فبـات يشـئزه ثـأد ويسـهـره                      تذؤب الريح والوسواس والهضب يعني بالوسواس همس الصائد وكلامه الخفي، ومن ذلك سمي صوت الحلى والقصب وسواسا، وهو مجاز، قال الأعشى:
  تسمع للحلي وسواسا إذا انصرفت                      كما استعان بريح عشرق زجـل

  وفي الحديث: الحمد لله الذي رد كيده إلى الوسوسة، هي حديث النفس والأفكار، وحديث الشيطان بما لا نفع فيه ولا خير، كالوسواس، قال الفراء: هو بالكسر مصدر، والاسم بالفتح، مثل الزلزال والزلزال. وقد وسوس الشيطان والنفس له وإليه، وفيه: حدثاه، وقوله تعالى فوسوس لهما الشيطان. يريد إليهما، قال الجوهري: ولكن العرب توصل بهذه الحروف كلها للفعل. ووسوس، كجعفر: واد بالقبلية، نقله الزمخشري. ومما يستدرك عليه. قال أبو تراب: سمعت خليفة يقول: الوسوسة: الكلام الخفي في اختلاط، ويروى بالشين، كما سيأتي. ووسوس به بالضم: اختلط كلامه ودهش. والموسوس: الذي تعتريه الوساوس، قال ابن الأعرابي: ولا يقال موسوس. ووسوس، إذا تكلم بكلام لم يبينه، قال رؤبة يصف الصياد:
  وسوس يدعو مخلصا رب الفلق. ووسوسه: كلمه كلاما خفيا. ووسواس، بالفتح، موضع، أو جبل، نقله الصاغاني، رحمه الله تعالى.

##### Türkçe

**الوس**: bedel/karşılık; bunu es-Sağânî nakletti; sanki **الواو** **الهمزة**’den dönmüştür; daha önce İbnü’l-A‘râbî’den geçtiğine göre **الأسيس** (Emîr vezninde) bedel/karşılıktır; yine hadiste: “Rab **أسنى** lemâ emdayt” yani: beni bedellendirdi/karşılık verdi; **الأوس**’tan, o da tazmin/bedellemedir; ona müracaat et.

**الوسواس**: şeytanın adıdır; Sıhâh’ta böyledir; bununla şu sözü tefsir etti: “**من شر الوسواس الخناس**”. Denildi ki: murad **ذا الوسواس**’tır; o, insanların göğüslerinde vesvese veren şeytandır. Tefsirde denildi ki: onun yılan başı gibi bir başı vardır; kalbin üzerine çöker; kul Allah’ı andığında **خنس** eder; Allah’ı anmayı terk ettiğinde kalbe döner, vesvese verir.

**الوسواس**: avcının ve köpeklerin fısıltısıdır; o, gizli sestir. Zü’r-Rumme dedi ki:
  “Geceledi; onu bir göğüs kemiği rahatsız eder ve onu uykusuz bırakır;
  rüzgârın uluması, **الوسواس** ve **الهضب**.”
**الوسواس** ile avcının fısıltısını ve onun gizli sözünü kasteder; bundan dolayı süs eşyasının ve kamışın sesi de **وسواسا** diye adlandırıldı; bu mecazdır. el-A‘şâ dedi ki:
  “Süs eşyasına, döndüğünde **وسواسا** işitirsin;
  tıpkı ‘aşrak’ rüzgârıyla bir **زجل**’in yardım alması gibi.”

Hadiste: “Hamd, onun hilesini **الوسوسة**’ye geri çeviren Allah’adır.” O, nefsin konuşması ve düşüncelerdir; fayda ve hayır olmayan şeyle şeytanın konuşmasıdır; **الوسواس** gibi. el-Ferrâ dedi ki: o, kesre ile masdardır; isim ise fetha iledir; **الزلزال** ve **الزلزال** gibi. Şeytan ve nefis ona ve ona doğru **وسوس** etti; onda: “ikisi ona konuştu” demektir. Yüce Allah’ın sözü: “**فوسوس لهما الشيطان**”; yani: ikisine. el-Cevherî dedi ki: fakat Araplar fiile bu harflerin hepsiyle ulaştırır.

**وسوس** (Ca‘fer vezninde): el-Kabliyyet’te bir vadidir; bunu ez-Zemahşerî nakletti. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir. Ebû Turâb dedi ki: Halîfe’yi şöyle derken işittim: **الوسوسة**: karışıklık içinde gizli konuşmadır; **بالشين** ile de rivayet edilir; ileride geleceği üzere. **وسوس به** (damme ile): sözü karıştı ve şaşırdı. **الموسوس**: kendisine vesveseler arız olan kimsedir. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **موسوس** denilmez.

**وسوس**: açıklamadığı bir sözle konuştuğu zaman; Ru’be avcıyı vasfederek dedi ki:
  “**وسوس**; **رب الفلق**’a ihlâslı olarak dua eder.”
**وسوسه**: ona gizli bir sözle konuştu. **وسواس** (fetha ile): bir yer yahut bir dağdır; bunu es-Sağânî nakletti; Allah Teâlâ ona rahmet etsin.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

وَسَّ
وَسَّ U ( n. ac. وَسّ 1 ),
a.  Rewarded.

##### Türkçe

وَسَّ
**وَسَّ** U (isim-özne **وَسّ** 1),
a. Ödüllendirildi.
