# وسس — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B3%D8%B3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وسس

الوَسْوَسَة والوَسْواس: الصوت الخفي من ريح. والوَسْواس: صوت الحَلْي، وقد وسْوَس وَسْوَسَة ووِسْواساً، بالكسر. والوَسْوَسة والوِسْواس: حديث النفس. يقال: وَسوَسَتْ إِليه نفسه وَسْوسة ووِسْواساً، بكسر الواو، والوَسْواسُ، بالفتح، الاسم مثل الزِّلْزال والزَّلْزال، والوِسْواس، بالكسر، المصدر. والوَسْواس، بالفتح: هو الشيطان. وكلُّ ما حدَّثك ووَسْوس إِليك، فهو اسم. وقوله تعالى: فوَسْوَس لهما الشيطان؛ يريد إِليهما ولكن العرب توصل بهذه الحروف كلها الفعل. ويقال لِهَمْس الصائد والكلاب وأَصواتِ الحلي: وَسْواس؛ وقال الأَعشى:
تَسْمَع للحَلْي وَسْواساً، إِذا انْصَرفت،
كما اسْتَعان بِريح عِشْرِقٌ زَجل
والهَمْس: الصوت الخفيّ يهز قَصَباً أَو سِبّاً، وبه سمي صوت الحلي وَسْواساً؛ قال ذو الرمة:
فَباتَ يُشْئِزُه ثَأْدٌ، ويُسْهِرهُ
تَذَوُّبُ الرِّيح، والوَسْواسُ والهِضَبُ
يعني بالوَسْواس همس الصياد وكلامه. قال أَبو تراب: سمعت خليفة يقول الوَسْوسة الكلام الخفي في اختلاط. وفي الحديث: الحمد لله الذي ردّ كَيْده إِلى الوَسْوَسة؛ هي حديث النفس والأَفكار. ورجل مُوَسْوِس إِذا غلبت عليه الوَسْوسة. وفي حديث عثمان، رضي اللَّه عنه: لما قُبِض رسول اللَّه، صلى اللَّه عليه وسلم، وُسْوِسَ ناسٌ وكنت فيمن وُسْوِس؛ يريد أَنه اختلط كلامه ودُهش بموته، صلى اللَّه عليه وسلم. والوَسْواس: الشيطان، وقد وَسْوَس في صدره ووَسْوَس إِليه. وقوله عز وجل: من شر الوَسْواس الخَنَّاس؛ أَراد ذي الوَسْواس وهو الشيطان الذي يُوَسوس في صدور الناس، وقيل في التفسير: إِن له رأْساً كرأْس الحية يَجْثِمُ على القلب، فإِذا ذكر العبدُ اللَّه خَنس، وإِذا ترك ذكر اللَّه رجع إِلى القلب يُوَسوس. وقال الفرّاء: الوِسْواس، بالكسر، المصدر. وكل ما حدّث لك أَو وَسْوس، فهو اسم. وفلان المُوَسْوِس، بالكسر: الذي تعتريه الوَساوِس. ابن الأَعرابي: رجل مُوَسْوِس ولا يقال رجل مُوَسْوَس. قال أَبو منصور: وإِنما قيل مُوَسْوِس لتحديثه نفسه بالوَسْوسة؛ قال اللَّه تعالى: ونعلم ما تُوَسْوِسُ به نفسه؛ وقال رؤبة يصف الصياد:
وَسْوَسَ يَدْعُو مُخْلِصاً ربَّ القَلَقْ
يقول: لما أَحَسَّ بالصيد وأَراد رميه وَسْوس نفسه بالدعاء حذر الخيبة. وقد وَسْوَسَتْ إِليه نفسه وَسْوَسة ووِسْواساً، بالكسر، ووَسْوس الرجلَ: كلَّمه كلاماً خفيّاً. ووَسْوس إِذا تكلم بكلام لم يبينه.

### Türkçe

**الوَسْوَسَة** ve **الوَسْواس**: rüzgârdan olan gizli ses. Ve **الوَسْواس**: ziynet sesidir; ve **وسْوَس** etti, **وَسْوَسَة** ve **وِسْواساً** (kesre ile). Ve **الوَسْوَسة** ve **الوِسْواس**: nefsin konuşmasıdır. Denir: nefsi ona **وَسْوسة** ve **وِسْواساً** ( **الواو**’nun kesresiyle) fısıldadı. Ve **الوَسْواسُ** (fetha ile) isimdir; **الزِّلْزال** ve **الزَّلْزال** gibi. Ve **الوِسْواس** (kesre ile) mastardır. Ve **الوَسْواس** (fetha ile): o şeytandır. Ve sana her ne konuşur ve sana **وَسْوس** ederse, o isimdir. Ve Yüce Allah’ın sözü: “**فوَسْوَس لهما الشيطان**”; “onlara”yı kastetti, fakat Araplar bu harflerin hepsiyle fiili ulaştırır. Ve avcının ve köpeklerin hışırtısına ve ziynet seslerine **وَسْواس** denir; ve **الأَعشى** dedi:

تَسْمَع للحَلْي وَسْواساً، إِذا انْصَرفت،
كما اسْتَعان بِريح عِشْرِقٌ زَجل

Ve **الهَمْس**: kamışı yahut **سِبّ**’i titreten gizli sestir; ve onunla ziynet sesi **وَسْواساً** diye adlandırıldı; **ذو الرمة** dedi:

فَباتَ يُشْئِزُه ثَأْدٌ، ويُسْهِرهُ
تَذَوُّبُ الرِّيح، والوَسْواسُ والهِضَبُ

**الوَسْواس** ile avcının hışırtısını ve sözünü kasteder. **أَبو تراب** dedi: Halîfe’yi şöyle derken işittim: **الوَسْوسة** karışıklık içinde gizli sözdür. Ve hadiste: “Hamd, onun hilesini **الوَسْوَسة**’ye geri çeviren Allah’adır”; o, nefsin konuşması ve fikirlerdir. Ve **مُوَسْوِس** adam, üzerine **الوَسْوسة** galip geldiği zaman. Ve Osman’ın hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Allah’ın Resûlü, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, kabzedilince, bir takım insanlar **وُسْوِسَ** edildi ve ben de **وُسْوِسَ** edilenlerdendim; onunla, sözünün karıştığını ve onun ölümüyle şaşkına döndüğünü kasteder, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun. Ve **الوَسْواس**: şeytandır; ve onun göğsünde **وَسْوَس** etti ve ona **وَسْوَس** etti. Ve Aziz ve Celîl olanın sözü: “**من شر الوَسْواس الخَنَّاس**”; **ذِي الوَسْواس**’ı kastetti; o, insanların göğüslerinde **يُوَسوس** eden şeytandır. Ve tefsirde denildi: onun, yılan başı gibi bir başı vardır; kalbin üzerine çöker; kul Allah’ı andığı zaman **خَنس** eder; Allah’ı anmayı terk ettiği zaman kalbe geri döner, **يُوَسوس** eder. Ve **الفرّاء** dedi: **الوِسْواس** (kesre ile) mastardır. Ve sana her ne konuşursa yahut **وَسْوس** ederse, o isimdir. Ve falan **المُوَسْوِس** (kesre ile): **الوَساوِس**’in kendisine arız olduğu kimsedir. **ابن الأَعرابي**: **مُوَسْوِس** adam; ve **مُوَسْوَس** adam denilmez. **أَبو منصور** dedi: ancak, nefsini **الوَسْوسة** ile konuşturduğu için **مُوَسْوِس** denildi; Yüce Allah dedi: “**ونعلم ما تُوَسْوِسُ به نفسه**”; ve **رؤبة** avcıyı vasfederek dedi:

وَسْوَسَ يَدْعُو مُخْلِصاً ربَّ القَلَقْ

Der ki: avı hissettiği ve onu atmak istediği vakit, başarısızlıktan sakınarak nefsine dua ile **وَسْوَس** etti. Ve nefsi ona **وَسْوَسة** ve **وِسْواساً** (kesre ile) fısıldadı. Ve **وَسْوس** adamı: ona gizli bir sözle konuştu. Ve **وَسْوس**: açıklamadığı bir sözle konuştuğu zaman.
