# وسس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B3%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وسس

الوس: العوض، نقله الصاغاني، وكأن الواو منقلبة عن الهمزة، وقد تقدم عن ابن الأعرابي أن الأسيس، كأمير، هو العوض، وكذلك الحديث رب أسنى لما أمضيت، أي عوضني، من الأوس وهو التعويض، فراجعه. والوسواس: اسم الشيطان، كذا في الصحاح، وبه فسر قوله تعالى: من شر الوسواس الخناس. وقيل: أراد ذا الوسواس، وهو الشيطان الذي يوسوس في صدور الناس. وقيل في التفسير: إن له رأسا كرأس الحية يجثم على القلب، فإذا ذكر العبد الله خنس، وإذا ترك ذكر الله رجع إلى القلب يوسوس. والوسواس: همس الصائد والكلاب، وهو الصوت الخفي، قال ذو الرمة:
  فبـات يشـئزه ثـأد ويسـهـره                      تذؤب الريح والوسواس والهضب يعني بالوسواس همس الصائد وكلامه الخفي، ومن ذلك سمي صوت الحلى والقصب وسواسا، وهو مجاز، قال الأعشى:
  تسمع للحلي وسواسا إذا انصرفت                      كما استعان بريح عشرق زجـل

  وفي الحديث: الحمد لله الذي رد كيده إلى الوسوسة، هي حديث النفس والأفكار، وحديث الشيطان بما لا نفع فيه ولا خير، كالوسواس، قال الفراء: هو بالكسر مصدر، والاسم بالفتح، مثل الزلزال والزلزال. وقد وسوس الشيطان والنفس له وإليه، وفيه: حدثاه، وقوله تعالى فوسوس لهما الشيطان. يريد إليهما، قال الجوهري: ولكن العرب توصل بهذه الحروف كلها للفعل. ووسوس، كجعفر: واد بالقبلية، نقله الزمخشري. ومما يستدرك عليه. قال أبو تراب: سمعت خليفة يقول: الوسوسة: الكلام الخفي في اختلاط، ويروى بالشين، كما سيأتي. ووسوس به بالضم: اختلط كلامه ودهش. والموسوس: الذي تعتريه الوساوس، قال ابن الأعرابي: ولا يقال موسوس. ووسوس، إذا تكلم بكلام لم يبينه، قال رؤبة يصف الصياد:
  وسوس يدعو مخلصا رب الفلق. ووسوسه: كلمه كلاما خفيا. ووسواس، بالفتح، موضع، أو جبل، نقله الصاغاني، رحمه الله تعالى.

### Türkçe

**الوس**: bedel/karşılık; bunu es-Sağânî nakletti; sanki **الواو** **الهمزة**’den dönmüştür; daha önce İbnü’l-A‘râbî’den geçtiğine göre **الأسيس** (Emîr vezninde) bedel/karşılıktır; yine hadiste: “Rab **أسنى** lemâ emdayt” yani: beni bedellendirdi/karşılık verdi; **الأوس**’tan, o da tazmin/bedellemedir; ona müracaat et.

**الوسواس**: şeytanın adıdır; Sıhâh’ta böyledir; bununla şu sözü tefsir etti: “**من شر الوسواس الخناس**”. Denildi ki: murad **ذا الوسواس**’tır; o, insanların göğüslerinde vesvese veren şeytandır. Tefsirde denildi ki: onun yılan başı gibi bir başı vardır; kalbin üzerine çöker; kul Allah’ı andığında **خنس** eder; Allah’ı anmayı terk ettiğinde kalbe döner, vesvese verir.

**الوسواس**: avcının ve köpeklerin fısıltısıdır; o, gizli sestir. Zü’r-Rumme dedi ki:
  “Geceledi; onu bir göğüs kemiği rahatsız eder ve onu uykusuz bırakır;
  rüzgârın uluması, **الوسواس** ve **الهضب**.”
**الوسواس** ile avcının fısıltısını ve onun gizli sözünü kasteder; bundan dolayı süs eşyasının ve kamışın sesi de **وسواسا** diye adlandırıldı; bu mecazdır. el-A‘şâ dedi ki:
  “Süs eşyasına, döndüğünde **وسواسا** işitirsin;
  tıpkı ‘aşrak’ rüzgârıyla bir **زجل**’in yardım alması gibi.”

Hadiste: “Hamd, onun hilesini **الوسوسة**’ye geri çeviren Allah’adır.” O, nefsin konuşması ve düşüncelerdir; fayda ve hayır olmayan şeyle şeytanın konuşmasıdır; **الوسواس** gibi. el-Ferrâ dedi ki: o, kesre ile masdardır; isim ise fetha iledir; **الزلزال** ve **الزلزال** gibi. Şeytan ve nefis ona ve ona doğru **وسوس** etti; onda: “ikisi ona konuştu” demektir. Yüce Allah’ın sözü: “**فوسوس لهما الشيطان**”; yani: ikisine. el-Cevherî dedi ki: fakat Araplar fiile bu harflerin hepsiyle ulaştırır.

**وسوس** (Ca‘fer vezninde): el-Kabliyyet’te bir vadidir; bunu ez-Zemahşerî nakletti. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir. Ebû Turâb dedi ki: Halîfe’yi şöyle derken işittim: **الوسوسة**: karışıklık içinde gizli konuşmadır; **بالشين** ile de rivayet edilir; ileride geleceği üzere. **وسوس به** (damme ile): sözü karıştı ve şaşırdı. **الموسوس**: kendisine vesveseler arız olan kimsedir. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **موسوس** denilmez.

**وسوس**: açıklamadığı bir sözle konuştuğu zaman; Ru’be avcıyı vasfederek dedi ki:
  “**وسوس**; **رب الفلق**’a ihlâslı olarak dua eder.”
**وسوسه**: ona gizli bir sözle konuştu. **وسواس** (fetha ile): bir yer yahut bir dağdır; bunu es-Sağânî nakletti; Allah Teâlâ ona rahmet etsin.
