# وسل (و-س-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B3%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Vesile

- Harfler: و - س - ل
- Kur'an'da: 2 geçiş · 2 ayet · 1 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْوَسِيلَةَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%B3%D9%90%D9%8A%D9%84%D9%8E%D8%A9%D9%8E.md) | الْفَعِيلَةَ | Vesile | 2 | 2 | [5:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/ayet/5:35.md) |

## Mücavir kökler — 17 mücavir (23 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 17 · Buğa boğa demektir
2. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Evye kuş yuvası demektir
3. [حذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi
4. [رجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Recv kuyunun çevresi demektir
5. [جهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Cehd düz, sert yer demektir
6. [فلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Felah “Felh” toprağın yarılmışı, çatlak toprak demektir
7. [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
8. [خوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…
9. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Biribirini kesen yoldur
10. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
11. [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
12. [رحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
13. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Su yosunudur
14. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
15. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Ribve, tümsek demektir
16. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Kevn, tepe demektir
17. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وسل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (misâl) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md), [وصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%84.md), [شفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D8%B9.md), [زلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%84%D9%81.md) |
| Zıt Kök | [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir hedefe şiddetli arzu, sevgi ve rağbetle yaklaşma, yakınlık vesilesi arama |
| Çekirdek Özet 2 | Kulun salih amel, taat ve takva yoluyla Allah'ın rızasına ve yakınlığına yönelmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Amaç ile özne arasındaki mesafeyi meşru ve arzu dolu bir vasıtayla kapatma sistemi |
| Kritik Hata Riski | Kavramın ontolojik aracıya veya şahıs putlaştırmasına indirgenerek ameli yakınlaşma boyutunun unutturulması |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| وس | Kuşatma, yayılma, bir şeyi içine alacak genişliğe ve ölçüye sahip olma; [وسع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B9.md), [وسط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B7.md), [وسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%82.md), [وسم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%85.md) köklerinde görüldüğü gibi bir vasatı, hacmi veya izi kapsama hareketi | ل | Çoban değneği ve yöneltme işlevini taşıyan harfin eklenmesiyle, kuşatıcı arzu ve yönelişin belirli bir hedefe, makama veya zata doğru bilinçli bir vasıtayla yönlendirilmesi ve yakınlık arayışına dönüştürülmesi sağlanmıştır. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | Çengel, çadır kazığı | İki unsuru birbirine raptetme, bağ kurma ve rabıta oluşturma |
| س | Diken, destek | Tutunma, dayanma, hedefe doğru sarsılmadan yükselme |
| ل | Çoban değneği | Belirli bir istikamete sevk edilme, boyun eğme ve hedefe yönelme |
| وسل | Çengel ile tutunup bir hedefe doğru sevk olunma | Bir mercie kuvvetli bir bağ ve sarsılmaz bir tutunma vasıtasıyla yönelerek ona yakınlaşma eylemi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kimseye arzuyla, muhabbetle ve bir vasıtaya tutunarak yaklaşmak; kuraklıkta suya veya korunaklı bir meraya ulaşmak için yol aramak. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa divanında hakka ve yaratıcıya yönelen aklı başında kimseleri överken bu kökü kullanır: أرى الناس لا يدرون ما قدر أمرهم / بلى كل ذي دين إلى الله واسل |
| Erken Arapça kullanım | İbn Manzûr ve Halîl b. Ahmed'in aktardığına göre erken kabile dilinde bir zata akrabalık bağı, mektup veya değerli bir hediye ile intisap edip yakınlık aramaya tevessül denilmiştir. |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Arapça وسل kökü, Sami dillerinde genel olarak bir şeye hevesle yönelme, intisap etme, araya bir bağ koyarak yakınlık kurma semantik dairesiyle ilişkilidir. Güney Sami (Arap Yarımadası) sahasında kök, özellikle rağbet (içten gelen yönelim) ile birleşerek dinî ve ahlaki bir mahiyet kazanmıştır. Kuzeybatı Sami dillerinde (Aramice ve İbranice) doğrudan /w-s-l/ diziliminden ziyade, kökün akrabası sayılan ve bitişme, ulanma, vasıl olma bildiren /w-ṣ-l/ ve arama, talep etme bildiren köklerle kavramsal bir geçişkenlik gösterir. Erken dönem Arap leksikografisinde kökün temelinde salt mekanik bir vasıta değil, hedefe yönelik derin bir iştiyak (er-rağbe) bulunduğu vurgulanır; bu da kökün soyut-dinsel bir anlama evrilmeden önce de niyetli ve yönelimli bir hareket bildirdiğini kanıtlar.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | وسل / [وصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%84.md) semantik bağı | Bir hedefe kavuşma, aradaki kopukluğu giderme ve ulanma anlamındaki asıl kökten rağbet ve itaat nüansıyla ayrışmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Arapça ve Kuzeybatı Sami geçişleri | Bir şeye heves etmek, bağ kurmak ve bir merkeze intisap ederek yaklaşmak anlam örüntüsü korunur. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik yönelim morfemleri | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وسل | Anlamlı | Rağbet ve yakınlaşma | Bir makama sevgi ve itaatle yaklaşmak için vasıta aramak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [ولس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%B3.md) | Anlamlı | Hızlı ve hafif yürüyüş, hile | Devenin hafif ve süratli gitmesi; gizlice iş çevirip aldatmak | Kur'an'da geçmez |
| [سول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%84.md) | Anlamlı | Nefsin süslemesi, kolaylaştırma | İnsanın içinde bir şeyi arzulayıp nefsin onu cazip göstermesi | Kur'an'da geçer |
| [سلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A.md) | Anlamlı | Gönül eğlendirme, teselli | Kederi ve bağı unutup zihnen rahatlamak, bağları çözmek | Kur'an'da geçmez |
| [لوس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%B3.md) | Anlamlı | Tatma, oburluk | Yiyeceklerin tadına bakıp durmak, bir şeye gizlice dadanmak | Kur'an'da geçmez |
| [لسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B3%D9%88.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-Ayn kaydında mühmel kabul edilir |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وسل | Merkez | Rağbetle yaklaşma vasıtası | Hedefe içten bir sevgi ve arzuyla yaklaştıran ameli ifade eder. | Kişiyi gayeye ulaştıran meşru vesile |
| [وصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%84.md) | Komşu | Birleşme ve ulanma | Aradaki mesafeyi kaldırıp iki şeyi fiziksel veya manevi birbirine bağlamaktır; rağbet şartı içermez. | İki şeyin birbirine eklenmesi |
| [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) | Komşu | Yakınlık | Zaman, mekân veya rütbece yakın olmayı anlatır; vesile bu yakınlığı elde etme aracıdır. | Mesafenin azalması hali |
| [شفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D8%B9.md) | Komşu | Çiftleme, aracı olma | Birinin yanına katılarak ona güç verme veya aracı olma eylemidir; dışsal bir destek mahiyeti taşır. | Bir tek nesneyi çift kılma, arka çıkma |
| [زلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%84%D9%81.md) | Komşu | Mertebece yaklaşma | Aşamalı olarak ilerleyip bir rütbe veya makam elde etme yakınlığıdır. | Derece derece yaklaşmak |
| [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) | Zıt | Uzaklaşma | Vasıtanın, bağın ve rağbetin koparak gayeden büsbütün ayrılması halidir. | Mesafenin açılması ve bağın kopması |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وسل | التقرب برغبة | Bir gayeye arzu, iştiyak ve amelle yaklaşma vasıtası bulmak | Kesin |
| Latince | medium, accessus, propitiatio | Vasıta, erişim, yakınlaşma | Medium genel araçtır; accessus yaklaşma imkânıdır; kökün içerdiği kalbi rağbeti tam vermez. | Güçlü |
| İngilizce | means of approach, access, devotion | Yaklaşma vasıtası, erişim | Means salt mekanik araçtır; access imkânı belirtir; Kur'an'daki amelî ibadet boyutunu tek başına karşılamaz. | Güçlü |
| Almanca | Mittel der Annäherung, Zugang | Yaklaşma aracı, intisap | Annäherung yaklaşmayı, Mittel aracı bildirir; kökün sevgi ve taat nüansını dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Fransızca | moyen d'accès, rapprochement | Erişim vasıtası, yakınlaşma | Rapprochement yakınlaşmayı, moyen vasıtayı ifade eder; rıza arayışı boyutunu eksik bırakır. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْوَسِيلَةَ | Salih amel, takva ve taat ile Allah'a yakınlaşma arayışı | Müminlere hitap edilerek takva ile birlikte Allah'ın rızasına eriştirecek amellere sarılma emri (Mâide [5:35](https://lisan.digital/tr/ayet/5:35.md)). |
| الْوَسِيلَةَ | Müşriklerin ilahlaştırdığı varlıkların bizzat kendilerinin Allah'a yakınlaşmak için yarışması | İlah edinilen meleklerin, peygamberlerin veya salih kulların dahi rablerine yaklaşmak için vesile aramaları (İsrâ [17:57](https://lisan.digital/tr/ayet/17:57.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tevessül ve şefaat meselesi | Allah ile kul arasında zatî bir aracının bulunup bulunamayacağı, esma-i hüsna ve salih ameller dışındaki tevessülün caiz olup olmadığı | Şirke giden yollar ile tevhid arasındaki sınırın tayini |
| Fıkıh | İbadetlerin ifası ve kurbet | Hangi amellerin insanı Allah'a yaklaştırıcı meşru ibadet vasıtası sayılacağı, bidat olan vesilelerin reddi | Meşru kurbet vesileleri |
| Tefsir | Ayetlerdeki el-vesîle lafzı | Lafzın mutlak anlamda salih amel, takva ve muhabbet mi yoksa cennetteki en yüce derece mi olduğu tartışması | İtaat, kurbet ve amel-i salih |
| Hadis | Ezan duası ve cennet makamı | Ezanın ardından Hz. Peygamber için istenen el-Vesîle makamının cennette tek bir kula tahsis edilmiş yüce bir mertebe oluşu | Peygamberî makam ve lütuf |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kul ile yaratıcı ilişkisi | Salih amel ve ihlas | Yakınlaşma ve rıza kazanma | İbadetler, kulun mutlak yaratıcıya yaklaşmak üzere tutunduğu meşru basamaklardır. | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve epistemoloji | Kanıt, usul ve metod | Hakikate ulaştırma | Bir ilmi sonuca keyfi iddialarla değil, kuralı belirlenmiş meşru vasıtalarla erişilir. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk düzeni ve liyakat | Meşru ehliyet ve liyakat | Kamu salahiyetine erişim | Makamlara iltimasla değil, hukukun ve kamusal yararın belirlediği ehliyet vasıtalarıyla gelinir. | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve mübadele | Emek, sermaye ve akit | Helal kazanca erişim | Kazanç, spekülatif veya gasp yollarıyla değil, meşru emek ve meşru sözleşme vasıtalarıyla temin edilir. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Transfer fonksiyonu ve gradyan vektörü | Bir girdiyi hedeflenen çıktıya en kısa ve kararlı yoldan ileten transfer operatörü; skaler bir alanda en dik yükseliş doğrultusunu veren vektörel yönelim. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal sermaye ve meşru intisap kanalları | Bireyin toplumsal gayelere veya hukuki statülere ulaşmak için kullandığı kurumsal, meşru ve onaylanmış araçlar bütünü. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramın yalnızca ölmüş veya yaşayan bazı şahısların ruhaniyetine sığınarak dua etmek (türbe/şahıs aracılığı) şeklindeki tartışmalı pratiğe hapsedilmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da vesile, bizzat kulun işlediği takva, namaz, infak, cihad ve salih ameller vasıtasıyla Allah'a yönelmesi ve O'nun sevgisini aramasıdır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kulun bizzat amel etme, ahlaki sorumluluk alma ve cehd gösterme mecburiyetini terk ederek manevi aracılara bel bağlaması, bunun sonucunda ruhbanlaşma ve tevhitten sapma tehlikesinin doğması. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın ibadet ve ubudiyet ahlakını ontolojik şefaatçilere değil, kulun bizzat işlediği salih amellere ve ihlasa bağlayan temel yaklaşımını inşa eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Müminlerin ameli gayretlerini ve takvalarını emreden cihat ve kurbet bağlamları ile müşriklerin ilah edindikleri aracıların acziyetini bildiren tevhid ayetlerinde (Mâide [5:35](https://lisan.digital/tr/ayet/5:35.md), İsrâ [17:57](https://lisan.digital/tr/ayet/17:57.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Allah'a yaklaşmanın sihirli, mekanik veya ruhban sınıfı eliyle gerçekleşen bir iltimas olduğu zannını yıkar; yakınlığın sadece takva ve salih amelle aranacağını bildirir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir hedefe derin bir sevgi, iştiyak ve gayretle ulaşmak için elverişli ve meşru bir tutunma vasıtasına sarılmak.
- Soyut anlam: Kulun takva, taat ve ihlas gibi manevi değerleri vasıta kılarak Allah'ın rızasına ve kurbiyetine yönelmesi.
- Sistematik karşılık: Özne ile nihai amaç arasındaki ontolojik mesafeyi kapatan meşru eylemler dizisi ve kurbet sistemi.
- LaTeX modeli: $$V = \arg\max_{a \in A} \langle a, \nabla \Phi(S) \rangle$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $S$ öznenin manevi durumunu, $\Phi$ ilahi rıza ve kurbiyet potansiyelini, $\nabla \Phi(S)$ bu potansiyelin azami yakınlaşma yönünü gösteren gradyanını temsil eder. $A$ meşru salih ameller kümesi olup, $V$ (vesile) bu doğrultu ile en yüksek iç çarpımı veren, yani kulu hedefine en etkin ve süratli şekilde yaklaştıran ameli ifade eder.

## Geçtiği ayetler (2 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B3%D9%84/occurrences?meal=IK

### [Maide 5:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/ayet/5:35.md) — الْوَسِيلَةَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkun ve O’na yaklaşmak için vesile arayın. O’nun yolunda cihad edin ki, felaha eresiniz.

### [İsra 17:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/ayet/17:57.md) — الْوَسِيلَةَ

أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَيَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَيَخَافُونَ عَذَابَهُ إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُورًا

Meal (IK): Onlar, Rabblarına vesile arayarak daha yakın olmak için bunlara taparlar. O’nun rahmetini umarlar, azabından korkarlar. Zira Rabbının azabı, sakınılmaya değerdir.

## Sözlükler (12)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب السين واللام و و ا ي ء معهما
س ل و، س و ل، و س ل، و ل س، ل و س، س ل ي، س ي ل، ل ي س، س ل أ، س أ ل، أ س ل، أ ل س مستعملات
سلو:
سلا فلانٌ عن فلان يسلو سُلُوّاً، وفلان في سَلْوةٍ من عَيشه، أي: في رغد يسلّيه الهمّ.
والسُّلوان: ماءٌ من شَرِبه ذهب همُه، فيما يقال، قال:
لو أَشْربُ السُّلوانَ ما سَلِيتُ
ما بي غِنىً عنك وإنْ غنيتُ
ويُقالُ: السُّلوان: تُرابُ القَبر يُنقَع في ماءٍ يَشْرَبُهُ العاشق، فيتسلَّى به، قال أبو الدُّقَيْش: السّلوةُ: خَرَزَةٌ تُدْلَكُ على صَخْرةٍ فيخرج من بين ذلك ماء فيُسْقَى المهموم أو العاشق من ذلك الماء، فيسلو ويَنْسَى، قال:
فقلتُ له يا عمُّ حَكُّـكَ واجـبٌ		إنَ أنتَ شَفَيْتَ اليومَ يا عمُّ مابيا
فخاض شراباً بارداً في زُجاجةٍ		فخلّط فيه سلـوةً ودَنـا لِـيا
وتسلَّى فلان: تشبّه بالسّالين الذين قد سَلَوْا عن الشيء.
والسَّلْوى: طيرٌ أمثال السُّمانَي، الواحدةُ: سلوة، قال:
وإنّي لَتَعْروني لذكراكِ هـزّة		كما انتفض السَّلواة بلّله القَطرُ
ويُروَى: العُصفور.
والسَّلوى: العَسَل، قال:
وقاسمهما بالله جَهـداً لأنـتُـمُ		أَلَذُّ من السَّلْوَى إذا ما نَشُورُها
وبنو مُسلِية: حيٌّ من اليمن. ورجلٌ مُسْلِيٌّ: منسوبٌ إليهم.
سول:
سوَلتْ لفلانٍ نفسُه أمراً، وسوّل له الشّيطانُ، أي: زيّن وأراه إيّاه.
والأَسُول من النّبات: الذّي في أسفله استرخاء، وقد سَوِلَ يَسْوَلُ سَوَلاً.
وسل:

وسّلتُ إلى ربّي وَسِيلةً، أي: عَمِلْت عَمَلا أتقرّب به إليه. وتوسّلتُ إلى فلانٍ بكتابٍ أو قرابة، أي تقرّبت به إليه، قال لبيد:
أرى النّاسَ لا يدرونَ ما قَدْرُ أَمرِهم		بَلَى كلُّ ذي لُبٍّ إلى اللـهِ واسـلُ
لوس:
اللَّوْس: أن يتتبَّعَ الإنسانُ الحَلاَواتِ وغيرها فيأكلها لاس يلوس لوساً، وهو أَلْوَسُ.
ولس:
الوَلُوسُ: النّاقة التي تَلِسُ في سيرها وَلَساناً.
والإبلُ يوالِسُ بعضُها بعضاً، وهو ضربٌ من العَنَق.
والمُوالَسةُ: شِبْهُ المُداهنة في الأمر.
سلي:
السَّلَى: الجلدة الرّقيقة التي يكون فيها الولد، وهما: سَلَيان، وجمعه: أسلاء.
وسَلِيَ فلانٌ عن فلانٍ: ذُهِل عنه، وتناساه سَلِيته وسَلَوْتُ عنه. وهذا الشّيء يُسَلِّي هَمِّي تَسلِيةً قال:
عجبت لصاحبي يَحْيَ		يُسَلِّيني لأَسْـلاهـا
سيل:
السَّيْل: معروف، وجمعه: سُيُول. ومَسيلُ الماءِ، وجَمْعُه أَمْسِلة: وهي مياهُ الأمطار إذا سالت.
والسَّيّال: شَجَرٌ سَبْطُ الأغصان عليه شوك أبيض، أصوله أمثال ثنايا الجواري.
قال الأعشى:
باكرتها الأغراب في سِنَةِ النَّو		مِ فتجري خلالَ شوكِ السِّيالِ
والسِّيلانُ: سِنْخُ قائمِ السَّيْف والسِّكِّين ونحوهما.
ليس:
ليس: كلمة جُحود، قال الخليل: معناه: لا أيس، فطُرِحتِ الهمزةُ وأُلزِقَتِ اللاّم بالياء، ودليلُه: قولُ العَرَبِ: ائتني به من حيثُ أيس وليس، ومعناه: من حيثُ هو ولا هو.
واللّيس: مصدر الأليَس، وهو الشُّجاع الذي لا يَروعُه الحرب، قال:
أَلْيَسُ عن حَوْبائه سَخِيُّ
وقد لَيِسَ يَلْيَسُ.
والأَلْيَس: الرّجل الثّقيل الذي لا يَبْرَحُ مكانَه، وجَمْعُه: لِيسٌ. والأَليَسُ: الضّعيفُ الرّأيِ.
سلأ:
سَلأْتُ السَّمْنَ أَسْلَؤُهُ سَنلأ، وهو إذابةُ الزُّبد، والسِّلاء الاسم. والسّالئة: المرأة التّي تَسْلأُ السَّمْنَ، وتقول: هذا سَمْنٌ سِلاّء، وسمنُ السِّلاّء.
وسَلأَهُ مِئةَ سَوْط أي: ضربه.
والسُّلاّءُ: شَوْكُ النَّخْل، الواحدةُ بالهاء.
سأل:
سَأَلَ يَسْأَلُ سُؤالا ومَسأَلةً. والعَرَبُ قاطبةً تحذفُ همزةَ سَلْ، فإذا وُصِلَتْ بفاءٍ أو واوٍ هُمِزَتْ، كقولك: فاسأل، واسأل وجَمعُ المَسأَلة: مسائِل، فإذا حذفوا الهمزة، قالوا: مَسَلة. والفقير يُسمَّى: سائلاً.
أسل:
الأَسَلُ: نباتٌ لهُ أغصانُ كثيرةُ دِقاقُ، لا وَرَقَ له، ولا يكون أبداً وفي أصله ماء راكدٌ. يُتَّخَذُ منه الغرابيلُ بالعراق. الواحدة: أسَلة، ويُجْمَع الأَسَل بغير الهاء.
ويُسَمَّى القنا أَسَلاً تشبيهاً بطُولِهِ واستوائِهِ، قال:
تَعْدو المنايا على أسامةَ في الخِي		سِ عليه الطَّـرفـاءُ والأَسَـلُ
وأَسَلَةُ اللِّسان: طرف شَباته، أي: مُسْتَدقُّه وأَسَلَةُ الذِّراع: مُسْتَدقّ السّاعد ممّا يلي الكفّ، وكفُّ أَسِيلةُ الأَصابع: وهي اللّينة السَّبْطة وخدٌّ أسيلٌ: سَهْلٌ ليّن، وقد أَسُلَ أَسالةً ومَأْسَل: اسم جبل.
ألس:
الأَلس: الكَذِب.
والمَأْلُوس: الضَّعيف البخيل، شبه المخبّل، قال:
كأبي الزِّنادِ لئيمِ الأَصْلِ ذي أَبَنٍ		ولُبُّه ذاهبٌ والعَقل مألـوسُ

##### Türkçe

باب **السين** ve **اللام** ve **و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**س ل و**، **س و ل**، **و س ل**، **و ل س**، **ل و س**، **س ل ي**، **س ي ل**، **ل ي س**، **س ل أ**، **س أ ل**، **أ س ل**، **أ ل س** kullanımdadırlar.

**سلو**:
**سلا** falan, falandan **يسلو** **سُلُوّاً**; ve falan, yaşayışından bir **سَلْوةٍ** içindedir; yani: bir bolluk içindedir; keder onu oyalayıp avutmaz.
Ve **السُّلوان**: içen kimsenin kederinin gittiği bir sudur, denildiğine göre; dedi ki:
Eğer **السُّلوان** içsem, **سَلِيتُ** olmazdım
Senden müstağni değilim, zengin olsam da
Ve denilir ki: **السُّلوان**: kabir toprağıdır; suya ıslatılır; âşık onu içer, onunla oyalanıp avunur. Ebû’d-Dukayş dedi: **السّلوةُ**: bir boncuktur; bir kaya üzerinde ovulur; bunun arasından su çıkar; kederliye veya âşığa o sudan içirilir; böylece **يسلو** olur ve unutur. Dedi ki:
Ona dedim: Ey amca, senin kazıman gerekir		Eğer bugün, ey amca, bende olanı giderdiysen
Soğuk bir içeceğe bir şişede daldı		İçine bir **سلـوةً** karıştırdı ve bana yaklaştı
Ve falan **تسلَّى**: şeyden **سَلَوْا** olmuş olan **السّالين**e benzemeye çalıştı.
Ve **السَّلْوى**: **السُّمانَي** benzeri kuştur; teki: **سلوة**. Dedi ki:
Şüphesiz ben, seni anışınla bir sarsıntıya uğrarım		Tıpkı **السَّلواة**’nın, onu damla ıslatınca silkinişi gibi
Ve rivayet olunur: **العُصفور**.
Ve **السَّلوى**: baldır. Dedi ki:
İkisine de Allah adına, gayretle yemin etti: siz elbette		**السَّلْوَى**’dan daha lezzetlisiniz, onun **نَشُورُها** olduğu vakit
Ve **بنو مُسلِية**: Yemen’den bir kabiledir. Ve **مُسْلِيٌّ** bir adam: onlara nispet edilendir.

**سول**:
Falanın nefsi, falana bir işi **سوَلتْ**; ve şeytan ona **سوّل**; yani: süsledi ve onu ona gösterdi.
Ve bitkiden **الأَسُول**: alt tarafında gevşeklik olan şeydir; ve **سَوِلَ يَسْوَلُ سَوَلاً**.

**وسل**:

Rabbime bir **وَسِيلةً** **وسّلتُ**; yani: onunla O’na yaklaşacağım bir amel işledim. Ve falana bir kitapla veya akrabalıkla **توسّلتُ**; yani onunla ona yaklaştım. Lebîd dedi:
İnsanların, işlerinin değerini bilmediklerini görüyorum		Evet; her akıl sahibi, Allah’a **واسلُ**dür

**لوس**:
**اللَّوْس**: insanın tatlıları ve başkalarını takip edip yemesidir; **لاس يلوس لوساً**; ve o **أَلْوَسُ**tur.

**ولس**:
**الوَلُوسُ**: yürüyüşünde **تَلِسُ** eden deve; **وَلَساناً**.
Ve develer, bazısı bazısına **يوالِسُ** eder; ve o, **العَنَق**tan bir türdür.
Ve **المُوالَسةُ**: işte **المُداهنة**ye benzer bir şeydir.

**سلي**:
**السَّلَى**: çocuğun içinde bulunduğu ince deridir; ikisi: **سَلَيان**; çoğulu: **أسلاء**.
Ve falan, falandan **سَلِيَ**: ondan gaflet etti ve onu unuttu; **سَلِيته** ve ondan **سَلَوْتُ**. Ve bu şey, kederimi **تَسلِيةً** **يُسَلِّي** eder. Dedi ki:
Hayy olan arkadaşım için şaştım		Onu unutayım diye beni **يُسَلِّيني**

**سيل**:
**السَّيْل**: bilinen şeydir; çoğulu: **سُيُول**. Ve suyun **مَسيلُ**i; çoğulu **أَمْسِلة**: o, aktığı zaman yağmur sularıdır.
Ve **السَّيّال**: dalları düz olan, üzerinde beyaz diken bulunan bir ağaçtır; kökleri, cariyelerin ön dişleri gibidir.
A‘şâ dedi:
Onu, uykunun yılı içinde kargalar erkenden bastı		Derken **السِّيالِ** dikenleri arasından akar
Ve **السِّيلانُ**: kılıç ve bıçak ve benzerlerinin sapının dik duran kısmının köküdür.

**ليس**:
**ليس**: inkâr kelimesidir. Halîl dedi: manası: **لا أيس**tir; hemze atıldı ve **اللام** **الياء**a yapıştırıldı. Delili: Arapların sözü: “Onu bana, **أيس** ve **ليس** olan yerden getir.” Manası: “O olduğu yerden ve o olmadığı yerden.”
Ve **اللّيس**: **الأليَس**in mastarıdır; o, savaşın kendisini korkutmadığı yiğittir. Dedi ki:
**أَلْيَسُ**; günahından uzak, cömert
Ve **لَيِسَ يَلْيَسُ** olmuştur.
Ve **الأَلْيَس**: yerinden ayrılmayan ağır adamdır; çoğulu: **لِيسٌ**. Ve **الأَليَسُ**: zayıf görüşlüdür.

**سلأ**:
**السَّمْنَ**i **سَلأْتُ**; onu **أَسْلَؤُهُ** **سَنلأ**; o, tereyağını eritmedir; isim **السِّلاء**dır. Ve **السّالئة**: **السَّمْنَ**i **تَسْلأُ** eden kadındır; ve der ki: bu, **سِلاّء** bir **سَمْنٌ**dür; ve **سمنُ السِّلاّء**.
Ve onu yüz kırbaç **وسَلأَهُ**; yani: onu dövdü.
Ve **السُّلاّءُ**: hurma ağacının dikenidir; teki, **الهاء** iledir.

**سأل**:
**سَأَلَ يَسْأَلُ** **سُؤالا** ve **مَسأَلةً**. Arapların tamamı, **سَلْ**’in hemzesini düşürür; eğer bir **فاء** veya **واو** ile birleştirilirse hemzelenir; senin sözün gibi: **فاسأل** ve **واسأل**. Ve **المَسأَلة**nin çoğulu: **مسائِل**dir; hemzeyi düşürdüklerinde: **مَسَلة** dediler. Ve fakire: **سائلاً** denir.

**أسل**:
**الأَسَلُ**: çok ince dalları olan bir bitkidir; yaprağı yoktur; ve asla, kökünde durgun su varken olmaz. Irak’ta ondan elekler yapılır. Teki: **أسَلة**; ve **الأَسَل** **الهاء**sız toplanır.
Ve kamışa, uzunluğu ve düzgünlüğü sebebiyle benzetilerek **أَسَلاً** denir. Dedi ki:
Ölümler, Usâme’nin üzerine atlar içinde koşar		Onun üzerinde **الطَّـرفـاءُ** ve **الأَسَـلُ** vardır
Ve **أَسَلَةُ اللِّسان**: dilinin ucudur; yani: onun incelmiş kısmı. Ve **أَسَلَةُ الذِّراع**: avuca yakın olan taraftan önkolun incelmiş kısmıdır. Ve parmakları **أَسِيلةُ** bir avuç: o, yumuşak düz olandır. Ve **أسيلٌ** bir yanak: kolay, yumuşaktır. Ve **أَسُلَ** **أَسالةً** ve **مَأْسَل**: bir dağın adıdır.

**ألس**:
**الأَلس**: yalandır.
Ve **المَأْلُوس**: zayıf cimridir; bunamışa benzer. Dedi ki:
Ebû’z-Zinâd gibi; aslı aşağılık, kusurlu		Özü gitmiş, akıl ise **مألـوسُ**dur

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الوَسيلَةُ: ما يتقرَّب به إلى الغير، والجمع الوَسيلُ والوَسائِلُ. والتوسيل والتَوَسُّلُ واحد. يقال: وَسَّلَ فلانٌ إلى ربّه وَسيلَةً، وتوَسَّلَ إليه بوَسيلَةٍ، أي تقرَّب إليه بعمل. والتَوْسيلُ والتَوَسُّلُ أيضاً: السرقةُ. يقال: أخذ فلان إبلي تَوَسُّلاً، أي سرقه. والواسِلُ: الراغب إلى الله. قال لبيد:
بَلى كلُّ ذي دينٍ إلى الله واسِلُ

##### Türkçe

**الوَسيلَةُ**: başkasına onunla yakınlık kazanılan şey; çoğulu **الوَسيلُ** ve **الوَسائِلُ**’dir. **التوسيل** ve **التَوَسُّلُ** birdir. Denir ki: falan kimse Rabbine bir **وَسيلَةً** **وَسَّلَ**; ve ona bir **بوَسيلَةٍ** ile **توَسَّلَ**; yani bir amel ile ona yaklaştı. Ve **التَوْسيلُ** ve **التَوَسُّلُ** ayrıca: hırsızlıktır. Denir ki: falan kimse develerimi **تَوَسُّلاً** aldı; yani onu çaldı. Ve **الواسِلُ**: Allah’a rağbet eden kimsedir. Lebîd dedi ki:
Evet, her din sahibi Allah’a **واسِلُ**’dür.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

س ل ( و ا ي ء )
سيل ، سول ، سلأ ، وسل ، ولس ، ألس ، لوس ، سلا ، لسا ، ليس ، أسل .
سول : أبو العبّاس عن ابن الأعرابي : رجل أسْوَل ، وامرأةٌ سَوْلاء : إذا كان فيهما استرخاء . قال : واللَّخَا مِثْلُه ، وقد يسول سَوَلاً ، وقال المتنخِّل :
كالسُّحُلِ البِيضِ جَلاَ لَوْنَها
هَطْلُ نِجَاءِ الحَمَلِ الأَسْوَلِ
أراد بالحَمل : السَّحابَ الأسوَد ، والأسول من السحاب : الّذي في أسفله استرخاء ولهَدبه إِسْبال ، وقد سَوِلَ يَسْوَلُ سَوَلاً ، وقولُ الله جلّ وعزّ : ( قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنفُسُكُمْ أَمْرًا فَصَبْرٌ جَمِيلٌ ) ( يوسف : 18 ) ، هذا قولُ يعقوبَ عليه السلام لولدِه حين أخبَروه بأَكلِ الذِّئب يوسف ، فقال لهم : ما أَكلَه الذئب ، بل سَوَّلَتْ لكم أنفسكم أمراً في شأنه ، أي : زَيَّنتْ لكم أنفسُكم أمراً غيرَ ما تَصِفون ، وكأنّ التَّسويلَ تفعيلٌ من سُولِ الإنسان وهو أمنيّتُه التي يتمنّاها فتُزيِّن لطالبها الباطلَ والغُرور . وأصلُ السُّؤال مهموزٌ غير أنَّ العرب استثقلوا ضَغْطَةَ الهمزة فيه فخفَّفوا الهمزَة قال الراعي في تخفيف همزِه :
اخْتَرْتُكَ الناسَ إِذْ رَثَّت خَلائقُهمْ
واعتَلَّ من كان يُرجَى عنده السُّولُ
والدّليل على أنّ الأصلَ فيه الهمز قراءة القرّاء : ( قَدْ أُوتِيتَ سُؤْلَكَ يامُوسَى ) ( طه : 36 ) ، أي : أُعطيتَ أمنيتَكَ التي سأَلتَها .
وقال الزّجّاج : يقال : سَأَلْتُ أسأَل وَسلْتُ أَسَلُ ، والرَّجُلانِ يَتَساءَلان ويَتَسايَلان .
وقال اللّيث : يقال : سَأَل يسألُ سُؤالاً ومَسألةً . قال : والعربُ قاطبةً تحذِف همزَ سَلْ فإذا وَصلتْ بالفاء والواو همزتْ كقولك : فاسأل ، واسأل : وجمعُ المسألة مسائل ، فإذا حذَفوا الهمزة قالوا : مَسَلَة ، والفقيرُ يسمَّى سائلاً .
وقرأ نافع وابنُ عامر ( سال ) غير مهموز ( سائل ) وقيل معناه : بغير همز : سال وادٍ بعذابٍ وَاقع . وقرأ سائر القرّاء : ابن كثير وأبو عمرو والكوفيون ) ) ( المعارج : 1 ) مهموز بالهمز على معنى دَعا
داعٍ . وجمع السائل الفقيرِ : سُؤَّال . وجمع مَسِيل الماء : مَسايِل بغير همز . وجمع المَسأَلة : مسائل بالهمز .
وسل : قال الليث : وسَّلَ فلانٌ إلى رَبِّه وَسِيلةً : إذا عَمِل عَمَلاً تَقَرَّب به إليه ، وقال لَبيد :
بلَى كلُّ ذي رَأْيٍ إلى الله واسِلُ
والوَسِيلة : الوُصْلةُ والقُرْبَى ، وجمعُها الوَسائل ، قال الله : ( أُولَائِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ ) ( الإسراء : 57 ) ، ويقال : توسَّل فلانٌ إلى فلان بوَسيلة ، أي : تَسَبَّبَ إليه بسَبَب ، وتقرّبَ إليه بحُرمةِ آصِرةٍ تَعطِفه عليه .
سلا : الأصمعيّ : سَلَوْتُ فأنا أَسْلو سُلُوّاً ، وسَلِيتُ عنه أسْلَى سُلِّياً بمعنى سَلَوْت . وقال أبو زيد : معنى سلوت : إذا نسي ذكره وذهب عنه .
وقال ابن شميل : سليت فلاناً ، أي : أبغضته وتركته . وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم : يقال : سلوتُ عنه أَسلو سُلُوّاً وسُلُوَاناً ، وسَلِيتُ أَسلَى سُلِيّاً ، وقال رُؤبة :
لَوْ أَشْرَبُ السُّلْوانَ ما سَلِيتُ
ما بِي غنًى عنك وإنْ غَنِيت
قال : وسمعتُ محمدَ بنَ حيّان يَحكي أنّه حضَر الأصمعيَّ ونُصيْرَ بنَ أبي نُصَير يَعرِض عليه بالرّيّ ، فأجرَى هذا البيتَ فيما عَرَض عليه ، فقال لنُصَير : ما السُّلوان ؟ فقال : يقال : إنّها خَرَزَة تُسحَق ويُشرَب ماؤها فتورِث شارِبَه سلْوَةً ، فقال : اسكتْ ، لا يَسخَرْ منك هؤلاء ، إنّما السُّلْوان مصدرُ قولِك : سَلَوْتُ أَسلُو سُلواناً ؛ فقال : لو أشرَب السُّلوان ، أي : السُّلوَّ شُرْباً ما سَلوْتُ .
وقال اللّحياني في ( نوادِره ) : السَّلوانة والسَّلوان والسَّلْوَان : شيء يسْقى العاشقُ ليسْلو عن المرأة .
قال : وقال بعضهم : السُّلوانة : حَصاةٌ يسقَى عليها العاشقُ فيسْلُو ؛ وأنشَد :
شَرِبْتُ على سُلوانةٍ ماءَ مُزْنةٍ
فلا وجَديد العَيْشِ يا مَيُّ ما أسْلو
وقال أبو الهَيْثم : قال أبو عمرو السّعدي : السُّلوانة : خَرزَةٌ تُسحَق ويُشرَب ماؤها فيَسْلو شاربُ ذلك الماء عن حُبِّ من ابتلي بحبّه . قال : وقال بعضهم : بل يؤخَذ تُرابُ قبرِ مَيّتٍ فيُجعَل في ماءٍ فَيموتَ حُبُّه ؛ وأنشدَ :
يا لَيتَ أَنّ لقلْبي منْ يُعللهُ
أو ساقياً فسَقاني عنكِ سُلوانَا
أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ قال : السُّلوانة : خَرزَةٌ للبُغض بعد المَحبّة . قال : والسَّلوَى : طائر ؛ وهو في غير القرآن العَسَل ، وجاءَ في التفسير في قولِه : ( وَأَنزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى ) ( البقرة : 57 ) ، أنّه طائر كالسُّمانيَ .
وقال اللّيث : الواحدة سَلواة ، وأَنشَد :
كما انتفَضَ السَّلواةُ مِن بللِ القَطْرِ
أبو عبيد : السَّلوَى : العَسَل ؛ وقال خالدُ الهُذَليّ :
وقَاسمَها بالله جَهْداً لأنتُم
ألَذُّ مِنَ السَّلوَى إذا ما نشُورُهَا
أي : تأخُذُها من خَلِيّتها ؛ يَعني العَسَل ، وقال أبو بكر : قال المفسرون : المَنُّ : التَّرَنجبين ، والسَّلوَى : السُّمَانيَ .
قال : والسلوى عند العرب العَسَل ، وأنشد :
لو أطْعموا المنَّ والسلوى مكانهُم
ما أبصر الناس طُعماً فيهُم نَجعَا
ويقال : هو في سَلْوة من العَيْش ، أي : في رَخاءٍ وغَفْلة ، قال الراعي :
أخو سَلْوةٍ مَسَّى به اللَّيلُ أَمْلَحُ
ابن السكيت : السلوة : السُّلُو . والسَّلوة : رخاء العيش .
ويقال : أَسْلاني عنك كذا وسَلاّني . وبنو مُسْليَةَ حيٌّ من بني الحَارِث بنِ كعب .
وقال أبو زيد : يقال : ما سَلِيتُ أن أقولَ ذاك ، أي : لم أَنْسَ أن أقول ذاك ولكن تركتهُ عَمْداً ، ولا يقال : سَلِيتُ أن أقولَه إلاّ في معنَى ما سَلِيتُ أن أقولَه .
أبو عُبيد عن أبي زيد : السَّلَي : لُفافةُ الوَلَد من الدّواب والإبلِ ، وهو مِن الناس مَشِيمة .
وسَلِيت الناقة ، أي : أخذتُ سلاها .
الحرّاني عن ابن السكيت : السَّلَى سَلَى الشاة ، يكتب بالياء ؛ وإذا وصفْتَ قلت : شاةٌ سلياء . وسَلِيت الشاةُ : تدلّى ذلك منها . ويقال للأمر إذا فات : قد انقطع السّلَى ، يُضرب مثلاً للأمر يفوت وينقطع . وسلَيْتَ الناقةَ : أخذت سلاها وأخرجته .
وقال ابن السكّيت : السَّلْوة : السُّلُوّ ، والسَّلْوة : رَخاءُ العَيش .
سلأ : الأصْمعي : سَلأْتُ السَّمْنَ وأنا أسْلأُه سَلأً . قال : والسِّلاء : الاسم ، وهو السَّمْن . ويقال : سَلأَه مائةَ سَوْط ، أي : ضَرَبه . وسَلأَه مائةَ دِرْهم ، أي : نقَدَه .
وقال غيرُه : السُّلاّء : شَوْكَة النّخل ، والسُّلاّء : الجميع .
وقال علقمةُ بن عَبْدة يصف فَرَساً :
سُلاّءةٌ كعَصَا النَّهدِيّ غُلَّ لها
ذُو فَيْئَةٍ من نَوَى قُرَّان مَعجومُ
ألس : رُوِيَ في حديثِ النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه دعا فقال : ( اللهم إني أعوذُ بك من الأَلْسِ والكِبر ) .
قال أبو عبيد : الأَلْسُ : اختلاط العَقْل ، يقال منه : أُلِسَ الرجلُ فهو مَأْلوس . قال : وقال الأُمويّ : يقال : ضَرَبه فما تَأَلَّسَ ، أي : ما تَوَجَّع .
وقال غيره : فما تحَلَّس بمعناه .
وقال ابن الأعرابي : الأَلْسُ : الخيانة . والأَلْسُ : الأَصْلُ السُّوْء .
وقال الهَوازِنيّ : الأَلْسُ : الرِّيبة ، وتَغيُّر الخُلُق من رِيبة . أو تغيُّر الخُلُق من مَرَض ، يقال : ما أَلَسَك .
وأَنشَد :
إنّ بنا أو بكُمَا لأَلْسَا
وقال أبو عمرو : يقال للغَريم : إنّه ليَتَألَّسُ فما يُعطِي وما يَمنعُ ، والتألُّس : أن يكون يريد أن يُعطِيَ وهو يمنع ، يقال : إنّه لَمأْلُوسُ العطِيّة ، وقد أُلِسَتْ عطيّتُه : إذا مُنِعتْ من غير إِياس منها .
وأَنشَد :
وصَرَمَتْ حَبْلَك بالتَأَلُّسِ
قال القتيبي : الألس : الخيانة والغش ، ومنه قولهم : فلان لا يدالس ولا يؤالس . فالمدالسة من الدَّلْس وهو الظلمة ، يراد : أنه لا يعمي عليك الشيء فيخفيه ويستر ما فيه من عيب . والمؤالسة : الخيانة . وأنشد :
هم السمن بالسنوت لا ألس فيهمُ
وهم يمنعون جارهم أن يُقرَّدا
ولس : قال اللّيث : الوَلُوس : الناقَةُ الّتي تَلِسُ في سَيْرها ولَسَاناً ؛ والإبِلُ يُوالسُ بعضُها بعضاً وهو ضَربٌ من العَنَق . والمُوَالَسة : شِبْه المُداهَنة في الأمر .
ويقال : فلانٌ ما يُدالِسُ ولا يُوالِس . وما لي في هذا الأمرِ وَلْسٌ ولا دَلْس ، أي : ما لي فيه خِيانةٌ ولا ذَنْب .
وقال ابن شُميل : المُوالَسة : الخِداع ، يقال : قد تَوالَسوا عليه وترافدوا عليه ، أي : تَناصَروا عليه في خِبّ وخديعة . والوَلُوس : السَّريعة من الإبل .
( لوس ) : قال الليث : اللَّوْس : أن يَتتبّع الإنسانُ الحَلاواتِ وغيرها فيأكل .
يقال : لاسَ يَلُوس لَوْساً وهو لائسٌ ولَؤُوس .
ثعلب عن ابن الأعرابي : اللَّوس : الأكلُ القليل . واللُّوس : الأشِدّاء ، واحدهمْ أَلْيَس .
سيل : قال الليث : السَّيْل معروف ، وجمعُه سُيول . ومَسِيل الماء وجمعُه أَمْسِلةٌ ، وهي ميَاهُ الأمطار إذا سالَت .
قلت : القياسُ في مَسيل الماءِ مَسايِل غيرُ مهموز ، ومَن جمَعَه أَمسِلَةً ومُسُلاً ومُسْلاناً فهو على توهُّم أنَّ الميم في المَسيل أصليّة ، وأنّه على وزن فَعِيل ولم يُرَدْ به مَفعِلاً ، كما جَمعوا مكاناً أمكِنة ، ولهما نظائر . والمَسِيل : مَفْعِلْ من سالَ يَسيلُ مَسِيلاً ومَسالاً وسَيْلاً وسَيَلاناً . ويكون المَسِيل أيضاً : المكانُ الّذي يَسِيل فيه ماءُ السَّيْل .
وقال الليث : السَّيَال : شجَرٌ سَبْط الأَغْصان عليه شَوْك أبيضُ . أصولُه أمثال ثَنَايا العَذارَى .
قال الأعشى :
باكَرَتْها الأغْراب في سِنَة النَّومِ
فتَجرِي خِلال شَوْكِ السَّيَالِ
يصف الخمر . والسِّيلاَنُ : سِنْخُ قائِم السَّيفِ والسِّكِّين ، ونحو ذلك .
ليس : قال الليث : ليسَ : كلمةُ جُحود ، قال : وقال الخليل : معناه : لا أَيْس ، فطُرِحَت الهمزة وأُلزِقتْ اللاّم بالياء ، ومنه قولُهم : ائتِنِي من حيثُ أَيْسَ ولَيْس ، ومعناه : من حيثُ هُوَ ولا هُوَ .
وقال الكسائيُّ : ليس يكون جَحداً ، ويكون استثناءً ، يُنصَب به ، كقولِك : ذهب القومُ لَيسَ زيداً بمعنى ما عَدَا زَيْداً ولا يكون أبداً ، ويكون بمعنَى إلاّ زَيْداً . قال : وربّما جاءت ليسَ بمعنى لاَ الّتي يُنسقُ بها . قال لبيد :
إنما يَجْزِي الفَتَى ليس الجَمَلْ
إذا أُعرِب قيل : ليس الجملُ ، لأنّ ليس ههنا بمعنى لا النَّسَقِيَّة ، وقال سيبويه : أراد ليس يَجْزِي الجَمَل ولَيْس الجَملُ يجزي ، وربّما جاءت ليس بمعنى لا التّبرئة .
قال ابن كيسان : ( ليس ) من الجَحْد ، وتقع في ثلاثة مواضع : تكون بمنزلة كان ، ترفع الاسم وتنصب الخبر ، تقول : ليس زيد قائماً ، وليس قائماً زيد ، ولا يجوز أن تقدم خبرها عليها لأنها لا تنصرف . وتكون ليس استثناء فتنصب الاسم بعدها كما تنصبه بعد إلا ، تقول : جاءني القوم ليس زيداً ، وفيها مضمر لا يظهر . وتكون نسقاً بمنزلة ( لا ) تقول : جاءني عمر وليس زيد .
وقال لبيد :
إنما يَجزي الفتى ليس الجمل
قال أبو منصور : وقد صرّفوا .
وقد صَرفوا ليس تصريفَ الفعل الماضي فثنوْا وجَمَعوا وأَنّثوا ، فقالوا : لَيْس ولَيْسَا ولَيْسُوا ، ولَيْسَت المرأةُ ولَسْنَ ، ولم يصرِّفوها في المستقبل ، وقالوا : لَسْتُ أفعَل ، ولَسْنا نفعل .
وقال أبو حاتم : من أسمج الخطأ : أنا ليس مِثلك ، قال : والصّواب لستُ مِثْلَك ، لأنّ ليس فعل واجبٌ فإنما يُجاء به للغائب المتراخِي ، تقول : عبدُ الله ليس مِثلك .
قال : ويقال جاءني القوم لَيْسَ أباكَ وليْسَكَ ، أي : غيرَ أبيك وغيرك . وجاءكَ القومُ ليس إياك ولَيْسَني بالنّون بمعنًى واحد . وبعضهم يقول : لَيْسَني بمعنى وغيري .
وقال اللّيث : مصدَرُ الأَلْيَس ، وهو الشجاع الذي لا يَرُوعه الحَرْب .
وأنشَد :
ألْيَسُ عن حَوْبائهِ سَخِيُّ
يقوله العجاج وجمعه ليسٌ .
وقال آخر :
تَخالُ نَدِيَّهم مَرْضَى حَياءً
وتَلقاهُمْ غَداةَ الرَّوْعِ ليْسَا
أبو عُبيد عن الأصمعيّ : الأَلْيَس : الذي لا يَبْرَح بَيْتَه .
وقال غيره : إِبِلٌ لِيسٌ على الحَوض : إذا أقامتْ عليه فلمْ تبرحْه ، ويقال للرجل الشُّجاع : أَهْيَس أَلْيَس ، وكان في الأصل أَهْوَس أَلْيس ، فلمّا ازْدَوَج الكلامُ قَلَبوا الواوَ ياءً فقالوا : أَهْيَس . والأهْوَس : الذي يَدُقُّ كلَّ شيء ويَأْكُلُه . والألْيَس : الذي لا يُبارح قِرْنَه ، وربّما ذَمُّوا بقولهم : أهيَس ألْيس ، فإذا أرادوا الذّمّ عَنَوْا بالأهْيَس : الأهْوَس ، وهو الكثير الأكل ، وبالألْيس الذي لا يَبْرَح بَيْتَه ، وهذا ذَمّ .
وقال بعضُ الأعراب : الألْيَس : الدَّيُّوثي الذي لا يَغار ويُتَهزَّأُ به ؛ فيقال : هو أَلْيَسُ بُورِكَ فيه . فاللّيَس يَدخُل في المعنيين : في المدحِ والذَّمّ . وكلٌّ لا يَخفَى على المُتَفَوِّهِ به .
ويقال : تَلايَسَ الرجلُ : إذا كان حَمُولاً حَسَن الخُلُق ، وتلايَسْتُ عن كذا وكذا : أي : غَمّضْتُ عنه ، وفلانٌ أَلْيَسُ دَهْثَم : أي : حَسَن الخُلق .
وفي الحديث : ( كُلُّ ما أنهرَ الدّم فكُلْ ليس السِّنّ والظُّفْرَ ) ، والعرب تستثني بليس فتقول : قام القوم ليس أخاك ، وليس أخويك ، وقام النسوة ليس هنداً . وقام القوم ليسي وليْسَني وليس إيّاي . وأنشد :
قد ذهب القوم الكرام ليسي
وقال الآخر :
وأصبح ما في الأرض مني تقيّةً
لناظره ليس العظامَ العواليا
لسا : ثعلب عن ابن الأعرابيّ : اللَّسَا : الكثير الأكل من الحيوان .
وقال : لَسَا : إذا أَكَلَ أَكْلاً يَسيراً ، وكأنّ أصلَه من اللَّسِّ وهو الأكْل .
أسل : قال الليث : الأسَلُ : نباتٌ له أغصانٌ كثيرةٌ دِقاق ، لا وَرَق له ، ومَنبِتُه الماءُ الراكد ؛ يُتَّخَذ منه الغرابيلُ بالعِراق ، الواحدة أَسَلة ؛ وإنما سمِّي القَنَا أَسَلاً تشبيهاً بطوله واستوائه ، وقال الشاعر :
تَعْدُو المنايا على أُسامةَ في الخِي
سِ عليه الطَّرْفاءُ والأسَلُ
وأَسَلَةُ اللِّسانِ : طَرَفُ شَباتِه إِلى مُستدَقِّه .
ومنه قيل للصاد والزاي والسين : أسلِيّة ، لأن مبدأها من أسلة اللسان ، وهو مستدق طرفه .
وأَسَلَةُ الذِّراع : مستدَقُّ الساعِد مما يلي الكفّ .
وكفٌّ أَسيلةُ الأصابع : وهي اللطيفة ، السَّبْطةُ الأصابع .
وخَدٌّ أَسيل : وهو السَّهْل اللَّيّن ، وقد أَسُل أَسالةً .
أبو زيد : من الخُدود الأسيل ، وهو السهل اللين الدّقيق المستوي ، والمَسْنُونُ اللَّطيفُ ، الدّقيق الأنف .
ورُوِي عن عليّ رضي الله عنه أنه قال : لا قَوَد إلاّ بالأَسَل ، فالأسَل عند علي عليه السلام كلّ ما أرِقَّ من الحديد وحُدِّد من سيفٍ أو سكين أو سِنان ، وأَسَّلْتُ
الحَديدَ : إذا رَقَّفْتَه ، وقال مُزاحِم العُقَيْلِيّ :
يُبَارِي سَدِيساها إذا ما تَلمَّجَتْ
شَباً مِثْلَ إبْزِيمِ السِّلاحِ المُؤَسَّلِ
وقال عمر رضي الله عنه : إياكم وحَذْفَ الأَرْنب بالعَصَا ، ولْيُذَكِّ لكم الأَسَل : الرِّماح والنَّبْل .
قال أبو عُبيدة : لم يُرد بالأَسَل الرّماحَ دُون غيرها من سائر السلاح الّذي رُقِّقَ وحُدِّد .
قال : وقوله : الرّماح والنبل يرد قولَ من قال : الأَسَل : الرِّماحُ خاصّة ، لأنه قد جعل النَّبْل مع الرماح أسلاً . وجمع الفرزدق الأَسَل الرماحَ أسلاتٍ فقال :
قد ماتَ في أسلاتِنا أو عَضَّنه
عَضْبٌ برَوْنَقِه المُلوكُ تُقتَّلُ
أي : في رِماحِنا . ومأْسَل : اسم جَبَلٍ بعَيْنه .
شمر عن ابن الأعرابيّ قال : الأسَلَةُ : طَرف اللِّسان ، وقيل للقَنَا أَسَل لما رُكِّب فيها من أطراف الأسِنَّة .

##### Türkçe

س ل ( **و ا ي ء** )
**سيل** ، **سول** ، **سلأ** ، **وسل** ، **ولس** ، **ألس** ، **لوس** ، **سلا** ، **لسا** ، **ليس** ، **أسل** .

**سول** : Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: **رجل أسْوَل** ve **امرأةٌ سَوْلاء**: ikisinde de gevşeklik bulunduğu zaman. Dedi ki: **واللَّخَا** da onun gibidir. Ve bazen **يسول سَوَلاً**. Ve el-Mütenahhil dedi ki:
كالسُّحُلِ البِيضِ جَلاَ لَوْنَها
هَطْلُ نِجَاءِ الحَمَلِ الأَسْوَلِ
**الحَمل** ile murad etti: siyah bulut; ve buluttan **الأسول**: alt tarafında gevşeklik bulunan ve saçaklarına sarkma olan. Ve gerçekten **سَوِلَ يَسْوَلُ سَوَلاً**. Ve Allah’ın (azze ve celle) sözü: ( **قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنفُسُكُمْ أَمْرًا فَصَبْرٌ جَمِيلٌ** ) (Yûsuf: 18); bu, Ya‘kūb’un (aleyhi’s-selâm) oğluna, kendisine Yûsuf’u kurdun yediğini haber verdikleri vakit sözüdür; onlara dedi ki: Onu kurt yemedi; bilakis nefisleriniz onun hakkında size bir işi **سَوَّلَتْ**; yani nefisleriniz size, sizin vasfettiğinizden başka bir işi süsledi. Ve sanki **التَّسويل** insanın **سُول**’ünden bir **تفعيل**’dir; o da onun temenni ettiği ümididir; böylece onu isteyen için bâtılı ve aldanışı süsler. Ve **السُّؤال**’ın aslı hemzelidir; ancak Araplar onda hemzenin baskısını ağır buldular da hemzeyi hafiflettiler. Er-Râ‘î, hemzesini hafifletmede dedi ki:
اخْتَرْتُكَ الناسَ إِذْ رَثَّت خَلائقُهمْ
واعتَلَّ من كان يُرجَى عنده السُّولُ
Ve onda aslın hemze olduğuna delil, kurrânın kıraati: ( **قَدْ أُوتِيتَ سُؤْلَكَ يامُوسَى** ) (Tâhâ: 36); yani: sorduğun temennin sana verildi.

Ve ez-Zeccâc dedi ki: denir: **سَأَلْتُ أسأَل** ve **وسلْتُ أَسَلُ**; ve iki adam **يَتَساءَلان** ve **يَتَسايَلان**.

Ve el-Leys dedi ki: denir: **سَأَل يسألُ سُؤالاً ومَسألةً**. Dedi ki: Arapların tamamı **سَلْ**’in hemzesini düşürür; fakat **الفاء** ve **الواو** ile birleştirdiği zaman hemzeler; senin: **فاسأل** ve **واسأل** demen gibi. Ve **المسألة**’nin çoğulu **مسائل**’dir. Hemzeyi düşürdükleri vakit **مَسَلَة** derler. Ve fakire **سائلاً** denir.

Ve Nâfi‘ ile İbn ‘Âmir, ( **سال** ) hemzesiz ( **سائل** ) okudu. Ve denildi ki manası: hemzesiz olarak: bir vadi, vâki olacak bir azapla aktı. Ve diğer kurrâ okudu: İbn Kesîr, Ebû ‘Amr ve Kûfeliler ( **سَأَلَ سَائِلٌ** ) (el-Me‘âric: 1) hemzeli; **دَعا** manası üzere: çağıran bir çağırıcı. Ve fakir olan **السائل**’in çoğulu: **سُؤَّال**. Ve suyun akıntı yatağı **مَسِيل**’in çoğulu: hemzesiz **مَسايِل**. Ve **المَسأَلة**’nin çoğulu: hemzeli **مسائل**.

**وسل** : el-Leys dedi ki: **وسَّلَ فلانٌ إلى رَبِّه وَسِيلةً**: kendisiyle O’na yaklaşacağı bir amel işlediği zaman. Ve Lebîd dedi ki:
بلَى كلُّ ذي رَأْيٍ إلى الله واسِلُ
Ve **الوَسِيلة**: bağ ve yakınlıktır; çoğulu **الوَسائل**. Allah dedi ki: ( **أُولَائِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ** ) (el-İsrâ: 57). Ve denir: **توسَّل فلانٌ إلى فلان بوَسيلة**; yani: ona bir sebep ile sebeblendi ve onu kendisine meylettiren bir bağ hürmetiyle ona yaklaştı.

**سلا** : el-Asma‘î: **سَلَوْتُ**; ben **أَسْلو**; **سُلُوّاً**. Ve **سَلِيتُ عنه**; **أسْلَى**; **سُلِّياً**; **سَلَوْت** manasında. Ve Ebû Zeyd dedi ki: **سلوت**’un manası: onun zikrini unuttuğu ve ondan gittiği zaman.

Ve İbn Şümeyl dedi ki: **سليت فلاناً**; yani: ona buğzettim ve onu terk ettim. Ve Münzirî bana Ebû’l-Heysem’den haber verdi: denir: **سلوتُ عنه أَسلو سُلُوّاً وسُلُوَاناً**; ve **سَلِيتُ أَسلَى سُلِيّاً**. Ve Ru’be dedi ki:
لَوْ أَشْرَبُ السُّلْوانَ ما سَلِيتُ
ما بِي غنًى عنك وإنْ غَنِيت
Dedi ki: Muhammed b. Hayyân’ı, er-Rayy’da el-Asma‘î ile Nusayr b. Ebî Nusayr’ın yanında bulunduğunu hikâye ederken işittim; ona arz olunan şey içinde bu beyti yürüttü; Nusayr’a dedi ki: **السُّلوان** nedir? Dedi ki: denir ki o, ezilip suyu içilen bir boncuktur; içene bir unutma verir. Dedi ki: sus; bunlar sana alay etmesin; **السُّلْوان** ancak senin: **سَلَوْتُ أَسلُو سُلواناً** sözünün masdarıdır. Dedi ki: **لو أشرَب السُّلوان**; yani **السُّلوَّ**’yu içiş olarak içsem, unutmazdım.

Ve el-Lihyânî, ( **نوادِره** )’de dedi ki: **السَّلوانة** ve **السَّلوان** ve **السَّلْوَان**: âşığa, kadından unutması için içirilen bir şeydir. Dedi ki: Ve bazıları dedi: **السُّلوانة**: âşığın üzerine su içirildiği bir çakıl taşıdır da unutur; ve inşâd etti:
شَرِبْتُ على سُلوانةٍ ماءَ مُزْنةٍ
فلا وجَديد العَيْشِ يا مَيُّ ما أسْلو
Ve Ebû’l-Heysem dedi ki: Ebû ‘Amr es-Sa‘dî dedi: **السُّلوانة**: ezilip suyu içilen bir boncuktur; o suyu içen, kendisi onun sevgisiyle belâya uğradığı kimsenin sevgisinden unutur. Dedi ki: Ve bazıları dedi: bilakis bir ölünün kabrinin toprağı alınır da suya konur; böylece onun sevgisi ölür; ve inşâd etti:
يا لَيتَ أَنّ لقلْبي منْ يُعللهُ
أو ساقياً فسَقاني عنكِ سُلوانَا
Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den dedi ki: **السُّلوانة**: sevgiden sonra buğz için bir boncuktur. Dedi ki: ve **السَّلوَى**: bir kuştur; Kur’ân dışında ise baldır. Ve tefsirde şu sözü hakkında geldi: ( **وَأَنزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى** ) (el-Bakara: 57): onun, **السُّمانيَ** gibi bir kuş olduğu.

Ve el-Leys dedi ki: teki **سَلواة**’dır; ve inşâd etti:
كما انتفَضَ السَّلواةُ مِن بللِ القَطْرِ
Ebû ‘Ubeyd: **السَّلوَى**: baldır. Ve Hâlid el-Hüzelî dedi ki:
وقَاسمَها بالله جَهْداً لأنتُم
ألَذُّ مِنَ السَّلوَى إذا ما نشُورُهَا
Yani: onu peteğinden alırsın; balı kastediyor. Ve Ebû Bekr dedi ki: müfessirler dedi: **المَنُّ**: **التَّرَنجبين**; ve **السَّلوَى**: **السُّمَانيَ**. Dedi ki: ve Araplar yanında **السلوى** baldır; ve inşâd etti:
لو أطْعموا المنَّ والسلوى مكانهُم
ما أبصر الناس طُعماً فيهُم نَجعَا
Ve denir: o, yaşayıştan bir **سَلْوة** içindedir; yani: bir bolluk ve gaflet içindedir. Er-Râ‘î dedi ki:
أخو سَلْوةٍ مَسَّى به اللَّيلُ أَمْلَحُ
İbnü’s-Sikkît: **السلوة**: **السُّلُو**’dur. Ve **السَّلوة**: yaşayış bolluğudur.

Ve denir: **أَسْلاني عنك** şu ve **سَلاّني**. Ve **بنو مُسْليَةَ**: Benî’l-Hâris b. Ka‘b’dan bir kabiledir.

Ve Ebû Zeyd dedi ki: denir: **ما سَلِيتُ أن أقولَ ذاك**; yani: onu söylemeyi unutmadım, fakat onu kasten terk ettim. Ve **سَلِيتُ أن أقولَه** denmez; ancak **ما سَلِيتُ أن أقولَه** manasında.

Ebû ‘Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **السَّلَي**: hayvanlar ve develerden yavrunun sargısıdır; insanlardan ise plasentadır. Ve **وسَلِيت الناقة**; yani: onun **سلاها**’sını aldım.

El-Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: **السَّلَى**: koyunun **سَلَى**’sı; **بالياء** ile yazılır. Nitelediğin vakit: **شاةٌ سلياء** dersin. Ve **سَلِيت الشاةُ**: o, ondan sarktı. Ve iş, geçtiği vakit denir: **قد انقطع السّلَى**; geçen ve kesilen iş için darb-ı mesel yapılır. Ve **وسلَيْتَ الناقةَ**: onun **سلاها**’sını aldın ve onu çıkardın.

Ve İbnü’s-Sikkît dedi ki: **السَّلْوة**: **السُّلُوّ**; ve **السَّلْوة**: yaşayış bolluğu.

**سلأ** : el-Asma‘î: **سَلأْتُ السَّمْنَ**; ben onu **أسْلأُه سَلأً**. Dedi ki: ve **السِّلاء** isimdir; o da içyağıdır. Ve denir: **سَلأَه مائةَ سَوْط**; yani: onu dövdü. Ve **سَلأَه مائةَ دِرْهم**; yani: ona nakit verdi.

Ve başkası dedi ki: **السُّلاّء**: hurma ağacının dikeni; ve **السُّلاّء**: hepsi.

Ve ‘Alkame b. ‘Abde, bir atı vasfederken dedi ki:
سُلاّءةٌ كعَصَا النَّهدِيّ غُلَّ لها
ذُو فَيْئَةٍ من نَوَى قُرَّان مَعجومُ

**ألس** : Nebî’nin (sallallahu aleyhi ve sellem) hadîsinde rivayet olundu: dua etti de dedi ki: ( **اللهم إني أعوذُ بك من الأَلْسِ والكِبر** ).
Ebû ‘Ubeyd dedi ki: **الأَلْسُ**: aklın karışmasıdır; ondan denir: **أُلِسَ الرجلُ فهو مَأْلوس**. Dedi ki: ve el-Ümevî dedi: denir: **ضَرَبه فما تَأَلَّسَ**; yani: acımadı.
Ve başkası dedi: **فما تحَلَّس** onun manasındadır.
Ve İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الأَلْسُ**: hıyanettir. Ve **الأَلْسُ**: kötü asıldır.
Ve el-Hevâzinî dedi ki: **الأَلْسُ**: şüphedir; ve şüpheden ahlâkın değişmesidir. Yahut hastalıktan ahlâkın değişmesidir. Denir: **ما أَلَسَك**.
Ve inşâd etti:
إنّ بنا أو بكُمَا لأَلْسَا
Ve Ebû ‘Amr dedi ki: borçluya denir: o, elbette **يَتَألَّسُ**; ne verir ne men eder. Ve **التألُّس**: vermek isterken men etmesidir. Denir: o, elbette **لَمأْلُوسُ العطِيّة**’dir. Ve **وقد أُلِسَتْ عطيّتُه**: ondan ümit kesilmemişken men olunduğu zaman.
Ve inşâd etti:
وصَرَمَتْ حَبْلَك بالتَأَلُّسِ
El-Kuteybî dedi ki: **الألس**: hıyanet ve aldatmadır. Ondandır onların sözü: falan **لا يدالس ولا يؤالس**. **فالمدالسة**: **الدَّلْس**’ten, o da karanlıktır; murad: sana şeyi körleştirmez; onu gizlemez ve onda bulunan ayıbı örtmez. Ve **المؤالسة**: hıyanettir. Ve inşâd etti:
هم السمن بالسنوت لا ألس فيهمُ
وهم يمنعون جارهم أن يُقرَّدا

**ولس** : el-Leys dedi ki: **الوَلُوس**: yürüyüşünde **تَلِسُ** eden deve; **ولَسَاناً**. Ve develer, birbirini **يُوالسُ** eder; o, hızlı yürüyüşten bir türdür. Ve **المُوَالَسة**: işte yumuşak davranmaya benzer bir şeydir.
Ve denir: falan **ما يُدالِسُ ولا يُوالِس**. Ve bu işte benim için ne **وَلْسٌ** vardır ne **دَلْس**; yani: onda benim için ne hıyanet vardır ne günah.
Ve İbn Şümeyl dedi ki: **المُوالَسة**: aldatmadır. Denir: **قد تَوالَسوا عليه وترافدوا عليه**; yani: hile ve aldatmada ona karşı yardımlaştılar. Ve **الوَلُوس**: develerden hızlı olandır.

( **لوس** ) : el-Leys dedi ki: **اللَّوْس**: insanın tatlıları ve başkasını takip edip yemesidir.
Denir: **لاسَ يَلُوس لَوْساً**; o **لائسٌ** ve **لَؤُوس**’tur.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **اللَّوس**: az yemektir. Ve **اللُّوس**: şiddetlilerdir; onların teki **أَلْيَس**.

**سيل** : el-Leys dedi ki: **السَّيْل** bilinir; çoğulu **سُيول**. Ve suyun akıntı yatağı **مَسِيل**; çoğulu **أَمْسِلةٌ**; o, aktığı zaman yağmur sularıdır.
Dedim ki: suyun **مَسيل**’inde kıyas, hemzesiz **مَسايِل**’dir. Onu **أَمسِلَةً** ve **مُسُلاً** ve **مُسْلاناً** diye çoğul yapan kimse ise, **المَسيل**’deki **الميم**’in aslî olduğu ve onun **فَعِيل** vezninde bulunduğu vehmi üzerinedir; onunla **مَفعِلاً** murad edilmemiştir; nitekim **مكاناً**’ı **أمكِنة** diye çoğul yaptılar; ve ikisinin benzerleri vardır. Ve **المَسِيل**: **سالَ يَسيلُ مَسِيلاً ومَسالاً وسَيْلاً وسَيَلاناً**’dan **مَفْعِلْ**’dir. Ve **المَسِيل** ayrıca: sel suyunun aktığı yer de olur.
Ve el-Leys dedi ki: **السَّيَال**: dalları düz olan bir ağaçtır; üzerinde beyaz diken vardır. Kökleri, bakirelerin ön dişleri gibidir.
El-A‘şâ dedi ki:
باكَرَتْها الأغْراب في سِنَة النَّومِ
فتَجرِي خِلال شَوْكِ السَّيَالِ
Şarabı vasfeder. Ve **السِّيلاَنُ**: kılıcın ve bıçağın sapının dik kısmının köküdür ve bunun benzeri.

**ليس** : el-Leys dedi ki: **ليسَ**: inkâr kelimesidir. Dedi ki: ve el-Halîl dedi: manası: **لا أَيْس**; böylece hemze atıldı ve **اللاّم** **الياء**’a yapıştırıldı. Ondandır onların sözü: **ائتِنِي من حيثُ أَيْسَ ولَيْس**; manası: olduğu yerden ve olmadığı yerden.
Ve el-Kisâî dedi ki: **ليس** inkâr olur; ve istisna olur; onunla nasb edilir; senin: **ذهب القومُ لَيسَ زيداً** demen gibi; **ما عَدَا زَيْداً** manasında; ve **ولا يكون أبداً**; ve **إلاّ زَيْداً** manasında olur. Dedi ki: ve bazen **ليسَ** atıf yapılan **لاَ** manasında gelir. Lebîd dedi ki:
إنما يَجْزِي الفَتَى ليس الجَمَلْ
İ‘râb edildiği vakit: **ليس الجملُ** denir; çünkü **ليس** burada atıf **لا**’sı manasındadır. Ve Sîbeveyh dedi ki: **ليس يَجْزِي الجَمَل** ve **لَيْس الجَملُ يجزي** murad etti. Ve bazen **ليس** **لا التّبرئة** manasında gelir.
İbn Keysân dedi ki: **( ليس )** inkârdandır; ve üç yerde vâki olur: **كان** menzilesinde olur; ismi ref‘ eder ve haberi nasb eder; dersin: **ليس زيد قائماً** ve **ليس قائماً زيد**. Ve haberini onun üzerine takdim etmek câiz değildir; çünkü o tasarruf etmez. Ve **ليس** istisna olur; böylece ondan sonra ismi, **إلا**’dan sonra nasb ettiğin gibi nasb edersin; dersin: **جاءني القوم ليس زيداً**; ve onda, görünmeyen bir zamir vardır. Ve atıf olur; **( لا )** menzilesinde; dersin: **جاءني عمر وليس زيد**.
Ve Lebîd dedi ki:
إنما يَجزي الفتى ليس الجمل
Ebû Mansûr dedi ki: ve gerçekten tasrîf ettiler.
Ve **ليس**’i mâzî fiilin tasrîfi gibi tasrîf ettiler; ikil yaptılar, çoğul yaptılar, müennes yaptılar; dediler: **لَيْس** ve **لَيْسَا** ve **لَيْسُوا**; ve **لَيْسَت المرأةُ** ve **لَسْنَ**. Ve onu gelecek zamanda tasrîf etmediler. Ve dediler: **لَسْتُ أفعَل** ve **لَسْنا نفعل**.
Ve Ebû Hâtim dedi ki: hatanın en çirkini: **أنا ليس مِثلك**. Dedi ki: doğrusu: **لستُ مِثْلَك**; çünkü **ليس** gerekli bir fiildir; ancak uzak üçüncü şahıs için getirilir; dersin: **عبدُ الله ليس مِثلك**.
Dedi ki: ve denir: **جاءني القوم لَيْسَ أباكَ وليْسَكَ**; yani: babandan başkası ve senden başkası. Ve: **وجاءكَ القومُ ليس إياك ولَيْسَني بالنّون** bir manada. Ve bazısı **لَيْسَني**’yi “benden başkası” manasında söyler.
Ve el-Leys dedi ki: **الأَلْيَس**’in masdarıdır; o, savaşın kendisini korkutmadığı yiğittir.
Ve inşâd etti:
ألْيَسُ عن حَوْبائهِ سَخِيُّ
Bunu el-‘Accâc söyler; çoğulu **ليسٌ**’tir.
Ve bir başkası dedi ki:
تَخالُ نَدِيَّهم مَرْضَى حَياءً
وتَلقاهُمْ غَداةَ الرَّوْعِ ليْسَا
Ebû ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den: **الأَلْيَس**: evinden ayrılmayan kimsedir.
Ve başkası dedi: **إِبِلٌ لِيسٌ على الحَوض**: havuz üzerinde ikamet ettiği ve ondan ayrılmadığı zaman. Ve yiğit adama denir: **أَهْيَس أَلْيَس**. Asılda **أَهْوَس أَلْيس** idi; söz ikilendiği vakit **الواو**’yu **ياء**’a çevirdiler de **أَهْيَس** dediler. Ve **الأهْوَس**: her şeyi ufalayan ve yiyen kimsedir. Ve **الألْيَس**: rakibini bırakmayan kimsedir. Ve bazen onların sözüyle zemmettiler: **أهيَس ألْيس**. Zemmi murad ettikleri vakit **الأهْيَس** ile **الأهْوَس**’u kastederler; o, çok yiyendir; ve **الألْيس** ile evinden ayrılmayanı; bu ise zemdir.
Ve bazı bedevî dedi: **الألْيَس**: kıskanmayan ve kendisiyle alay edilen **الدَّيُّوثي**’dir; denir: **هو أَلْيَسُ بُورِكَ فيه**. Böylece **اللّيَس** iki manaya girer: medihte ve zemde. Ve her biri, onu söyleyene gizli değildir.
Ve denir: **تَلايَسَ الرجلُ**: yük taşıyan, güzel huylu olduğu zaman. Ve **تلايَسْتُ عن كذا وكذا**: yani: ondan göz yumdum. Ve falan **أَلْيَسُ دَهْثَم**: yani: güzel huyludur.
Ve hadiste: ( **كُلُّ ما أنهرَ الدّم فكُلْ ليس السِّنّ والظُّفْرَ** ). Ve Araplar **ليس** ile istisna eder; derler: **قام القوم ليس أخاك** ve **وليس أخويك**; ve kadınlar kalktı: **ليس هنداً**. Ve kavim kalktı: **ليسي** ve **ولَيْسَني** ve **وليس إيّاي**. Ve inşâd etti:
قد ذهب القوم الكرام ليسي
Ve diğeri dedi ki:
وأصبح ما في الأرض مني تقيّةً
لناظره ليس العظامَ العواليا

**لسا** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **اللَّسَا**: hayvandan çok yiyen.
Ve dedi ki: **لَسَا**: az bir yiyişle yediği zaman. Ve sanki aslı, yemek olan **اللَّسِّ**’dendir.

**أسل** : el-Leys dedi ki: **الأسَلُ**: çok ince çok dalları olan, yaprağı olmayan bir bitkidir; bitiş yeri durgun sudur; Irak’ta ondan elekler yapılır; teki **أَسَلة**’dir. Ve **القَنَا** ancak uzunluğu ve düzgünlüğü sebebiyle ona benzetilerek **أَسَلاً** diye adlandırıldı. Şair dedi ki:
تَعْدُو المنايا على أُسامةَ في الخِي
سِ عليه الطَّرْفاءُ والأسَلُ
Ve **أَسَلَةُ اللِّسانِ**: ucunun inceliğine doğru, keskinliğinin ucu.
Ve ondan dolayı **الصاد** ve **الزاي** ve **السين**’e **أسلِيّة** denildi; çünkü başlangıçları **أسلة اللسان**’dandır; o da ucunun inceliğidir.
Ve **أَسَلَةُ الذِّراع**: avuca yakın taraftan önkolun inceliği.
Ve **وكفٌّ أَسيلةُ الأصابع**: o, ince, düz parmaklı olandır.
Ve **وخَدٌّ أَسيل**: o, düz yumuşaktır; ve gerçekten **أَسُل أَسالةً**.
Ebû Zeyd: yanaklardan **الأسيل**: düz, yumuşak, ince, düzgün, eşit olandır; ve **المَسْنُونُ**: ince, burun ince, dakik.
Ve Ali’den (radıyallahu anh) rivayet olundu: dedi ki: **لا قَوَد إلاّ بالأَسَل**. Böylece Ali (aleyhi’s-selâm) yanında **الأسَل**: demirden inceltilen ve keskinleştirilen her şeydir; kılıçtan veya bıçaktan veya mızrak ucundan. Ve **وأَسَّلْتُ الحَديدَ**: onu incelttiğim zaman. Ve Müzâhim el-‘Ukaylî dedi ki:
يُبَارِي سَدِيساها إذا ما تَلمَّجَتْ
شَباً مِثْلَ إبْزِيمِ السِّلاحِ المُؤَسَّلِ
Ve Ömer (radıyallahu anh) dedi ki: sizi, tavşanı sopa ile atıp vurmakdan sakındırırım; ve sizin için **الأَسَل** tezkiye etsin: mızraklar ve oklar.
Ebû ‘Ubeyde dedi ki: **بالأَسَل** ile, mızrakları, inceltilip keskinleştirilen diğer bütün silahlardan ayrı olarak murad etmedi.
Dedi ki: ve onun sözü: mızraklar ve oklar, **الأَسَل**’in yalnız mızraklar olduğu görüşünü reddeder; çünkü okları mızraklarla birlikte **أسلاً** kılmıştır. Ve el-Ferazdak, **الأَسَل** olan mızrakları **أسلاتٍ** diye çoğul yaptı; dedi ki:
قد ماتَ في أسلاتِنا أو عَضَّنه
عَضْبٌ برَوْنَقِه المُلوكُ تُقتَّلُ
Yani: mızraklarımızda. Ve **مأْسَل**: kendisiyle bilinen bir dağın adıdır.
Şemmer, İbnü’l-A‘râbî’den: **الأسَلَةُ**: dilin ucudur. Ve **القَنَا**’ya **أَسَل** denildi; çünkü onda mızrak uçlarının uçlarından bir şeyler yerleştirildi.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الواو والسين وما يثلثهما)
(وسط) الواو والسين والطاء: بناءٌ صحيح يدلُّ على العَدل والنِّصف. وأعْدلُ الشَّيءِ: أوسَطُه ووَسَطُه. قال الله عزّ وجلَّ: ﴿أُمَّةً وَسَطاً﴾ [البقرة 143]. ويقولون: ضربتُ وَسَط رأسهِ بفتح السين، ووَسْطَ القوم بسكونها. وهو أوسَطُهم حَسَباً، إذا كان في واسطة قومه وأرفعِهِم محلاًّ. والوَسُوط: بيتٌ من بيوت الشَّعَر أكبرُ من المِظَلَّة. ويقال الوَسُوط من النُّوق كالصَّفوف تَملأُ الإناء.
(وسع) الواو والسين والعين: كلمةٌ تدلُّ على خلافِ الضِّيق والعُسْر. يقال وَسُع الشَّيءُ واتَّسَعَ. والوُسْع: الغِنَى. والله الواسعُ أي الغنيّ. والوُسْع: الجِدَةُ والطّاقة. وهو يُنفِق على قدر وُسْعِه. وقال تعالى في السَّعة: ﴿لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ﴾ [الطلاق 7]. وأوْسَعَ الرّجُل: كان ذا سَعَة. والفَرسُ الذَّريعُ الخَطْو: وَسَاعٌ.
(وسف) الواو والسين والفاء كلمةٌ واحدة. يقال تَوسَّفَتِ الإبلُ: أخْصَبت وسَمِنَت وسَقَط وبرُها الأوَّل ونَبَتَ الجديد.
(وسق) الواو والسين والقاف: كلمةٌ تدلُّ على حَمْل الشيء. ووَسَقَتِ العينُ الماءَ: حَمَلَتْه([1]). قال الله سبحانه: ﴿واللَّيْلِ ومَا وَسَقَ﴾ [الانشقاق 17]، أي جَمَعَ وحَمل. وقال في حَمْل الماء:
وإنِّي وإيَّاهم وشَوقاً إليهُم *** كقابِضِ ماءٍ لم تَسِقْهُ أناملُه([2])ومنه الوَسْق، وهو سِتون صاعاً. وأوسَقْت البعير: حَمَّلتُه حِمْلَه. قال:
* وأينَ وَسْقُ النَّاقةِ المُطَّبَعهْ([3]) *
ومما شذَّ عنه طائرٌ مِيساقٌ، وهو ما يصفِّق بجناحَيه إذا طار. وقد يُهمَز وقد ذكرناه([4]).
(وسل) الواو والسين واللام: كلمتانِ متباينتانِ جِدَّاً.
الأولى الرَّغْبة والطَّلَب. يقال وَسَلَ، إذا رَغِب. و[الواسِل: الراغب إلى الله عزَّ وجل، وهو في([5])] قول لبيد:
* بلى كلُّ ذي دينٍ إلى اللهِ وَاسِلُ([6]) *
ومن ذلك القياس الوَسِيلة.
والأخرى السَّرِقة: يقال: أخَذَ إبلَه توسُّلاً.
(وسم) الواو والسين والميم: أصلٌ واحد يدلُّ على أثَر ومَعْلم. ووسَمْت الشّيءَ وَسْماً: أثَّرْتُ فيه بِسِمة. والوَسْميُّ: أوّلُ المطر، لأنّه يَسِمُ الأرض بالنَّبات. قال الأصمعيّ: توَسّمَ: طلَبَ الكلأَ الوسميَّ. قال:
وأصبَحْنَ كالدَّوْمِ النَّواعِمِ غُدوةً *** على وِجهةٍ من ظاعنٍ متوسِّمٍ([7])وسمِّيَ مَوسِم الحاجِّ مَوسماً لأنَّه مَعْلمٌ يجتمع إليه النّاس. وفلانٌ موسومٌ بالخير، وفلانةُ ذاتُ مِيسَمٍ، إذا كان عليها أثَر الجمال. والوَسامة: الجمال. وقوله:
* حِياضُ عِراكٍ هدَّمَتْها المواسِمُ([8]) *
فيقال أراد أهلَ المواسم، ويقال أرادَ إبلاً موسومة. ووَسَّمَ النّاسُ: شَهِدُوا الموسِم، كما يقال عَيَّدوا. وقوله تعالى: ﴿إنَّ في ذلِكَ لآياتٍ للمُتَوَسِّمِينَ﴾ [الحجر 75]: النَّاظرين في السِّمَة الدَّالَّة.
(وسن) الواو والسين والنون: كلمتان متقاربتان. الوَسَنُ: النُّعاس، وكذا السِّنَة. ورجلٌ وَسْنانُ. وتوسَّنَ الفحلُ أُنثاه: أتاها نائمة.
والكلمة الأخرى قولهم: دَعْ هذا الأمرَ فلا يكونَنَّ لك وَسَناً، أي لا تطلبْه ولا يكونَنَّ من همِّك.
(وسب) الواو والسين والباء. يقولون: *أوْسَبتِ الأرضُ: أعشبَتْ. والنبات وِسْبٌ. وكبشٌ مُوَسَّبٌ([9]): كثير الصُّوف. حكاه أبو بكر.
(وسج) الواو والسين والجيم: كلمةٌ واحدة: الوَسِيج، وهو السَّير الشَّديد.
(وسخ) الواو والسين والخاء كلمة. الوَسخ: الدَّرَن.
(وسد) الواو والسين والدال: كلمةٌ واحدة، هي الوِسادة معروفة، وجمعها وسائد. وتَوَسَّدْتُ يدي. والوساد: ما يتوسَّدهُ الرّجُل عند مَنامِه، والجمع وُسُد. والله أعلم.
---------------------__
([1]) زاد في المجمل: "يقولون في النفي: لا أفعله ما وسقت عيني الماء".
([2]) لضابئ بن الحارث البرجمي في اللسان (وسق) برواية:
* إني وإياكم وشوقاً إليكم *
([3]) أنشده في اللسان (شظظ، ربع، جلفع): "الناقة الجلنفعه"، وفي (طبع): "المطبعه". وقد سبق إنشاد البيت في (ربع، طبع).
([4]) هذا سهو منه، فإنه لم يرسم لهذه المادة في كتاب الهمزة.
([5]) التكملة من المجمل.
([6]) ديوان لبيد 28 طبع 1881 واللسان (وسل). وصدره:
* أرى الناس لا يدرون ما قدر أمرهم *
          وفي الديوان: "بلى كل ذي لب". وفي اللسان: "بلى كل ذي رأي".
([7]) أنشده في المجمل واللسان (وسم).
([8]) في الأصل: "عدال"، صوابه في المجمل واللسان (وسم).
([9]) كذا ضبط في الأصل والجمهرة (1: 290). وضبط في القاموس بضم الميم كموسر. ولم يذكر في اللسان.

ـ

##### Türkçe

(باب **الواو** و**السين** وما يثلثهما)
(**وسط**) **الواو** ve**السين** ve**الطاء**: sahih bir bina; adalete ve yarıya delâlet eder. Ve bir şeyin en adili: onun **أوسَطُه**’u ve **وَسَطُه**’udur. Allah عزّ وجلّ dedi: ﴿أُمَّةً وَسَطاً﴾ [البقرة 143]. Ve derler: **وَسَط** başını vurdum, **السين**’in fethi ile; ve **وَسْطَ** kavmin ortasını, onun sükûnu ile. Ve o, onların **أوسَطُهم**’udur haseben; eğer kavminin ortasında ve onların mahalce en yükseğinde ise. Ve **الوَسُوط**: kıl çadırlardan bir evdir; **المِظَلَّة**’den daha büyüktür. Ve denir: develerden **الوَسُوط**; **الصَّفوف** gibi, kabı doldurur.

(**وسع**) **الواو** ve**السين** ve**العين**: bir kelime; darlığın ve güçlüğün zıddına delâlet eder. Denir: **وَسُع** şey ve **اتَّسَعَ**. Ve **الوُسْع**: zenginliktir. Ve Allah **الواسعُ**’dır; yani zengindir. Ve **الوُسْع**: bolluk ve tâkattir. Ve o, **وُسْعِه**’i miktarınca infak eder. Ve تعالى bolluk hakkında dedi: ﴿لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ﴾ [الطلاق 7]. Ve **أوْسَعَ** adam: genişlik sahibi oldu. Ve adımı geniş olan at: **وَسَاعٌ**.

(**وسف**) **الواو** ve**السين** ve**الفاء** bir tek kelimedir. Denir: **تَوسَّفَتِ الإبلُ**: otlaklı oldu ve semirdi ve onun ilk kılı döküldü ve yenisi bitti.

(**وسق**) **الواو** ve**السين** ve**القاف**: bir kelime; şeyin taşınmasına delâlet eder. Ve **وَسَقَتِ العينُ الماءَ**: onu taşıdı([1]). Allah سبحانه dedi: ﴿واللَّيْلِ ومَا وَسَقَ﴾ [الانشقاق 17] yani topladı ve taşıdı. Ve suyu taşımak hakkında dedi:
وإنِّي وإيَّاهم وشَوقاً إليهُم *** كقابِضِ ماءٍ لم تَسِقْهُ أناملُه([2])
Ve ondan **الوَسْق**; ve o, altmış **صاعاً**’dır. Ve **أوسَقْت** deveyi: ona yükünü yükledim. Dedi:
* وأينَ وَسْقُ النَّاقةِ المُطَّبَعهْ([3]) *
Ve ondan şâz olanlardan: **طائرٌ مِيساقٌ**; ve o, uçtuğu zaman iki kanadıyla çırpandır. Ve hemzelenebilir; ve onu zikrettik([4]).

(**وسل**) **الواو** ve**السين** ve**اللام**: pek çok ayrık iki kelimedir.
Birincisi rağbet ve taleptir. Denir: **وَسَلَ**, rağbet ettiğinde. Ve [**الواسِل**: Allah عزّ وجلّ’e rağbet eden; ve o([5])] Lebîd’in sözünde:
* بلى كلُّ ذي دينٍ إلى اللهِ وَاسِلُ([6]) *
Ve bundan kıyas: **الوَسِيلة**.
Ve diğeri hırsızlıktır: denir: develerini **توسُّلاً** olarak aldı.

(**وسم**) **الواو** ve**السين** ve**الميم**: tek bir asıl; eser ve alâmete delâlet eder. Ve **وسَمْت** şeyi **وَسْماً**: onda bir **بِسِمة** ile iz bıraktım. Ve **الوَسْميُّ**: yağmurun ilki; çünkü yeri bitki ile damgalar. **الأصمعيّ** dedi: **توَسّمَ**: **الوسميَّ** otu aradı. Dedi:
وأصبَحْنَ كالدَّوْمِ النَّواعِمِ غُدوةً *** على وِجهةٍ من ظاعنٍ متوسِّمٍ([7])
Ve hac mevsimi **مَوسِم** diye adlandırıldı; çünkü o, insanların kendisine toplandığı bir alâmettir. Ve falan hayırla **موسومٌ**dur; ve falanca **ذاتُ مِيسَمٍ**dir; eğer onun üzerinde güzellik izi varsa. Ve **الوَسامة**: güzelliktir. Ve onun sözü:
* حِياضُ عِراكٍ هدَّمَتْها المواسِمُ([8]) *
Denir: **أهلَ المواسم**’i kastetti; ve denir: damgalı develer kastetti. Ve **وَسَّمَ النّاسُ**: **الموسِم**’e şahit oldular; **عَيَّدوا** denildiği gibi. Ve تعالى sözü: ﴿إنَّ في ذلِكَ لآياتٍ للمُتَوَسِّمِينَ﴾ [الحجر 75]: delâlet eden **السِّمَة**’ye bakanlar.

(**وسن**) **الواو** ve**السين** ve**النون**: birbirine yakın iki kelimedir. **الوَسَنُ**: uyuklamadır; ve keza **السِّنَة**. Ve bir adam **وَسْنانُ**dur. Ve **توسَّنَ** aygır dişisini: ona uykulu iken geldi.
Ve diğer kelime onların sözü: bu işi bırak; senin için **وَسَناً** olmasın; yani onu isteme ve senin kaygından olmasın.

(**وسب**) **الواو** ve**السين** ve**الباء**. Derler: * **أوْسَبتِ الأرضُ**: otlandı. Ve bitki **وِسْبٌ**dür. Ve **كبشٌ مُوَسَّبٌ**([9]): yünü çok. Bunu Ebû Bekr rivayet etti.

(**وسج**) **الواو** ve**السين** ve**الجيم**: tek bir kelime: **الوَسِيج**; ve o, şiddetli yürüyüştür.

(**وسخ**) **الواو** ve**السين** ve**الخاء** bir kelimedir. **الوَسخ**: kir/pastır.

(**وسد**) **الواو** ve**السين** ve**الدال**: tek bir kelime; o, **الوِسادة**’dır, bilinir; ve onun çoğulu **وسائد**’dir. Ve **تَوَسَّدْتُ** elimi. Ve **الوساد**: adamın uyuduğu sırada altına aldığı şeydir; çoğulu **وُسُد**. Ve Allah daha iyi bilir.
---------------------__
([1]) **المجمل**’de ziyade: "nefyde derler: gözüm suyu taşıdığı müddetçe onu yapmam".
([2]) **اللسان** (وسق)’ta **ضابئ بن الحارث البرجمي**’nindir; rivayetle:
* إني وإياكم وشوقاً إليكم *
([3]) **اللسان** (شظظ، ربع، جلفع)’da: "الناقة الجلنفعه"; ve (طبع)’da: "المطبعه". Beytin inşadı (ربع، طبع)’da daha önce geçti.
([4]) Bu, ondan bir sehivdir; çünkü **الهمزة** kitabında bu madde için bir resim yapmadı.
([5]) **المجمل**’den tekmiledir.
([6]) **ديوان لبيد** 28, 1881 baskı; ve **اللسان** (وسل). Ve onun صدر’ı:
* أرى الناس لا يدرون ما قدر أمرهم *
          Ve divanda: "بلى كل ذي لب". Ve **اللسان**’da: "بلى كل ذي رأي".
([7]) **المجمل** ve **اللسان** (وسم)’da inşad etti.
([8]) Asılda: "عدال"; doğrusu **المجمل** ve **اللسان** (وسم)’dadır.
([9]) Asılda ve **الجمهرة** (1: 290)’da böyle ضبط edildi. **القاموس**’ta **الميم**’in zammı ile, **موسر** gibi ضبط edildi. **اللسان**’da zikretmedi.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الوسيلة: التوصل إلى الشيء برغبة وهي أخص من الوصيلة؛ لتضمنها لمعنى الرغبة. قال تعالى: ﴿وابتغوا إليه الوسيلة﴾ [المائدة/35] وحقيقة الوسيلة إلى الله تعالى: مراعاة سبيله بالعلم والعبادة، وتحري مكارم الشريعة، وهي كالقربة، والواسل: الراغب إلى الله تعالى، ويقال إن التوسل في غير هذا: السرقة، يقال: أخذ فلان إبل فلان توسلا. أي: سرقة.

##### Türkçe

- **الوسيلة**: İstekle bir şeye ulaşma; ve o, **الوصيلة**’den daha özeldir; çünkü onda istek mânâsı bulunur. Yüce Allah dedi ki: ﴿وابتغوا إليه **الوسيلة**﴾ [المائدة/35]. **الوسيلة**’nin Yüce Allah’a hakikati: ilim ve ibadetle O’nun yolunu gözetmek, şeriatın yüce ahlâklarını araştırmaktır; ve o, **القربة** gibidir. Ve **الواسل**: Yüce Allah’a rağbet eden (kimsedir). Ve denilir ki **التوسل** bunun dışında: hırsızlıktır; denilir: Falan, falanın develerini **توسلا** aldı; yani: hırsızlık.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

و س ل
لي إليه وسيلة ووسائل‏.‏
وأنا متوسّل إليه بكذا وواسل ووسلت إليه وتوسّلت إلى الله بالعمل‏:‏ تقرّبت‏.‏
قال لبيد‏:‏ أرى الناس لا يدرون ما قدر أمرهم بلى كلّ ذي دينٍ إلى الله واسل

##### Türkçe

و س ل
Ona **وسيلة** ve **وسائل** ile ulaştı.
Ben ona şu ile **متوسّل**im; ve **واسل**; ve ona **وسلت** ve **توسّلت**; ve Allah’a amel ile **توسّلت**: yaklaştım.
Lebîd dedi:
İnsanların işlerinin değerinin ne olduğunu bilmediklerini görüyorum; hayır, her din sahibi Allah’a **واسل**dir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الوَسِيلةُ: المَنْزِلة عند المَلِك. والوَسِيلة: الدَّرَجة. والوَسِيلة: القُرْبة. ووَسَّل فلانٌ إِلى الله وسِيلةً إِذا عَمِل عملاً تقرَّب به إِليه. والواسِل: الراغِبُ إِلى الله؛ قال لبيد: أَرى الناسَ لا يَدْرونَ ما قَدْرُ أَمرِهم،
بَلى كلُّ ذي رَأْيٍ إِلى الله واسِلُ
وتوَسَّل إِليه بوَسيلةٍ إِذ تقرَّب إِليه بعَمَل. وتوَسَّل إِليه بكذا: تقرَّب إِليه بحُرْمَةِ آصِرةٍ تُعْطفه عليه. والوَسِيلةُ: الوُصْلة والقُرْبى، وجمعها الوسائل، قال الله تعالى: أُولئك الذين يَدْعون يَبْتَغون إِلى رَبِّهِمُ الوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ؛ الجوهري: الوَسِيلةُ ما يُتَقَرَّبُ به إِلى الغَيْر، والجمع الوُسُلُ والوسائلُ. والتَّوْسيلُ والتَّوسُّلُ واحد. وفي حديث الأَذان: اللهمَّ آتِ محمداً الوَسِيلَة؛ هي في الأَصل ما يُتَوَصَّل به إِلى الشيء ويُتَقَرَّب به، والمراد به في الحديث القُرْبُ من الله تعالى، وقيل: هي الشفاعةُ يوم القيامة، وقيل: هي منزلة من مَنازِل الجنة كما جاء في الحديث. وشيء واسِلٌ: واجبٌ؛ قال رؤبة:وأَنت لا تَنْهَرُ حَظًّا واسِلا
والتَّوَسُّل أَيضاً: السَّرِقة، يقال: أَخذ فلان إِبِلي تَوَسُّلاً أَي سَرقة.
ومُوَيْسِلٌ: ماءٌ لِطَيّءٍ؛ قال واقِدُ بن
الغِطْرِيف الطائي وكان قد مَرِضَ فَحُمِيَ الماء واللبن: لَئنْ لَبَنُ المِعْزَى بِماءِ مُوَيْسِل
بَغانِيَ داءً، إِنَّني لَسَقيمُ

##### Türkçe

**الوَسِيلةُ**: hükümdarın yanındaki menzil. Ve **الوَسِيلة**: derece.

Ve **الوَسِيلة**: yakınlık. Ve falan kimse Allah’a bir **وسِيلةً** ile **وَسَّل** ettiğinde, O’na onunla yakınlık kurduğu bir amel işler. Ve **الواسِل**: Allah’a rağbet eden; Lebîd dedi ki:

İnsanların, işlerinin kıymetinin ne olduğunu bilmediklerini görüyorum,
Evet, her görüş sahibi Allah’a **واسِلُ**dür.

Ve bir **وَسيلةٍ** ile O’na **توَسَّل** etti; yani bir amel ile O’na yakınlık kurdu. Ve şununla O’na **توَسَّل** etti: onu kendisine meylettiren bir bağlayıcı hürmet ile O’na yakınlık kurdu. Ve **الوَسِيلةُ**: bağ(la)ntı ve yakınlık; çoğulu **الوسائل**’dir. Yüce Allah dedi ki: “İşte onlar, Rablerine **الوَسِيلَةَ**yi ararlar; hangisi daha yakındır.” el-Cevherî: **الوَسِيلةُ**, başkasına onunla yakınlık kurulan şeydir; çoğulu **الوُسُلُ** ve **الوسائلُ**’dir. Ve **التَّوْسيلُ** ile **التَّوسُّلُ** birdir. Ve ezan hadîsinde: “Allah’ım, Muhammed’e **الوَسِيلَةَ**yi ver”; o, aslında, şey’e onunla ulaşılan ve onunla yakınlık kurulan şeydir; hadîste murad edilen, Allah Teâlâ’ya yakınlıktır. Ve denildi ki: o, kıyamet günü şefaattir. Ve denildi ki: o, hadîste geldiği üzere cennet menzillerinden bir menzildir. Ve **واسِلٌ** bir şey: vacip; Ru’be dedi ki:

Ve sen, **واسِلا** bir nasibi azarlamazsın

Ve **التَّوَسُّل** ayrıca: hırsızlıktır; denilir ki: falan kimse develerimi **تَوَسُّلاً** aldı; yani hırsızlık (olarak).

Ve **مُوَيْسِلٌ**: Tayy’a ait bir sudur; et-Tâî Vâkıd b. el-Gıtrîf dedi—hastalanmıştı da su ve süt kendisine haram kılınmıştı:

Eğer keçinin sütü **مُوَيْسِل** suyuyla
Bana bir hastalık getirdiyse, şüphesiz ben hastayım.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* و س ل * * الوَسِيلة * ما يتقرب به إلى الغير والجمع * الوَسِيلُ * و * الوَسَائِل * و * التَّوْسِيل * و * التَّوَسُّل * واحد يقال * وَسَّل * فلان إلى ربه وسيلة بالتشديد و * تَوَسَّل * إليه بوسيلة إذا تقرب إليه بعمل

##### Türkçe

* و س ل * * **الوَسِيلة** * başkasına (gayra) onunla yakınlık kazanılan şeydir; çoğulu * **الوَسِيلُ** * ve * **الوَسَائِل** *’dir. Ve * **التَّوْسِيل** * ile * **التَّوَسُّل** * birdir. Denir ki: * **وَسَّل** * falan, Rabbine bir vesile ile (yakınlık) kazandı; şeddeli olarak. Ve * **تَوَسَّل** * ona bir vesile ile; ona bir amel ile yakınlık kazandığı zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( * ! الوَسِيْلَةُ * ! والواسِلَةُ : المَنْزِلَةُ عِنْدَ | المَلِكِ ، والدَّرَجَةُ والقُرْبَةُ ) | والوُصْلَةُ ، والجَمْعُ : * ! الوَسَائِلُ ، وَقَالَ | الجَوْهَرِيُّ : الوَسِيْلَةُ : مَا يُتَقَرَّبُ بِهِ | إِلى الغَيْرِ ، والجَمْعُ : * ! الوُسُلُ | * ! والوَسَائِلُ . وَفِي حَدِيْثِ الأَذَان : |
  اللَّهُمَّ آتِ مُحَمَّدًا الوَسِيْلَةَ   ، قَالَ | ابْنُ الأَثِيْرِ : هِيَ فِي الأَصْلِ مَا | يُتَوَصَّلُ بِهِ إِلى الشَّيْءِ وَيُتَقَرَّبُ بِه ، | والمُرادُ بِهِ في الحَدِيْثِ القُرْبُ مِنَ | اللهِ - تَعَالَى - ، وقِيْلَ : هِيَ الشَّفاعَةُ | يَوْمَ القِيامَة ، وَقِيْلَ : هِيَ مَنْزِلَةٌ مِنْ | مَنَازِلِ الجَنَّةِ ، كذا جَاءَ في الحَدِيْثِ . | ( * ! وَوسَّلَ إِلى الله تَعَالَى * ! تَوْسِيْلاً ، | عَمِلَ عَمَلاً تَقَرَّبَ بِهِ إِلَيْهِ ، كَتَوَسَّلَ ) ، | يُقَالُ : * ! وَسَّلَ * ! وَسِيْلَةً ، * ! وَتَوَسَّلَ | * ! بِوَسِيْلَةٍ ، وَفِي الصِّحاح : التَّوْسِيْلُ | * ! والتَّوَسُّلُ وَاحِد . | ( * ! والواسِلُ : الواجِبُ ) ، قَالَ رُؤْبَة : | % ( * وَأَنْتَ لاَ تَنْهَزُ حَظًّا * ! وَاسِلا * % ) % | | ( و ) * ! الواسِلُ : ( الرَّاغِبُ إِلَى اللهِ | تَعَالَى ) ، قَالَ لَبِيْدٌ رَضِيَ اللهُ تَعَالَى عَنْهُ : | % ( أَرَى الْنَّاسَ لاَ يَدْرُونَ مَا قَدْرُ أَمْرِهِمْ % | بَلَى كُلُّ ذِي لُبٍّ إِلَى اللهِ * ! وَاسِلُ ) % | ( * ! والتَّوَسُّلُ : السَّرِقَةُ ، يُقَالُ : أَخَذَ ) | فُلاَن ( إِبِلِي * ! تَوَسُّلاً : أَيْ : سَرِقَةً ) ، | كَمَا في العُبابِ واللِّسان . | | ( * ! وَمُوَيْسِلٌ ) ، عَلَى التَّصْغِيْر : ( ماءٌ | لطَيِّئ ) ، قَالَ وَاقِدُ بنُ الغِطْرِيفِ | الطّائِيُّ ، وَكَانَ قَدْ مَرِضَ فَحُمِيَ المَاءَ | واللَّبَنَ : | % ( يَقُولُونَ لاَ تَشْرَبْ نَسِيًّا فَإِنَّهُ % | إِذَا كُنْتَ مَحْمُومًا عَلَيْكَ وَخِيْمُ ) % |

| % ( لَئِنْ لَبَنُ المِعْزَى بِماءِ مُوَيْسِلٍ % | بَغانِيَ داءً إِنَّنِي لَسَقِيمُ ) % | ( وَأُمُّ * ! مَوْسِلٍ ، كَمَنْزِلٍ : هَضْبةٌ ) . | ( * ! وَأَوْسِلَةُ ) ، بِكَسْرِ السِّيْن : ( هِيَ ) | اسْمُ ( هَمْدانَ ) القَبِيْلَةُ المَشْهُورَة . | [ ] وَمِمَّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : | * ! مُواسِلُ ، بِضَمِّ المِيمِ وَكَسْر السِّين : | جَبَلٌ لِأَجَأ ، قَالَهُ نَصْرٌ . |

##### Türkçe

( **الوَسِيْلَةُ** ) ve **الواسِلَةُ**: hükümdarın yanındaki mevki, derece ve yakınlık; ve **الوُصْلَةُ**; çoğulu: **الوَسَائِلُ**. el-Cevherî dedi ki: **الوَسِيْلَةُ**: başkasına onunla yakınlık kazanılan şeydir; çoğulu: **الوُسُلُ** ve **الوَسَائِلُ**. Ezan hadîsinde:
“Allah’ım, Muhammed’e **الوَسِيْلَةَ** ver.” İbnü’l-Esîr dedi ki: O, aslında, onunla şeye ulaşılan ve onunla yakınlık kazanılan şeydir; hadîste bununla murad, Allah’a -Teâlâ- yakınlıktır; ve denildi ki: o, kıyamet günü şefaattir; ve denildi ki: o, cennetin menzillerinden bir menzildir; hadîste böyle gelmiştir.
( **ووسَّلَ إِلى الله تَعَالَى** **تَوْسِيْلاً**: kendisiyle O’na yakınlık kazandığı bir amel işledi; **كَتَوَسَّلَ** ); denilir: **وَسَّلَ** **وَسِيْلَةً**, ve **تَوَسَّلَ** **بِوَسِيْلَةٍ**. Sıhâh’ta: **التَّوْسِيْلُ** ve **التَّوَسُّلُ** birdir.
( **والواسِلُ**: vacip olan ), Rü’be dedi ki:
% ( وَأَنْتَ لاَ تَنْهَزُ حَظًّا **وَاسِلا** ) %

( ve ) **الواسِلُ**: ( Allah Teâlâ’ya rağbet eden ), Lebîd -Allah Teâlâ ondan razı olsun- dedi ki:
% ( أَرَى الْنَّاسَ لاَ يَدْرُونَ مَا قَدْرُ أَمْرِهِمْ %
بَلَى كُلُّ ذِي لُبٍّ إِلَى اللهِ **وَاسِلُ** ) %

( **التَّوَسُّلُ**: hırsızlıktır; denilir: falan (develerimi) **تَوَسُّلاً** aldı: yani: hırsızlık olarak ); el-Ubâb ve Lisân’da olduğu gibi.

( **وَمُوَيْسِلٌ** ), küçültme üzere: (Tayy’ için bir su); Vâkıd b. el-Gıtrîf et-Tâî dedi; suyu ve sütü haram kılmışken hastalanmış ve ateşlenmişti:
% ( يَقُولُونَ لاَ تَشْرَبْ نَسِيًّا فَإِنَّهُ %
إِذَا كُنْتَ مَحْمُومًا عَلَيْكَ وَخِيْمُ ) %

% ( لَئِنْ لَبَنُ المِعْزَى بِماءِ مُوَيْسِلٍ %
بَغانِيَ داءً إِنَّنِي لَسَقِيمُ ) %

( **وَأُمُّ مَوْسِلٍ** , **كَمَنْزِلٍ**: bir tepe ) .
( **وَأَوْسِلَةُ** ), sîn’in kesresiyle: (o), (Hemdan)’ın, meşhur kabile( )sinin adıdır.
[ ] Üzerine istidrâk olunanlardandır:
**مُواسِلُ**, mîm’in zammı ve sîn’in kesriyle: Ece’ için bir dağdır; bunu Nasr söyledi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

1 وَسڤلَ see 5.

2 وَسَّلَ see 5.

تَوَسَّلَ بِالدَّلْوِ اِلَى المَآءِ
5 تَوَسَّلَ بِالدَّلْوِ اِلَى المَآءِ ذ [He sought to get at, or obtain, the water by means of the bucket]. (M in art. دلو.) ― -b2- تَوَسَّلَ اِلَيْهِ بِكَذَا He sought to bring himself near to him, or to approach to him, to gain access to him, or to advance himself in his favour, by such a thing: (Msb, &c.:) so too ↓ وَسَّلَ; (S, K;) and ↓ وَسَلَ, aor. يَسِلُ. (Msb.)

وَسِيلَةٌ
وَسِيلَةٌ ذ A means of access to a thing; (IAth;) a means of becoming near to a thing: (IAth, Msb:) these are the primary significations: (IAth:) a means of becoming near to, or intimate with, or of ingratiating oneself with, another: (S:) honourable rank or station with a king: degree: affinity: (K:) a tie, or connexion: (TA:) it may be rendered a means of access, nearness, intimacy, ingratiating oneself, attachment, or connexion: and also, of attainment, or accomplishment.

##### Türkçe

1 **وَسڤلَ** bkz. 5.

2 **وَسَّلَ** bkz. 5.

**تَوَسَّلَ بِالدَّلْوِ اِلَى المَآءِ**
5 **تَوَسَّلَ بِالدَّلْوِ اِلَى المَآءِ** ذ [O, kovayı vasıta edinerek suya ulaşmayı, yahut suyu elde etmeyi aradı]. (M, **دلو** maddesinde.) ― -b2- **تَوَسَّلَ اِلَيْهِ بِكَذَا** O, bunun gibi bir şey ile ona kendisini yakınlaştırmayı, yahut ona yaklaşmayı, ona erişim elde etmeyi, yahut onun nezdinde kendisini ilerletmeyi aradı: (Msb, vb.:) bunun gibi ↓ **وَسَّلَ**; (S, K;) ve ↓ **وَسَلَ**, muzârîsi **يَسِلُ**. (Msb.)

**وَسِيلَةٌ**
**وَسِيلَةٌ** ذ Bir şeye erişim vasıtası; (IAth;) bir şeye yakın olmanın vasıtası: (IAth, Msb:) bunlar aslî anlamlardır: (IAth:) bir başkasına yakın olmanın, yahut onunla ünsiyet kurmanın, yahut bir başkasına kendini sevdirmeye çalışmanın vasıtası: (S:) bir kral nezdinde şerefli mertebe yahut makam: derece: hısımlık: (K:) bir bağ, yahut bağlantı: (TA:) erişim vasıtası, yakınlık, ünsiyet, kendini sevdirmeye çalışma, bağlanma, yahut bağlantı diye tercüme edilebilir: ve ayrıca, elde etme, yahut gerçekleştirme.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

وَسَلَ
وَسَلَ
a.  [ يَسِلُ ] ( n. ac. وَسِيْلَة 25t ),  see V (a) .

وَسَّلَ
وَسَّلَ II ,
a.  see V (a) .

تَوَسَّلَ
تَوَسَّلَ V
a.  [ Ila &  Bi ], Interceded with, supplicated, entreated .... for.

b.  Stole ( cattle ).

وَاْسِل
وَاْسِل 21 ,
a.  Pious, devout; godly.

وَاْسِلَة
وَاْسِلَة 21t ,
a.  Relationship, kinship; affinity.

b.  Influence, power, credit; favour.

وَسِيْلَة
وَسِيْلَة 25t , ( pl. وَسَاْئِلُ 46 ),
a.  see 21t (a) , ( b ).

c.  [ coll. ], Means, instrumentality.

تَوَسَّلَ
N. Ac. تَوَسَّلَ V ,
a.  Intercession, entreaty, supplication.

تَوَسُّلًا
تَوَسُّلًا
a.  Furtively, stealthily.

##### Türkçe

**وَسَلَ**
**وَسَلَ**
a. [ يَسِلُ ] ( n. ac. **وَسِيْلَة** 25t ), V (a)’ya bak.

**وَسَّلَ**
**وَسَّلَ** II ,
a. V (a)’ya bak.

**تَوَسَّلَ**
**تَوَسَّلَ** V
a. [ Ila & Bi ], ... için aracılık etti, yalvardı, niyaz etti, yakardı.

b. (sığır) çaldı.

**وَاْسِل**
**وَاْسِل** 21 ,
a. Dindar, takvâ sahibi; tanrıya bağlı.

**وَاْسِلَة**
**وَاْسِلَة** 21t ,
a. İlişki, akrabalık; hısımlık.

b. Nüfuz, güç, itibar; lütuf.

**وَسِيْلَة**
**وَسِيْلَة** 25t , ( pl. **وَسَاْئِلُ** 46 ),
a. 21t (a), (b)’ye bak.

c. [ toplu ], Vasıta, araçlık.

**تَوَسَّلَ**
N. Ac. **تَوَسَّلَ** V ,
a. Aracılık, yalvarma, niyaz, yakarış.

**تَوَسُّلًا**
**تَوَسُّلًا**
a. Gizlice, sinsi bir şekilde.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%84/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

وسل
وَسَلَ - يَسِلُ - وَسِيْل - وَسيْلَة
وَسَلَ - يَسِلُ + كائن + شيئاً أو نفسه + إلى شيء: يوصله إليه عبر واسطة: يجعله يتصل به بوسيط أو " وسيلة " ما: يصل كائن إلى كائن آخر بعيد عنه ويتصل به، وذلك بالاستعانة بشيء ناقل أوحامل أو مقرب أو معين هو الأدة أو الواسطة أو " الوسيلة "
وَسِيْل: اسم فاعل مبالغة على وزن " فعيل " من " وَسَلَ - يَسِلُ ": الذي " يَسِلُ " بشدة وكثرة
وَسيْلَة: مؤنث " وَسيْل ": وهو كذلك فاعل مرة: نوع مخصوص ومراد من " الوسيل ": السبب أو الواسطة أو الأداة الموصلة
﴿يدعون يبتغون إلى ربهم الوسيلة﴾ : يدعون الله، ويسعون للحصول على وسيلة لإجابة دعائهم: والوسيلة، كما يتضح من الآيات، هي التقوى والجهاد والدعاء برجاء
وَسَّل - يوَسِّل: جعل آخر " يسل ": جعل آخر يصل إلى شيء بشدة عبر وسيط
تَوَسَّل - يَتَوَسَّلُ: على وزن " تفعَّلَ ": سعى وجهد أن " يَسِل " بشكل ذاتي: سعى للوصول بجهد ذاتي: سعى ليوصل نفسه بنفسه وبالاعتماد على وسيلة للوصول
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الانتقال ضمن مسار أو مجرى مَحَدَّد يوصل حتماً إلى الغاية"، وهي:
وَسَلَ - يَسِلُ، سَبَّ - يَسُبُّ، صَرِطَ - يَصْرَطُ (صَرَطَ - يَصْرُطُ)، سَلَكَ - يَسْلُكُ، سبَلَ - يَسْبِلُ، طَرَقَ - يَطْرُقُ
الوسيلة
التقوى والجهاد والدعاء - يرجون رحمنه ويخافون عذابه	﴿ياأيها الذين آمنوا اتقوا الله وابتغوا إليه الوسيلة وجاهدوا في سبيله لعلكم تفلحون(35)﴾ المائدة ﴿أولئك الذين يدعون يبتغون إلى ربهم الوسيلة أيهم أقرب ويرجون رحمته ويخافون عذابه إن عذاب ربك كان محذورا(57)﴾ الإسراء
جاء في التفسير: الوسيلة: كل ما يقرب إلى الله تعالى - الوسيلة: هي القربى وجمعها: الوسائل، وهي من فعل: توسل إليه: تقرب
مختار الصحاح
● [وسل] و س ل: الوَسِيلة ما يتقرب به إلى الغير والجمع الوَسِيلُ و الوَسَائِل و التَّوْسِيل و التَّوَسُّل واحد يقال وَسَّل فلان إلى ربه وسيلة بالتشديد و تَوَسَّل إليه بوسيلة إذا تقرب إليه بعمل
الراغب
وسل
- الوسيلة: التوصل إلى الشيء برغبة وهي أخص من الوصيلة؛ لتضمنها لمعنى الرغبة. قال تعالى: }وابتغوا إليه الوسيلة{ [المائدة/35] وحقيقة الوسيلة إلى الله تعالى: مراعاة سبيله بالعلم والعبادة، وتحري مكارم الشريعة، وهي كالقربة، والواسل: الراغب إلى الله تعالى، ويقال إن التوسل في غير هذا: السرقة، يقال: أخذ فلان إبل فلان توسلا. أي: سرقة.
ملخص اللسان
1.     الوَسِيلةُ: المَنْزِلة عند المَلِك. والوَسِيلة: الدَّرَجة.
2.     والوَسِيلة: القُرْبة. ووَسَّل فلانٌ إِلى الله وسِيلةً إِذا عَمِل عملاً تقرَّب به إِليه. والواسِل: الراغِبُ إِلى الله؛ الجوهري: الوَسِيلةُ ما يُتَقَرَّبُ به إِلى الغَيْر، والجمع الوُسُلُ والوسائلُ.وتوَسَّل إِليه بوَسيلةٍ إِذ تقرَّب إِليه بعَمَل. وتوَسَّل إِليه بكذا: تقرَّب إِليه بحُرْمَةِ آصِرةٍ تُعْطفه عليه.
3.    والتَّوْسيلُ والتَّوسُّلُ واحد
4.    والوَسِيلةُ: الوُصْلة والقُرْبى، وجمعها الوسائل، قال الله تعالى: أُولئك الذين يَدْعون يَبْتَغون إِلى رَبِّهِمُ الوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ؛
5.     وشيء واسِلٌ: واجبٌ؛
6.    والتَّوَسُّل أَيضاً: السَّرِقة، يقال: أَخذ فلان إِبِلي تَوَسُّلاً أَي  سَرقة.
لسان العرب
● - وسل: الوَسِيلةُ: المَنْزِلة عند المَلِك. والوَسِيلة: الدَّرَجة.      والوَسِيلة: القُرْبة. ووَسَّل فلانٌ إِلى الله وسِيلةً إِذا عَمِل عملاً      تقرَّب به إِليه. والواسِل: الراغِبُ إِلى الله؛ قال لبيد:      أَرى الناسَ لا يَدْرونَ ما قَدْرُ أَمرِهم،      بَلى كلُّ ذي رَأْيٍ إِلى الله واسِلُ      وتوَسَّل إِليه بوَسيلةٍ إِذ تقرَّب إِليه بعَمَل. وتوَسَّل إِليه بكذا:      تقرَّب إِليه بحُرْمَةِ آصِرةٍ تُعْطفه عليه. والوَسِيلةُ: الوُصْلة      والقُرْبى، وجمعها الوسائل، قال الله تعالى: أُولئك الذين يَدْعون يَبْتَغون      إِلى رَبِّهِمُ الوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ؛ الجوهري: الوَسِيلةُ ما      يُتَقَرَّبُ به إِلى الغَيْر، والجمع الوُسُلُ والوسائلُ. والتَّوْسيلُ      والتَّوسُّلُ واحد. وفي حديث الأَذان: اللهمَّ آتِ محمداً الوَسِيلَة؛ هي      في الأَصل ما يُتَوَصَّل به إِلى الشيء ويُتَقَرَّب به، والمراد به في      الحديث القُرْبُ من الله تعالى، وقيل: هي الشفاعةُ يوم القيامة، وقيل: هي      منزلة من مَنازِل الجنة كما جاء في الحديث. وشيء واسِلٌ: واجبٌ؛ قال      رؤبة:وأَنت لا تَنْهَرُ حَظًّا واسِلا      والتَّوَسُّل أَيضاً: السَّرِقة، يقال: أَخذ فلان إِبِلي تَوَسُّلاً أَي      سَرقة.      ومُوَيْسِلٌ: ماءٌ لِطَيّءٍ؛ قال واقِدُ بن      الغِطْرِيف الطائي وكان قد مَرِضَ فَحُمِيَ الماء واللبن:      لَئنْ لَبَنُ المِعْزَى بِماءِ مُوَيْسِل      بَغانِيَ داءً، إِنَّني لَسَقيمُ
مقاييس اللغة:
(وسل) الواو والسين واللام: كلمتانِ متباينتانِ جِدَّاً. الأولى الرَّغْبة والطَّلَب. يقال وَسَلَ، إذا رَغِب. و[الواسِل: الراغب إلى الله عزَّ وجل، وهو في([5])] قول لبيد: * بلى كلُّ ذي دينٍ إلى اللهِ وَاسِلُ([6]) * ومن ذلك القياس الوَسِيلة.
والأخرى السَّرِقة: يقال: أخَذَ إبلَه توسُّلاً.
القاموس المحيط:
الوسِيلَةُ والواسِلَةُ المَنْزِلَةُ عند المَلِكِ، والدَّرَجَةُ، والقُرْبَةُ. وَوَسَّلَ إلى الله تعالى توسيلاً عَمِلَ عَمَلاً تَقَرَّبَ به إليه، كتَوَسَّلَ. والواسِلُ الواجِبُ، والراغِبُ إلى الله تعالى. والتَّوَسُّلُ السَّرِقَةُ.
يقالَ: أخذَ إبِلِي تَوَسُّلاً، أي: سَرِقَةً. ومُوَيْسِلٌ: ماءٌ لطَيِّىءٍ. وأُمُّ مَوْسِلٍ، كمَنْزِلٍ: هَضْبَةٌ.
وأوْسِلَةُ: هي هَمْدان.
تاج العروس:
( الوسيلة والواسلة المنزلة عند الملك والدرجة والقربة ) والوصلة والجمع الوسائل وقال الجوهرى الوسيلة ما يتقرب به إلى الغير والجمع الوسيل والوسائل وفي حديث الاذان اللهم آت محمدا الوسيلة قال ابن الاثير هي في الاصل ما يتوصل به إلى الشئ ويتقرب به والمراد به في الحديث القرب من الله تعالى وقيل هي الشفاعة يوم القيامة وقيل هي منزلة من منازل الجنة كذا جاء في الحديث ( ورسل إلى الله تعالى توسيلا عمل عملا تقرب به إليه كتوسل ) يقال وسل وسيلة وتوسل بوسيلة وفي الصحاح التوسيل والتوسل واحد ( والواسل الواجب ) قال رؤبة * وأنت لا تنهر خطا واسلا * ( و ) الواسل ( الراغب إلى الله تعالى ) قال لبيد رضى الله تعالى عنه أرى الناس لا يدرون ما قدر أمرهم * بلى كل ذى لب إلى الله واسل ( والتوسل السرقة يقال أخذ ) فلان ( ابلى توسلا أي سرقة ) كما في العباب واللسان ( ومويسل ) على التصغير ( ماء لطيئ ) قال واقد بن الغطريف الطائى وكان قد مرض فحمى الماء واللبن يقولون لا تشرب شنينا فانه * إذا كنت محمو ما عليك وخيم لئن لبن المعزى بماء مويسل * بغانى داء اننى لسقيم ( وأم موسل كمنزل هضبة وأوسلة ) بكسر السين ( هي ) اسم ( همدان ) القبيلة المشهورة * ومما يستدرك عليه مواسل بضم الميم وكسر السين جبل لاجأ قاله نصر

##### Türkçe

وسل
**وَسَلَ - يَسِلُ - وَسِيْل - وَسيْلَة**
**وَسَلَ - يَسِلُ** + bir varlık + bir şeyi veya kendisini + bir şeye: onu bir vasıta aracılığıyla ona ulaştırır: onu bir aracı yahut herhangi bir “**وسيلة**” ile ona bağlar: bir varlık, kendisinden uzak başka bir varlığa ulaşır ve onunla bağlantı kurar; bu da, bir nakledici yahut taşıyıcı yahut yaklaştırıcı yahut yardımcı olan bir şeyden, yani âlet veya aracı yahut “**الوسيلة**”den yararlanmakladır.

**وَسِيْل**: “**وَسَلَ - يَسِلُ**”den “**فعيل**” vezninde mübalağa ism-i fâil: “**يَسِلُ**”i şiddetle ve çokça yapan.

**وَسيْلَة**: **وَسِيْل**’in müennesi: o da aynı şekilde bir kereye mahsus fâildir: **الوسيل**’den özel bir tür ve murad; (yani) sebep yahut aracı yahut ulaştıran âlet.

﴿يدعون يبتغون إلى ربهم الوسيلة﴾: Allah’a dua ederler ve dualarının kabulü için bir **وسيلة** elde etmeye çalışırlar: ve **الوسيلة**—âyetlerden anlaşıldığı üzere—takvâ, cihad ve ümit ile duadır.

**وَسَّل - يوَسِّل**: başkasını “**يسل**” kıldı: başkasını bir aracı üzerinden şiddetle bir şeye ulaştırdı.

**تَوَسَّل - يَتَوَسَّلُ**: “**تفعَّلَ**” vezninde: kendi kendine “**يَسِل**” olmaya çalıştı ve çabaladı: öz çabayla ulaşmaya çalıştı: bir **وسيلة**ye dayanarak ulaşmak için kendisini bizzat kendisiyle ulaştırmaya çalıştı.

Ve lafız, “belirlenmiş bir yol yahut mecra içinde intikal; mutlaka gayeye ulaştırır” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**وَسَلَ - يَسِلُ**، **سَبَّ - يَسُبُّ**، **صَرِطَ - يَصْرَطُ** (**صَرَطَ - يَصْرُطُ**)، **سَلَكَ - يَسْلُكُ**، **سبَلَ - يَسْبِلُ**، **طَرَقَ - يَطْرُقُ**

**الوسيلة**
Takvâ, cihad ve dua — O’nun Rahmân’ını umarlar ve azabından korkarlar	﴿ياأيها الذين آمنوا اتقوا الله وابتغوا إليه الوسيلة وجاهدوا في سبيله لعلكم تفلحون(35)﴾ المائدة ﴿أولئك الذين يدعون يبتغون إلى ربهم الوسيلة أيهم أقرب ويرجون رحمته ويخافون عذابه إن عذاب ربك كان محذورا(57)﴾ الإسراء

Tefsirde geldi: **الوسيلة**: Allah Teâlâ’ya yaklaştıran her şey — **الوسيلة**: yakınlıktır; cem‘i: **الوسائل**; ve o, “**توسل إليه**” fiilindendir: yaklaştı.

مختار الصحاح
● [**وسل**] و س ل: **الوَسِيلة** başkasına yaklaşmak için kendisiyle yaklaşılan şeydir; cem‘i **الوَسِيلُ** ve **الوَسَائِل**; **التَّوْسِيل** ve **التَّوَسُّل** birdir. Denir ki: **وَسَّل** falan, şeddeli olarak, Rabbine bir **وسيلة** ile; ve **تَوَسَّل** ona bir **وسيلة** ile, eğer bir amel ile ona yaklaştıysa.

الراغب
وسل
- **الوسيلة**: bir şeye istekle ulaşmaktır; ve **الوصيلة**’den daha özeldir; çünkü onda istek manası bulunur. Allah Teâlâ dedi ki: }وابتغوا إليه الوسيلة{ [المائدة/35]. Ve Allah Teâlâ’ya **الوسيلة**nin hakikati: ilim ve ibadetle O’nun yolunu gözetmek, şeriatın güzel huylarını araştırmaktır; ve o, **القربة** gibidir. Ve **الواسل**: Allah Teâlâ’ya rağbet eden kimsedir. Ve denir ki, bunun dışındaki **التوسل**: hırsızlıktır; denir ki: falan, falanın develerini **توسلا** olarak aldı; yani: hırsızlık.

ملخص اللسان
1.     **الوَسِيلةُ**: melikin yanındaki menziledir. Ve **الوَسِيلة**: derecedir.
2.     Ve **الوَسِيلة**: قربettir. Ve falan, Allah’a bir **وسِيلةً** ile **وَسَّل** etti; eğer O’na onunla yaklaştığı bir amel işlediyse. Ve **الواسِل**: Allah’a rağbet edendir; el-Cevherî: **الوَسِيلةُ** başkasına yaklaşmak için kendisiyle yaklaşılan şeydir; cem‘i **الوُسُلُ** ve **الوسائلُ**. Ve **توَسَّل** ona bir **وَسيلةٍ** ile; zira bir amel ile ona yaklaştı. Ve **توَسَّل** ona bununla: onu kendisine meylettiren bir bağlayıcı hürmet ile ona yaklaştı.
3.    Ve **التَّوْسيلُ** ile **التَّوسُّلُ** birdir.
4.    Ve **الوَسِيلةُ**: **الوُصْلة** ve **القُرْبى**dır; cem‘i **الوسائل**dir. Allah Teâlâ dedi ki: **أُولئك الذين يَدْعون يَبْتَغون إِلى رَبِّهِمُ الوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ**؛
5.     Ve **شيء واسِلٌ**: vaciptir;
6.    Ve **التَّوَسُّل** ayrıca: hırsızlıktır; denir ki: falan, develerimi **تَوَسُّلاً** olarak aldı; yani hırsızlık.

لسان العرب
● - **وسل**: **الوَسِيلةُ**: melikin yanındaki menziledir. Ve **الوَسِيلة**: derecedir.      Ve **الوَسِيلة**: قربettir. Ve falan, Allah’a bir **وسِيلةً** ile **وَسَّل** etti; eğer O’na onunla yaklaştığı bir amel işlediyse. Ve **الواسِل**: Allah’a rağbet edendir; Lebîd dedi ki:
     أَرى الناسَ لا يَدْرونَ ما قَدْرُ أَمرِهم،
     بَلى كلُّ ذي رَأْيٍ إِلى الله واسِلُ
Ve **توَسَّل** ona bir **وَسيلةٍ** ile; zira bir amel ile ona yaklaştı. Ve **توَسَّل** ona bununla: onu kendisine meylettiren bir bağlayıcı hürmet ile ona yaklaştı. Ve **الوَسِيلةُ**: **الوُصْلة** ve **القُرْبى**dır; cem‘i **الوسائل**dir. Allah Teâlâ dedi ki: **أُولئك الذين يَدْعون يَبْتَغون إِلى رَبِّهِمُ الوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ**؛ el-Cevherî: **الوَسِيلةُ** başkasına yaklaşmak için kendisiyle yaklaşılan şeydir; cem‘i **الوُسُلُ** ve **الوسائلُ**. Ve **التَّوْسيلُ** ile **التَّوسُّلُ** birdir. Ve ezan hadîsinde: “Allah’ım, Muhammed’e **الوَسِيلَة**yi ver”; o, aslında bir şeye kendisiyle ulaşılan ve kendisiyle yaklaşılan şeydir; hadiste murad, Allah Teâlâ’ya قربtur. Ve denildi: o, kıyamet günü şefaattir. Ve denildi: o, hadiste geldiği üzere cennet menzillerinden bir menzildir. Ve **شيء واسِلٌ**: vaciptir; Rü’be dedi ki:وأَنت لا تَنْهَرُ حَظًّا واسِلا      Ve **التَّوَسُّل** ayrıca: hırsızlıktır; denir ki: falan, develerimi **تَوَسُّلاً** olarak aldı; yani hırsızlık.      Ve **مُوَيْسِلٌ**: Tayy’ için bir sudur; Vâkıd b. el-Gıtrîf et-Tâî dedi—hastalanmıştı da su ve süt ona haram kılınmıştı:
     لَئنْ لَبَنُ المِعْزَى بِماءِ مُوَيْسِل
     بَغانِيَ داءً، إِنَّني لَسَقيمُ

مقاييس اللغة:
(**وسل**) **الواو** ve **السين** ve **اللام**: pek çok birbirinden ayrı iki kelimedir. Birincisi: رغبت ve taleptir. **وَسَلَ** denir; eğer رغبت ettiyse. Ve [**الواسِل**: Allah عزَّ وجل’e rağbet eden; ve o, ([5]) Lebîd’in([6]) şu sözündedir: * بلى كلُّ ذي دينٍ إلى اللهِ وَاسِلُ *] Ve o kıyastan **الوَسِيلة**.
Ve ikincisi: hırsızlıktır; denir ki: devesini **توسُّلاً** olarak aldı.

القاموس المحيط:
**الوسِيلَةُ** ve **الواسِلَةُ**: melikin yanındaki menzile, derece ve قربettir. Ve Allah Teâlâ’ya **توسيلاً** olarak **وَسَّلَ**: O’na onunla yaklaştığı bir amel işledi; **كتَوَسَّلَ** gibi. Ve **الواسِلُ**: vacip olan ve Allah Teâlâ’ya rağbet eden. Ve **التَّوَسُّلُ**: hırsızlıktır.
Denir ki: develerimi **تَوَسُّلاً** olarak aldı; yani: hırsızlık. Ve **مُوَيْسِلٌ**: Tayy’ için bir sudur. Ve **أُمُّ مَوْسِلٍ**، **كمَنْزِلٍ**: bir tepedir.
Ve **أوْسِلَةُ**: o, Hemdân’dır.

تاج العروس:
( **الوسيلة** ve **الواسلة** melikin yanındaki menzile, derece ve قربettir ) ve **الوصلة**; cem‘i **الوسائل**dir. Cevherî dedi: **الوسيلة** başkasına yaklaşmak için kendisiyle yaklaşılan şeydir; cem‘i **الوسيل** ve **الوسائل**dir. Ve ezan hadîsinde: “Allah’ım, Muhammed’e **الوسيلة**yi ver”; İbnü’l-Esîr dedi: o, aslında bir şeye kendisiyle ulaşılan ve kendisiyle yaklaşılan şeydir; hadiste murad, Allah Teâlâ’ya قربtur. Ve denildi: o, kıyamet günü şefaattir. Ve denildi: o, hadiste böyle geldiği üzere cennet menzillerinden bir menzildir. ( Ve Allah Teâlâ’ya **توسيلا** olarak **وسل** etti: O’na onunla yaklaştığı bir amel işledi; **كتوسل** gibi ) denir ki: **وسل** bir **وسيلة** ile ve bir **وسيلة** ile **توسل** etti. Ve **الصحاح**’ta: **التوسيل** ve **التوسل** birdir. ( Ve **الواسل**: vacip olan ) Rü’be dedi: * وأنت لا تنهر خطا واسلا * ( ve ) **الواسل** ( Allah Teâlâ’ya rağbet eden ) Lebîd—Allah Teâlâ ondan razı olsun—dedi: أرى الناس لا يدرون ما قدر أمرهم * بلى كل ذى لب إلى الله واسل ( ve **التوسل** hırsızlıktır; denir ki: aldı ) falan ( develerimi **توسلا** olarak; yani hırsızlık ) **العباب** ve **اللسان**’da olduğu gibi. ( ve **مويسل** ) tasğîr üzere ( Tayy’ için bir su ) Vâkıd b. el-Gıtrîf et-Tâî dedi—hastalanmıştı da su ve süt ona haram kılınmıştı—derler: لا تشرب شنينا فانه * إذا كنت محمو ما عليك وخيم لئن لبن المعزى بماء مويسل * بغانى داء اننى لسقيم ( ve **أم موسل** **كمنزل**: bir tepe; ve **أوسلة** ) **بكسر السين** ( o ) ( meşhur kabile ) Hemdân’ın ismidir. * Ve buna müstedrek olarak: **مواسل**—**بضم الميم وكسر السين**—Lâci’ adlı bir dağdır; Nâsır söyledi.
