# وسوس — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B3/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B3/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وسوس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B3.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: وسوس

وسوس
وَسْوَسَ - يُوَسْوِسُ - وَسْوَاس
وَسْوَسَ - يُوَسْوِسُ + كائن + لكائن + بشيء: ينقل معلومات إلى النفس فيها شك وحذر، عن طريق غير حواسي: تظهر في النفس معلومات تبدو كأنها قادمة من إلهام أو وحي أو كلام ذاتي داخلي، ويقابلها المرء بالشك والحذر، فتظل المعلومة تتردد بين القبول والشك، وتجعل المرء متردداَ متذبذباَ: والتضعيف في لفظ (وسوسة) يعطي معنى التردد والتكرار.
وَسْوَسَ - يُوَسْوِسُ + كائن + لكائن أو إلى كائن أو في صدر كائن + بـِ شيء: ينقل معلومة فيها تحذير وتشكيك بطريق غير حواسي
﴿فوسوس لهما الشيطان﴾
﴿فوسوس إليه الشيطان﴾
﴿الذي يوسوس في صدور الناس﴾
وَسْوَسَ - يُوَسْوِسُ + كائن + لنفسه + بـِ شيء: يردد ويعاود نقل الأفكار في نفسه من ذاكرته إلى وعيه: فيفكر بها، ثم يعيدها للذاكرة ، ثم يسترجعها ويفكر بها، وهكذا، وذلك لأن الأفكار يكون فيها تناقض وتدافع بين الشك والقبول ، والفعل وعدم الفعل
﴿ولقد خلقنا الإنسان ونعلم ما توسوس به نفسه﴾
وَسْوَاس: اسم فعل " وَسْوَسَ - يُوَسْوِسُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الأفكار وحديث النفس التي يوسوسها الإنسان لنفسه أو الشيطان له
واللفظ ينتمي إلى مجموعة  ألفاظ " نقل معلومات من كائن إلى آخر من غير كلام أو نطق، بالرمز أو الإيحاء أو الإلهام أو الوسوسة "، وهي:
وَحَى - يَحِيْ، خَالَ - يَخَالُ، كَهَنَ - يَكْهَنُ (كَهَنَ - يَكْهُنُ)، حَلَمَ - يَحْلُمُ، لَهِمَ - يَلْهَمُ، وَسْوَسَ - يُوَسْوِسُ

وسوس
 	﴿فوسوس لهما الشيطان ليبدي لهما ما ووري عنهما من سوآتهما وقال ما نهاكما ربكما عن هذه الشجرة إلا أن تكونا ملكين أو تكونا من الخالدين(20)﴾ الأعراف ﴿فوسوس إليه الشيطان قال ياآدم هل أدلك على شجرة الخلد وملك لا يبلى(120)﴾طه
 	﴿الذي يوسوس في صدور الناس(5)من الجنة والناس(6)﴾ الناس ﴿ولقد خلقنا الإنسان ونعلم ما توسوس به نفسه ونحن أقرب إليه من حبل الوريد (16)﴾ ق
وسواس
 ﴿قل أعوذ برب الناس(1)ملك الناس(2)إله الناس(3) من شر الوسواس الخناس (4)﴾ الناس
مختار الصحاح
● [وسوس] و س و س: الوَسْوَسَةُ حديث النفس يقال وَسْوَسَتْ إليه نفسه وَسْوَسَةً و وِسْوَاسَاً بكسر الواو و الوَسْوَاسُ بالفتح الاسم كالزِّلزال والزَّلزال وقوله تعالى ﴿فوسوس لهما الشيطان﴾ يريد إليهما ولكن العرب توصل بهذه الحروف كلها الفعل ويقال لصوت الحلي وَسْوَاس والوسواس أيضا اسم الشيطان
الراغب
وسوس
الوسوسة: الخطرة الرديئة، وأصله من الوسواس، وهو صوت الحلي، والهمس الخفي. قال الله تعالى: }فوسوس إليه الشيطان﴿[طه/120]، وقال:﴾من شر الوسواس{ [الناس/4] ويقال لهمس الصائد وسواس. *
ملخص اللسان
1.     الوَسْوَسَة والوَسْواس: الصوت الخفي من ريح.
2.     والوَسْواس: صوت  الحَلْي، ويقال لِهَمْس الصائد والكلاب  وأَصواتِ الحلي: وَسْواس؛
3.     وقد وسْوَس وَسْوَسَة ووِسْواساً، بالكسر. والوَسْوَسة والوِسْواس: حديث النفس. يقال: وَسوَسَتْ إِليه نفسه وَسْوسة ووِسْواساً، بكسر الواو،. وفي الحديث: الحمد لله الذي ردّ كَيْده  إِلى الوَسْوَسة؛ هي حديث النفس والأَفكار. ورجل مُوَسْوِس إِذا غلبت عليه  الوَسْوسة. وفي حديث عثمان، رضي اللَّه عنه: لما قُبِض رسول اللَّه، صلى  اللَّه عليه وسلم، وُسْوِسَ ناسٌ وكنت فيمن وُسْوِس؛ يريد أَنه اختلط  كلامه ودُهش بموته، صلى اللَّه عليه وسلم.
4.     الوَسْوسة الكلام الخفي في اختلاط
5.     والوَسْواسُ، بالفتح، الاسم مثل الزِّلْزال والزَّلْزال، والوَسْواس، بالفتح: هو الشيطان. وكلُّ ما حدَّثك ووَسْوس  إِليك، فهو اسم. وقوله تعالى: فوَسْوَس لهما الشيطان؛ يريد إِليهما ولكن  العرب توصل بهذه الحروف كلها الفعل.
6.     والوِسْواس،  بالكسر، المصدر.
7.  والوَسْواس: الشيطان، وقد  وَسْوَس في صدره ووَسْوَس إِليه. وقوله عز وجل: من شر الوَسْواس الخَنَّاس؛  أَراد ذي الوَسْواس وهو الشيطان الذي يُوَسوس في صدور الناس،
8.     ووَسْوس الرجلَ:  كلَّمه كلاماً خفيّاً. ووَسْوس إِذا تكلم بكلام لم يبينه.
لسان العرب
● - وسس: الوَسْوَسَة والوَسْواس: الصوت الخفي من ريح. والوَسْواس: صوت  الحَلْي، وقد وسْوَس وَسْوَسَة ووِسْواساً، بالكسر. والوَسْوَسة والوِسْواس:  حديث النفس. يقال: وَسوَسَتْ إِليه نفسه وَسْوسة ووِسْواساً، بكسر الواو،  والوَسْواسُ، بالفتح، الاسم مثل الزِّلْزال والزَّلْزال، والوِسْواس،  بالكسر، المصدر. والوَسْواس، بالفتح: هو الشيطان. وكلُّ ما حدَّثك ووَسْوس  إِليك، فهو اسم. وقوله تعالى: فوَسْوَس لهما الشيطان؛ يريد إِليهما ولكن  العرب توصل بهذه الحروف كلها الفعل. ويقال لِهَمْس الصائد والكلاب  وأَصواتِ الحلي: وَسْواس؛ وقال الأَعشى:  تَسْمَع للحَلْي وَسْواساً، إِذا انْصَرفت،  كما اسْتَعان بِريح عِشْرِقٌ زَجل  والهَمْس: الصوت الخفيّ يهز قَصَباً أَو سِبّاً، وبه سمي صوت الحلي  وَسْواساً؛ قال ذو الرمة:  فَباتَ يُشْئِزُه ثَأْدٌ، ويُسْهِرهُ  تَذَوُّبُ الرِّيح، والوَسْواسُ والهِضَبُ  يعني بالوَسْواس همس الصياد وكلامه. قال أَبو تراب: سمعت خليفة يقول  الوَسْوسة الكلام الخفي في اختلاط. وفي الحديث: الحمد لله الذي ردّ كَيْده  إِلى الوَسْوَسة؛ هي حديث النفس والأَفكار. ورجل مُوَسْوِس إِذا غلبت عليه  الوَسْوسة. وفي حديث عثمان، رضي اللَّه عنه: لما قُبِض رسول اللَّه، صلى  اللَّه عليه وسلم، وُسْوِسَ ناسٌ وكنت فيمن وُسْوِس؛ يريد أَنه اختلط  كلامه ودُهش بموته، صلى اللَّه عليه وسلم. والوَسْواس: الشيطان، وقد  وَسْوَس في صدره ووَسْوَس إِليه. وقوله عز وجل: من شر الوَسْواس الخَنَّاس؛  أَراد ذي الوَسْواس وهو الشيطان الذي يُوَسوس في صدور الناس، وقيل في  التفسير: إِن له رأْساً كرأْس الحية يَجْثِمُ على القلب، فإِذا ذكر العبدُ  اللَّه خَنس، وإِذا ترك ذكر اللَّه رجع إِلى القلب يُوَسوس. وقال الفرّاء:  الوِسْواس، بالكسر، المصدر. وكل ما حدّث لك أَو وَسْوس، فهو اسم. وفلان  المُوَسْوِس، بالكسر: الذي تعتريه الوَساوِس. ابن الأَعرابي: رجل مُوَسْوِس  ولا يقال رجل مُوَسْوَس. قال أَبو منصور: وإِنما قيل مُوَسْوِس لتحديثه  نفسه بالوَسْوسة؛ قال اللَّه تعالى: ونعلم ما تُوَسْوِسُ به نفسه؛ وقال  رؤبة يصف الصياد:  وَسْوَسَ يَدْعُو مُخْلِصاً ربَّ القَلَقْ  يقول: لما أَحَسَّ بالصيد وأَراد رميه وَسْوس نفسه بالدعاء حذر الخيبة.  وقد وَسْوَسَتْ إِليه نفسه وَسْوَسة ووِسْواساً، بالكسر، ووَسْوس الرجلَ:  كلَّمه كلاماً خفيّاً. ووَسْوس إِذا تكلم بكلام لم يبينه.
مقاييس اللغة:
(وس) الواو والسين: كلمةٌ تدلُّ على صوتٍ غير رفيع. يقال لصوت الحَلْي: وَسْوَاسٌ. وهَمْسُ الصَّائِد وَسواسٌ. وإغواء الشّيطان ابنَ آدم وسواس. قال في الصَّائد:‏
[فبات] يُشْئِزُهُ ثَأْدٌ ويُسْهِرُه *** تذاؤُب الرِّيحِ والوَسواسُ والهَِضَِبُ(6)‏
القاموس المحيط:
الوَسُّ العِوَضُ. والوَسْواسُ الشيطانُ، وهَمْسُ الصائِد والكِلابِ، وصوتُ الحَلْيِ، وجَبَلٌ.
والوَسْوَسَةُ: حديثُ النَّفْسِ والشَّيطانِ بما لا نَفْعَ فيه ولا خَيْرَ، كالوسْواسِ، بالكسر، والاسمُ: بالفتح، وقد وَسْوَسَ له وإليه. ووَسْوَسٌ: وادٍ بالقَبَلِيَّةِ.
تاج العروس:
و - س - س
الوَسُّ : العِوَضُ نَقَلَه الصّاغَانيّ وكأَنّ الواوَ مُنْقَلبةٌ عن الهَمزة وقد تَقَدّم عن ابن الأَعْرَابِيّ أَنّ الأَسِيسَ كأَمِيرٍ هو العِوَضُ وكذلكَ الحَدِيثُ رَبِّ أُسْنِى لِمَا أَمْضَيْت أَيْ عَوِّضْنِي مِن الأَوْسِ وهو التَّعْوِيضُ فراجِعْه . والوَسْوَاسُ : اسْمُ الشَّيْطَان كَذا في الصّحاح وبه فُسِّر قولُه تعالَى : مِنْ شَرِّ الوَسْوَاسِ الخَنّاسِ . وقِيلَ : أَرادَ ذا الوَسْواسِ وهو الشَّيْطَانُ الَّذي يُوَسْوِسُ في صُدُورِ الناسِ . وقِيلَ في التَّفْسِير : إِنَّ له رَأْساً كرَأْسِ الحَيَّةِ يَجْثِمُ على القَلْبِ فإذا ذَكَرَ العَبْدُ اللهَ خَنَسَ وإذا تَرَكَ ذِكْرَ اللهِ رَجَعَ إلى القَلْبِ يُوَسْوِسُ . والوَسْواسُ : هَمْسُ الصائدِ والكِلابِ وهُوَ الصَّوْتُ الخَفِيّ قال ذُو الرُّمّة :
فبَاتَ يُشْئِزُهُ ثَأْدٌ ويُسْهِرُهُ ... تَذَؤبُ الرِّيحِ والوَسْوَاسُ والهِضَبُ يعني بالوَسْواسِ هَمْسَ الصائِدِ وكَلامَه الخَفِيّ ومن ذلِكَ سُمِّيَ صَوْت الحَلْىِ والقَصَب وَسْوَاساً وهو مَجَازٌ قالَ الأَعْشَى :
تَسْمَعُ للحَلْيِ وَسْوَاساً إذا انْصَرَفَتْ ... كما اسْتَعانَ برِيحٍ عِشْرِقٌ زَجِلُ
وفي الحديث : الحَمْدُ للهِ الَّذِي رَدَّ كَيْدَه إلى الوَسْوَسَة هي حَدِيثُ النَّفْسِ والأَفْكَارُ وحَدِيثُ الشَّيْطَانِ بما لا نَفْعَ فيه ولا خَيْرَ كالوِسْوَاسِ قال الفَرّاءُ : هُوَ بالكَسْرِ مَصْدرٌ والاسْمُ بالفَتْحِ مثل الزّلْزال والزَّلْزالِ . وقد وَسْوَسَ الشَّيْطَانُ والنَّفْسُ لَهُ وإِلَيْهِ وفيه : حَدَّثاهُ وقولُه تَعالَى فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشّيْطَانُ . يريدُ إِلَيْهِمَا قال الجَوْهَرِيّ : ولكِنّ العربَ تُوصِلُ بهذِه الحُرُوف كُلِّهَا للفِعْل . ووَسْوَسٌ كجَعْفَرٍ : وَادٍ بالقَبَلِيَّةِ نقَلَه الزَّمَخْشَرِيّ . وممّا يُسْتَدْرَك عليه . قال أَبُو تُرَابٍ : سَمِعْتُ خَلِيفَةَ يقولُ : الوَسْوَسَةُ : الكَلامُ الخَفِيُّ في اخْتِلاطٍ ويُرْوَى بالشِّينِ كما سيأْتِي . ووُسْوِسَ به بالضّمِّ : اخْتَلَطَ كَلاَمُه ودُهِشَ . والمُوَسْوِسُ : الذِي تَعْتَرِيهِ الوَسَاوِسُ قال ابنُ الأَعْرَابِيّ : ولا يُقَال مُوَسْوَس . ووَسْوَسَ إذا تَكَلمَ بكَلامٍ لم يُبَيّنْه قال رُؤْبَةُ يَصف الصَّيّادَ :
" وَسْوَسَ يَدْعُو مُخْلِصاً رَبَّ الفَلَقْ . ووَسْوَسَه : كَلَّمَه كَلاَماً خَفِيّاً . ووَسْوَاسٌ بالفَتْح مَوْضِعٌ أَو جَبَلٌ نقله الصاغَانيّ رَحِمَه الله تَعالَى

### Türkçe

**وسوس**
**وَسْوَسَ** - **يُوَسْوِسُ** - **وَسْوَاس**
**وَسْوَسَ** - **يُوَسْوِسُ** + bir varlık + bir varlığa + bir şey ile: duyular-dışı bir yolla, içinde şüphe ve sakınma bulunan bilgileri nefse aktarır: nefiste, sanki ilhamdan veya vahiyden yahut içsel bir öz-konuşmadan geliyormuş gibi görünen bilgiler belirir; kişi bunları şüphe ve sakınma ile karşılar; böylece bilgi kabul ile şüphe arasında gidip gelmeye devam eder ve kişiyi tereddütlü, dalgalı kılar: (وسوسة) lafzındaki şeddelendirme, tereddüt ve tekrar anlamı verir.

**وَسْوَسَ** - **يُوَسْوِسُ** + bir varlık + bir varlığa veya bir varlığa doğru veya bir varlığın göğsünde + bir şey ile: duyular-dışı bir yolla, içinde uyarma ve şüpheye düşürme bulunan bir bilgiyi aktarır
﴿Böylece şeytan ikisine vesvese verdi﴾
﴿Böylece şeytan ona vesvese verdi﴾
﴿insanların göğüslerinde vesvese veren﴾

**وَسْوَسَ** - **يُوَسْوِسُ** + bir varlık + kendi nefsine + bir şey ile: kendi nefsinde fikirleri tekrarlar ve yeniden aktarır; hafızasından bilincine: onunla düşünür, sonra onu hafızaya geri döndürür, sonra onu geri çağırır ve onunla düşünür; böylece; bu, fikirlerde şüphe ile kabul, yapma ile yapmama arasında çelişki ve itişme bulunduğu içindir
﴿Andolsun insanı yarattık ve nefsi ona ne vesvese veriyorsa biliriz﴾

**وَسْوَاس**: “ **وَسْوَسَ** - **يُوَسْوِسُ** ” fiilinin adı: o, aynı zamanda mef‘ûl anlamındadır: insanın kendi nefsine yahut şeytanın ona vesvese verdiği fikirler ve nefis konuşması

Lafız, “konuşma veya telaffuz olmaksızın, işaret veya ima veya ilham veya vesvese ile, bir varlıktan diğerine bilgi aktarma” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**وَحَى** - **يَحِيْ**، **خَالَ** - **يَخَالُ**، **كَهَنَ** - **يَكْهَنُ** (**كَهَنَ** - **يَكْهُنُ**)، **حَلَمَ** - **يَحْلُمُ**، **لَهِمَ** - **يَلْهَمُ**، **وَسْوَسَ** - **يُوَسْوِسُ**

**وسوس**
	﴿Böylece şeytan ikisine vesvese verdi ki, ikisinden örtülmüş olan avret yerlerini onlara açığa çıkarsın; ve dedi: Rabbiniz sizi bu ağaçtan ancak iki melek olmanız yahut ebedîlerden olmanız için men etti (20)﴾ A‘râf ﴿Böylece şeytan ona vesvese verdi; dedi: Ey Âdem, sana ebediyet ağacını ve eskimeyen bir mülkü göstereyim mi? (120)﴾ Tâhâ
	﴿insanların göğüslerinde vesvese veren (5) cinlerden ve insanlardan (6)﴾ Nâs ﴿Andolsun insanı yarattık ve nefsi ona ne vesvese veriyorsa biliriz; ve biz ona şah damarından daha yakınız (16)﴾ Kâf

**وسواس**
﴿De ki: İnsanların Rabbine sığınırım (1) insanların Melikine (2) insanların İlâhına (3) sinsi vesvesecinin şerrinden (4)﴾ Nâs

**مختار الصحاح**
● [**وسوس**] و س و س: **الوَسْوَسَةُ** nefis konuşmasıdır; denir ki: nefsi ona **وَسْوَسَةً** ve **وِسْوَاسَاً** ile—**الواو**’nun kesresiyle—vesvese verdi; ve **الوَسْوَاسُ** fetha ile, isimdir; **الزِّلزال** ve **الزَّلزال** gibi. Yüce Allah’ın sözü ﴿**فوسوس لهما الشيطان**﴾: “ikisine” demek ister; fakat Araplar fiili bu harflerin hepsiyle geçişli kılar. Ve takının sesine **وَسْوَاس** denir. Ve **الوسواس** ayrıca şeytanın adıdır.

**الراغب**
**وسوس**
**الوسوسة**: kötü hatıradır; aslı **الوسواس**’tandır; o da takının sesi ve gizli fısıltıdır. Allah Teâlâ dedi: }**فوسوس إليه الشيطان**﴿[Tâhâ/120], ve dedi:﴾**من شر الوسواس**{ [Nâs/4]. Ve avcının fısıltısına **وسواس** denir. *

**ملخص اللسان**
1. **الوَسْوَسَة** ve **الوَسْواس**: rüzgârdan gelen gizli sestir.
2. Ve **الوَسْواس**: takının sesidir; ve avcının, köpeklerin fısıltısına ve takıların seslerine **وَسْواس** denir;
3. Ve **وَسْوَس** etti: **وَسْوَسَة** ve **وِسْواساً**—kesre ile. Ve **الوَسْوَسة** ve **الوِسْواس**: nefis konuşmasıdır. Denir ki: nefsi ona **وَسْوسة** ve **وِسْواساً** ile—**الواو**’nun kesresiyle—vesvese verdi. Hadiste: “Hamd, onun hilesini **الوَسْوَسة**’ye geri çeviren Allah’adır”; o, nefis konuşması ve fikirlerdir. Ve **مُوَسْوِس** adam: vesvese ona galip geldiği zaman. Osman hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Allah’ın Elçisi, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, kabzedilince, bazı kimseler **وُسْوِسَ** oldu ve ben de **وُسْوِسَ** olunanlardandım; onun maksadı: sözü karıştı ve onun ölümüyle şaşkına döndü, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun.
4. **الوَسْوسة**: karışıklık içinde gizli konuşmadır.
5. Ve **الوَسْواسُ**—fetha ile—isimdir; **الزِّلْزال** ve **الزَّلْزال** gibi. Ve **الوَسْواس**—fetha ile—şeytandır. Ve sana her ne konuştuysa ve sana her ne **وَسْوس** ettiyse, o isimdir. Yüce Allah’ın sözü: **فوَسْوَس لهما الشيطان**; “ikisine” demek ister; fakat Araplar fiili bu harflerin hepsiyle geçişli kılar.
6. Ve **الوِسْواس**—kesre ile—mastardır.
7. Ve **الوَسْواس**: şeytandır; ve onun göğsünde **وَسْوَس** etti ve ona **وَسْوَس** etti. Aziz ve celîl olanın sözü: **من شر الوَسْواس الخَنَّاس**; **ذي الوَسْواس**’ı kastetti; o, insanların göğüslerinde **يُوَسوس** eden şeytandır,
8. Ve **وَسْوس** adamı: ona gizli bir sözle konuştu. Ve **وَسْوس**: açıklamadığı bir sözle konuştuğu zaman.

**لسان العرب**
● - **وسس**: **الوَسْوَسَة** ve **الوَسْواس**: rüzgârdan gelen gizli sestir. Ve **الوَسْواس**: takının sesidir. Ve **وَسْوَس** etti: **وَسْوَسَة** ve **وِسْواساً**—kesre ile. Ve **الوَسْوَسة** ve **الوِسْواس**: nefis konuşmasıdır. Denir ki: nefsi ona **وَسْوسة** ve **وِسْواساً** ile—**الواو**’nun kesresiyle—vesvese verdi. Ve **الوَسْواسُ**—fetha ile—isimdir; **الزِّلْزال** ve **الزَّلْزال** gibi. Ve **الوِسْواس**—kesre ile—mastardır. Ve **الوَسْواس**—fetha ile—şeytandır. Ve sana her ne konuştuysa ve sana her ne **وَسْوس** ettiyse, o isimdir. Yüce Allah’ın sözü: **فوَسْوَس لهما الشيطان**; “ikisine” demek ister; fakat Araplar fiili bu harflerin hepsiyle geçişli kılar. Ve avcının, köpeklerin fısıltısına ve takıların seslerine **وَسْواس** denir; ve **الأَعشى** dedi:
تَسْمَع للحَلْي وَسْواساً، إِذا انْصَرفت،
كما اسْتَعان بِريح عِشْرِقٌ زَجل
Ve **الهَمْس**: gizli sestir; kamışı yahut **سِبّ**’ı titreştirir; ve bununla takının sesine **وَسْواساً** adı verildi; **ذو الرمة** dedi:
فَباتَ يُشْئِزُه ثَأْدٌ، ويُسْهِرهُ
تَذَوُّبُ الرِّيح، والوَسْواسُ والهِضَبُ
**الوَسْواس** ile avcının fısıltısını ve sözünü kasteder. **أَبو تراب** dedi: Halîfe’yi işittim, diyordu ki: **الوَسْوسة** karışıklık içinde gizli konuşmadır. Hadiste: “Hamd, onun hilesini **الوَسْوَسة**’ye geri çeviren Allah’adır”; o, nefis konuşması ve fikirlerdir. Ve **مُوَسْوِس** adam: vesvese ona galip geldiği zaman. Osman hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Allah’ın Elçisi, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, kabzedilince, bazı kimseler **وُسْوِسَ** oldu ve ben de **وُسْوِسَ** olunanlardandım; onun maksadı: sözü karıştı ve onun ölümüyle şaşkına döndü, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun. Ve **الوَسْواس**: şeytandır; ve onun göğsünde **وَسْوَس** etti ve ona **وَسْوَس** etti. Aziz ve celîl olanın sözü: **من شر الوَسْواس الخَنَّاس**; **ذي الوَسْواس**’ı kastetti; o, insanların göğüslerinde **يُوَسوس** eden şeytandır. Ve tefsirde denildi ki: onun, yılanın başı gibi bir başı vardır; kalbin üzerine çöker; kul Allah’ı andığı zaman **خَنس** eder; Allah’ı anmayı terk ettiği zaman kalbe geri döner, **يُوَسوس** eder. **الفرّاء** dedi: **الوِسْواس**—kesre ile—mastardır. Ve sana her ne olduysa yahut her ne **وَسْوس** ettiyse, o isimdir. Ve falan **المُوَسْوِس**—kesre ile—vesveselerin arız olduğu kimsedir. **ابن الأَعرابي**: **مُوَسْوِس** adam (denir), **مُوَسْوَس** adam denmez. **أَبو منصور** dedi: ancak ona **مُوَسْوِس** denildi; çünkü o, nefsini **الوَسْوسة** ile konuşturur; Allah Teâlâ dedi: **ونعلم ما تُوَسْوِسُ به نفسه**. Ve **رؤبة** avcıyı vasfederek dedi:
وَسْوَسَ يَدْعُو مُخْلِصاً ربَّ القَلَقْ
Der ki: avı hissedince ve onu atmak isteyince, başarısızlıktan sakınarak nefsine dua ile **وَسْوَس** etti. Ve nefsi ona **وَسْوَسة** ve **وِسْواساً** ile—kesre ile—vesvese verdi. Ve **وَسْوس** adamı: ona gizli bir sözle konuştu. Ve **وَسْوس**: açıklamadığı bir sözle konuştuğu zaman.

**مقاييس اللغة:**
(**وس**) **الواو** ve **السين**: alçak olmayan bir sese delâlet eden bir kelimedir. Takının sesine **وَسْوَاسٌ** denir. Avcının fısıltısı **وَسواسٌ**’tır. Şeytanın Âdem oğlunu azdırması **وسواس**’tır. Avcı hakkında dedi ki:‏
[فبات] يُشْئِزُهُ ثَأْدٌ ويُسْهِرُه *** تذاؤُب الرِّيحِ والوَسواسُ والهَِضَِبُ(6)‏

**القاموس المحيط:**
**الوَسُّ**: bedeldir. Ve **الوَسْواسُ**: şeytandır; ve avcının ve köpeklerin fısıltısıdır; ve takının sesidir; ve bir dağdır.
Ve **الوَسْوَسَةُ**: fayda ve hayır bulunmayan şeyle nefis ve şeytanın konuşmasıdır; **الوسْواسِ** gibi—kesre ile—ve isim: fetha iledir; ve ona ve ona doğru **وَسْوَسَ** etti. Ve **وَسْوَسٌ**: **القَبَلِيَّة**’de bir vadidir.

**تاج العروس:**
و - س - س
**الوَسُّ**: bedeldir; bunu **الصّاغَانيّ** nakletti; ve sanki **الواو** hemzeden dönmüştür; ve daha önce **ابن الأَعْرَابِيّ**’den geçti ki **الأَسِيسَ** (أمير vezninde) bedeldir; ve bunun gibi hadîs: رَبِّ أُسْنِى لِمَا أَمْضَيْت yani: **الأَوْسِ**’tan—o da tazmindir—bana bedel ver; ona müracaat et. Ve **الوَسْوَاسُ**: şeytanın adıdır; **الصّحاح**’ta böyledir; ve bununla, Teâlâ’nın sözü: **مِنْ شَرِّ الوَسْوَاسِ الخَنّاسِ** tefsir edilmiştir. Ve denildi ki: **ذا الوَسْواسِ**’ı kastetti; o, insanların göğüslerinde **يُوَسْوِسُ** eden şeytandır. Ve tefsirde denildi ki: onun, yılanın başı gibi bir başı vardır; kalbin üzerine çöker; kul Allah’ı andığı zaman **خَنَسَ** eder; Allah’ın zikrini terk ettiği zaman kalbe geri döner, **يُوَسْوِسُ** eder. Ve **الوَسْواسُ**: avcının ve köpeklerin fısıltısıdır; o, gizli sestir. **ذُو الرُّمّة** dedi:
فبَاتَ يُشْئِزُهُ ثَأْدٌ ويُسْهِرُهُ ... تَذَؤبُ الرِّيحِ والوَسْوَاسُ والهِضَبُ
**الوَسْواس** ile avcının fısıltısını ve gizli sözünü kasteder. Bundan dolayı takının ve kamışın sesi **وَسْوَاساً** diye adlandırıldı; bu mecazdır. **الأَعْشَى** dedi:
تَسْمَعُ للحَلْيِ وَسْوَاساً إذا انْصَرَفَتْ ... كما اسْتَعانَ برِيحٍ عِشْرِقٌ زَجِلُ
Hadiste: “Hamd, onun hilesini **الوَسْوَسَة**’ye geri çeviren Allah’adır”; o, nefis konuşması, fikirler ve fayda ve hayır bulunmayan şeyle şeytanın konuşmasıdır; **الوِسْوَاسِ** gibi. **الفَرّاءُ** dedi: o, kesre ile mastardır; isim fetha iledir; **الزّلْزال** ve **الزَّلْزالِ** gibi. Ve şeytan ve nefis ona ve ona doğru **وَسْوَسَ** etti; yani: ikisi ona konuştu. Teâlâ’nın sözü: **فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشّيْطَانُ**: “ikisine” demek ister. **الجَوْهَرِيّ** dedi: fakat Araplar fiili bu harflerin hepsiyle geçişli kılar. Ve **وَسْوَسٌ** (جعفر vezninde): **القَبَلِيَّة**’de bir vadidir; bunu **الزَّمَخْشَرِيّ** nakletti. Ve “üzerine istidrâk olunanlardandır”. **أَبُو تُرَابٍ** dedi: Halîfe’yi işittim, diyordu ki: **الوَسْوَسَةُ**: karışıklık içinde gizli konuşmadır; ve **الشِّين** ile rivayet olunur; ileride gelecektir. Ve **وُسْوِسَ** (damme ile) onunla: sözü karıştı ve şaşkına döndü. Ve **المُوَسْوِسُ**: vesveselerin arız olduğu kimsedir. **ابنُ الأَعْرَابِيّ** dedi: **مُوَسْوَس** denmez. Ve **وَسْوَسَ**: açıklamadığı bir sözle konuştuğu zaman. **رُؤْبَةُ** avcıyı vasfederek dedi:
" وَسْوَسَ يَدْعُو مُخْلِصاً رَبَّ الفَلَقْ "
Ve **وَسْوَسَه**: ona gizli bir sözle konuştu. Ve **وَسْوَاسٌ** fetha ile: bir yer yahut bir dağdır; bunu **الصاغَانيّ**—Allah Teâlâ ona rahmet etsin—nakletti.
