# وشج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B4%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وشج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وشج

وَشَجَتِ العُروقُ والأَغصان: اشْتَبَكَتْ، وكلُّ شيء يشتبك. وَشَجَ يَشِجُ وَشْجاً ووَشِيجاً، فهو واشِجٌ: تداخل وتَشابك والْتَفَّ؛ قال امرؤ القيس:
إِلى عِرْقِ الثَّرَى وَشَجَتْ عُرُوقي،
وهذا الموتُ يَسْلُبُني شَبابي
والوَشِيجُ: شجر الرّماح، وقيل: هو ما نبت من القَنا والقَصَب معترضاً؛ وفي المحكم: مُلْتَفّاً دخل بعضُه بعضاً، وقيل: سمِّيت بذلك لأَنه تنبت عروقُها تحت الأَرض، وقيل: هي عامَّة الرِّماح واحدتها وَشِيجَةٌ، وقيل: هو من القَنا أَصْلَبُه؛ قال الشاعر:
والقَراباتُ بيننا واشِجاتٌ،
مُحْكَماتُ القُوَى بعَقْدٍ شَدِيدِ
وفي حديث خُزَيْمَة: وأَفْنَتْ أُصُولَ الوَشِيج؛ قيل: هو ما التف من الشجر؛ أَراد أَن السنة أَفنت أُصولها إِذ لم يَبْقَ في الأَرض ثَرًى. والوَشِيجَة: عِرْق الشجر؛ قال عبيد بن الأَبرص:
ولقد جَرَى لهُمُ، فلم يَتَعَيَّفُوا،
تَيْسٌ قَعِيدٌ كالوَشِيجَةِ أَعْضَبُ
شبه التيس من ضُمْرِه بها. والقَعِيدُ: ما مرَّ من الوحش من ورائك، فإِن جاء من قُدَّامك، فهو النَّطِيح والجَابِهُ، وإِن جاء من على يمينك، فهو السَّانِحُ، وإِن جاء من على يسارك، فهو البارِحُ؛ وقبله وهو أَوّل القصيدة:
نُبِّئْتُ أَن بَنِي جَدِيلَةَ أَوْعَبُوا
نُفَرَاءَ من سَلْمَى لنا، وتَكَتَّبُوا
وصف قوماً خرجوا من عُقْرِ دارهم لحرب بني أَسد فاستقبلهم هذا التيس الأَعْضَبُ، وهو المكسور أَحد قرنيه، فلم يَتَعَيَّفُوا أَي لم يَزْجُروا فيعلموا أَن الدائرة عليهم، لأَن التيس الأَعضب أَتاهم من خلفهم يسوقهم ويطردهم، وشبه هذا التيس أَعني تيس الظباء بعرق شجرة لضُمْره. وأَوعَبوا: جمعوا. والنُّفَراء: جمع نَفِير. والوَشائِجُ: عروق الأُذنين، واحدتها وَشِيجَةٌ.
والوَشِيجَةُ: لِيفٌ يُفْتَلُ ثم يُشْبَكُ بين خشبتين ينقل بهما البُرُّ المَحْصود، وكذلك ما أَشبهها من شبكة بين خشبتين، فهي وشيجة، مثل الكَسِيح ونحوه.
النضر: وَشَجَ مَحْمِلَه إِذا شَبكه بِقِدٍّ أَو شَريط لئلا يسقط منه شيء. وفي حديث عليّ: وتمكنتْ من سُوَيْداءِ قُلُوبهم وَشِيجَةٌ خَيْفيَّة؛ الوشيجة: عرق الشجرة، وليف يفتل ثم يشدّ به ما يُحْمَلُ. ووَشِجَتِ العُرُوق والأَغصان: اشتبكت؛ ومنه حديث عليّ: ووَشَّجَ بينها وبين أَزواجها أَي خَلَطَ وأَلَّفَ، يقال وَشَّجَ الله بينهم تَوْشِيجاً. ورَحِمٌ واشِجةٌ ووَشِيجَةٌ: مشتبكة متصلة، الأَخيرة عن يعقوب؛ وأَنشد: تَمُتُّ بأَرْحامٍ، إِليكَ، وَشِيجَةٍ،
ولا قُرْبَ بالأَرْحامِ، ما لم تُقَرَّب
وقد وَشَجَتْ بك قرابةُ فلان، والاسم الوَشِيجُ، وقد وَشَّجَها الله تَوْشِيجاً. والواشِجة: الرَّحِمُ المشتبكة المتصلة. وقال الكسائي: لهم وَشِيجةٌ في قومهم ووَلِيجَة أَي حَشْوٌ.
وأَمر مُوَشَّجٌ: مُداخَلٌ بعضُه في بعض مشتبِكٌ؛ قال الشاعر: حالاً بحالٍ يَصْرِفُ المُوَشَّجا
ولقد وَشَجَتْ في قلبه أُمورٌ وهُمُومٌ، وعليه أَوشاجُ غُزُولٍ أَي أَلوان داخلة بعضها في بعض، يعني البرود فيها أَلوان الغُزُول. والوَشيجُ: ضَرْبٌ من النبات، وهو من الجَنْبَةِ؛ قال رؤبة: وملَّ مَرْعاها الوَشِيجَ البَرْوَقا

### Türkçe

**وَشَجَتِ العُروقُ والأَغصان**: birbirine geçti; ve her birbirine geçen şey.

**وَشَجَ يَشِجُ وَشْجاً ووَشِيجاً، فهو واشِجٌ**: iç içe girdi ve birbirine dolaştı ve sarıldı; dedi ki
İmru’ul-Kays:
ثَرَى’nın köküne kadar damarlarım birbirine geçti,
ve bu ölüm gençliğimi benden çekip alıyor.

**والوَشِيجُ**: mızrakların ağacı; ve denildi ki: **القَنا** ve **القَصَب**’dan enlemesine biten şeydir;
ve **المحكم**’de: sarılmış olarak, bir kısmı bir kısmının içine girmiş; ve denildi ki: onunla adlandırıldı, çünkü onun damarları yerin altında biter; ve denildi ki: o mızrakların geneli olup tekili **وَشِيجَةٌ**’dir; ve denildi ki: o **القَنا**’dan en sert olanıdır; dedi ki şair:
Aramızdaki yakınlıklar birbirine geçmiş,
güçleri sağlamlaştırılmış, sıkı bir bağ ile.

Ve Huzeyme hadîsinde: “ve **الوَشِيج**’in köklerini tüketti”; denildi ki: o, ağaçtan sarılmış olan şeydir; istedi ki: yıl, köklerini tüketti; çünkü yerde nem kalmadı.

**والوَشِيجَة**: ağacın damarı; dedi ki Ubeyd b. el-Ebras:
Onlar için koştu da uğursuz saymadılar,
oturur bir teke, **الوَشِيجَة** gibi, boynuzu kırık.
Zayıflığından dolayı tekeyi ona benzetti. **والقَعِيدُ**: vahşîden arkandan geçen şeydir; eğer önünden gelirse, o **النَّطِيح** ve **الجَابِهُ**’dir; eğer sağından gelirse, o **السَّانِحُ**’dır; eğer solundan gelirse, o **البارِحُ**’tır; ve ondan önce, o kasidenin başı:
Bana haber verildi ki Benî Cedîle bütünüyle toplandı,
Selmâ’dan bize karşı bir topluluk, ve yazıştılar.
Benî Esed’le savaş için evlerinin avlusundan çıkan bir kavmi vasfetti; derken bu **الأَعْضَبُ** teke onları karşıladı; o, boynuzlarından birinin kırık olanıdır; **فلم يَتَعَيَّفُوا** yani uğursuz sayıp vazgeçmediler de, dairenin kendilerine olduğunu bilmediler; çünkü **الأَعضب** teke onlara arkalarından geldi, onları sürüyor ve kovalıyordu; ve bu tekeyi, yani ceylanların tekesini, zayıflığından dolayı bir ağacın damarıyla benzetti. **وأَوعَبوا**: topladılar. **والنُّفَراء**: **نَفِير**’in çoğuludur. **والوَشائِجُ**: kulakların damarlarıdır; tekili **وَشِيجَةٌ**’dir.

**والوَشِيجَةُ**: lif; bükülür, sonra iki tahta arasında birbirine geçirilir; onunla biçilmiş buğday taşınır; ve yine iki tahta arasındaki ağdan ona benzeyen şey; o da **وَشِيجَة**’dir; **الكَسِيح** ve benzeri gibi.

**النضر**: **وَشَجَ** yükünü; eğer onu bir **قِدّ** yahut bir şerit ile ağ gibi ördüyse, ondan bir şey düşmesin diye. Ve Ali hadîsinde: “kalplerinin **سُوَيْداء**’sına yerleşti, gizli bir **وَشِيجَة**”; **الوشيجة**: ağacın damarıdır; ve lif, bükülür, sonra onunla taşınan şey bağlanır. Ve **وَشَجَتِ العُرُوق والأَغصان**: birbirine geçti; ve ondan Ali hadîsi: “ve onunla eşleri arasında **وَشَّجَ**” yani karıştırdı ve uzlaştırdı; denir: Allah onları **تَوْشِيجاً** ile birbirine kaynaştırdı.

**ورَحِمٌ واشِجةٌ ووَشِيجَةٌ**: birbirine geçmiş, bitişik; sonuncusu Yakub’dan; ve okudu:
Sana, birbirine geçmiş rahimlerle ulaşırsın,
rahimlerle yakınlık yoktur, yakınlaştırılmadıkça.
Falanın akrabalığı seninle **وَشَجَتْ**; isim **الوَشِيجُ**’dir; ve Allah onu **تَوْشِيجاً** ile **وَشَّجَ**. **والواشِجة**: birbirine geçmiş, bitişik rahimdir. Ve el-Kisâî dedi: onların kavimleri içinde bir **وَشِيجةٌ** ve bir **وَلِيجَة** vardır; yani bir dolgu.

**وأَمر مُوَشَّجٌ**: bir kısmı bir kısmının içine girmiş, birbirine geçmiş; dedi ki şair:
Bir hâlden bir hâle, **المُوَشَّجا**’yı çevirir.
Ve onun kalbinde işler ve kaygılar **وَشَجَتْ**; ve onun üzerinde eğrilmiş ipliklerin **أَوشاجُ**’ı vardır; yani renkler, bir kısmı bir kısmının içine girmiş; yani çizgili kumaşlarda ipliklerin renkleri vardır.

**والوَشيجُ**: bitkiden bir türdür; ve o **الجَنْبَة**’dandır; dedi ki Ru’be:
Ve onun otlağı, parlak **الوَشِيج**’den bıktı.
