# وشج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D8%B4%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وشج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وشج

الوشيجة: عرق الشجرة  ، قال عبيد بن الأبرص في قوم خرجوا من عقر دارهم لحرب بني أسد فاستقبلهم تيس من الظباء:
  ولد جرى لهم فلم يتعـيفـوا                      تيس قعيد كالوشيجة أعضب

  الأعضب: المكسور أحد قرنيه. لم يتعيفوا: لم يزجروا فيعلموا أن الدائرة عليهم، لأن التيس أتاهم من خلفهم يسوقهم ويطردهم. والقعيد: ما مر من الوحش من ورائك، فإن جاء من قدامك فهو النطيح. شبه هذا التيس بعرق الشجرة، لضمره. الوشيجة  : ليف يفتل ويشد  ، وفي الصحاح  ثم يشد  وفي بعض الأمهات: ثم يشبك  بين خشبتين ينقل فيها  -هكذا بتأنيث الضمير في النسخ، وفي الصحاح:  بها  ، وفي اللسان:  بهما  -البر  المحصود  ، وكذلك ما أشبهها من شبكة بين خشبتين. فعلى ما في نسختنا والصحاح فإن الضمير راجع إلى الوشيجة، وعلى ما اللسان فإنه راجع إلى الخشبتين. الوشيجة  : ع، بعقيق المدينة  ، ومثله في المعجم. يقال  هم وشيجة القوم  : أي  حشوهم  ، وهو قول الكسائي. ونصه: لهم وشيجة في قومهم ووليجة، أي حشو. من المجاز: تطاعنوا بالوشيج: و  الوشيج: شجر الرماح  . وقيل: هو ما نبت من القنا والقصب معترضا. وفي المحكم: ملتفا دخل بعضه بعضا. وقيل: سميت بذلك لأنه تنبت عروقها تحت لأرض. وقيل: هي عامة الرماح، واحدتها وشيجة. وقيل: هو من القنا أصلبه. من المجاز: بينهم واشجة رحم. ووشائج النسب، الوشائج: جمع الوشيج، وهو  اشتباك القرابة  والتفافها.  والواشجة  والوشيجة:  الرحم المشتبكة  المتصلة، الأخيرة عن يعقوب. وأنشد:
  نمت بأرحـام إلـيك وشـيجة                      ولا قرب بالأرحام ما بم تقرب  وقد وشجت بك قرابته تشج  ، بالكسر: أي اشتبكت والتفت، كاشتباك العروق والأغصان. والاسم الوشيج. قد  وشجها الله تعالى  ويقال أيضا: وشج الله بينهم  توشيجا:  أي ألف وخلط. عن النضر:  وشج محمله  ، إذا  شبكه بقد  ، بالكسر،  ونحوه  كالشريط  لئلا يسقط منه شيء  . ومما يستدرك عليه: وشجت العروق والأغصان: اشتبكت. وكل شيء يشتبك فقد وشضج يشج وشجا ووشيجا، فهو واشج: تداخل وتشابك والتف. قال امرؤ القيس:
  إلى عرق الثرى وشجت عروقي                      وهذا الموت يسلبني شـبـابـي وفي حديث خزيمة:  وأفنت  أصول  الوشيج  قيل: هو ما التف من الشجر، أراد أن السنة أفنت أصولها إذ لم يبق في الأرض ثرى. وأمر موشج: مداخل بعضه في بعض مشتبك. والوشيج: عروق القصب. وعليه أوشاج غزول: أي ألوان داخلة بعضها في بعض، يعني البرود فيها ألوان الغزول. والوشيج: ضرب من النبات، وهو من الجنبة. قال رؤبة:
  ومل مرعاها الوشيج البروقا ومن المجاز: وشجت في قلبه أمور وهموم. ووشيج: موضع في بلاد العرب قرب المطالي. وقد ذكره شبيب بن البرصاء في شعره. ووشجى كسكرى: ركي معروف، هكذا بالجيم. ومشيجان، بالكسر: من قرى أسفرايين. والموشج كمجلس: قرية من اليمن ما بين زبيد والمخا، وبها مقام ينسب إلى سيدنا علي رضي الله عنه، يزار ويتبرك به.

### Türkçe

**الوشيجة**: ağacın damarıdır. Ubeyd b. el-Ebras, Benî Esed’le savaşmak için yurtlarının dibinden çıkan bir kavim hakkında, onları ceylanlardan bir teke karşıladı (diye) şöyle dedi:
  Bir oğul doğdu onlara; uğursuz saymadılar                      Boynuzu kırık, **الوشيجة** gibi zayıf, çökmüş bir teke

**الأعضب**: iki boynuzundan birinin kırık olanı. **لم يتعيفوا**: dairenin (felâketin) kendilerinin üzerine olduğunu bilsinler diye uğursuz sayıp vazgeçirmediler; çünkü teke arkalarından onlara geldi, onları sürüyor ve kovalıyordu. **القعيد**: vahşîden, arkandan geçen şeydir; eğer önünden gelirse o **النطيح**tır. Bu tekeyi, zayıflığından dolayı, ağacın damarına benzetti. **الوشيجة**: bükülüp sıkıca bağlanan liftir; **الصحاح**’ta “sonra sıkıca bağlanır” (şeklindedir); bazı ana kaynaklarda: “sonra iki tahta arasında örülür; onun içinde taşınır” —nüshalarda zamirin müennes getirilmesiyle böyledir; **الصحاح**’ta: “onunla”; **اللسان**’da: “ikisiyle” —biçilmiş **البر** (buğday) ve ona benzeyen şeyler; iki tahta arasında olan ağ gibi olan şey de böyledir. Bizim nüshamızda ve **الصحاح**’ta olana göre zamir **الوشيجة**’ye döner; **اللسان**’daki olana göre ise iki tahtaya döner. **الوشيجة**: bir yer adıdır; Medine akikinde. **المعجم**’de de bunun benzeri vardır. Denir: “Onlar **وشيجة القوم**dur”: yani onların dolgusudur; bu, el-Kisâî’nin sözüdür. Metni: “Onların kavimleri içinde bir **وشيجة**leri ve bir **وليجة**leri vardır”; yani dolgu. Mecazdan: “**الوشيج** ile mızraklaştılar”; ve **الوشيج**: mızrakların ağacıdır. Denildi: o, **القنا** ve **القصب**tan enlemesine biten şeydir. **المحكم**’de: birbirine dolanmış; bir kısmı bir kısmının içine girmiş. Denildi: kökleri yerin altında bittiği için bununla adlandırıldı. Denildi: o, mızrakların genel adıdır; tekili **وشيجة**dir. Denildi: o, **القنا**dan en sert olanıdır. Mecazdan: “Aralarında **واشجة** bir رحم vardır.” Ve **وشائج النسب**; **الوشائج**: **الوشيج**’in çoğuludur; o, akrabalığın birbirine geçmesi ve dolanmasıdır. **الواشجة** ve **الوشيجة**: birbirine geçmiş, bitişik رحم; sonuncusu Ya‘kūb’dan (rivayetle). Şu beyit okundu:
  Sana doğru **وشيجة** rahimlerle büyüdüm                      Rahimlerle yakınlık yoktur; onunla yakınlık kurmadın

“Onun akrabalığı seninle **وشجت** (تَشِجُّ)” —kesre ile—: yani, damarların ve dalların birbirine geçmesi gibi, birbirine geçti ve dolandı. İsim **الوشيج**’dir. “Allah Teâlâ onu **وشجها**” (yaptı). Yine denir: “Allah onların arasında **وشج** etti, **توشيجا**”: yani birleştirdi ve karıştırdı. en-Nadr’dan: “**وشج** onun mahmilini”: yani, ondan bir şey düşmesin diye, onu **قد** ile —kesre ile— ve onun benzeriyle, kayış gibi, ördü. Üzerine istidrâk edilenlerdendir: “Damarlar ve dallar **وشجت**”: birbirine geçti. Birbirine geçen her şey, **وشضج** eder; **يشج**; **وشجا** ve **وشيجا** (olur); o hâlde o **واشج**dir: iç içe girdi, birbirine dolaştı ve dolandı. İmru’ul-Kays dedi:
  Toprağın damarına kadar damarlarım birbirine geçti                      Ve bu ölüm gençliğimi benden çekip alıyor

Huzeyme hadîsinde: “Ve **الوشيج**in köklerini tüketti.” Denildi: o, ağaçtan birbirine dolanan şeydir; (burada) senenin, yeryüzünde toprak kalmadığı için, onun köklerini tükettiğini kastetti. **موشج** bir iş: bir kısmı bir kısmının içine girmiş, birbirine geçmiş. **الوشيج**: kamışın damarlarıdır. Ve onun üzerinde **أوشاج** iplikler vardır: yani renkler, bir kısmı bir kısmının içine girmiş; yani, çizgili kumaşlarda ipliklerin renkleri vardır. **الوشيج**: bir çeşit bitkidir; o, **الجنبة**dendir. Ru’be dedi:
  Ve onun otlağını **الوشيج** ve parıldayan (bitkiler) doldurdu

Mecazdan: “Onun kalbinde işler ve kaygılar **وشجت**.” **وشيج**: Arap diyarlarında, **المطالي** yakınında bir yerdir. Şebîb b. el-Barsâ’ onu şiirinde zikretmiştir. **وشجى** (سُكرى gibi): bilinen bir kuyudur; cim ile böyledir. **مشيجان** —kesre ile—: Esferâyîn köylerindendir. **الموشج** (مجلس gibi): Yemen’de, Zebîd ile el-Muhâ arasında bir köydür; orada, efendimiz Ali رضي الله عنه’a nisbet edilen bir makam vardır; ziyaret edilir ve onunla bereket aranır.
